Historia reipublicae Massiliensium commentatio

81쪽

prorare, non magis constat, quam mathesis et astronomiae eo-gnitione in eo perquam eum adjutum esse. superest, ut quae alioquin aut obmoveri possint iis, qui 'theae ita onginqua itinera admittunt, aut sententiae a me adoptatae patrocinari videantur, expromam. 'ineam vulgo diis eunt missum esse a Massilistntibus, ut stannum et electrum ubitem arrim reperiretur, exploraret. Priinum tamen neque necessarium illud est ex iis, quae de mercatura supra diximus, neque deinde e mentio injicitur ejus rei ab ullo scriptore, vel itineris ratio ita comparata fuit , t id consiliat si fuisse BI I a

reat. Tunc enim Di opiis fili spi, ut in Thulen vela daret 1 eqNe est, Ut B terrae Ogri illonem arripli scanda a Massiliensis respublica vili earn hoc iter suscipere iusserit. Quod si statua.

tur, fieri non potuit, quin qua ex ejusmodi publica prosectione consecuta fuerint, in ipsius quoque populi ore essent. Nequφexinde virbium, quem Galliam ipsum adiiss eonstat, adeo incredulum habuissent. Comparaverunt nonnulli Pytheae atque Euihγmenis, de quo mox explicabitur, itinera cum Hannonis et Himilconis, quas Carthaginiensium suscepisse iussu dicuntur, expeditionibus , in quo tamen res itari debet, alio de sine coloniarum quippe condendarum caussa missos las a civibus suis

suisse.

Pytheae, quem laesi etiam Iaromur, hineribus vel in ne rim Massiliensium colonias, vel aliorsum susceptis muli accuratius esse edoctum, in libris suis line videtur consilium suisse, ut quae de Europa boreali comperta haberet, colligeret et in imum coriniciaret. Ex his autem quum plenam quidem et a motam septentrionis descriptionem contexere nequiret, commo-Dj9ilice ny omla

82쪽

diiis ea tradere vix poterat, quam redactis iis in itinorarii so mam, cui ut nisiorem etiam fidem adiiceret, sive alia de caussa se ipsum, quae describebat, loca adiisse asseruit. Quae si ita statiHIntur, Non opia est, ut Mod olubio ac Straboni visum est, fidem omnem Pytheae detrecternus, Iuno pleraquP, ut Bh

aliis accepta aut ipsius ingenio excogitata recte proferre po

terat.

cum Pythea omparari solet, ii eius aevo vixisse via tur Euthymenes, a Marciano II eracleota in iis numeratus, qui moίαχον conscripserint Si quid ex iis, quae de Oceano ac

Nilo exposuissa sortiar, concludere licet, Africae iram inda a co. Iumnis II erculis in libro suo adumbraverat ). Cui lamen prope omnes qui Euthymenem commemorarunt, Dagnopere sunt dissi. si inprimisque impugnaverunt quae de Nilo caussaque, e qua inundationes ejus proliciscerentur, disseruserat Nilum enim diis xerat ex Oceano, qui dulceu haberet D aquam, exortum etesiis

1 v. Aristia. Orat. p. 353 ed. I b. 2 Uher Geogr. I. I. p. 235. 3 Senec. . . v 2 i Eulli menea Massiliensi testimonium dicii navigari, inquit, Atlanticum mare. Plutarch de pia phil. I

Tum, qui ereulis columnas navigando exeoaaerint, nemo tala quid assertieriti, Caeteriim undas Oeeani meridialis quum eo.

qui caeso a ieribus quidam enserent, indo prolecta est tua de earum aut dis oriola mari mur. II. M.

83쪽

ita impelli, ut undae ad sontes retruderentur, iis autem remissis fluvium intra alveum se continera non posse sed in campos vicinos excedere. At ne primus quidem hoc protulerat, sed anto Eum extiterant, qui similia oraten d prent. Praeterea do eo nihil constat ni Ri quod Euthy Ienes quidam a Clemente Alexandrino de tironDIOgia Scripsisse fertur.

Alterum illud, quod Massilienses jam anta hellum cum Caesar ad literas colendas contulisse dicebam, e studiis potissimum cognoscitur, quae in emendando et expoliendo Homero mulae erunt ' quum enim in scholiis ad eum poetam inprimis in venetis, quas vocanti ir, plures meo Me memorentur, lactae quidem, ut Vsdetur, anto Zenodoti tempora, in sex itiis, quana oppidis terrisve ubi exortas sunt, duxerunt nomina, etiam recensio est Massiliotim. Ex qua quae aetatem tulerunt, viginti sunt lectiones, una tamen nihil sero est, quo aut ejus recentionis indoles, aut grammaticorum Massiliensium studia accuratius perspiciantur. Advecta illa δι-ε σι est Alexandriam, ubi

in bibliotheca reposita patriae nomen accepit. Huic rationi, F. A. Wolfio a prolatae, et ipso nullus dubito adstipulari.

Post v rsas assiliensium opes, quum omne eorum stodium in pacis artibus exercendis Versaretur, intentiore etiam cura iteras ii tractaverunt. Falleremur aut pira , si ea in culturam ut i Iassiliae floruisse crederemus, quas nativo quodam ings ni vio ore ac virtute enascitur. Videtur potius tota ad ea studia pertinuisse, quae in usum vitae traduci poterant, aut uni. Verso ad vitam elegantiorem spectabant. Haec recta nos sta

84쪽

τοι προς τους τοιοιον διιι rimose μους, ου κατ ανδρα ia Mitio--σἰ, - νιηπας γουν πυδεχονται τώ ς μἐν διε, ori δ α πυλεις κοινῆ μισθονιρεν et καθαπεν και τον ec roorte Rhetorica igitur, philosophia ac medicina inprimis fuerunt, quibus Massilienses studia sua diciar ni, quae quidem it magis etiam adiuvarpntiar, sumtibus publicis praeceptores Illarum disciplinarum hos enirn lique sophistarum nomine intelligendos esse aluerunt Hoc enim quamquam a strabone de Gallis praedicatur, vitain t me non potest, o, tilia ad eos transiisse Fuerunt autem pierique Massilienses inprimis rhetorici ac medici, Roma de inde inclarescentes, qui linc e Massilia immigrarenti equo Graeco tantum sed etiam Latino doctrimo videntur. Unus eorum L. Platius quum Romam concessisset, Romanos Latina quoque lingua erudivisso dicituro . De singulis viris, qui Massiliae aevo illo sortierint, nolia jam uberius explicare, tum quod, quae universe de iis diximus, sere ad plurimos quadrant, tum quod1x Casaub ad Strab. I. 2 Quintil. Π, 4. Histi tira Manes Tom. i. p. - rusia, quitum tempori, Mamna doctrina laudo inclamio ter tur, a

xlana commemorari dabant L Plotiit si seu i Agrotas cae In medicorum num Rro In prinia ,stino labiles sunt crina et Chao

85쪽

ne invitum qindem vel uminditatis vel utilitatis ritu Hi explis otio contineret. Praeterea in historia iterarum Francogall. studiose jam collata habemias, quae in veterrum libris do iis

currianti

Ex his quidem simu intelligi potest, quid sit illud , quod datas liensium academia praedicatur quum enim et dociores esse', publice constituti et conveniret Massiliam hominum multitudo, qui iliorum disciplina uterentur Vri potuit satis commode de academia Massilienia eo sensu disputari.

Galliae gentes quamquam initio quidem rudes ad culturam Graecorum, sequior aetate Massiliensium exemplo literarum

studia et ipsi amplecti coeperunti Iam ante laesarem ad συμμμα scribenda Graecas literas adhiMbant et in astris Hebvetiorum constat tabulas repertas esse, in quibus Graecis uteris eorum numerus consignatiis erat quamquam primum qi idem Druides literarum usum repudias, ridentur, quippe es disci,

plinam suam memoriae unico mandarent. Post Galliam vero Romanis subactam, literarum cultura ea cepit incrementa, ni inprovincia quidem pleraeque scholas exorirentur, ubi et traderentur literae, et certamina literaria haberentur.

De diesecto Massiliensium nihil sere est, quod explicari posse sit, etsi perquam optatui hoc esset, quum integris ejus vestbois seminus de dialecti Ionicae diversitate ab Herodoto indi-

86쪽

cata, tolligi aliquid posset. Quod trilinguem Varro a Massiliam vocavit, hoc quid sibi velit, Derno est, quin statim intellis gat, praesertim quum quod althio et et Johansenio 3 tot aerupulo injecit illud divisa apud Cic. pr. Flacc. 26 rectissis me possit se uncta significare ,

CAPUT VIL

Coloniarum mercaturae caussa conditarum duplex potissismum genus est, prout aut damnosas uiae Mint metropolis consemercio aut prosperae et opportunae. Ad inerum genus eae pertinent coloniae, quae tum quod langius distant a metropolivam quod ditiores ac potentiores sunt factae, illius imperio non ita possunt coerceri, quin suo potius quam patrias urbis com modo prospiciant, ad alterum coloniarum genus eae sunt res rendae, quarum mercatura ita comparata est, ut tota ad meum nisi uis utilitatem eomposita esse videatur. Massiliensium coloniae, quarum totum in mercatura positum sui consilium, si quaeratur, cuinam generi accenseri debeant, iam in mereaturae eorum explicatione dictum est, ad posterius sere genus pertinere certe colonias in Gallia condita quippo quae commerciorum cum Gallis et securitatem et quasi 1 ap. Hieronym me lib. 2 eonun in ad Ga Moriam .

87쪽

privilegium, it har hara hac voc utar, Massiliensibus conservarent. Co Ioniis enim suis hoc assecuti sunt Massilienses, Ut meridionalem quidem Galliae oram paene totam obsessam te*erent, iis ut qui in commemoriam suorum societatem sese Miuudere tentarent, eorum conatus facile possent prohibere.

Quod in mora positum erat coloniarum Graeca mim, ut qui in metropoli maxima colerentur dii, eos et ipsa colonia tutelares haberent, etiam in oppidis, quae originem a Massilia ducebant, evenisse apparet. Quas quidem lanae Ephesiae cultum atque sacra occepisse, tum Strabone docemur, tum eorum numidemonstrant. Et quum neque seri posset, ut ab origine sua aliam adsciscerent civitatis formam, quam quae in metropoliri valuerat, neque iniim aliqua societas esse posset inim eas Graeeoriun civit tes, quae reipublicae serina a se discreparent, sedem quoque, quam Massiliae deprehendimus, in coloniis statui debet reipublicae ratio.

SinguIae Massiliensim, coloniae quando constituine fumrint i , exquiri vix potest. Herasque tamen ex iis antiquiMi-1 Satis probabilia sunt, ea de Te quae disputavit Laou . Rochelte Tom Iis p. 416. ,ra Hupari de es colonim MVeni cepe dant ire oppori ea a tempsisti, assismis dari, a possession asleu pays et ainquevra dea Ennomis do dehors, it purent sana clangero pandre hora da leue sin axe da ne deuen inutile deIeu population; 'est a Casaurent Ammie Marcellin XV. s.

88쪽

nias fuisse inde apa ret, quod nolinullam alioquin, Matiuuium nomine in ignitae, etiam a Phocaeensibus conditae esse seruntur. Harum vero imperium Massiliam sibi arrogavisse dubitari non Diest, itum omnis Phocaeensium in his Iocis potentia ad in

inienses traduceretur. Coloniae a Massiliens ibus in IIispania conditae a Uibus exorsi in lac quasstione ad Gallicas pergemus describendas, ad eam tantum orae meridionalis partem pertinent , quae a Pyrenaeo monte usque ad novae Carthaginis pagum Porrigitur Fines enim in hae ora quominus ulterius prolatarent, a Phoenb ibus atque Carthaginiensibus, qui mereaturam in reliqua ii toris parte sibi vindicaverant, prohibiti esse videntur. Si mminerimus, qua de Phocaeensium navigationibus Herodotus exposuit, perqum probabile est, eos jam ante relictam Porris

urbem sedes ibi commerciorum constituisse. Quas postea Mase .ilienses, Hispani, praesertim multarum rerum Aecunditato invitati, ita auxeriint, Ut plura ibi xsisteron eorum oppida, quorum haud con tonenda esset opum divitiarumque cupia.

do honna heu raram an richi par a commerce et par ea expediations maritimes. Devenus uissan , oursuit e iudicieux Eois

Min iis halirent des ille qui uire lea avantages Melles leue procuraten Moesio commerce, leur servatent de remparis contistes Ib rion, et te, barbare, xos suae es rive du hone, ei do minatent sui.ant 'ex proasio de Tariae Agr. 160 comm auiant de ciladelles fures pars ennemi. 1 Maxima hue pertinet parium quo quum ad linum conficiendum

uterentur Empori ani. λιτ ουργοι a Strabone uni dicti Praeteris ea uam sala abundabat, Massilienses quam tenebant, Hispaniae ora.

89쪽

quinque mmmmoranimae in Hispania Massilis tum es viae: Emporiae, Rhoda, hine Henieroscopivi ac Dianaum. quamam et mariniam et opulenusianis in Emporias tradunt

De qua quae ad notitiam nostram pervenerunt, praeter alios scriptores, qui eius mentionem iniecerunt, maxime hauriuntur Livio, Strabone ac nummis, quorum magna copia reperitur , Spatio CCCC stadiorum a Pyrenaeo monte oppidum distare, sitia in in sit fluminis, quod portum efficiat, traho Cp. Ni

perhibet; dein, primum exstructum id esse in insula terrae vicina , in qua quidem qua adhuc sit pars oppidi αἴλαια noti nuncia Petur. Sprius exstructa altera parte in continente terra, iactam SSe hanc urbem accolis Ibericis ), es quamquam cum Graecis uno usi meuλλω, muro tamen i

teriecto ab iis seiuncti fuerint, ita ut aut oti urbem straho me ret. tiae quidem ne barbarorum irruptionibus vexaretur, tam in eum vigilantia urbem tuebantur, ut nocte quidem pars tertia civium in muris excubaret, porta autem, qua in terram eritus patebat neque plures nisi hanc unam in ea parte oppidum habebat), semper ab aliquo ex magistratibus custodiretur1 Lis XXVIII, 42. XXI, 60. XXXm, R irati m. p.

160. Eohei . . Vol. I. p. 47. Uberius illustravit Emporias ea eterarumquo Massiliae in IIispania coloniarum historiam Pg r. iis area in libio Marca Hispanica Paria. 1688 p. 17 - 177 . p. 179. Loeo veterum de Emporiis id ap. Merita in mi Vol. i. p. 22. oppilii nomen im plorata est, tum sim lare Emporium , Empolia tamen frequentior omia in heob ad I iv. XXI, 60. Eschucho ad Mel. 6 5 noti exes. p. 22. not. cri . p. 23. Marc. Hisp. p. 172.

90쪽

muis in mercatu viri Hispanis exercendo cautio adhiberi sol lisci, Barbari in alis rei Hus parte quamquam initio quidem seorsim rempublicam suam administrabant rix πο--ψM-ι, tempore tamen procedente cum Graecis in unam coaluerunt Iulius Caesar quum bellum contra Pompeii filios in Hispania pronigasset, colonos Romanos Emporiianis adjecit. Denique id quod etiam e numinis intelligitur, omnes Emporitani civitatem

Romanam assecuti sunt, quam habuerunt certe Livii ac Strabo nis aetate. Caeterum Emporiae jam bello Punico secundo cum Romanis conjunctae fuerunt ).

Emporitani pariter ac Massilienses Dianam Ephesiam

nerabantur, cujus Di dein imam propterea etiam in numis saepe occurrit In aliis frit At illo, egasus et c. telaeque imagines, quibus numini, tiorum Graeca est epigrapho Sunt insist niti, Ad quandam Siculor una si in ilitudinem accedunt, quos iit Ita Procuderent, Chlieluas eo cornmotos esse Emporitanos j dicavit, ut commercium iam Siculis adjuvarent. Certo quidem

de his rebus explorari nihil potest seri hoc si posset, cons rendus esset inprimis valor ac pondiis umorum, de quo tamen nonnisi in magna ciuinorum eorumque integrorum copia aliquid investigari potest.

6 Eckha I. Numi ni iii inpolitana tum Gia eas, tum Ibericaseasque agnotas, tum Latinas inscriptiones trabeuti