Historia reipublicae Massiliensium commentatio

71쪽

tamen omittendo duxi, quipp qui doctrina et accurationo prioribus illis cederent, neque in tanta scriptorum copia studiosius a me tractari cissent 1 . Eam vero viam ineundam mihi esse Putavi, ut pri in utra de vita Pythea et scriptis, tum de itineribus adjunctis quidem iis, quae alioquin in mathesi et phy-cca sertur praestitisse, exponerem, denique ex itinerum tuorum rations fidem ejus examinarem. Pythea Massiliensis vixisse videtur circa Alexandri M. aetatem. IIo indo colligitur,latio a Dicaearcho Aristotelis discipulo primui a commemoratur, ita ut nec multo post Alexandrum nec Ionge ante eum degerit, quamquam etiam de hac re virorum doctoriam sententia valde discrepuerunt Da vita Ptheae nihil consilit. Nam quod a Polybio Lasseritur, res ejus valde angustas fuisse dixerat ille ea de caussa, ut opes non Suppetiisse demonstrat et, quae tam longorum, qualia se suscepi se iactavisset, itineram sumtus suggererent. In mathesi et astronomia lingularem eum operam posuisse, pluribus constat, quaa a veteribus o libris eius laudantur, ac mirum eum in hoc genere profecisso, maximo eo apparet, quod ipso Strabotheae alioquin infiniissimus, quae in eo statuerit, Verius eum ac caetera disputavisse concessit, aliique geographi Eratosthenes a que Hipparchus o Pytheae Iibris multa depromserunt. Plures

libros perscripserat, sed interierunt omnes, vi fragmentis quibusdam relictis, quae a diversis scriptoribus inprimis a Strabone 1 Vid eos p. inerti Geme. I, 2. p. 298 299 non uror p. 6 ,2 Bougainvuleis 163. -- p. 61 ert p. 299.

72쪽

relata habemus . E qvibus trium scriptoriim tituli adhuc restanti orbis periplus teri in periodus' ac de oceano liber nisi priora illa idem opus effecerivit. Ex iis, irae de Pythea traduntur, nihil iuvaret singula singulis libris accensere, id quodno fieri quidem nisi utra et tralitatis opprobrio posset. Satius igitur est, pro argianaeni diversitate illa sejungere, ita ut primum do itineribus Pythea ac de iis dispuletur , quae de uro. Pa Septentrional exposuerat, turn adjiciantur, quae in mathesi

ut physica ab eo inventa esse dicuntur. De Pytheae itineribus quae tradita sunt a Strabone, is qui-

domo Eratostheno potissimum atquE Iipparcho hausisse vide. tur, quamqMam ipsa quoque Pytheae scripta ei suppetiisso dubitari non potest. At ne dignum quidem uiri tabuit, quem parit Pr atque lini typograpta os peculiariter refelleret, sed obite etantum et ut alioru In qu fidem illi habuerant, periret erroistes, de eo disputavit. In de autem narrationum Pytheae examinanda magnopere cavendum est, ne ad ipsarn rerum nostra aetate e ploratarum veritatem 'theae iacita reseramiis, s 1 quas Eratostheni sui ac Hipparebo orbis terrarum imago ei iuia accommodemus.

Quae a Strabone 4 ex Erillosilien asserim tur Puli Ieam promontorium indicavisse Ostida naniorum, albion quidem vocatu Ira, In cujus vicinia insulae sitae suerint, quarum proxima misama 1 Artemid. p. Marcian meraci p. 63. Murea P in 2 Apoll. Rhod. IV, 61.

73쪽

triduae navigationis intervallo Muerit, traho ad boreae sauriae partes traducenda esse iudicavit, nisi pro meris essesit Dineae commentis habenda in Huic autem manifestus error eo exprobratur, quod nec insulae reperiuntur, quas designavit, nec

spati iam , ii di tare illud promontorturn ab Herculis columnis censuit, recto ab eo indicatum est, im trio , quod accurat explicavit Murra jus a), intervallum nimis amplum posuerat. Idemessicitur, si B to inputatione urraji Minque dierum navigationem, quam a Gadibus Squ ad pronion tori iam sacrum me

sus esse dicitur, cum tridua Artemidori Ephesii , qui has oras ipso visit, navigatione, proximo quidem ad veritatem Me dente, comparaveris. Ad Galliam vero si illud sudamniorum promontorium insulasque in ejus vicinia sitos, quod visum estn innullis, vellemus referre, strabonis de iis sententiam, non Pytheo quae tradidisse sertur, explicaremus. Nec possunt, id quod in mentem venit Murrato insulae ac promontorium intelliat, quod hodie vocant ab da Meca Pauca quaedam a P the do ora Hispaniae et auiae septentrionali tradita v. v. Murratum P. T. G selin p. 62. Hurima, quae ex itineribus Pytheas servata nobis sum pertinent ad Britanniam et quam ab ea quidem sex dierum navigasqne versus septentrionem abesse dicebat Thulen mari quu

tam tangelai propinquam', Polybio' Pyibeas totum

es promontorium Destrymnon et insulae oestrymniae v. Feri. Avien. r. Mar. 6.

74쪽

Bis udae a itum, qui quadraginta millis stadiorum ipso a

ctore excederet, in itinere se emensum sumseritiam at quo facto do Thylo narraverat, ubi neque terra, nec mare, nec aer re periretur, sed quod mixtum esset ex his omnibus, pulmoni,

xino similo, quo terra et mare et alia omnia fias pensa teri prentur; lao autem universum quasi colligari, neque euntibus nequo navigantibus pervium id esse. Quod quidem se ipsum vidisse, de castoris se referre, quae ab aliis accesserit. Ex iis autem regionibus reducem totam in oceano uropa oram a Gadeira

usque ad Tanain praetervectum se esse ix Hoc tamen .strabo iusso eum dixit, num tute insula esset, necne, ac terrae usque incolas haberet, quo cum retico tropieus hirculus eo grvem videretur quod quidem ad Thulen pertiner Pytheo uera , quippe ubi se menses et noctes et dies perdurent Gominus a Pytheam, libro ejus de oceano laudato, narrain, perhibet, harbaros Iocuin monstrare, quo sol cubitum eat , Ibi vero per Mas tantum tresve horas noctem durare, ita re non inulto post occa um sol oriaturi Cleomedes do rebus,

domo τῆς τε σου Murra p. 8, qui non totam Britanniam Py- ineam dicit ire ima navigasae, o in eo a Iandri versionem

oecutus, egregie a laus eat.

x Casaub ad Strab. I. p. 63. 2 IL p. 11 3 Plin. II, 21. cf. II, 1 fit.

4 Phaenom. p. 22. Petav. Uranol.

75쪽

quae in septentrione apparerent, laevum, Pytheam dies in

Thulen insulam pervenisse ibi totum tropicum hirculum supra horitimis conspici, quumque sol in cancerum processerit, diem

per mensem unum durare. Apud Strabonem IV. p. 20l Thulo pro terra habetur maxime septontrionali, de qua une Percrebuerint, valda sint obscura. ytheas quae disputaverit de ea, commenta esse, licet res in coelo apparentes et rationes mathematica re te Inui cavisse videatur. Veritatis quoque speciem habere, quae dixeritis bestiis plantisque, quarum multae illis in oris aut omnino deficiant, aut rariores sint. ilium herbasquo silvestres et radices nutrimento hominibus inservire, nonnullos melio quoque vesci eodemque ad potandum uit. Frumenta vero, quum nubium densitaten solis radii rarius persulgeant in magnis aediliciis, quo spicae deserrentur, tundi et asservari. Hipparinus i , quem multa constat e Pythea desumtisse, hoc quoque ei debebat, quod centum et novem militum stadiorum intervallo inde a Massilia versus septentrionem diem solstitii tempore octodecim horas complecti dixerat. His adjictamus, quae de Germaniae littore septentrionati a Pythea exposita habeamus. Ac Sirabonem a quidem si primum audiamus, nihil ille habet in hoc genere, qu Pytheae auctoritatem loqueretur. Immo terram ait, ab Aibi versus orientem incognitam esse neminem enim adhuc usque ad ostium maris

T. p. 291. t. Si ib. a. p. 63 καὶ τὸ περὶ το ς Ωστιαίους δὲ

76쪽

Hyrcanies perieriisse,' quo poniani, Albini e mugnaridis trans gressos esse. Contari memoratu periti iam digna sunt exposita' Oaedam a Plinio i) ex , quibus anies s thiam, inuae appello tur laurons,' main insulam' ab se diei cursui, in quam veris tempore iactibu electrum ejiciatur, Timaeus prodidit. Reliqua,

it 'ra vicerta signata Dina septentrionalis oceanus, mal chium eum IIecataeus appellat, a Paropamis amne, qua Scy thiam alluit, quod nomen ejus gentis in gira significat congelatum. Plii lena o Mortitia rugam a Cimbris vocari; hoc est na Or- tuum mare, usque duro in Ontorium Rubeas, ultra dein d tacinium. anophon Lampsacerius a Iutor Scytharum tridui navigatione, insulan esse immensae magnitudinis Balliani traditi

Eandem Pythea Basiliam mominat. Huic loco alium subiungamus : 'theas i iiqnibus Germaniae genti aeculi aestu itum Oceani, Mentonomon nomine spatio stadiorum se inibvum: ab hoc die navigatione insulam abesse Malum illuc vero nudiibus advehi et esse concreti maris purgamentum incolas pro ligiti, ad la in ii eo proximisque Teutonibus vendere.

Huic et Timaeus credidit, sed insulam Basiliam vocavit. Ar

paret ex his locis, Pyibeam de Massiliensi vero cogitandumetio dubitari non potest de iis Germaniae locis disseruisse, quisbus electrum maxime reperiretur, M us rei si ratio habetur. Mento nomon aestuarium probabile est, ad sinum maris, quem vocant hodie frigcheg Iuss reser re, quod quidem jam Divario in mentem venit, qua inquam quum Sta ex millia stadiorum consociare iam hoc aestuari non Posset, excenta intelli.

77쪽

genda esse iugieant. Est autem omnis istorum eorum rhinexplicatio tam impedita, ut ad hodiernum quidem terrarum situm traduci vix possit. Neque certo potest amrmari , an 'lusius ubique ' ine' verba ei inienexerit accurate et retuleriti De prosectionibus autem resista ut recte iudicemus, , ad dantur necesse est, quae caeteroquin in mathesi sertur et astronomia praestitisse. In quo maxime est infame, quod Massilia ille quo distet ab aequatore, intervalium e gnomonis ad umbram proportione accurate, ut tum seri poterat, indagavit IJ Proportionis illius pro terrai um, quae aut ad sepientrionem aut ad meridiem vergerent, situ diversitatem, iani Anax menes δε-

servavera F heam vero hac re, quam salis incertam Es geeon tat, accuratissime sum fuisse, intelligilli Eo, ito quae retentior aevo V. α GasSendus de latitudine I Iassilia observaverat, veri tutem eum Prope SSECutum esse demonstrent. Ex ipsa Ionia credibile est, illam rationem Massiliam esse delatam.

Aliud quod investigasse Pytheas dicitur, pertinet ad aestum

maris ac recessum, cujus causam in Iunae e πληριώσει e ιιεμ ou quaesivit J A 'lutarcho autem , cujus ego attuli Iocum, quum non aperiatur, qua illa ratione a luna maris aestus deduxerit, neque habe inu Praeter eum, unde accuratiora possint 1 saeris Reesierine sur 4έoget systi re p. in M. 2 meri Geogr. I, 2. p. 1 f. 180.3 Plutarch. do placi bil. I, 27. P. 3 Cora. ν ητἰοεας ὁ Μασσα-

78쪽

cognosci, unopere illud nuctuat, quod 'ut et imi Phoenices γintellexerant, distinguendum est inter quotidianόs, menstruos et a vos maris aestus Praeterea coeli polum ita constituit, ut nem una stella potari, sed tribus aliis assumptis, inter

quas medium ille loeum teneret, eum designari putaret x Graeco Apollonii Rhodii interprete traditum est e Py-ineae libris, in Lipara a Stronolo insulis si quis serrum' rude deposuerit, postridie eum instrumentum invenire, quod eonsciculueriti alia autem an pro veris habuerit Pytheo non constat. Iani si da tinorum Pytheae fido quaeratur, inprimis duo sunt spectanda, primum num ita de iis potuerit explicare, si terras, quas dixit, reapse adierat, tum an aliorum narrationibus accipere potuerit, de quibus in libris suis exposuerat.

Stadiorum numerum in plerisque, qua se mensum esse dixit, spatiis Pytheam fefellisse videmus. I a te lio tum ex iis, qtiae de illo Osti damniorum prona Ontorio exposuimus, iam Britanniae artabiti, quom duplo majorem constituit, denique il- Io aestuario, in ra Scythia vel Gerrnanias Per se ni illi stadiorum porrecto. Ilo tamen quo exuit sent qui tbeae bono cupiuio, habent tum in stadiorum diversitate, tum in eo, quod in inelienda navigatione veterum, ipsis imprudentibus, facilis Entor fuerit'. In his autem quo minui acqi iescamus, impedit et

79쪽

ae ratior, qua instructus erat Pytheas mathesis cognitio et errorum, Mihia lapsus est gravitas. Si quod visum est nonnuΙ- Iis et accipi debet, quunt iter suscepisso Itheam dici inus, marria ita longinqua tentaverat, o sine, ut terrae cognitionem amplificaret, et poterat et debebat diligenter curare, ut spatia accurate computaret, itaque ab erroribus sibi caveret, in quos incidisse eum intelleximus. Eratosthenes uiuo Hipparchiis de septentrionali, Europa e Pythea multa depromsisse dicuntur, unde probabile est, quae

de Britanniae forma statuerunt, ea et ipsa ex illius libris hausta ect P. Sed veriorem eam puto Pulli eam ita dicaturum fuisse, si ambitum insulae ipse egisset. Simul lapsus est, quod maris aestus supra Britanniam ad octogenos pedes Exsurgere Contendit, quamquam et runc errorem Itheae patroni excusare BgnoPere Iaboraverunt i . . 'De bule quae tradita ab eo sunt, vix potuit ita proferre,

nisi vel e suis ipsi iis commontis vel aliorum consabia IMionibus. Nam quo defendere eum solent, maxime ii, qui landiam plinnantur Pytheam assecutum esse, quippe quod circulum arcti cum ac tropicum unum ieri ac per dimidiam anni in lem Nn 'lem diemque durare indicaverit, hoc Ille et Ian I, Iassilia Cor Hriode

exquirere poterat quum enim cognitum esset, dies, quo ma in ad septentrionem terreae vergerent, eo ullos quidem onso res seri, laesiis inde conclusio si sit, terram statuendam esse qua omne diei ac noetis discrimen' per dimidium quemque annum prorsus tolleretur Quod ubi sexes, ibi incillum quoquo 1 Plin. ir, M. MurraFP set Dj9ilice ny Orale

80쪽

Meunim cum tropico eon idere quae tum fuit matheris rivo astronomia ratio idem demonstrari potuit. Uniis mirum certo iisque mihi visum est, viros doctos tam gnaviter egisse, ut te

Tam cita Thules nomen assignaretur, explorarent. Speraverant videlicet, ea quidem exquisita dubia omnia de itinerum Pytheao Veritate se sublaturos esse, it quo quum simul ingenii orientandi copia daretur, nihil reputaverunt, nisi spatia quemadmodun consociari, et paucis iis, quae adhuc supersunt, a Pytheatraditis aptari possent.

Non exploratiora sunt, quae Pytheas post reditum a Thulose egisse usque ad Tanaim flumen professus est Europae littora. Ac Plinius fortasse quae significavit, o Pythea scriptis minus

Becurate deprom sit, sed vix poterat tantos Iahores facessere viris doctis, qui ad veram serrarum in mari altico rationem tradu-Cere illa susceperunt, si accuratius ea in libris Pytheae consignata invenisset. Nam ut nune sunt de maris altici oris Pytheae

placita e suxis potius aliorum moribus, quam ex ipsis raciis ab eo in illas regiones profecto disquisitionibus trovenisse videntur.

Sed iam alteram illam quaestionem exciatiamus, qui potu rit fieri, ut acciperet Pytheas, quae in libris suis exposuerat. Iaquo recurrendum inprimis est Bd ea, quae de mercatura supra disputavimus. Iaec enim fecisse videtur opportunitatem, qualum de Britannia, tum de Germaniae septentrionali littore pos-

' sent mores Massiliae percrebrescere. Ac Pytheam quidem, quum libros suos conficeret, nihil praetermisisse, quo plura posset do teri s aut maribus, de quibus explicaturias erat, ex-