Everardi Ottonis ... De tutela viarum publicarum liber singularis; cujus Pars 1. est de Diis Vialibus, 2. de Magistratibus Viocuris, & 3. de Legibus ad viarum securitatem pertinentibus

391쪽

O , lapidum interi allis, aliisque arm.

mentis Clofani ad Ovid. lib. I v. Trist. Ueg. IO. & Lips cent. ad Italos epist. s ' ostenderunt. . Adde de onini hoc argu . mento Bris n. lib. Iv. sel. ant c. 8. Begier: de pubi. & misit. viis lib. III. , se II. I a. lib. IV. secl. a. & Cellar. Gerer,

Restat de columellis saxeis dicamus quas Gracchus fieri curavit, ut earum praesidio alii equos inscenderent, alii de ushiculo descenderent, fessi denique onus deponerent, atque ita omnium, maXime vero senum , commoditati prospiceretur. His enim difficillimum erat corpora saltu in equos subjicere, ut juvenes solebant apud Virgilium, nondum inventis si ' diuus : in quorum originem Ill. Cuperus ad Laetantii, cap. adigentissime inqui sivit. Vix autem ante faeculum Christia anum quartum earum mentio occurrit; neque Xenophon .de arte equestri, nec Julius Pollux inter equestria ornamenta scandularum meminere, uti pridem docuerunt Joannes Tortellius, Galeotius Martius, Vossius, Salmasius, Sant-Αma tris , Magius aliique. Primus Hieronymus

in Epistolis scribit: eum quasdam accepit litteras , jumentum conscensurum, jam p

dem habuisse in bisapiae, ejusdem

. aevi

392쪽

aevi esse videtur inscriptio Romana passim, . laudata, quam tamen Gruterus spuriis in asseruit: dum virgunculae Burmioniae placere cuperem, casu destiens equo, pes h . sit sapiae, tractus interii. in rem tuam mmture propera. vale. Honoratiores equos adscensuri a servis. aliisve sublevabantur maxime a curatoribus equorum, qui asternendis equis Stratores. dicti, , apud Valentinianum in I. I. C. Th. & l. lin. C. de castrensiam Spartianum , Ammianum& in Inscriptionibus Gruteri Pag. Io I. n. 7. & 329. n. a. nisi cum data Gothostedo

daeos dictos velis , quod Imperatoribus& Magistratibus viam sternerent, domi militiaeque foras procedentibus. Sed qui quid sit de etymo, constat stratores eosidem fuisse, qui ab Italis stineri appella

tur, quod stasisS tenent, . quas Graeci r CentioreS- & αλίμακας VOearunt. Vid.

Frene in Glois voc. saltatoris , stupes, strepa, &ad Cinnamum pag. MI. seqq. . Salu ergo abundeque Gracchus , qua vis seditiosus tribimus plebis, & venust ii viarum publicarum, & commodis vi torim, equitum Peditumque prospexit. Imitatus eum deinde est Scribonius Curio A. V. DCCIIL sub bellum Caesaris civile,

itidem Tribunus plebis, ut sibi per hinc

393쪽

occasionem populi conciliaret sereresin, qui .viis munitis apprime effiebatur. Caelius ad Ciceronem lib. VI I I .Fam. eP. 6. rio transfugit ad sopulum , pro C re loqui coepit , legemque Mariam , noudis ilem agrariae Rulli, S Alimentarbam , quae jubet AEdilei metiri , utitavit. Pro . Mariam Pantagathus Rivariam , Lipsius lib. 2. Eleet. 8. vineariam, alii O variam legunt; sed conjecturae nulli 40'cus est, quia Appianus Curionis legem aperte ad sternendas & muniendas vias retulit lib. II. pag. ε 3. Curto 3-οδων

ἐπισκευας τε καὶ πατασκυ-: rogationes de

muniendis sternendisque viis intulit, sebi

hanc. praefecturam petens in quinquenorum, certus nihil harum rerum se impetraturum. Si Bostam sequimur, eadem lex numerum vehiculorum jumentorum '& servorum definivit , . quibus' cives Romani ad iter faciendum uterentur. Sic enim e plicat Ciceronem ad Attic. lib. VI. ep. I. 'medius Uevit mihi obviam cum duobus Us

dis V raeda equis juncta, F lectica , se

familia magna, pro qua, si Curio legem pem tulerit , Η S ieentena pendat necesse es. Alii vero legem Alimentariam, alii sum-tuariam intelligunt; multas enim rogatu ones iniquas, contra senatum & viros principes, Curio: tulit, sed non pertulit.

394쪽

Truditis suum hac de re judicium relidi quinius. Vide. contareh. . de Frument.

Non soli autem Tribuni , sed etiam Coh-sules aliquando. arum munitiones extraordinem ultro Mepisse .leguntur a Strabo enim lib. V. P . a II.: scribit. Συν-He.

εἰς Α λ, αν. Coia gae in con tu fuerunt M.

lariuS lib. II. Geograph. c. 9,insin. Veretur, ne Geographus Cenires prope cognomianra ciun his Consulibus confuderit; L, Fius enim epit. 2O. C. . Flaminium Censo rem Viam Flaminiam muniviile uit; is a tem censuram gessit cum L. AE.milio: Ρ - PO. A. V. DXXXIII. Idem vero Livius lib. XXXIX. c. a. refert, Pylore etiam Consules A. DLXVI. harum viarum curam h

buisse, eo tamen. discrimine, quod de C. Flaminio scribit: Ciam a Bononia per xit Arretium; de M. AEmilio autem: Fiam a. iacentia, ut Etaminiae committeret, A a rimi-

395쪽

befactaretur. In humidis locis vel inter colules dejectis aggeres struebantur, altitudia ne quinque, Vel decem, immo &viginti pedum, ut dorsum viae aequo itinere procederet. Huic denique pro loci genio, nunc glarea injecta, nunc lapides durio-xes ad hoo dolati impositi, artificio tam

Concinno, Vix ut tenuissimam caetri aciem

inter juncturas figere possis. De collibus excisis & cmitatibus sumtu incredibili complanatis, evidenter soribit Strabo l. V pag. 23s. Fossam optime depinxit Statius, in via Domitiana lib. IV. Sylv. 3. H. Hic primus labor inchoare suis,' Et rescindere limites , S altori gestu penitur cavare terras,

Mox haustas aliter replere f4pas, Et summo gremium parare dorso , Ne nutent sola , ne maligna fledra Et pressis dubium cubile saxis.

Tunc umbonibus hinc sir hinc eoaetis, . Et crebris iter alligare gomphis. &c. Praecipua itaque viarum firmitas. non modo ex silicum apte junctorum magnitudine & duritie, sed etiam ex strue supposita proficiscitur; cujus rationem in viis publicis, quae Remis conveniunt, a Be gierius lib. II. sem Ι 8, in parte autem

viae Appiae Q. MontiauconiuS tom. φ. Antiq. parti a. lib. I. c. I. curiosis oculis

396쪽

sECUND.LEG VIAR. GRACCHITRIMINI. 3sν investigarunt. In ima enim viae parin hic impolitos lapides, caemento firmissime coas mentatos ; tunc aliud stratum iuperpol tum, glarea, minuto lapide & caemento constans; & huic demum sua, unius vel duorum pedum, imposita superius constutuere pavimentum Leperit. Hoc vero innumeri s licet viatoribus, jumentis, taedis& vehiculis, per annos circiter bis mille, tritum, non obstantibus etiam caeli humudi6ris , incommodis, prope Fundos, in Campania, ostentat partes sui integerrimas, & glaciei 4nstar adeo perpolitas , ut ingruente pluvia 'equi fallente vestigio labantur. Nonnullis in locis Praeterea co spici, ait, limbos, ab utroque latere peditibus destinatos, latitudine non prouesus bipedali, & altitudine pedis, unius ac dimidii. Andreas vero Palladius lib. III. de Archit. c. 3. ViaS quasdam Observavit, in triplex spatium partitas; cujus medium , leni acclivitate surgens , & silice munitum iatori pedibus eunt, suerit destinatum, bina reliqua autem , fabulo aut glarea operta, equis & jumentis. Agger ille ab aggesta terrae dictus, GraecisS r. τἔ-, Virgilo 1ib. v. LEneid. vs. 273. & itinerarius aseger ab Ammiano vocatur lib. XIX. cap. 6 Isidorus lib. xv. Orig. c. ult. ejuS sermanil et

397쪽

materiam res te describit: Agger es media stratae emiventia , coaggeratis lapidibus, vel glarea , aut micibus strata: ab aggere, id est, coa Tvatione dicta, quam

Bisorici viam militarem dicEvt. Hane ImperatoreS morem publicum , pro Via publica, in I. L. C. 1 .. de' itis. mun. Sudonius antiquum' aggerem , pro via diutrita; & Rutilius Aurebum aggerem pro Aurelia via dixere. Vid. Bergier. lib. II.

secl. I .& notas Varior. ad Rutil. l. I. Vs. 39. Pontium Praeterea rationem habuit

Gracchus, qui nobilem viarum partem constituunt, immo viae sunt super aquas; unde Polites , per quos itinera celebran- cur, ouvari oportere, dicitur in I 36. C. I b. de oper. pubi. Et sane pontes tot commoda viatoribus adserunt, ut Romani summae religionis duxerint eos in flumi- sibus facere, & Varro eXistimarit, Pomitifices a ponte sublicio, facto & restituto nomen tulisse. Omnes quoque Viarum curatores antiqui & recentiores id studiose egerunt, ut Pontes, numinibus rapidis& prosundis impositi, firma materia con solidarentur. Inter praecipua antiquitatis pinnumenta computatur pons Narniensis, mirae. magnitia linis, & arcubus celsiisse mis, Rb Augusto, ut serunt, exstructus,

398쪽

SECUND. LEG.VIAR. GRACCHI TRIBUNI. 36i

quemque Aus. Martinellus libello: si lari Italica lingua descripsit. Inter Calugulae opera plurima, Plinius tot pontestantis impendiis factos miratur lib. xxxvi.'c. I s. Trajanum raphilinus scribit πλεχα

ν plurima necessaria tam in viis, quam pomtubus instaurasse: haec inter numina po tibus junxit plurimis, quos Alexander Severus deinde, paene in omnibus locis, instauravit, auctore Lampridio cap. 6. Magnificentiam pontis Trajani supra D nubium, Mysiae ac Daciae ripas copulantis, Dio Cassius lib. . 68. depinxit ; sed Lud. Ferd. Marsilius, in epistola ad Montiau-

Onium, tom. II. .Thes. Sallengr. Pag. 99O. Dionem aut rei Veritatem non edO-

ctum, aut . adulationi inserviisse judicat, cum inter minima populi opera pons ille reserendus sit, Hic ergo cum Bergierio ςonserendus est, qui lib. I v. seel. 38. sisdem Dioni habuit, aliosque pontes admi-iandos, in Urbe, per Italiam, & per Provincias factos, facunde explicavit. V re Aristides tom. I. Orat. I l. ait: Rom vos terram omnem disessos povtibus Um. iis uluvios juvaeisse. . Noa Onorem viantibus utilitatem &Voluptatem praestitit Gracchus, quod primus Romanorum singula milliaria dime

399쪽

sa lapideis colli innis diligenter distinxit: quae vulgo lapides , aliquando lapides mira

liares, GraeciS' ημεῖα appellantur, quia singuli mille passus, erecto lapide, vetuesigno, erant distincti. Inde primus, si cundus tertius lapis pro milliario, apud Veteres crebro usurpaturi octavum mam . 'mor vocat Martialis lib. I x. ep. -Alir ursus, suppresta lapidis nomine, solum numerale ponunt : ad duodecimum a Cre. lib. ΙΙ. Ηist. c. 26. ait Tacitus. Usus earuni est antiquissimus: apud Indos enim iupra ex Strabonis lib. xv. vidimus, fuisse certos magistrat Viocuros, qui per de ha stadia lapideas columnas posuerint, di verticula distantiaSque indicantes. Matu

re etiam ex Italia lapides illi in provinumas perlati; quia Polybius vias a Colutinist& Carthagine nova usque ad Rhodanum ksua aetate, a R anis per octona stadia descripta, & milliaria lapidibus distincta' refert lib. Ii I. c. 39. Idem Strabo lib.

lita securesim milliaris , ad singula erecto

vium. Forma harum columnariun fuid rotunda, vel quadrata, vix ultra pedes odio: impositae stylobatis minoribus, i

400쪽

SECUND. LET: VIAR. GRACCHI TRIBUNl. ah scriptum habebant numeriam milliarium,.V. C. P. Vi II. quibus aut Roma aut alia

urbe distabant: quaedam etiam in basi pra ferebant nomen Imperatoris aut illius, qui eas vel secit Vel resecit, uti ex augustis inscriptionum operibus Gruteri pag. I si. Reinesii p . 29 P Sponsi pag. I 86. Fabretii pag. I3. A mi pag. 7 I. tum

etiam ex. Simond. notis ad Siclon. carm.

al. Bergieri' lib. IV. ses'. 39. Historia

Acad. reg. t. a. pag. 379. & 383. &MonNDuconio Suppi Antiq. tom. IV. lib. s. videre licet. Finis earum insignis erat, ut eX culuSque numero .iten facientibus constaret, quot millibus passitum, quoquo irent, ab U rbe, vel ab' initio vias abessent, simul etiam viae mensuris vellit AEnimare tur, columnis instar continuae porticus h Paethrae ornarentur, & denique taedium ex itineris longitudine levaretur. BelleQuintulinus lib. . Ι V. Inst. Orat. c. s. Partitio rem cit audientem non aliter, quam facienti- . bus iter multum detrabant fatigationis votata inscriptis lapidibus spatia : 'nam Θρexhausti laboris nosse mensuram voluptatis, hortatur ad reliqua 1ortius era quenda scire, quantumsuperst: nihil enim longum videri necesse est, in quo quid altimum sit, certum est. Rutilius itinerar. lib