Everardi Ottonis ... De tutela viarum publicarum liber singularis; cujus Pars 1. est de Diis Vialibus, 2. de Magistratibus Viocuris, & 3. de Legibus ad viarum securitatem pertinentibus

451쪽

P. rret. CAP. L DE EDICTO VIARIO

forsan operae plenior ejus interpretatio visa fuit , aut certe architecti Pandectatam eam totam 'praetermiserunt. Mihi autem plemus e licandum, et Primo quidem loco videbatur Edietrum, quod non inodo ad Urbis dominantis securitatem,std et ab , illis Magistratibus propositum quibus proprio , quasv munere cura platearum suit mandata, ut supra vidimus P. II. cap. r. Praeterea fuit illud priscis itemporibus tam utile et necessarium, ut

ei adscribi possit Bonum Iactum. Quid

enim utilius est, quam Viatores absque Mauri jaculis et arcu itineri se dare posset et quid' magis necessarium, quam Ut animalia ferocia 3 et humanum sitientia fanguinem e publico in vineula sua, vel ad Garamantas et Afros proscribantur λ Viam, in qua non est leo, quamque violenta nulla sera conscendit, metaphorice laudae Esaias XXXV. vf. 9. Solonis quoque legem

de cane, qui momorderit, noxae dando, ut scitam ad securitatem et valde gratiosam Plutarchus laudat, in ej. Vita C. V. Galenus denique metia. med. IX. 8. inter Tmani curas refert, ut viae seris Obsessaσ purrarentur.

Sed millis ambagibus ipsa verba Edicti Edilitii videamus, quae duo Iurisconsulturum principes, Ulpianus & Paulus,

452쪽

uterque libro secundo ad Edictum AEdilium

Curulium, sequentem In modum nobis retulerunt , in L O. N de AEdil. ed. Ajunt AEdiles: Ne quis cavem, veTrem , Cel minorem aprum, lupsm, ursum, pare Geram, leonem, alta Oe, quod noceret 'animal, sivesoluta sui, sive alligata, ut contineri vinculis, quo minus damnum inferant, nou possint, qua vulgo iter flet , ita habuisse velit, ut cuiquam nocere Iam-numve dare possi. Si adversus ea Dictum erit, N. bomo liber ex ea re perierit, solidi ducenti: s nocitum homini libero esse

dicetur, quanti bovum aequum radiis vide bitur, condemnetur : ceterarum rerum , quanti da num datum 1actumve sit dupli. Hisce verbis, an aliis cascis mage α obsoletis, hoc Edictum propositum suerit, non temere dixerim: posterius autem ex Gellii lib. Iv. Noct. Att. c. a. conjicere licebit, ubi partem edicti 2Edilium Curulium, more suo, genuinis &priscam majestatem redolentibus verbis, ita ena

rat : Titulus servorum singulorum Mei scriptus si coerato, ita utei intellegi r Vte possit, quid morbi vitiive quoique sit. Forian juniores AEdiles, in translatitiis edictis suis, verbis recentioribus usi sunt; aut, quod magis placet, Julianus, incqmpolitione Edicti perpetui, cujus pars

453쪽

4i8 P. Di. CAP. I. DE EDICTO VIARIO

& appendix fuit Edilitium', ridiculum

esse censuit , malle sermonem durum, quo majores locuti essent, quam quo tunc politius loquerentur. Verum de his quilibet sentiat, prout lubet. es. Nos potius videamus, quid de verbis Ces minorem aprum habendum sit, quae Ludovicus Charondas, tanquam abundan- 'tia, primus notis II. II. inclusit, etsi Florentiae & in Vulgata Accursit reperian tur. Colorem haec annotatio haberet, sit voces duas priores tantum ad gloflemare-

tulisset, quas Justinianus quoque in S. I. Ins si quadrri pavp. omissit; unde Cujacius, in notis ibi, non dubitavit, eas in Edicto nostro superesse. At haec ratio si admittatur , longe plura in Edieto delenda forent, quae dici O F. I. desunt; neque Tri--iumiris , qui Institutiones composuerunt, solenne fuit, propria & integra Legum, veI Edictorum verba nobis dare, sed plerumque contenti sunt, eorum sententiam expressisse. Nihilominus Johannes Strauchius, in diss. AEdilitia posteriore c. l. s.' s. cum Charonda, acriter contendit, H diles tantum locutos esse de verre dome-' stico, voces autem Cel minorem aprum una litura esse delendas; quippe quae ipsi a scioli manu irrepsisse Videntur, non capientis, quid verres inter seras faciat

454쪽

AEDILIUM CURULIUM. . 4r,

Provocat hunc in finem ad Theophilum& Basilica, quae aprum non agnoscant sed quod addit, in Institutis nihil est de apro, id resutat. Contra Johannes Leuuclavius Notatorum lib. II . n. adversus Criticos ita sentientes , Graecorum rursus produxit auctoritatem , quos utrumqUe Vertere ait , Verrem quidem καπρον, et aprum minorem σύαγρον. Ad Vero in Basilicis et in eorum Synoysi una tantum vox occurrit lib. XIX. tit. ΙO. n. 26

Θ κοα, ἔ-, ἡ ετερον cλαπτων etc. stut canem serocem, aut verrem , aut ursum , aut lupum, aut pantheram, aut leonem , aliudve voxium animal. Nec aliter Ha menopulus lib. VI. Προχ. tit. I. g. 2. O

κρε, 6 Qui ferrum avimal, quod nocere pseit, ut canem, Verrem, leonem, lupum, atque id genus. Denique Theophilus , in paraphrasi g. I. Inst. si quadr.

pavp. una Voce contentus est, isthoc tam tum discrimine , quod pro καπρον Ponit συαγρον hOC modo : κύνα, ψ συαγρον , ἡ ἄρκτον, η

. Si meam sententiam postulas, non multum causae Video, cur constantem P de

cies Florentini, Vulgatae & Haloandri lectionem deseramus: prohibent enim Ab

455쪽

in P, vix CAP. I. DE EDICTO VIARIO

diles minorem aprum, id est pamum, non valde dentatum , qua vulgo iter fit, haberi; quia grandiores & primae: magnitudinis apri, ut Petroni US VOcat, Vel ob nimiam ferociam , rarius prope vias & psaleas invisicivis habebantur, vel sane si habeba

tur, sub Verris Vocabulo erant compre henii, quod quemVis porcum testicula- um notat, non Vero CXseectum, ut Lips,us voluit lib. I I, Fariar. leCt. c. I 7. De

inde ad Graecos quod attinet, illis similito Vel συς tam de porco sero quam de domestico dicitur, uti Henricus Stephanus, ex Homero & Hesiodo , multis probavit. Sextis enim no

nitur Suidae Aristoteles dicit desue semina Verrem appetente, quod Lat,nis est furire. GlosIae Cerres , & aliae

Cer/ S. Grincis Vero transmarinis

est aper, inde & Romani per aphaeresin aprum dixerunt; neque cum capro debet confundi, id quod quibusdam magni nominis interpretibus. accidisse Paulus Leopardus lib. II. Emendat. cap. IO. Observavit. Varro lib. IV. de L. L. Apri ab eo, quod is locis asperis , visi a Graecis 1 uodsi κάπρω. Sic Callimachus Jaymn. in Dian. Vs. I Vocat, quem Homerus Iliad y. ys. 13 s. σvναγριον

456쪽

. AEDILIUM CURULIUM.

prum silvestrem appellavit. Quando igi

mul aprum minorem comprehendunt , cui Theophilus utrumque & serum & do

est: aper enim, citra aliud proprium no men, σοῦς αγρον, PorcUS seritS, porcus e sil- , aut pomus agri, at Poetis frequentius vocatur, uti Athenaeus lib. IX Deipnos. cap. I . ex Antiphone & Dionysio demonstravit. Similiter apud Latianos nemini ignotum esse, quod apri sues vocentur, ait Varro lib. R. c. i. Isidor. lib. XII. Orig. feritate vocatus; unde apud rusci, ist, id est ueru, dicitur , omne enim

quod serum est immite abusive agrest

His de animalibus immundis, ad . nasseam sorte pertractatis, priusquam ad rem veniamus, duas Grammaticas Observationes subjiciam. Et primo quidem admo nendi sumus, animal, quod noceret, idem hic elle, quod nocere posset vel soleat: hoc enim loquendi gernus, quo Verba actum significantia pro potentialibus accupiuntur, omnibus sere scriptoribus familiare est, quoties periculum instans & ce to eventurum indicatur. Pomponius, in I. 2I. D. de satiam. ait : Videbitur pro

457쪽

o P. Hi. CAP. I. DE EDICTO VIARIO

hoc accipi debet , videri poterit ; se sic

Cerba x II. Tabb. Veteres interpretati sunt: Si aqua pluvia nocet , id est nocere pol rit. Nec aliter. Ulpianus, in I. 2. I. 3I. I ne quid in loc. pubi. verba Praetoris: ea Cia, i lis iter deterius si, sat , exponit, ii ve statim deterior via sit, si-

ve postea: etenim quaedam sunt talia, ut statim facto suo' noceant, quaedam talia, ut in praesentiarum quidem nihil noceant, in furatrum autem nocere debeant. Si e Pilatus apud. Marcum XV. V 6. Unum eX vinctis. dimittebat id est dimittere solebat, Matth. XXVII. Vs. I, . Cicero lib. V. in Verr. cap. 9 rores veniebant , hoc est venturae erant, & Tacitus VI. Annal. 3.cidebant . pro cedere. volebant. Similia dabit Ciijac. lib. XIV. Obs cap. 9. Casaur .hon. iii Suetonii Jul. cap. 29. SC Gron V. ad Livium lib. 3φ. cap. I. & 37. cap. Ι7. Altera observatio erit circa iltructuram

vocum: sive stolatasar, sive alliga

ta , quae congrua eit, non ratione ejuS,

quod dicitur , sed quod intelligitur. Vul sus hanc figuram I ignoto priscis nomine

νεεσιν, VOmuS autem συνεαιν , quassi intellia gentiam , appellat, ejusque UsUS non m6m est in colle vivis nominibus, 'quorum

numerus singularis vim habet plurativi, set alii , Cicero pro Milone:

458쪽

Si tempus est ullum jure hominis necandi, quae multa sunt. Virgil. lib. VIII. . AEneid. Is 27 Fulmen , quae plurima caelo dejicit. Posset etiam dici, Verba sive soluta simi, non ad proximum. animal, sed ad anim lia diversi generis, PriuS memorata, referri debere; ut cum SolinuS ait. cap. 23. Polypus Θρ cbamaeleon glabra sunt. T citus V. Hist. cap. s. Parente, , liberox, fratres vilia habere. Forte non errabis Inus, si totam L li .. de dit ed. ad Pauli anterpretationem Edicti reseramus, etsi ej us verba nunc in omnibus ea plaribus, Pro Verbis AEdilium

quis putet longe pluribus verbis plum fuisse Edictum, re inditi reduis dubitationis gratia bis, , S mg αυας, id de eodem idem dixisse, ne quae dubitati se pereset, ut ipse tautologus loquitur Ulpianus in I. I. g. . D. de AELI. ei Ultimo loco & hoc addendum est, in sanctione latrius Edicti manifestum deprehendi emblema Triboniani & sociorum , qui solidos ducentos posuerunt pro Paena viginti millium sestertiorum. Olim eniim

459쪽

4r4 P.M CAP. f. DE EDICTO VIARIO

Aureorum mature si mentio, apud minu iam, Juvenalem, Dionem, Suetonium Jurisconsultos, neque omnia horum loca , tibi aureus occurrit, interpolata esse ducere ausim, cum Wissenbachio, in Ε blem. Tribon. ad i. ula D. de jus in voc. licet non dissilendum sit,' millia sestertio- mim Pauli tib III. tit. s. s. IO. in .u os mutata est e, in I. 2 s. g. 2. D. de Sm. Silan. & alibi quoque, uti Cujac. lib. xrx Obs. cap. 3 l. notaVit. Aureorum 1olid rin primus meminit Lampridius in Alex.

severo cap. 39. Ut tamen incertum: sic

illius, an sui, id est Constantinet seculi

voce usus fuerit. Quapropter nec accedo Roberto Cenali, qui depond. & mens' rat. in Thes GraeVii tom. XI. Pag. scribit: Leges quotquot scriptis redactae sunt a yciis, qui Alexandri Mammeae tempore sorueruvi de solidis aureis didracbmiulibus , quorum quamor unciam implent, intelligendas esse. Solidus vero

absolute pro aureo usurpatus ante Diocletianum vel Constantinum M. vix legitur ; quo imperante, & gaudente mutationi bus veterum institutorum, id vulgo obtinuit , uti Scaliger. in postumo de re monet. libello, in Thes. GronoVii tona. IX.& dii Frene, in Dilsert. de Imp. Constant. numm. n. 76. zS Codice Theodosiano,

460쪽

En ILIUM CURULIUM

Isidoro aliisque ostenderunt. A deoque minime solidi , vel aurei, ab Ethnicis In peratoribtis signati, sed quos Imperatores Claristiani cuderunt ,ita ut singuli se tam unciae partem , & septuaginta duo libram auri essicerent, hic intelligendi sunt; hos enim Justinianus precibus Vbglii Pontificis inductus, ubique gentium valere j tussit. Nota sunt quae de solidi aestimatione vuri summi, Curiacius lib. XIX. Obs. cap. 3Ι.& Hotman. lib. Iv. Antiq. pag. 678. acruus, nec fine conVicit S , disputarunt. Sane. pondus & pretium, uti olim aureorum, ita postea δι solidorum Variavit. Prisco te pore quadraginta aurei eX libra signabantur, ut Plinius scribit lib. XXXIII. cap. 3.

Sed paullatim imminuti, &.aevo Alexandri Severi ad duas drachmas contrasti sunt; sub Constantinopolitanis autem Imperatoribus pondus diversum & minus fuit. Plerique Constantini aevo 8 . sub Valentiniano autem 72. solidos in libram

poribus distinctis, conciliant l. s. C de

suscepi. Sel. I 3. C. Th. eod. cum I. I. C. Th. de ponderat. sed quia ne sic quidem quate norum scriptulorum constat ratio, sors an Panciroli & Savoti de numm. antiq. p. III. cRP. I 'I. emendatio est recipienda, qui in