Everardi Ottonis ... De tutela viarum publicarum liber singularis; cujus Pars 1. est de Diis Vialibus, 2. de Magistratibus Viocuris, & 3. de Legibus ad viarum securitatem pertinentibus

481쪽

Hoc amplius qui canem ejusi di mor dacem alebant, imagine canis, in pariete vel janua picti, cum inscriptione CAVE CAVE CANEM, monebant ingressuros,

ut a cane sibi caverent. Varro Eumenia diuus , apud Nonium, in Voce praebitio, mihi est auctor: Quod ea die mea praebitio, in janua, GCe cave coem, inscribi jubeo: noc est, cum hodie convivium p randum sit, januae meae cme canem i stribi jussi, ut ab aditu deterreantur, qui ad condictum venturi sunt. Petronius cap. α'. ud siniseram intrantibus , non longe ab ostiarii cella , canis ingem catena vin- ictus in pariete erat pictus , superque qua drata Mera scriptum, Cave cave canem. A Graecis illud sumtum esse, ex L isse ta Aristophanis docuit Turnebus lib. XV. Advers. c. l. & deinde proverbii more usurpatum a Veteribus, cum aliquem te rere , arcere, Vel hominem maledicum c veri vellent; unde & satyra Varronis hac inscriptione fuit. Huc etiam Thomas G takerus Advers misceli. c. 38. illud 'Pauli reserendum putavit Philipp.: III. Q Mβλεπετε τὰς κώ--, cavete canes, id est, Ε

clesiae hostes, qui rabidorum canum in star Apostolos impetebant. Vinctos ergo canes: habere licuit, ne.

que damnum ab iis datum luebatur, si quia

482쪽

rix. CAP. III. DE AENTENTIA

quis moniti & inscriptionis securiis , in

aream Vel domum alienam se contulisset. In agris vero Catonis praeceptum erac

Cap. Ial. de R. R. Caves interdiu clauseos esse oportere, ut noctu Uigilantiores sint acriores. Repetiit Varro lib. I. de R. R. C. 2Ι. Canta potius cum dignitate, N acres paucos habendum, quam multos, quos consuefacias potius nostu Cigilare, interdiu clausos dormire, catena Cinctos essee , ut soluti aeriores fiant. Nocturnorum C num meminit Cicero pro Milon. c. I 3. 6cillum tuto dormire polle, qui canem habet custodem, dixit Libanius in progymia. Ipse Canis de se apud Phaedrum lib. III. sab. T.

Aquia videor acer, abigant me interdiu , .Luce ut quisam S vigilem, cum nox venerit ,

In Urbe vero & Municipiis aeditui & j nitores sub noctem in basilicis, insulis,& aedibus undique clausis, canes efferatos solvebant, atque in sacrilegos furesque mittebant vigiles hos, semper intentos , & seper omnes stationarios solicitos. Arsumentum hujus rei peto ex Seneca, qui de brevit ' vit. c. XI. quosdam in causis agendis ita actuosos suisse, scribit, ut eos a claudenda bastica immissi demum canes ejecerint. Atque haec de animal, hus serocibus mansuetis. I

483쪽

Feras autem saevas & sanguine humano gaudentes, nunquam solutas, Verum claustris & caveis inclusas habere licuit ;modo vincula essent firma Sc sussicerent ad impetum earum reprimendum: alioquin si ex vinculis, quibus irritantur, erumpunt, sunt ferociores, dciras ingentes, quas diu in pectore Volverunt, exequuntur, auctore Liv. lib. 34.. cap. 6. &3 s. cap. I 8. Libanius, in encomio Dianae

tom. I. Si forte quaedam ex illis bestiis, quae in vivariis diu maceratae sunt , elapsue ea a per c itatem discurrere coepit, solo advesctu terrorem injicit. Coutis bi quisque perfugium quaerit, Ialiuae clauduntur. Bestias autem accipere debemus ex feritate magis, quam ex animalis genere : quid enim si leo sit mansuefactus, non erit Edicto locus, saltem quamdiu ad pristinam asperitatem non est reversus. Erant quippe mansuetarii, qui belluas sievissimas maiasuefacerent, ut quae antea ad occursum hominum expaverant, sub jugum misi e currus traherent, subsiderent in genua, ambularent per funem, atque in contubernium & domus divitum reciperentur. I. I. γ. D. de posui. l. l. D.

A. R. D. Hinc in schematibus Deorum, Augustorum, Sc Augustarum bigae quadrigaeque elephantorum, leonum & palmy s titera.

484쪽

f γ P. iit. CAP. III. DE SENTENTIA

therarum conspiciuntur, ac Heliogabalus processit in publicum quatuor cer Cis junctis ingentibus : juvxit sibi se leones Matrem magnam se appellans : D nxit est tigres, Liberum sese Cocans, auctore Lamprid. in ejus Vita c. 28. Quousque domitores illi prosecerint late describit Manil. lib. IV. Mart. lib. I. ep. Ios. Seneca Epist. 8s.1 in. & lib. II. de traicap. 3I.fubi: Ads Lee intra domum ursorum leovumque ora pia- cida , tractantibus pueris pariter ac fe- . minis, adulante ue domino feras. AEdiles igitur has domitas bestias haberi non Tetant, quamdiu ferus, quem eXuerant, non rediit animus: at si torvitas mitigata in perniciem vel damnum aliorum rursum eXasperatur, qui eas aluit incidit in Editicium: nam ut Martialis de urso cecinit, lib. VI. Ep. 6 .

Sit placidus licet S lambat digitosque manu sique,ssi dolor, bilis, si justa coegerit ira, Ursus erit Ita de leone Statius lib. II. Aestilleid.

'us. I 83 Ut leo , materno cum raptus ab ubere ,

mores

Accepit,seniique jubas hominemque vereri Edidicit , nulla ue ruit, nisi I sua, iv

485쪽

Si siemes adverso radiavit lumine ferrum , Ourata Mes , domi str que mimicus, iuitiam

Prima fames , timidoque ludet servisse

magistro. Eodem hoc Edicto tenentur Circulato . res , qui serpenteS, ursOS, leones, simias, cercopithecos , aut similia animalia ci cumserunt , & quaestus causa ostendunt, ut tamen, uro ratione circumstantiarum, extraordinariae quoque actioni sit locus. Paulus lib. I. Sent. in trult. D. de extraord. crim. In circulatores, qui serpentes

circumferunt, proponunt, si cui ob eorum metum damnum datum es, pro modo admissi, altio dabitur. Male Accursius hunc locum accepit de agyrtis, qui pro positis subito serpentibus , metum hominibus incutiunt, ut fugiant, & res suas dbmittant, alii autem Veniant, qui eas furentur. Potius circulatores hic sunt praestigiatores, qui animos hominum sensus que quadam Veritatis specie illudunt, &ludicra edunt, coram populo, in modum circuli circumstante, unde & nomen. Glos,sae Circulator 'oχλαγωγ , Taliti erat L. Clodius, pharmacopola circumforaneus apud Ciceron. pro. Cluent. c. I . re Circulator Antonius, notissimus homo His. pali, apud eundem lib. X. epist. 32. Se- Ff a ' neca

486쪽

si P m. CAP. III. DE SENTENTIA neca lib. VI de benef c. XI. riter apud proxiwum circulatorem resedit. Prudent.1Iymn. in Roman. Vs . 3οῖ. Varos saepe OLbus circulator decipit. IIi vero saepius animalia peregrina, sera, inansuefacta, a telae edocta, accepto Pretio Proponebant, vel, ad populum alliciendum, gratis mo strabant. Petron. cap. 7. Ego putabam

petauri larios intrasse, is porcos, sicut tu circulis mox est, portenta aliqua fati uros

Celsus lib. i V. de medicina c. 27 n. q. Olubra tuto esur, Vctus ejus occidit,s stupente ea quod per quaedam medicamenta circulatores 1aciuvi) is os digitum quis indidit, neque percussus est , vulta in ea salma noxia es. iidem quoque imposioreS,

cinetum sorte cum anguibus faciebant, ad auctoritatem sibi conciliandam , inusitata specie; unde metuI circumstantium. Stepi'. Forcatulus, Necyom. dial. 88. n. ε. Cim culatores suut pν aestigiatores, qui car

mine serpentes jupiunt, s deinde feruntsibi

innoxios , ut alioS terreant: verum non terrendi , sed conciliandae existimationis gratia , serpentes veneno spoliatos circumserebant, licet animos infirmiorum saepe metus occuparet. Similiter Bacchi, in festo Omophagiorum , hese tortis serpentibus incinge ut.mt ait Catullus carm. 6s. &inde Uleno angve terribiles erant, auctore

487쪽

EDICTI AE D I L I T. I I. s3 Firmico de err. Pros. relig., c. 6. Prudentius. adversus Synam. lib. a. Vs. Ia Baccho caper omnibus aris Caeditur, . virides discindunt ore chelydros ἔ2ui Bromium placare volunt. .

Nullum itaque noxium animal , sive id serum, sive mansuetum, live mansuefactum sit, qua vulgo iter si, habere licet. Habere dupliciter accipitur: nam .& eum habere dicimus , qui rei dominus est, & cum, qui dominus quidem non est, sed tenet L 38. I. 9. D- de V. o. atque eodem modo verba quaeque ibi babuit, in interdicto unde vi accipiuntur, ut non solum res proprias, sed etiam depositas, commodatas, oppignoratas & fructuarias comprehendant l. I. 33. arm. Vulgo iter fit, qua cuivis e populo ire licet; sive viae sint regiae, sive aliae quaeViS, per fundum priVatum cuilibet ' patentes; subest enim laic eadein, ratio, quain in I.

7. g. I. N D. de his qui dejecer. Celes d. adfert Ulpianus: quia publice utile est, sue metu ae periculo per itinera commeari , quia iter facientibus prospici- , Iur, non viis publicis sudetur: semper enim ea loca, per quae Culgo iter st, eandem secvritatem debent habere.

488쪽

Si liber homo ab animali feroce occisus, poena es cc. folidorum: si Ciaveratra, judex eum ; qui bestiam habuit , condemnat in id, quod bovum aequum Cidetur.

Ceterarum rerum nomine quantum dam

ni datum saltumve sit dupli. Hunc in fi-vem prodita est a Ilo in fa Ium AEd

litia; quacum utilis actio noxalis de pau- , perie, s aliquando criminalis extraordinaria concurrit. Quaerenus alitiones brutorum ex fmplis itate naturali dominis imputentur, sex speciebus distinctis explicatur. I. I. s. II. D. s i quadrup. Dup aliter quam a Grotio exposita. Exodi XXI. Cf. 29. Baba mma illuseratur. yus gentium Gemmanicarum, Saliorum, Ripuariorum, Saxonum se Cur AEdiles bestiis occi . dentibus nullam dictarint poeuam. L ges hae de re Hebraeorum se Graecorum explicatae. Exempla brutorum quas punitorum Cetera 9 recentiora. De danda Anglorum.

489쪽

AEDILITII EDICTI EIUSQUE AEQUITATE. 4ss

Idimu partem . Edicti priorem

prohibentem, superest de pae- .nali dicamus. Ajunt allidites; . i ad Vsus ea fuisum erit, o homo liber ex ea re perierit, solidi ducen-ii : Si nocitum bowini libero ese dicetur, quantum bovum aequum judici Oidebitur,

damnum datum factumve sit, dupli. Condemnatio diVersa est ex re, cui nocitum est, & discinguunt AEdiles. I. An liber homo occisus et . An liber liomo Vulner tus 3. An in servi corpus Vel in alias res damnum datum sit. Si liber homo, ab animali ferocesccisus, datur ejus heredi, non ut heredi, sed ut uni de populo, actio in factum ad ducentos selidos ; non pro liberi corporis aestimatione, quam nullam recipit, sed pro pinna mera, agnRrto, amni, vel cuilibet de populo agenti

applicanda arg. l. I. I. I. I. D. de his emud. Nec refert, mas . an semitina, filiusfamilias, an , paterfamilias, insans an adultus perierit: nam & Homerus Iliad. XXIII. eis versibus, qui reseruntur in I. I 6. F. 8. D. de pom. infantis caedem ανῶροκ-ίαν Vocat; & imperatores capite puniendum censent eum, qui infantem occiderit L pen. C. ad L. Corn. de sic. Qui

490쪽

sis P. I I CAP. IV: DE SANCTIONE

bove cornupeta Exodi XXI. vs. 29. & 3I nominatim viri A mulieris, silii & filiae, id est parvuli & parvulae meminit , nequis illud ad mares, & aetate majores tantum pertinere putet; quorum ut laetura major, ita vita pretiosior est. Rarius autem olim forte matrona honesta in via publica Occidi potuit, quia a D. Paulo &Aligusto apud Dionem laudatur. ' LANI

DOMISEDA inter matronalia decora refer ur in marmore Vetere. Properi. III. Lleg. IO. - - - casa domi persederat uxor.

Alterum sanctionis membrum est, si homo liber vivat, sed nocitum tamen ei esse dicatur; tunc enim dominus animalis, vel quisquis illud habuit, actione 2Rdilitia tu iactum, quasi ex delicto conVentUS, quantum bonum aequum judici videbitur, condemnandus est citum hic non pertinet ad damna, quae in re hominis liberi faeta flant, puta si vestimenta ejus, Vel 'quid aliud scissum corruptumve est, sed ea, quae in corpus ejus admittuntur, ut si pedibus sortassis manibusque vulnus illatum est l. I. g. 6. D. de his qui suae id enim omne, cum magnam habeat latitudinem, judex libero arbitrio instructus jubebit. AEquum bolium ι ' hic