장음표시 사용
541쪽
DR EDIcaeo PRAETORIS ADVERSUS PUBLICA NOS.
Verba Edicti eorrupti varie restituta. α jacio, Leunclavio, Pithaeo F hero; nova conjecitvrc. Publicum pro Iigali. Publicani viri splendidi ex fordine ef esri: sed eorum miniseri portitores ob mpacitatem te proditor iam curiostatem odiosi ubivis. Matthmvs Lucri eae profanis scriptoribus i Iusrantur. Aulo Praetoria adversus publicanos cur sit proposita; quaenam habeat si utaria. I. I. s. de pubi
can. collata cum Lucae XIX. Cf. 8. ALIDextraordinaria adGersus publicanorum voCas acerbitates se nomina exactionum illicitarum, a Neron introducta, F r noCata ab Antonino. Paulus in I. s. s. s. de publicav. ex Tacito Θρ Capitolino ex- , plicatus. Velitigalia cur nervi Reip blicae appellentur. Portoria funt onus rerum 9 mercium, ex insituto Caesaris, Maxime peregrinarum , quarum catalogus is l. vlt. 5. 7. D. de publican. πι-
542쪽
,M P. Irr. CAP. VII. DE EDICTO PRAETORIsgesimae. Cur vectigalia inter funeris sumtus, ad L 37 D- ου religios
Leonini aliorumque corruptiones rejectae. uvabit nunc stilum convertistis ad Edictum Praetoris, quo Viatorum securitati adversus public
d. depublican. Iulini Istat'. Quod publicanus, ejus publicani nomine, vi ademerit, quosve familia publicanorum: si id restitutum non erit, in duplum; aut, si post annum agetur , in simplum judicium dabo. Items damnum injuria furtumve factum esse dicetur, judicium dabo. Si id, ad quos ea
res pertinebit, non exbibebitur, in dominos sue noxae deditione judicium dabo. Nemo non videt initio Edicti , in verbis ejus publicani nomine vitii aliquid haerere, nec convenit inter Eruditos , quomodo illud tollendum sit. In Vulgata est seu quis publicani nomine; Cujacius in Ustrat.' D. legit ejus publici nomine , auctoritate Balilicorum; Leunclavitis lib. I s. Notat. cap. 8, . maVult juris publici nomine; Rithaeus publicarii nomine , ex
cstriinu; Ranclainus, aut quis publicani; Freheriis lib. II.Veris. C. Ι9. substituit aeris publici vomise , vel aeris publicavi
543쪽
ADVERSUS PUBLICANOS. soycani nomine; alii denique, ut Russudus, quosdam libros habere ηhint, seu publicani nomine, quosdam ejusve familia publicavi. Vulgatae lectio non placet; quod si enim familiam publicani his verbis intellia gis, ociose statim sequetur, quodve s
milia ; si vero extraneum, ex facto alie no publicanus non tenetur. Majorem speciem habet Cujaciana emendatio: nam Basilica lib. s6. tit. I. Vertunt: εαν τελωνη
Si publicanus vel ejus familia vectigalis
nomine quid ademerit. Publi avoque homine ἀπλως possiti, certum intelligi fisco debitum, quod Grieci exmnunt τέλγ : nam publicanos Ulpianus detauit, qui publico fruuntur , in I. I. g. 2. D. de publican. &. alibi'qui publica vecti- galia habent conducta, l. I a. f. 3. eod. Javolenus publicum vocat, quod Vectigalium causa locatum est, L 36. g. I. D. exquib. cauis maj. Sic conductiones public rum in L 33. D. pro sor. Horat. lib. I. ep. I. Vs. 77. Pars hominum gestu couducere publica. Sueton. Vespasian. cap. I. Sabis
publicum quadragesimae in Ada egit, quieque Plura id genus satis nota apud Lips
544쪽
Isto P m CAP. VII. DE EDICTO PRAETORIs, tamen correctio ista haud arridet; quomodo enim ovi publici dici potest, ubi publici nulla praecesserit mentio ' quaerit Freherus. Longe magis aeris probo; sed, ut brevis sin, usus publici nomine conjicio legendum, hoc sensu: non omnem Vim a publicano illatam hoc edicto coerceri, sed eam, quam is pro usu viae aut fluminis publici in usum publicum, & specie publici .i endi intulerit: publica enim dicuntur,. quae publico inui destinata sunt l. 2. S. D. ne quid in loc. Potuit error inde enasci, quod librarius syllabam postremam geminare neglexit, cum scriptum esset pubi caninus. Sit a Rad. Fornerius lib. I.
Erant vero Romae potentissimae publicisorum societates, non de plebe hominum, sed ex splendido ordine equestri, quae publicos reip. reditus, a Censoribus& Curatoribus viarum, quaestus sui causa, conducebant, & tam in Urbe, quam in provinciis maxima auctoritate Valabant , uti Viri Cl. Sima. lib. II. de jur. civ.
m. cap. l. & Bumann. de Vectig. cap. 9. late ostenderunt. Cicero pro Planc. cap. 9. hoc ordine, ipsius amantissimo, norem Multum Romanorum, Ornamentum civitatis
545쪽
ADVERSUS PUBLICANOS. sutatis , & firmamentum Reip. contineri , ait, & pro lege Manil. cap. 7. Viros illos ornatissimos , tanquam Praesidia ceterorum ordinum & Reip. laudat. Seneca epist. III. Senecionem Cornelium, equitem Romanum splendidum & ossiciosum, ad sublica quoque accessisse, scribit, id est ad vectigalium redempturas. Appian. Beli. Civ. II. p. 63 .Equest is ordo potens tam propriis divitiis, quam quaesuex Cectigalibus publicia, qtiae redimere a populo solitus. Hi vero vectigalia integrarum provinciarum conducta , Per partes sublocabant, vel opera ministrorum & se Vorum suorum utebantur. Isti, ut rem 1 cerent , plerumque in prOVinciis ultra constitutum exigebant, quantum possent, ideoque de eorum rapacitate , avaritia &delatoria curiositate non modo scriptores profani, sed & sacri queruntur. Matth.
blicanorum, quia erant ipssius rapinae. AMPud Graecos notum est illud Comici:
sumtum, quod Plutarchus in Lucullo, cum Harpynis eos comparavit. TheocriatuS interrogatus quaenam essent saeviissemae serae ξ In montibus, inquit, ursi &
546쪽
leones, in urbibus Publicani, auctore Stobaeo lib. II. De portitoribus Cicer. lib. 1. de Off. cap. a. Improbantur bi quaestus, qui in odia hominum incurrunt: uti portitorum, ut foeneratorum. Augebatur odium ob curiossitatem, an merces iblicitae essent, vel improsessae. Nonius in portitores: Portitor sulit telonarii, qui portum obsidentes omvis sciscitantur , ut ex eo Cectigal accipiant. Non mitius de M. Postumio & L. Pomponio publicanis se
ritiaque parem tu civitate neminem limbuerint. Alia pulchra Radulphus Fornerius congessit lib. VI. Rer. quot. c. I 2. sed rem omnem obsignabit Ulpian. in L Ι2. D. de publican. ita scribens: Quantae audaciae, quantae temeritatis sint publicanorum 1adtiones, nemo est, qui nesciat: idcirco Praetor, ad compescendam eorum azdaciam, hoc
Edicitum propobuit. 'Satis igitur causae habuit Praetor, cur novam actionem ordinariam daret, si quid publicani vel familia eorum vi ademissent, aut plus exigendo damnum iniuria furtumve secillent, intra annum in duplum, cui res inest, post annum in simplum l. I. pr. N F. pen. L s. l. I 2. g. I. 2. D. de publican. Gravior illa est, quam actis damni injuria, mitior quam vi bonorum
547쪽
raptorum aut furti, de qua Ulpianum38. ad Edictum egisse capite praecedentL
vidimus. 'Sed non ideo minus si furtum factum aut vis adhibita sit, actionibus furti aut bonorum raptorum tenentur, I I. g. 3. . i. 9. g. s. D. eod. unde
titulus de publicanis in Edicto proxime
juxta materiam de furtis est collocatus. Ha- rum imitatione, vel ii mavis ad exemplum LXodi XXII. vf. I. Zacchaeus publia canus, judicis personam in se sumens, quadruplum pretium restituit. Luc. X I X. vs. 8. Plures publicani tenentur. singuli pro rara, ut tamen unius inopi1 alios ο-neret, ex rescripto Severi & M. Antonia
pli poena evitari potest restitutione ejus, quod supra modum exactum, ante sententiam facta l. I. pr. re g. l. l. L. D. de publican id quod admissum videtur, nonomineS a conducendis vectigalibus deterrerentur; cum alias nemo paenitentia sua nocens esse desinat. Si familiam suam , id est caelum servorum sibi subjectorum, qui damnum, furtum aut Vim fecit, non exhibeant, in solidum suo homine, sine noxae deditione conveniuntur, quod proprium est hujus Edicti I. I. g. 6. eod. nam quia poterant &. debebant bonos servos ad hoc ministerium eligere, culpa eorum
548쪽
s 4 P. m. CAP. VII. DE EDICTO PRA TORIs
praesumitur, & qualὶ ex delicto Punitur.
Hoc amplius summa publicanorum a dacia, & vigor publicae disciplinae post lavit, ut aliquando eXtra ordinem plecterentur l. 9. F. S. de publican. Apte T citus lib. XIII. Annal. cap. s I. tempus introductae hujus animadversionis signat: cum enim publicani, Neronis tempore, suppressa aege, sive formula conductionis, nova Jndies nomina exactionibus iusicitu invehirent, atque iter facientibus
longe pluS, quam Publice erat constitutum, extorquerent, iS temperandas cem fuit eorum cupidines, ne Per tot annos sine. querela toleratas novis acerbitatibus
ad invidiam verterent. Edixit ergo, ut leges cujusque publici occultae ad id tempus proscribereretur: omissas petitiones non G-tra annum ressumerent: Romae Praetor; per provincias, qui pro praetore aut com- sile esse4t, iura adversnpliblicanos extraordinem redderent. Haec vero cum brevi servata, dein frustra haberentur, ideo M. Antoninus Philosophus viarum curatoribuS . coercitionis potestatem dedit, luctore Capitolino ej. Vita caP. XI. De ait praeterea Curatoribus regionum ac viarum potestatem, ut . vel puvirent, 'Nel
ad Proectis Urbi puniendos remitterent
549쪽
ΑDVERSUS PUBLICANOS. yrseos , qui ultra vectigalia quicquam ab ali quo exegissent. Adde quod ex lege Iuliade vi publica tenentur, qui nova Ves lia exercent L M. D. ad leg. Iul. de qui publ. νVeet alis vox late patet, &decul IaS, scripturam, vicesimam hereditatum, quadragesimam litium, quinquagesimam,
centesimam & ducente11mana rerum Venullum complectitur; nobis antehi hoc loco proprio significatu notat pensionem, quae
Pro mercium Vectura, aut transitu, in
via publica, itinere Vel pontibus solvitur. Ius imponendi vectigalia imperio civili inest, sed gravem olet dominatum, si mo,
dus excedatur citra necessitatem I. Io. D. de publDan. l. a. C Ce Iig. U. ivs. Justitia eorum pendet vel ab impensis, quas Remp. in Viarum, portuum & riparum munitionem insumere oportet; vel a securitate, quae mercibus praestatur; Vel denique a solo transitu & facultate commercii in territorio alieno: quae. tria tribus hodie vocabulis distinguuntur. Vid. Grota lib. II. cap. 2. F. IA.. & Ρusend. lib. III. CaP- 7. quaeque Cl. Barbeyracus ad utrumque annotavit. Necessuas porro
vectigalium tanta est, ut iis amissis & p cis ornamenta, & subsidia belli requiram tur, auctore Tullio pro lege Manilo caP. Iu k et 2.
550쪽
st ε P. Ir . CAP. VII. DE EDICTO PRAETORIS
appellat populi Romani; sicut Vlpianus,
in L 1. 2O D. de quaest. la tributis re nervos esse .dixit: . quemadmodum enim in nervis robur est membrorum, quibus incisis ea sunt inutilia, ita amissis vectigalibus . amittitur civitas, & Hssolutionem
imperii sequi, s fructus, quibus Reis su
stinetur, deminuantur, ajunt SenatoreS, stultum: Neronis impetum attinentes, apud. Tacit. lib. XIII. annal. cap. so. Pertinarem vero remisisse Vectigaliae, quae in portubus, ripis numinum & in itinere exigebantur, testis est Herodianus lib. 2 cap. q. de cujus fide tamen dubitari pos set, nisi exactiones superiorum tyrannorum immodicas sublatas fuisse putes. vid. Cl. Burmann. de Vectig CZP s. . Apud RVmpnos alias quandoque vectigalium species ex rebus turpibus vel som didis exactas nollem, ab ipsa Vero aequi tale depromtum est, quod res necessarii ac domestici usus, vel agriculturae, Vel exercitus causa comparatae, fuerunt immi nes t. l. I. I. l. 9. g. pen. D. de publicav. I. s. C. de Vel tig. Contra quicquid negotiationis causa habetur; imprimis vero merces Peregrinae, quae ad luxum & voluptatem importantur, vel exportantur