Everardi Ottonis ... De tutela viarum publicarum liber singularis; cujus Pars 1. est de Diis Vialibus, 2. de Magistratibus Viocuris, & 3. de Legibus ad viarum securitatem pertinentibus

511쪽

DE DEIECTIS, remsIS ET POSITIS. 437 multo di ilius, Ni tanta turba hominum, ait Pompon in I. 2. I. 9. de O. P. Sub Nerone Seneca ad HelViam matrem c. 6. Alpice agedum, inquit, hanc freque etiam , cui Cis urbis immense testa sui ciunt: maxima pars illius turbae patria caret'. ex muliicipiis , eae coloniissuis, ex toto denique orbe terrarum con Xerunt. Idem lib. II. de ira c. 7. Haec tot millia ad forum prima luce properantia, quam turpes lites , quGnto turpiores a ocatos habent' Lucanus denique lib. I. Phars. Vf. 26. pleraque Italiae Oppida deserta Scvacua esse queritur, raros in illis errare habitatores, nulloque custode domus teneri; sed deinde Us. so. Romam. Vocaturbem posulis victi ue '

quentem

Gentibus , S generis, coeat si turba ,

capacem Humani.

. Cum illa multitudine hominum jam mihi , quaeso, compara plateas, non admodum latas, & quantum periculi ex dejectis vel effulis turbae imminuerit videbis. Cicero suo tempore, Agrar. II. c. 3 .angus is semitis Romanos, prae Capua, usos fuisse ait. Seneca lib. II. controv. 9. Tanta altitudo aedisciorum es, tantaeque Clarum angustae, vi neque ad Γsus ignem

512쪽

praesidium , neque lex = uinis ullum ullam in partem emugium sit. Similiter Tacitus , ante Neronis incendium, Urbem describit, artis .itineribus hucque , illic s xis , atque enormibus Uicis, lila. XU. LNnes. c. 38. Nero autein cum Urbem is xima ex parte., ante necem stiam, instin

raret, Vias publicas direxit ac laxavit, neglecta' prioris. aetatis serie actorina sTacitus d. l. c. 3. Urbis, quae domabu- pererant, irin . ut post Gallica incendia, nulla distinctiolle, nec passivi erectae, sed dimensis Cicorum ordinibus, se latis Ciarum spatiis, cohibitaque aedibriorum ais

tudine , ac patefactis areis. Paullo post addit : Erant tamen qui crederelit, Ceterem

illam formam salubritati magis collisaesie; quoviam avgustae itiverum is altitudo i

ctorum non perinde solis Capore perrumperentur : at nunc patulam latitudinem, Br nulla umbra desiensam, graviore aestu ardesicere. Verum ne lIaec quidem patula viarum multitudo copiam hominum adsidue defluentium capere potuita, Seneca prodente, I de clem. 6. Cogitate hanc

civitatem , in qua turba per otissima itinera, sive intermissione defluens, eliditur in qua confvinitur quicquid terris omvibus

aratur. Juvenalis item fiat. III. Vf. 236. taedarum transitus arcto cicorsim inde

513쪽

DE DEUCTIS, EFFUSIs ET POSITIS. i, somnum Druso eripiuise cecinit, & sati

Longa per augustos Aomus pulpita Nicos. Sed & quamvis latae essent Plateae, tabernis tamen & pergulis institorum, ca ponum, tonsorum lanionum angustiores 'reddebantur , donec Domitianus ei rei modum imposuit, cui Martialis idcirco gratulatur lib. VII. Epigr. 6O.. otringitur in de a nec caeca no cuti turba , 'Occupat aut totas nigra popina vias. Tonsor , caupo , coruus, Vavio sua limina.

Nunc Roma es nuper magna taberna fuit. His tertium momentum accedat ab altitudine aedificiorum petierim, eX quorum . supremis caenaculis plebs Romana, testas fractas & rimosa vasta dejiciens, lapsu graviore cerebra transeuntium seriebat. Inutio quidem, cum per Urbis laxitatem licebat, unius tantum contignationis erant

aedificia, culmo horrentia & e stramine constructa, ut Virgilius & Ovidius testantur: sed postquam axea plana infinia tam illam hominiim frequentiam recipere non posset, ad auxilium altitudinis Iedificiorum res ipsa coegit devenire; it que altitudines, crebrii contignationibus

514쪽

H, P. m. CAP. V. DE EDICTO PRAETORIs: coaxatae, summas caenacuIoriim utilitates& despectationes perfecerunt, auctore Vitruvio lib. II. cap. 8. Rutilius quideri Rusus jam olim orationem habuerat, de modo aedificiorum, Sueton, Aug. cap. 89. Augustus quoque Caesar, iis ruinae caverentur edixit, ne novum ullum aedificuum , ad viam publicam factum, ultra septuaginta pedes attolleretur , Strabo lib. V. pag. 368. Hoc ipsum .deinde secutus est. Nero, inim ab incendio Romam instin aret; ut ex Tacito vidimus: Tr janus denique statuit, ne domorum al-.titudo sexaginta superaret pedes, Ob ruinas faciles, teste Sexto Aurelio Epit. Cap. I 3. Atque hae sunt Leges N Edicta Prisciplini, quae ad modum aeuificiorum facta sunt, apud Ulpian. l. I. F. I7. D.

de op. II0U. vlluc. vid. Brissonium lib. I. sel. ant. c. I. &Raevard. lib. III. Conjech Cap. I 2. Necessitas autem effecit, ut

Principum illa Ediecta, sive gratia frequenter impetrata, aut non usu divitum &Potentiorum negligerentur, ut Lipsius existimavit d. lib. III. cap. . sive, quod Ob d. I. I. magis mihi arridet, tacitam habuerint exceptionem, si vicini, solida

jaci fundamenta videntes, consentirent, ut modum excedere liceret, atque ita Pa

ctum vel stipulatio aedificanti sitifragar

turdi

515쪽

DE DEJECTIS, EFFUSIS ET POSITIR Ut

rur, ut Zeno inquit, in I. I ac F. I. C. de aedis friO Hoc sane ut credamus jubet tum. servitus altius tollendi, a JCtis nostris toties memorata, tum . crebra testimonia veterum de tectis aedium sublimibus, etiam post illos Augustos exstructis. Senecae Rhetoris sub Tiberio querelam jam ante audivimus; huic accedat junior Seneca ad Helv. cap. 9. Quo altius turres susulerint , quo latius Uicos porrexerint, quo majori mole fas ta coenationum subvex rint, hoc plus erit, quod illis coelum a scondat. Petronius, Neroni familiaris, S tyri cap. 12O. AEdiscant auro, sedesque ad sidera mittunt. Claudian. in II. Cons. Stilic. vs. I 3I nih is in terris Vomplectitum altius

aether, Gyas nec spatium visιs, nec corda do

Nec laudem vox ulla capit, ' quae luce in taui ' hi muti vicinis fungia conserit astris. Hoc amplius sciendum est, quod in . partibus aedium superioribus, opifices plerumque & pauperes , cum familia 'ex conducto, habitarint, qui caenacularii idcirco in l. II. I. s. D. de pign. acI. si cui illi, qui domus totas coliductaS, quaestus gratia, per . singula caenacula loc

516쪽

bant, 'c vaculariam exercere dicebantur l. I. D. de bis qui dej. uti Budarusail I. I 3. 3 f. de us r. Sc Torrent. ad .HO-rat lib. I. epist. I. Vs. 9 I. dudum explic runt. Cinnacula vero sub ipsis tectis &tegulis erant astissima, ut scalis vel cochleis: ad ea adscendi deberet. Jam Ennius, suo tempore, coenaculis maxima in

B. Juvenalis: tabulata tibi jam tertia fumant. Martialis: Et statis babito tri bus, sied altis Prudentius lib. I. contra

Omnis , qui rema scandit comacula vulgus ,3 Diique terit si licem variis disiur bus

Augebatur periculum ob suggrunda &prqteria, eXtra domum silpra plateam eXPOrrecta, quorum caput secundum Educii meminit. . Suggrunda Budaeus ad I. s. s.f D. de bis qui emussi explicat partestem prominentes, quibus stillicidia a parietibus arcentur, qualia sere sint Lugdunensia tecta. Cujacius, in Parat. D. de damno inf. tabulas Vocat, circum aedificia 'a sum-mb extensas, quae aedes tueantur ab injuria imbrium, atque etiam, si larignae fuerint , a periculo incendiorum , Palladio es Vitruvio auctoribus. add. I. 262. S. I. de V. S. Protecta sunt projecta tecta; Graecis 29 S. I. ad L. Aq. Latius /Patent

517쪽

DE DEIECTIS, E USU ET POSITU. 83

patent Projectiones, sive partes domus ita prominenteS, ut nusquam quiescant; qualia sunt maeniana & podia pensilia, unde adspectus est in vicos & plateas, La. I. vlt. f. I. D. de S. P. H. Μaeniana a Maenio sunt appellata: is . enim cum domum suam venderet, excepit sibi jus unius columnae, super quam tectum projiceret ex Provolantibus tabulatis, unde ipse& posteri. munus gladiatorium spectarent, ut .ex Festo & Asconio notio est. Mentio illorum fit in l. 2o. D. sse S. P. & I. a. A. 6. ID, a. quid. in loc.

pubi. Graeci appellant, uti ex Glossis constat, .& Cujacius limam Obs. .cRP. 3O. ad L pen c. de .eri .Plenius explanavit. Similia ' sunt; quὰ dicuntur, in I. 39. Q Th. deop. pubi. In provinciis ea aedificare permissum

fuit, in Urbe non semper, nec sorte eo tempore, quo hoc Edi etiam proponebatur: Ammianus Marcellinus clib. xxv I P. Cap. 9. de Praetextato , Praesecto Urbis: Maeviana sustulit omnia, abricari R mae priscis quoque vetita legibus. Ut adeo si iis QS his constet, muniendam fuisIe multitudinem per plateas Romanas dissiuentem , adversus injurias, quae ex alto imminebant. Audiamus Juvenalem sat III.

f. 268. ad avarum:

518쪽

. Fesspice nunc alia iuc diversa pericula noctis: ' Fod spatium tectis sublimibus , unde eerebram. Testa ferit , . quoties rimosa γ curta fe-

. Vasa cadunt: quanto percussum pondere signent . Et laedaηt sticem. Fossis ignavus haberi, Et subiti casus improvidus , ad caenam s. Intestatus eas. deo tot fata , quot illa ENocte patent vigiles, te praetereunte, se

Ad historiam Edicti quod attinet, nemo dubitat, quin paterfamilias, qui ipse

corpus. solidum, ut tegulam, lapidem, lignum dejecit ex aedibus suis, vel rem liquidam ipse effudit in eum locum, qua III O. iter fit, Vel consistitur, obligetur naturaliter ad damnum resarciendum, & lege civili insuper, ob crassam neglige tiam, multari possit. Prius ex jure Hebraeorum tradit Baba Κamma cap. III. z. 3, Mundens aquam Celsercus in locum publicum, qua alius damnum patiatur; hujus damnum praestare tenetur. Posterius vero Aquilius tribimus plebiscito suo Romae introduxit cap. 1i I. Quid ero si habitantes cum eo uxor, filiusfi milias, hospes, cliens, libertus, aut se uua dejecerinti Ipsi quidem dejicientes - Pri

519쪽

DE DEIECTIS, EFFUSIS ET POSITIS. ' 48ς

principaliter ex facto suo tenentur,. ut i men patrifamilias damnum quoque imp tari possit , quatenuS is, tamquam famuliae suae princeps, poterat &debebat actu ones eorum, quos sub tectum recepit, moderari, ut ne civibus essent molestae, vel securitatem Viarum impedirent. Sed quia rarius sciri potest, quis dejecerit aut effuderit, maxime si plureS in eodem caenaculo habitent, vel si nocte dejectum sit, hinc utile visum fuit Praetori actionem Paenalem proponere adversus aedium habitatorem, hoc fundamento, quod illo

obligatus sit quasi ex delicto, id est ex facto illicito , sola. culpa admista : pe

casse enim quodammodo videtur ob id, quod homines petulanteS, incautos, Pa rumve providos in caenacula recepit. l. s. s. D. de obligat. θ' aft . ideoque aequum est, ut suam suorumque culpam praestet l. 6. f. a. D. de his qui emussi vid Grotium lib. II. cap. II. g. 6. seq. & Pusend lib. III . de J. N. cap. I. g. 6. Marquardus Freherus lib. II. Veris. C. 3. Olim Putarat, secundo capite Legis A

quiliae de dejecto vel effuso actiunem proditam fuisse; quia Ulpianus scribit, dominum aedium hac ex causa legis Aquiliae iactione condemnari polse l. f. l. D. de his oui sud. vet. dej. verum discessit ab

520쪽

sis P. tri CAP. V. DE EDICTO PRAETORII.

hac sententia, quia damnum dejiciendo datum rupti, ssive corrupti appellatione, in tertio capite legis Aquiliae, potest com- prehendi I. 27. 13. D. ad L. Aquit. Sed tanti :ponderis non Visa fuit haec ratio viro Ainpl. Corn. van Bynhershoeklib. I in Obs cap. 13. quin censeret, caput illud: egisse de dejectis, quod Ρraetores deinde, ob quaestionum luxuriam , Edicto complexi r fuerint. Movet ipsum tum argumenti de utriusque tituli affinitas, tum quod Mucius actionem de dejecto ramo ex lege Aquilia est e. dixit in L 3I. D eod. tum Ulpiani auctoritas d. I. s. g. . & denique quod actio poenalis de dejectis, tanquam ex lege civili oriunda, perpetua est l. s. s. s. ult. de his qui essu . Et si

ne fatendum est, inter tot virorum clarissimorum de capitulo illo conjeetiiras ad L 2 7. ad L.' AquiL puta Cujacii, Chissetii, Delieri, etiam lacobi Con-- stantinaei lib. I. subtil. enod. cap. 6. hanc maxime probabilem videri, ob d. l. s. l. Pace tamen Viri Illustris liceat qualescunque dubitandi causas in medium proferre: primo enim ex veribs legis Aquiliae ita de-- mum acti' datur, si quis ipse . corpore suo, ' non hospes aut servus, damnum dedit. De- inde damnum injuria datum est verum de

lictum, hic quasi ex delicto agitur. . Rav