장음표시 사용
521쪽
DE DEIECTIS, EFFUSIS ET POSITIS 81tiones porro Edicti supra allatae nondum
sorte tempore Aquilii tam evidentes , fumrunt, ut tot inter alia damnorum genera opus esse crediderit capite de dejestis singulari. Ulpianus vero actionem in factum Praetoriam Aquiliae vocare potuit; quia lex ista, derogans omnibus legibus ant rioribus, live XII. Tabulis, sive aliis , sons erat omnium, decisionum de damno dato, ad quam Praetor, tanquam legum
interpres, Varias actiones accommodavit ,
quae eodem nomine Legis quiliae Veni unt, & in perpetuum dantur. Utique multitudo periculorum & utilitas viarum
Praetorem moverunt, ut duas has damni species gravius coerceret, quam in tertio
legis A quiliae factum erat; neque alecit culpae mentionem Cel iniciationis, ut iud lum detur alctio, quamvis dan vi injuriae utrumq* e exigat, ait Ulpian. in I. I. g. l. D. de bis qui essum Denique ex mente Praetoris hoc Edictum extensum est ab Urbe ad municipia, civitates & vicos, Per quos vulgo iter fit; & si de nave de-. jectum, datur actio utilis in eum, qui navi praepollius est l. 6. pr. 3 eod. At Putator, qui non Proclamavit, inci
dit in L. Aquiliam S. Is de L. Aquia.
vel extra ordinem punitur Paul. I. v. tu 23. g. Iz. nullus hic est habitator, qui coΠ-
522쪽
88 P. iret . CAP. V. DE EDICTO PRAETORIS ,
niri possit, ideoque L L. AEquit. ab hoc Edicto aliena est. Condemnatio ex primo Edicti capite nbama est: nam Ι) si damnum sordibus effusis
datum sit in vestimenta aliaSve res, quae aedistimationem admittunt, Praetor adversus habitatorem in suo, Vel conducto, vel gratuito, non Vero contra ejus heredem, judicium dat in duplum damni dati. r) Si liber
homo ex ea occisus, actio popularis vitum ad poenam quinquaginta aureorum, cuivis ex Populo intra annum , non Vero heredi, nec contra heredem i. s. f. eod. Ratio autem, cur AEdiles in L la. D. de Edm ei graviorem ducentorum solido runa poenam dictaverint, homine libero a feroce animali occiso, haec est, quod gravius sit alere leonem, ursum & lupum, quam hominem. negligentem recipere, non tamen ita nocere solitum, & tristis sorsan casus excitavit 2Ediles, ut rigidius viarum securitatem sibi mandatam tueremtur. a) . Si liber homo vivit, sed ei nocutum dicatur, Perpetuo agere licet, in id quod aequum judici videbitur : is autem Computabit mercedes medicis praestitas aliaque impendia, quae in curatione facta sunt, & operas, quibus laesus caruit, aut Cariturus esse: nam qui de actu tene' tur simul tenetur de his , qnde illum. e actita
523쪽
DE DEIECTIS , EFFUSIS ET POSITIS Vactus vi sunt consecuta. Senec. V contriCicatricum Vero aut deformitatis milla fit aestimatio, quia liberum corpus nullam pestimationem recipit L sn. D. b. t. Salicet reciperet, non est, cui illa exsolvi pessit, quia nemis membrorum suorum dominus est l. I 3. pr. D. ac L. uit. Propter atrocem vero contumeliam inj
riarum agi potest g. 9. Inst. ad L. April.& duae fiunt aestimationes, alia damni, alia
contumeliae, I. I. I. ad. L. Aquil. id quod adversus Titii censuram juri' Romani observandum est, Obs ad Laut. 268. Secundum Hebraeorum leges, qaedens momine damni, doloris, curationis, CesI tionis & ignominiae tenetur, apud Co si intin. LTmpereur ad Baba Kamma cap. 8. g. I. 2. Multi quoque, cum Gomegio& Zoesio, excipiunt Virgines innuptas,
quod oris gratia iis est instar dotis, &nunc dissicisius maritum sunt nacturae, nec iniquet sed minime hac actione ei S experiundum, quae rei laesae aestimationem prosequitur. Apulej. in Apolog. Virgo sommolia, etsi oppido pauper, tamen abunde dotata es: adfert quippe ad maritum no- Pam animi indolem, pulchritudinis gratiam ς floris rudimentum. ε)Si servus aliti quid dejecerit, vel ex ejus caenaculo aliquid
sit effusum nut dejectum, in solidum obli-Hh s satur
524쪽
gatur dominus, non modo, qui auctor sule servo dejiciendi , sed etiam qui scivit, &, cum prohibere posset, non prohibuit ;ipso enim dejecisse videtur; at si dominus
ignoravit , actio nOXalis est .L 2. I. 3. D. πο-Z in. hoc effectu, ut duplum condemnatione, noxae deditio in solutione I. 6. s. I. D. de r.e jui
Ex altero Edicti capite datur actio p-ularis in famam, cuivis: opulo, adVe ius eum, vi aliquid supra eum locum, - vulgo iter fit, positum vel suspensum habet, cujus casus alicui nocere possit, ad decem aureos actori applicandos. I. s. g. 6. D. de his quaesud. Positum hic accipere debemus, quicquid in habitationis, coenaculi, horrei, vel aedificii cujuscunque suggrunda proteetove expositum sit; modo id decidendo nocere possit, licet
nondum nocuerit, M. s. g. 9. Ratio est, ut metu grmioris poenae cives, & maxime plebeji, in supremis coenaculis res opifi- eii sui crebrius suspendentes, fiant cauti, '& itinera reddantur tutiora. Non datdrhaec actio promiscue adversus habitantem,
uti ex primo capite, sed ad versus eum, qui positum habet, sive ipse posuit, Vel abi alio positum patitur: 1ive sit dominus ae- .dium, sive inhabitator, id est, ' in. - quilinus & conduci or, nec resert aedes in- habu
525쪽
habitent, an non d. l. 8. Si servus posuit domino sciente, hic suo nomine ten tur, quia passius est poni; ista insciente, noxali judicio est locuS. d. l. s. g. IO... Qiuid autem iii id, quod politum erat . deciderit & nocuerit i Ulpianus ait , in LI. s. g. Iz. In eum competit actio, qui posuit, non in eum , qui babitaverit: qua is haec actio uox s ciat; quia positum habuit e xon utique videtur , .qui posuit, ns Cel dominus Di aedium, Uel babitator
32. vitii hic aliquid haerere putat, quod non nisi trajectione vecturum .sa' ri Posiit, hoc modo: in eum etit actio, qui habitaverit, non in eum, qui pinsit. Repugnat autem SueriniuS rePetit. leti . cap. 2 nec leves absurditates ex hac correctione exoriri causatur. VideamuS. SpecieS. likc
est: Cajus habitat aedes, in quibus Titi-US, qui eas non habitat, posuit. aut suspendit lili quid periculose; quod cadendo nocuit. Multum intererit, an C o sciento M patiente in suggrunda. Vel Projecto aliquid politum fuerit, an ipso ignorante , vel sciente, sed in alia parte aedium, eXtra Protectum. Si posterius supponas, haec actito nons cit, id est, deficit: nec enim ea datur adversus Titium, qui posuit, quia non est domistus aedium, neque
526쪽
P. iii. CAP. V. DE EDICTO PRAETORIS,
bitator nec adversus' Calum , qui habutat , quia is neque posuit, neque positum habet, aut habuit, quum ignorarit, neque in suggrunda poni passiis sit. AEquum vero visiim, ut actio in factum, in eum qui posuit, ad exemplum hujus actionis, de tur , la' qua judex aestimet, quantum ob eam rem praestari aequum sit: majore enini odio dignus est, qui occasionem damni dedit, quam habitator, inter quem & c
sum nullus hic est nexus. Hanc interpretationem tum Voces postum erat, non positum habuerat ,' tum etiam duae species sequentes lirmare videntur; altera de pietore, qui clypeum Vel tabulam, sed non in protecto, eXpositam habuit, & altera deo amphora eX reticulo suspensa, quia &legitima A quiliae ,-bonoraria alitio demcit. Quod si vero speciem, cum Cuj cio , ita concipias, ut Cajo sciente & in suggruenda positum fuerit, id quod decudit, trajectio verborum per se quillem non mala est, sed, praeter codicum fidem, ei refragantur tum Verba, quasi haec actio mustifciat, tum sequentia per nam se conjuncta. Utique adversus inhabitatorem
actio sufficiet ex capite secundo Edicti ,' quo coercetur qui positum habuit, suexocuit id, quod positum erat, siUe non π
rvit l. s. II. eod. neque opus est admen
527쪽
DE DEIECTIS, EI USIS ET POSITIS. Atern capitis primi coniugiamus: nam quod dicitur suspensum pro dejecto laaberi , in I. I. g. 3. eod. Verrum est, etiamsi habitator . vel dominus aedium suspendi non passius est, quod tamen requiritur, ut dici possit eos positum habuisse. . Moribus nostris aetio quidem competit adversus inhabitatoreS aedium , ut damnum dejiciendo datum resarciant, Verum actiones poenales non frequentantur, &AEdiles curant, ne quid periculose politum aut suspensima sit. Franciscus tamen I. ReX FranCorum, Pse- nam decem Francicorum in eos constititit, qui pannum Parisiis ex senestra suspei sum habeant, auctore Thuano lib. XVI. Histori
Tria Micta adversus nautas, caupones N stabularios , totidem libris separitim ab Ulpiano exposita. Primum es de receptis, cujus aequitas, utilitas Mnecessitas utenditur. Diversoria olim nira, donec a Ddis inventa. Caupones quidam meretricam est furum recepta'. torta. Eorum iniquitas, villa , per
528쪽
M P. Hr. CAP. VI. DE EDICTIS PRAETORUM
1 tor ob iis pragrare voti,injuam fluorum que culpa' uviseimam. An potuerint . repellere Oiatores. Diseordia tuter I. I. . . s. I. eod. N I. uv. g. 6. D. furti ado. M.fubialba. De insignibus cavmnum , . ianuJo res , av antiqua, ad Luc. II. IS . Aureum Erictum de damno injuria δε- . .. ex quo datur actio in Demou perpe- . tua, gravior quam Legis Aquiliae , qua-'. si ex delim, coηtra naagum Ces caup .mm,st,in duplum, non contra heredes. j i. g. g. cum l. 7. I. ult. S. valit. U. - conciliata. Tertium Elictum de surto in in aut caupoua commoo , sed non amictore De jure boopitii quaedam ex moribus Germanorum , naucorum, Amglorum tac.
Versus nautas , caupones & stabularios proposita, in viatorum securitatem, dum istorum diligentia acuitur & fraudes coercentur, Tria autem videntur sui illa edicta, huc pertinentia, quorum primumest, de restituendis iis, quae receperunt tava sere; alterum de damno dato, dc tertium de furtis, in navi, caupona vel stabulu factis. De primo egit Ulpianus lib. xi. . de altero lib. XVIII. de tertio autem lib. xxxv III. ad Edi-
529쪽
ctum , uti rubricae l. I. N L 7. navi. caup. de l. M. D. furti si eri naui. ostem. dunt. Verba Edicti prioris integra si persunt, in d. l. I. haec: Nautae, caupones , stabularii, quod cujusque salvum fore receperint, nis restituent, in eos judicium dabo. Aquitas Edicti manifesta est:
cum enim laoc genus hominum viatores& liospites velut ad se invitent, & securum trajectum .vel diversorium expresse promittant, hinc de omnibus, quae diligentia humana caveri poterant, respondere tenentur. Nautae quidem merces datur, ut trajiciat VectoreSῆ caumni, ut viatores manere in caupona patiatur; stabulario, ut permittat jumenta apud se stabulari, S: tamen custodiae nomine tenentur; quia salva . fore recipiunt, quae ad navim, cauponam Vel stabulum pers runtur, adeoque praesumtio hascitur, quod ad custodiam exactissimam se obstringere velint; sive per se recipiant, sIVe per m gistrum navis, aut institorem, Cum necesse sit plerumque. eorum fidem sequi LI. I. D. naui. caup. S: omnia saeta magistri debet praestare exercitor, qui eum naVi praeposuit l. 1. de exerc.
Ex his utilitas Edicti est manifesta. Tentari autem posset, actionem in famelum, quae ex Edicto proficiscitur, sum
530쪽
P. D. CAp. VL DE EDICTIS RAETORUM pervacuam esse, sicut miratum acccepimus Pomponium, cur honoraria laaec sit inducta , cum Praesto essent actiones civi
les ; depositi, si gratis res susceptae, vel,
si merces interVenerit, ex locato & cos ducto. ' Verum Praetor innotescere voluit, se curam 'agere reprimendae iniquitatis id genus hominum, qui cum furibus, adve sus eos, quos reciperent, non raro coibanti. I. I. I. I. 3. F. I. D. naut caup. . HO- ratius idcirco perstam cauponem Cum nauetis audacibus conjungit lib. I. sat. I. VL
ας. Alibi eosdem, quasi naturae perver- state, hospitibus malignos, & levissimae fidei Mepingit, lib. I. sat s. Vs. l. ubi FO-
Dissertum nautis, cauponibui , ,atque maturis. Neque Romae tantum, sed ubivis sere gentium male audivit. istillaec hominuin trias; Eccles xxv I. Vs 28. non jusi abitur caupo a peccatis. DiXit etiam 2EschyluS κα ηλον τὰ qualis tamen proprie est, qui minutatim vendit res esculentas aut potulentaS. Vetustissimis temporibus diu rariora fuerunt diveribriae, uti ex Lothi, Jonae aliorumque historiis pulchre ostenderunt Viri Cl. Perletonius ad AElian. lib. I v. var. hist. cap. I & Clericus ad Genes X l X. Vs 2. ΡΟ-stea Lydi primi caup Ones memorantUr