장음표시 사용
181쪽
Vi S. pluat in terras, tenuato sulphuris asses et Bisque octo adjietas nitri. dum solvitur atra Materia, attrius spargatur pulvis; in unum Illa ut conspirent. Olla mox igne remota , Infundes asses integri pulveris octo. Hinc ubi materies conereta est frigore, stangs In segmenta, nuei quae sint aequalia: & illalgo ea stupa tegat circum glomerata. eoruscus Desuper & pollen nitri conspergitur atri . His actis, ignita globus fragmenta cavatus E ligno aecipiat: dein flammea grana eam in Occludes, restimque Deo, quae suscitet ignem . Cum vibrata tubis pila pendet in aere, rupta Impete tum nitri, lethalem de pluet imbrem: Qui Phlegethontaeis late involet omnia flammis . At si materiem, quae ferrea vincula rumpat, Forte velis, miseere tuos fae ista ministros:
Nimirum libras sex sulphuris, & salis octo, Fossilis& stibii geminas, pyriique quaternas
Pulveris: inque unum eo eant contrita, jubet.
Hinc gluten vulgare liqua, gummique,sabaei Quod mittunt, cerasusque , aut prunus plurima sudat. Glutine &infuso, vel gummi, eonfie e massam; Totque illa effieito globulos , quot suppetit ipsa
MateIies compacta. Qui so, quis verberat aures insolitus elamor i nova quae tormenta tremendo Inclamant bombo , ructantque ineendia vasta Urbibus exeidium miseris latura supremum
Audio cuncta patent vati, eum Phoebus Apollo Mentem agit, & saerae veniunt ad plectra sorores Alpibus extremis, Ligurumque e finibus orti
Terrifiei reboant ictus, queis tota remugit
Ausonia, depulsi eolles, & litora plangunt. RςgRlem, augustam, portuque, & colle superbam
182쪽
LIBER VII. IIIAtque palatinas M tollentem ad lydera moles Urbem prospicio tetris ardere savillis. Proh dolor i haud oculi spectare ineendia tanta, Nee mens ferre potest illius flebile funus: Au sonias inter quae formosissima fulget
Gemma velut: nostrique nitet maris alter Oeellus .
Proh super i l ignivomae quae dira incendia na es Eructant i quanti spatios ex aere retorti Ingenti sub mole globi dant horrida eursu Sibila fulmineo, dum se induat aera, sursum Impulsit & quantam dum per deelivia flexi Mox reeidunt, aedes supra, supraque deorum Templa intacta sacris, & relligione parentum .
In segmenta creant rupti, stragemque, necemque Civibus, & quantam tectis, murisque ruinam , Igne ferunt ὶ late circum ruit undique flammar Et cuneus erebro prorumpens sydera lambit. Nil tutum, vaeat igne nihil: tenet omnia serpens Vulcanus . nitidis nune flammis tota relucet, Totaque fumifero tegitur nunc obruta nimbo. Non pantam unquam tempestatem Uesbius atram Subjectos late in eampos e dit: & ignem. Non tantum fundo ineat lum jaculatus ab imo ea . Fervidus Oromedon eum nitro,& sulphure, tollit Impatiens eaput,&circum quatit undique montem. Et cum horrenda vomit hae e ille incendia, nulla Ar S contra tantis potis est obsistere nimbis. Ignea vis artem superat, dextramque, animumque. Sic portenti seri Ligures novita e metalli Attoniti, & vasto oppressi torrente, quid olli OPPMnant: quae tyta petant loca,quosve recemis, Ignorant. spes una fuga subducere tanto
Excidio sese, montesque alcfodere in altos. At Vos tanta truces quae nunc inunia, gentes ,
183쪽
occupat ρ & Furiis, quae tantum torquet Averni Mentem in eredibilis rabies, praeeepsque noeendi Ira, modum supra stimulis agitata malignis Non vos pulchra movent divum delubra ' superbae Non ardes tantae flectunt, & marmora signis Egregiis insculptartho lique, & perlita multo
Auroque, argentoque, aequata palatia eaelo Non&opes nitidae, non picta aulaea Britannis Non pietas hominum, matresque, & virgineus sos pSe ille et ut rabies saturetur, & ira noeendi Vindictae studio, pereant quaecumque, neque ulli Pareatur , permixta trabat euncta una ruina . Ast agite, immites si tanta fero eia mentes Invasit, tantumque placent incendia, & ignes rvertite flammiuomas Afrorum ad litora puppes rCaesaris inque Albam,Tripolimque,urbemq;Τunetis, Tot se eura annis Mauri praedonis asyla, Fulminibus petite, & vastis ineendite flammis. Verum magnanimum si tangit gloria pectus:
Imperii si tantus amor, properate sub ortum Inque Seytham immanem tantum exercete furorem . Non haec in populos , nexu quos una saerat Relligio jungit, fas intentare r futura Nulla quibus vobis laus est. Si talia Mauri, Si Numidae crudi faeerent, si barbarus orae Threiciar regnator . alit vel Cauea sus horrens, Hireanaeque suo quos tigres ubere laetant et Credo equidem mites non toto e pectore sensus, Nee pietas a minis tota ex ei dit illa fluentes Sponte sua vestro la erymas ex ore cierent. Inque Arabem euneti immitem, immitemq. tyrannum Aurorae. ineensi stimulis iretis aeutis. At nune vos ipsi facitis cum talia , nullus Inficiet rubor ora premet nee pectora sensus.
184쪽
LIBER VII. I sySed quisnam inventi primus fabricator Iniqui,
Diei te barbari eum quis morem induxit in oras . Exeultas populorum, & mitia pectora quondam In fera eonvertit, doeuitque rigescere sensus Quisquis enim fuit ille, hominum no sanguine e retus , Nee eerte humano laesuxit ab uberer duris
Aut illum Rhodope sub rupibus, aut fera vastis Afri ea desertis genuit, & sanguine pastus Tigridis Odrysiae, vel lacte Libystilis ursae.
Illum Tarte rei Manes docuere, carinas Igniferas solido fabri ea re e robore quereus e E quibus immenso mortaria suis metallo , Mole globos vasta jacerent ad sydera e Galli Author es v eitant portenti feras Care assas. Magna quibus moles, sed forma est instar olivi . Quae sint larga lie et mortaria, non tamen illa Tota implent: sed magna super pars eminet Ora .
Copia fulminei qua propter pulveris ingens
Occulitur gremio tormenti, & foeta tremendis Massa bituminibus: mox cum laeus emicat, igne Aeeenso, volat ardentes pila vasta per auras , Turbine flammarum tam magno, & murmure tanto, Ut credas, vasto subter jaculante Typhoeo, Inarimen ima volitare a sede revulsam rRut iterum mediis Vulcanum erumpere ab undis. Nec miserae tantum Italiae , Siculisque propinquis, Verum etiam toti minitari incendia mundo. Ast ubi descendens sese disruperit, aedes Non unas tantum, aut turrim, mirabile dictus Totam sola potest momento diruere urbem. Sed quibus exei dia , atque incendia tanta parentur Dicamus. Quo me rapuit furor efferus t & quo Hactenus inno euat properant sue cedere Musae pHaec Manes Stygii tam eruda, & barbara tradant: Hunc
185쪽
Hune 3c Avernalem Eumenides , quibus i Mens est Parthenia Commisisse nefas a rInstei et versus: siquPer me venturos tar
186쪽
JAm quae delectae sit disti plina iuventae,
Qui mores animi, qui e ultus eorporis, & quae Militiae sint jura, quibus parere suescat , Cominus aggredior. Coeptorum hanc tu quoque parte. Aspice, CARDE NIDa , duce te, Mavortia quando, Post humiles artes haurimus praelia, & altum Hero is numeris Heli eona, tubaque ciemus . Nam tibi tot regum, quorum alto a sanguine utram q. Clara per Hesperiam diffunditur & tribus, & gens CARDENI Α, insignis titulis, & faste superbo, Egregiis palmis bellorum debita laurus. Et quoniam ne ilis vultu dignaris a mi eo Carmina, Partheniae texunt quaecumque Camoenae; Gratia Parthenio pariter tua debita vati. Quare age, maiori mecum nune bella cothurno Prosequere , & Martis eampo bellare patenti. Utq. soles, animos mihi suffice . Quae nova rerum offert se faeies atrae quae signa eupressi Aspieio p laetas quis tristat nuncius aures' Ah miser i ah s teneo, quid deferat illa. reeessus Nempε in Sirenum , Boreae torpentibus alis Leucopetrae devecta venit de litore, noster Inter ubi patrios degebat CARO Lus hortos. Heu periit, nostrae decus immotiale Camoenae,
187쪽
Magaus CARDE NIDEs t Pareis tantumne superbis Cone essum tantum erudelia Fata tulerunt 'Immites Parcae, non aequa & Fata. decori
Non aetas matura viri, non regia avorum
Majestas, nivei mores , & amica benigni
Vis animi, mens alta, omnesque exculta per artes , Evaluit famis obsistere, quin data vitae Protinus immani truae arent stamina dextra pCredo equidem, tantum nobis fortuna de eo rem Invidit. nee se aeva diu tulit, auspice tanto, Per mare Parthenias, per terras ire Camoenas Securas palmae, & plausus. vulgique savorem Instabilem, & variae arbitrium contemnere sortis .
Hei mihil gnara mali mens hoc praevidit, ubi atra Tristitia immergi visa est. nec fallor, & iplae
Praesensere suo divino numine Musae, Dum tristes nemus aecelerant penetrare repostum rNec consueta queunt revocari ad carminae amoenas Spreverunt sedes agrorum, atque otia laeta et Et molles sprevere undas, & rupis Opaeae Gratam umbram, Zephyrique leves sprevere susurros. Quis lusus ageret 2 quisnam cantaret, Apollo Cum nitidos fusea erines ferrugine mersit
Quid faeient post hae sine te ' quo praeside tutae Per sacros Pimplar lucos, per & hospita Tempe
Errabunt, hilares vel ducent otia tantum
Nune flebunt tua fata : suis & cuncta replebunt Questibus umbrosi lota Pindi , & Phoeidos arva o Litora & hare blanda,& plae idam Colom elidos oram. Atque hare singultus inter, gemitusque sonabunt δ . Ite procul ea lami, cytharae procul ite loquaces, Atque tubae, atque lyrae, nervique,& eonsona fila; Blandiloqui procul ite modi, pro eul ite sonoris Carmina cum numeris: unum,quod restat, agendu est, Sci-
188쪽
LIBER VIII. IIT . Se ille et in laerymas, in fletus ire e querelis Et nemus, & eolles pulsare, & litora et quando
CARDE NIDEs Fato nobis ereptus aeerbo est .
Sed quid maesta queror 2 si tu ea lestia victor Regna tenes, divisque agitas felicibus aevum rNee te sol ieitis vexant mortalia curis.
Quare age, si nostrae bellacia carmina Musae Ruspieiis coepere tuis, da grandia coepta ,
Da tua iussa nihil nam te non auspice quondam ,
Testatum Vati tandem complere eo thurno Mantoo, & merita erines incingere lauro.
Tuque adeo, tanti qui nunc mihi Prinei pis instat, Ruihor A uu INIA DE , meditata in praelia laeto omine Recedis, par mente, & viribus olli, Par magnis animis, heroa ad coepta praeito. Non tibi cura minor, quam quae fuit ante, adhibe da, Delectam, Pro eonsul, erit formare juventam rEt quae militiae lex sit servanda , monere Quam doeiles figant animis, versentque tenaee S. Nam pubem res nulla magis conflictibus aptam , Terribilemque hosti reddir, certamque triumphi , Integra militiae quam disciplina . secundos Una haee eventus rerum parit: una superbo Hare nitidas potis est palmas de Thraee referre .
Nam quid Majores non extra exempla petenda
Tot validas contra gentes, populosque feroees Armavit fortes totque in eertamina seeit Quid tantas magna populorum laude relatas Promeruit palmas, quam disciplina ' severus Quam Consul pubem doeuit servare: neque unquam Militis arbitrio permissa lieentia eastris . Hare par Gallorum numero, fraenare superbas Evaluit gentes: Poenorum hae e una dolosos, Queis tantum valuere, astus evicit: & una Haec
189쪽
I aec Germanorum se vastae oppo aere moli, Bellae es animas & debellare. remotos Trans magnum Oceanum velis audaeibus ausa Quaerere, Hyperboreo se post os axe, Britannos e Europaeque simul, regnΘque adiunxit. &una
Indomitos victrix toties submisit Iberos, Continuitque jugo indoeiles. Numidasque seroees , Fidentemque fugae Parthum, Maurumque subegit,
Getulosque, Arabesque, atque effraenos Garamantas. Lusit & hare artes Graecorum, ipsamque phalangem, Hactenus invictam, Mace dum perrupit: & Omnem Terrarum, victis domuit eum gentibus, orbem . Ergo eum tanti sit disciplina, Latino Et tantum imperio potuit prodesse parando; Illius ideirco magnam tu suscipe curam. Semper & ut vigeat, conabere; castra iuventus, Seu teneat, seu carpat iter, Brumave rigente , Hibernis sedeat, sive arcibus excubet altis . Nunquam dissimules, indes gens, erimina: nunquam Gliseere permittas vitium: et tus inque nocentes Lege age, erimen ubi se prodidit, & patet a uilior. Si e pubes effraena lie et, formidine poenae, Atque metu rigidi Praetoris, jura severae
Militiae servabit, eritque ad jussa Magistri Prompta animis, & prompta manu, fastesque subibit
Impigra, nee sanctas ausit contemnere leges. At deses eontra si eastigare juventam Negligis, aut faeilis veniam eone edis; in omnes Continuo serpit vitium: seseque remittit Paulatim rigor: & fractis audaei a castris , Irrumpit tandem , regnatque licentia victrix . At leges, & jura novae tradenda iuventae, Haee sint: Relligio eunctis Romana colatur, Antiquo Patrum ritu. veneranda supremi
190쪽
Maiestas Genitoris erit, Natique, duobus Quaeque ex his, saerae, spirat per mutua, Flammae.
Numen idem, mens una tribus , tribus una voluntas, Vis una omnipotens, aevumque in saecla perenne. . Dein veteri pariter Superi de more colantur
Quotquot summa tenent Divi fastigia Olympi. Atque ipsa inprimis virgo veneranda, Tonantem Quae caeli peperit; lueemque, & gaudia mundo. Quin etiam, quaeeumque dabit servanda Quirinus
Jura Pater , iuncti teneant. proeul omnis abesto Impius e castris miles: Pietate merendum est .
Nempe pios fausto sequitur Victoria vultu. Illa etenim coelo mortalibus ab Iove summo Laurigeris volat in terras subvecta quadrigis; Illius insigni nobis demissa savore. At favor hie illis eo ne editur, alma frequenti, Qui preee eone iliant, & eultu Numina r quique Sancta saero ritu , & legis praee epta facessunt . Ideirco e eastris periuria euncta, nefasque Areeto, rigidae, Consul, formidine poenae. Si Divos igitur quis verbo ine essit iniquo , Neve aris astat, saera vel solemnia spernit, Ille tibi, laesa pro majestate Deorum,
Morte luat merita poenas e plectatur eadem
Qui stupro infami eastorum numina Divum
Irritat, quo castra stupro temerata relinquant: Unius ob noxam nonnumquam, Numine laeso,
Caesus ab imbelli est ingens exere itus hoste . His super, imperio miles parere Magistri Condiscat: quaeque ille dabit mandata, repenthAudaei arripiat nisu, nullamque requirat Praeeepti caussam: rapidis lie et ignibus illum Obii elat , eertaeque neei: lie et inde futura Nulla salus genti videatur, lueraque nulla. Nam