장음표시 사용
191쪽
Nam Praetoris erit iussi rer pendere ea usiam , Militis actutum dicto pareret suturum cui decus egregium, mandata explesse jubentis. Utque jubenda duces animo versare sagaci, Cuncta gerendarum & momenta expendere rerum , Saepips ante decet; sie, sint quaecumque, juventam In data pugna ei nisu descendere iussa. Et quod mente illi meditati, protinus ipsa Egregiis euret factis, dextraque valenti . Qui dueis imperio renuet parere supremi, Cum gravis in medio res est, luat ille securi , Quisquis erit, tanto meritas pro erimine poenas. Si secus, expungi satis est , trudi ve sub umbras. At non supremo tantum parere Magistro Assuescant prompti juvenes ad jussa: sed ipsos Ad distant etiam faelles audire Tribunos .
Et quae Centurio, quae dant praecepta Deeani, Quaeque Instructores, studeant implere: neq. unquam Mandata in medium revocet, quaecumque,ju Ventus: Illius quando eonducta est dextera, non men S. Namque suo haud poterit fungi dux munere ς miles Perpendens ubi jussa animo, inquirensque fututum utile si eertum popalo , non debita praestat Impiger obsequia. id ei reo curate severi, In transversa ferat sua ne sententia pubem. Parendo juvenum stat disti plina; seeundo Qua sola eventu deviae imus ardua bella . Resuper hae nobis praeelara exempla dederunt
Spartani, multa qui quamquam laude superbi Bellotum, tamen una fuit, laus maxima gentis, Praesectis parere suis: humilesque Magistri Imperium, quodcumque ollis jussisset, obire. Hic quoque Persarum sertur mos aureus:atque hoc TasIum gentis honos, regnique potentia crevit.
192쪽
LIBER VIII. Is II dei reo summis Chrysantum Cyrus ad astra
Laudibus evexit, magnoque ornavit honore.
Nam simul ae litui signum se eere , rubentem Hostili ε jugulo revoeavit servidus ensem . Nempe Duci potius duxit parere iubenti ,
Quam ea lidas saturare iras , palmamque reserre . Non tamen unus erit miles cogendus, ut alti Consulis ae et piat mandata,&fortibus ausis
Expleat extemplo: sed compellendus & ipse Legatus, reliquique duees ad jussa. severus Dura lie et dederit, Ite et ardua Consul, obite Vos ear militiae de disti plina fovetur: Egregii veniunt fie vieto ex hoste triumphi. Nam vos miles ubi spe verit ire volentes In mandata Dueis, se non venisse pudebit. Nee minus est patriae damnum, eladesque sutura , Si miles renuat, quam si parere Tribunus. Atque hie in medio lubet illud ponere, arena
Ouod Martis varia ncin raro Oecurrit ἰ utrimque
AEqua lane e iuvat strictim perpendere; summo λ duee nonnunquam positis di se edere iussis Si fas legatot nova quando se ille et offert
Se rerum faeies: ratio seu temporis urget Altera mutati, praesensve occasio, vel Sors Improvisa petit fieri eontraria. tantam Sit quamvis e erto litem decernere multumi Ingeniumque dueum varium: Mars mille repent. In vultus se eonvertit: eeu gurgite Proteus Mutat in instabili momento mille figuras . Attamen hae e vobis dederim praecepta, secutus Observata ducum varia ,&monumenta priorum
Ingenio durus si sit, rigidusque Magister , Ut preeibus flecti nequeat: eeu Manlius olim, Post humi usque fuit εἶ data jussae apessere praestat L L eis
193쪽
Legatum, reliquosque duees e mutare neque ausint Quidquam: neve suum jussis praevertere sensum . Quamquam aliud, variata vices, Fortuna reposcat rInque lanu stet certa novo victoria ea sis.
Namque mali dabitur, quod tum committitur , olli Verum laurigeris si se Victoria pennis
Inclinat tua signa super e ertissima: & una Libertas patriae ex illa, gentisque futura Tota salust saxis si se eius omnis in omne Perdita res aevum, & gens libera turpe subibit Servitium e Patriae pro libertate de eorum Devovisse animam eum sit, populique saluti Consuluisse sua; si se res offerat, liostem Irrue in adversum, & selieibus utere Fatis: Iusserit ante tibi quamquam contraria Consu I. Nam rigidus Ite et ille neci te dedat , ob ausum Egregium , gemina quo te donare corona Debuerat: tamen aeterna te laude sub astra Gens servata seret, meritosque in die et honores. Mitis at ingenio si sit Pro eonsul: & aurem Dat preeibus faellem, & rationem flexilis audit; Fae, Legate, tibi quod sors oblata repente , Quodque novi ea ius, & res data postulat. aequus Laudabit Praetor factum: quod talibus ipse Ruspiciis, rerumque statu ne isset in illo.
Haud equidem ea sus omnes, arque omnia rerum , Cone essum momenta prius vidisse Magistro rPraeditus ingenio licet aeri: atque aerior usu Factus,& in Martis multum sudarit arena . Perpetuo varium Mars, & Fortuna. sed illud Rectores tota semper vos mente ea vete; Judieii ne fors vestri sine more tenaces, In praeceps vos vestra trahat sententia. casus
Maturate prius, rigidaque expendite lance :
194쪽
Atque semel, rursusque animo versate sagae i. Mox consulta sequi caute, lenteque jubebo. Non hie praeteream nostro te carmine, Consul, Non te, Praetor, erit seu dux quicumque, supremo
Qui pubi imperio praesit, belloque, monere zLegati nonnulla sinas, Equitumque Magistri Arbitrio peragenda: tibi prudentia multa , Multa sit & quorum varii experientia belli
Explorara. petit ratio, petit alea Martis Sie semper varians, rerumque reciprocus aestus .
Hinc tibi quidquid erit, quod mox evenerit, illud
Omnia versanti Fortunae Fata dederunt. Illa, velis, nolisve, tuis tenet ardua in armis Arbitrium: palmas quo det, quoque auferat uno. Ille & mortales inter stultissimus omnes , Fortunam qui posse suis conatibus audet, Vel retinere bonam, vel propulsare malignam . Perge, tuus fuerit eum doctus talia, tiro , Quod sequit ut, mensis discat frugalibus uti ἔhi tolerare famem , & nunquam mollescere luxu . Quin etiam sufferre sitim eo alaestat: & amnem Naiadum potius, quam fluminis hauriat undam Vitigeni: quo saepe ruit mens ebria praeceps ,
insanae peeudi similis, similisque furenti . Largius idcirco non vini indulgeat haustu : Neve gulae studeat miles, ventrique replendo. Ne nimium gravis, oppressusque a mole saginae,
Latior aut ventrem , & multa pinguedine obesus, Non armis, duris non sit conflictibus aptus. Nullus enim bello est illius corporis usus , Cuncta cui abdomen sunt inter guttur , & inguen. Praeterea frangunt animos potusque , cibusque
Immo dici: fractum sie Poenum accepimus, & sic Persarum per: it, Medumque potentia . luxu L 1 Res
195쪽
Res Mace dum cecidit: nobisque a te essit: & illa Et totus Latio terrarum subditus Orbis , Frugali virtute Patrum, partusque labore esse. Hae de servatum virtute, & numine Divum ,
Romanum stetit Imperium, legesque subactis Annorum per mille dedit. quod gentis Eoae Mox labi luxu paulatim e cepit. at illud
In priscum hae etiam virtute erexit honorem Carolus; idcirco dictus cognomine Magnus. Quare olim mos ille fuit majoribus; omnis Militis ut nostri properantis in arma supellex Haee tria sola forent, styphus unus, dc olla, veruque Unum, coena quibus fieret parcissima: & illi Cespite fas tantum textis discumbere mensis. Quin etiam galea rivos haurire fluentes, Atque in procinctu stantes consumere quadras ,
Assuevere duees ipsi , primique Tribuni ,
Et trabea insignis Censul, lauroque de eorus. Quin immo primis Persarum regibus illa Lex suit, 3c populis sancte servata ; subactam
Ut saxo Cererem, subitoque ea igne calentem, Non nisi frugali sociarent cardam a menta . Cardam a quippe, serunt, torporo expellere membris, Et vires animi, & frigentia corda fovere. - .
In primis igitur Baccho indulgere juventus Immo die ε, abstineat jussu Praetoris & illum Non nisi cum sitiunt, vel cum jam classi ea et amant,
Par eius epotent: nimirum cordibus ardor
Martius incaleat, crescantque in praelia vires. Nam si vina modum superent, erat eribus amplis Hausta, gulae studio, confestim fortia quaeque Pectora, bellae esque animos , Viresque remittunt: Quin & degeneres, mollesque epota per artus Insinuant Venerem: qua nulla nocentior unquam
196쪽
Invasit vel eastra lues, vel saevior hostis .Lac Veneris vinum est, quo nutrimenta libido , Et molles eapiunt ludi, luxusque, jocique
Et ludos inter rixae, coecique tumultus . - Quin & hebes mens inde venit, tardumque creatur: Ingenium: perduntque suum vinosa vigorem Pectora: nee trepidis sua constant robora membris. Idcireo, qui mente, duces, certamina Martis
Consilio, & pubem regitis, vos ipse monebot Credite Phoebus agit vatem j indulgere Lyaeo
Solertes, iuxta majorum exempla, ea ete .
Cernite Fabricios, Deciosque, aeresque Catones: Quam eonsulta fuit meos illis sobriat qua a tum Ingenio valuere t ei bo, potuque remoto , Quam fortes aete in media, invictique fuerunt fHic ego non validum The uti genus, & genus acro Laudarim Lechi, eum tot convivia tot Concelebrant prolata die r eentumque Lyaei Pocula Pannoni ei libant, totidemque Mosellae .
Qui Martem sequitur, laurique affectat honorem, Fonte sitim poto levet, & jejunia quadri
Atque assis tantum, ceu mos Heroibus olim, Viscere nudato tauri, ea prive bicornis Vescantur: subitas & dent cava tympana mensas . Consit io si e semper erunt, armisque paraxi In c8sus, quoscumque vocet Fortuna. Sed alter Jam subit, e forti pellendus milite moibus ;Nimirum Veneris nunquam saturanda libido .
Nulla quidem vobis hae defendenda, Magistri, Est castris, pubique magis, quamquam fera , pestis.
Ouippe lues hare una potens praedura virorum Pectora, magnanimas eonfestim & frangere mentes, Haec etenim enervat vires, roburque decoric OIPO Iis, in tenerumque animos emollit amorem .
197쪽
Quin etiam Heroum fortissima facta, se eundis Inecepta auspiciis, & magnum perdere honorem Sortis,& insigni partos virtute triumphos, Atque immortales potis est corrumpere lauros. Namque imbelle licet, tenerum q. & molle, voluptaset Ardua , dura, tamen eastrorum septa, profundumque Exsuperat vallum: & victrix regina sine armis, In eastris , victisque viris dominatur. in ipsa Moenia quin etiam, validis instructa metallis, Ae solidis ei reum aggeribus praecincta, subintrat Ille e ebris subnixa suis . his illa superbos
Arietat in muros cuneata his dejicit armis Propugna ela. feroxque altas pervadit in arces . Quin imo malesana Venus, virosa voluptas, In generat pallorem animis, atrumque timorem eiaci saepe armatas cogunt dare terga phalanges a Atque ignominias, & turpia funera portant. Nee te decipiant vatum commenta, vetustos Heroas qui saepe canunt, Martemque ferocem Ille e ebris mulsisse animum: Venerique, suoque Interdum euris bellorum, armisque repostis , Ingenio indulsisse: ipsumque per ardua qui tot Aleidem , fera monstra manu victrie e eeeidit: Quique simul tantos magna virtute labores
Perpessus vario terrarum cardine, duros Complexu nonnunquam animos laxasse e sinuque Deianira, tuo clavam posuisse tremendam :Qua quondam victor Lernaeam fregerat Hydram iEt qua eustodem Hesperidum, monstrumq; Erimanthi Straverat insigni palma: parilique triumpho Vicerat Antaeum cum Naupactaeo Aeheloo. Nam sint vera lieet; tamen hinc cognoscere fas est, Bellaei quantum virtuti noxia mollis Sit Venus, & quanto vires languore remittant
198쪽
Foemineae ille eebrae, tenerique Cupidinis a reus: Et quam saepe aeri demessam pollie e laurum , Atque una insignes deturpavere triumphos. Aspice comprensum Vulcani rete Gradivum, Ludibrio patuisse Deum; multaque furentem Aleidem rabie media flagrasse sub Oeta: Mollibus atque dolis eaptum e eeidisse superbum Peliden; clarosque alios Heroas in armis,
Martia quos virtus, quos Sors evexerat alta
Astra super, Divisque pares effecerat ipsis , Fraudibus Idaliis periisse: & amoribus almum
Amisisse decus, concessaque munera Sorte. Seorta igitur, Consul, tenerosque arcere cynaedos, Et quidquid turpes natum est accendere flammas , tribus & cunctis , & lata enitere lege . Qui miles eontra sectatur turpia , signis Turpiter expunctus, spoliisque exutus abit . Tuque vel in primis animos servare pudicos, Proconsul, conarer tuo si e caetera turba Exemplo, ne ilis virtutis ad ardua durum Corripiet, salebrosa licet sit semita, cursum . Si si xis secus ipse, ruens per lubri ea; frustra Dim ei lem a molli virtutem milite posces . Qua in tu lege probas lata, poenisque severus E ig is , exemplo verum mollissimus illam Deteriore simul damnas, legemque refigis. Aspice , Scipiades quanta virtute resul sic :Nec tantum Hesperidum spoliis, palmisque superbus, Quam quod continuit capti va a virgine vultus. Virgine, qua cunctas formosior inter iberas Nulla fuit, placido ne e gratior ore puellas. Quae sola ingentes poterat succendere flammas et Et tenerum in sensum fortissima flectere e Orda. Disce, pudieitiam sequitur come 1 altera, tiro
199쪽
Qua tibi formandus, demissa modestia : Iinquam iQuae primum , & vitae cultum, moresque gubernat. Idcirco, Praetor, his legibus instrue pubem: Elati ut fastus, jactantiaque absit ab illa. Na velut haec tumidos animos pugna ante ministrant, Sie timidos ipso mox in certamine reddunt. Non verbo audaei, sed facto Martis alumni Egregii Eque manu veniunt, non ore triumphi. Quin etiam caveant convicia spargere; rixae Aceendi quibus, & diri suevere tumultus. Plus audire viro forti, quam die e re praestat. Promptus & ad dextrae, non ad certamina linguae Sit miles: bello veniet si e utilis , & si e Victri ei poterit redimiri tempora fronde . Pax, amor, & socias foveat concordia gentes: In que hostes vertant ipso S eonvicia, & iras. At vero in primis Patrum capitale cavendum Consulto, ne quis juvenum nimis efferus unquam In summos probrosa duces convicia jaciet: Neve joco carpat scurrili, neve cachinno . Namque hine leditio nonnunquam exorta, necesque Illatae, & totis immissa licentia castris. Id ei reo ut pestem evellas radicitus omnem ,
Supplicio plecti jubeas, quicumque supremos
Carpere Rectores verbo temeratius ausit, Quo turbae exciri poterunt; si e tuta manebit
Maiestas sacrata ducis, sic vivida eastris Disciplina. Due es pueri, ceu sacra colunt Numina: post divos illis honor alter habendus . Non tamen argutos ausim damnare severa
Lege sales , lepidosque joeos: queis fallere pubes . Otia longa queat, bellique levare labores. Spartanos olim sie, permittente Lycurgo , Consuevisse ferunt: quos omnis Graecia, & omnis
200쪽
R ntiquo in Latio pubes Romana secuta est . Quin etiam ingenium, &dochia neundia linguae Aeerescit, dum ex ore sales sparguntur acuto, Redduaturque vices dictorum, & mente feraei Iacta retorquentur dicteria. Qui sera Martis ex illa, & Sortis variantia sata sequuntur , Sint acres opus ingenio , & sermone potentes . At sine dente sales, & nulli noxia verba, Sint & amoena viris dicteria missa: lepore De sessos relevent animos; non bile maligna Exc Iucient, iris nec nutrimenta ministrent. Quin & Romanis olim mos ille, triumphos ornare argutis salibus i verbisque jocosis Victores foetare duees qui fronte serena Pacatasque animis mordacia dicta serebant. Saepe duces etiam turbati militis iram Placarunt verbo lepido: magnosque tumultus. Sedavere animo praesenti, atque ore faceto . Hinc & digressus, pubi qui cultus habendus Corporis, & quali deeeat se ine ingere amictu , Expediam. Veteres ibant in praelia tonsi . Sed felis de more, pilis hine, inde retortis, Labra super, balbam, caussa terroris, alebant. Nonnulli, velut AEthiopes , durique Agat byssi, Et qui Sarmatiae eo luere extrema Geloni, Corpora pingebant gypso, minioque rubenti . Verum caeruleo quondam sua memora colore Tingebant glasto : summaque in pelle figuras Barbari eo horribiles se ulpebant more Britanni. Ue nunc Ammeri eae faciunt gens barbara, & Indi, Diria qui gemmis habitant tua litora , Ganges δQuique colunt sparsas Eoa per aequora terras. Gestabant nigros alii in certamina Vultus :Tartarei veluti Manes: nempe hostibus ipse