장음표시 사용
271쪽
signa, precans veniam, rauco tunc aere receptum
Tibicen canat extemplo , quo signa reducat In sua se miles, positisque ferocibus armis, Exuvias sibi quisque petat; quas, hoste perempto , Et virtus sua promeruit cuique, & sua dextra .
At quoniam removenda lues haec altera saepe
. Victores inter surgunt, rixaeque, necesque, Arbitrio dum quisque suo non dividit aeque: Id ei reo jubeas, aequata lance Tribunos Partiri praedam, merito pro munere, cuique . Praeterea juvenes, pugnae iam fine peracto , Imperet aeeiri sua sub tentoria Consule Et donis oneret sortes, & laudibus ornet .
Et si qui reliquos inter virtute praeibunt, Fortibus & quorum parta est victoria factis , Illos insigni pariter redimire e Orona , More Patrum studeat, titulisque & torquibus aureis; It virtus , animique, & facta illustria poscunt.
Non tu muneribus parcas, non laudibus: ingens Crestit amor belli', donis , & laude relatis . His animadversis, quae sunt graviora monebo . Dum tibi promeritam fera post eertamina laurum Fractus eques fugiens adverso Marte reliquit: Praecipio ne terga premas fugientis: & illum Extremam in rabiem, desperatamque salutem Ne violentus agas: si e palmas saepe feroces Amisere Duces, manibusque elapsa repente , Non justis Fortuna modi S corrupta, refugit, Namque ubi dcmpta fugae spes est,& ponitur unis Tota salus aravis, anim que, & robora crescunt: Nee magis effiaem, quam cum sperare salutem Non nisi pugnando persuaserat ira, fur OIque λIdcirco palmae quoniam, non funera laudi
Magnanimo dantur victori, amplissima, victus
272쪽
LIBER XI. 23T 'Dum fugite eampo, prueat via, largus & ultro, Ne mora, sternatur per te Pons ille et hosti. Sint & qui sociis acceptae nuncia cladis, Atque tuae reduces narrent praeconia palmae. Quin & eum victi dedunt se, Marte sinistio , Depositis armis, palmasque ad sidera tollunt , Orantes veniam, patrio de more subaetis Paree pius, dextramque extende precantibus: ultra Victile em in miseros pubem saevire vetat . Fortunae memor humanae, Sortisque caducae , Fae spem supplieibus, verbisque assare benignis. Nam res nulla magis Heroibus. & magnis Diis tos similes facit, & paribus cum laudibus aequat, Quam legem dare supplicibus . & parcere victis . Quin etiam tecum reputes mortalia quando Cuncta vices sortita suas nee semper eodem , Magna licet, Fortuna loco secura quiescit Quod modo quam victo veniam eone edis, eandem Victor & ille tibi forsan non tempore longo Restituet, memor aeceptae. Qui plurimus alta Mente viget, ea susque animis, & fata rependit, Quam vellet sibi eo ne edi, poscentibus ultro Dat veniam. Tibi praeterea sit maxima, Praetor, Cura, triumphali rorantem sanguine pubem Paeoniis sue eis, doctaque Machaonis arte , Sehi paniden seu se itum aliquem, Redumve mederi. Namque illis tanto te, duX, impensius aequum est
Consulere, insignis quantum v cistoria factis Illorum egregiis, & fuso sanguine parta est . Si e magnas reliqui capient in praelia vires: Uulnere & obducto, & revocatis viribus, illi Aerius in Martem venient, pugnamque subibunt. Quae tibi sol ieito pariter solertia habenda est ,
Dum medias inter pugnas sortissima passim
273쪽
Corpora eaesa eadunr, aut vulnere tarda morantur.
Si laeus, illa virum praestantia robora, bellum
Dum reparare velis, ventura in praelia deerunt. Hare impensa tuis, ut jam pia cura, iacentes In eampo pariter hostes curare memento.
Sie pietas, Patrumque fides sie prisca reposcit . Quin etiam poteris neque erit damnabile luerum
Hostiles tali populos ratione mereri, Ut te victorem, & victricia signa sequantur. His actis, ubi se tandem tentoria palma Cum parta,& turba Consul stipante ree epit, Numinibus, quorum dono venere triumphi, 'Gratia multa pio ritu referatur, & ipsi
More Saeerdotes decantente armina saero. Interea gens tota preces, clamore secundo, Et tormentorum strepitu comitetur ovanti:
Cornuaque, lituique, & tympana pulsa re elament . Quae superis operosa inter certamina vota Coneepit, patriae pro re, gentisque salute , Impiger, & Latio faeiens de more resolvat.
Nam sie insigni eulti pietate , futuris
Praesentes aderunt pugnis , & ami ea iuvabunt Agmina: saeph Due es victores reddidit una Relligio, & elaros Pietas dedit una triumphos. Atque hare eum saero fuerint tibi reddita ritu, Insequitur pars major, uti victrie ibus armis , Et bene re gesta valeas se liciter utitSe ille et obsidio eonfestim cingere sortes , It properes arces, & propugnacula regni. Namque tuis armis, & territa ela de suorum , Se saei lε arbitrio dedent victoris, & ultro Expandent portas venienti, & jussa volentes Aeeipient. Armis aeeeptam si e ubi eladem
Instaurare novis hostes conentur, in illos
274쪽
Signa move: inque ipsis eo natibus opprime primis. Nam si cunctando consumes tempus, inerti Oppressus luxu, aut nimium felicibus armis Confisus: primo terror, qui major in ortu Esse solet, cursu sensim tenuatur: & ipsa Principio ingentes retulit quae Fama triumphos ,
Paulatim Ducis ingenio, umoque tepescet . Hinc magis acere sciunt animi, sociisque vocatis,
Delectuque novo re pacatis Iiribus, hostis Infert se eampo, & conamina tarda supini Frangere vel potis est. vel perturbare Magistri Dum viret, & juveni fetu et victoria palma, Prostiatique jacent animis, & viribus hostes, Utere sorte data , coeptisque insiste secundis.
Odit enim Fortuna moras, Quae praepete semper Itque, reditque rota,& nescit consistere eodem .
Haec, ut pugna Ducis successit prospera votis, Palmaque non magno venit sudata labore :Nune cum difficiles patiuntur praelia casus, Et tibi fata Deum, & Sors aversata repuguat.
Atque hie adversis, quae sit fiducia rebus , Ingeniumque, animique, & quantae Consulis artes ,
Clarius elucet. Nam si Fortuna secundet Eventum pugnae, & facilis Mars annuit ausis , Quisque valet palmas, ut sit virtute, mereri. At vero, ut laevo refugit Victoria vultu , Et Mars difficilis, nimboque reIugit opaco, Horrendumque tonat Caelo non luppiter aequor Audae es instant hostes, tua signa laborant, ordinibus versis, & sensim territa inani Iam referunt terrore pedem , trepida omnia nutant Vicisse, aut e ertam saltem vitasse ruinam ,
Id Due is est magni, varii cui plurima belli
Cognitio, meus alta, Omnique interrita casu,
275쪽
Atque animi nunquam frangendi , & pectus ahenum ut iciat ingenio, possitque audacibus ausis
obvius adversis properare, & vincere Fata. Non secus, ae piae ido ridet cum marmore Nereus, Et lenes spirant aurae, eursumque secundant , Quisquis erit rector, moderari puppis habenas , Et tuto tandem poterit succedere portu. At cum turbato fremit imo a gurgite pontus, Ingentesque ruunt revoluti ad litora fluctus, Albescunt altae rupes, &pulsa re et amant quora, crebrescunt nimbique, atraeque procellae, Et velum diversa ferunt: ipsique repugnant Diseordes intus nautae, trepidique pavorem Vectores addunt, suntque omnia mista tumultur
Qui tantis,eae lique minis, pelagique procellis,
Et clavum versare, & saevo occurrere vento:
Et quod majus opus, discordes flectere mentes, Addere spem pavidis, unus non territus ipse , Hic est magnanimus, hie pollet plurimus arte . Quare age, difficiles quando Sors invida casus Apparat, & multo despondet sanguine palmam ,
Ingenio, magnisque animis, & viribus acres Nutantem in pugnam, & dubii rem Martis eamus. Si eum prima ineunt equites certamina, pulsi Forte fugam eapient, actutum oecurre labanti Conflictu; & validas e versu emitte secundo Suppetias: subito quae, motis ordine sign is . Insultantem hostem,& fugientum terga praementem Densato frament euneo, laxisque vagantem ordinibus eat dant:& non felicia coepta In melius vertant, & Fata obstantia vineant. Interea exeussos trepida formidine dictis Sistere magnanimis,stimuloque aeeendere honoris, FPeque animos revocare nova conabere. veIsus
276쪽
Utque iterum celeres instauravere Magistri, Praeeipe in adversos subito con vertier hostes; ut damnum pugna aeceptum reparare, decusque
Amissum certent auso renovRre recenti.
Haec inter, melior cornu fortuna sini stti Si fluat, incoeptum peragat generosa juventus, Dat clarum qua parte decus S Ois, 8c sua dextra. Tune laeva ex ala poteris, res prospera quando, In dextrum fortes aliquot demittere cornu Bellatorum equitum turmas, qui pulsa suorum Agmina sustineant, primamque evincere Sortem , Omnibus adnisi conentur viribus. ala Sed cave ne interea nimium tenuata fati stat: Ne qua parte acies absolvit praelia victrix, Consulis ignavi culpa, vincatur eadem. Praestat enim simili, atque alterna clade mereri qualem pugnae palmam: totius inani
Quam spe deceptum, concessam amittere partem , Quam certam in manibus, coelo donante, tenebas. Praeterea aequat pugnant dum Marte eo hortes ,
Quaeque obnixa loco non e edere, quaeque serocem , Luctantemque hostem, coo sertaque signa tenentem Vi conata loco depellerer non tamen illi, Non isti e edunt: Gemini velut aε re venti, Cum paribus pugnant animis, dc viribus aequis , Stant ipsi obnixi, stant nubila, stat mare pulsum . alii ne euncta ne eis metuendae, & cuncta triumphi Sperandi, pendent quando momenta, Magister Se major super assurgat dextraque, animoque , Major 8c ingenio; ut valeat si e vine ere Sortem AEqualis Fati, εἰ palmam extorquere morantem .
Id ei reo electis iuvenum stipatus, in ipsum Irrumpat latus, effusis, ceu fulmen, habenis Praecipitans sese rhombo versante supra hostest .
277쪽
Hoe neque si possit turbatum iandere nimbo Insistentem hostem statione, atque aere tonantem Suggestu ex alto, aut vicino e colle, jubebit, Contra illum erebro tormenta explodier ictu. Et si qua, assiduo laeeratus fulmine, cedat, rite et invadant, & qua via strata, subintrent. Aut nemore e densio , vel culmine montis opaei Delectorum Equitum jubeat descendere turmas Ingenti strepitu, & magno clangore tubarum, Maiorem, ut simulent numerum , viresque recentes. Sique hostes subita capti formidine, versa Nutabunt acie et flectentes signa juventus Confestim caedant, de versus undique turbent. Insuper adversis, dum pugnant agmina signis et Et velut alterno pelagus fervescit ab aestu, Nune hi, nune illi veniunt ad litora fluctus, obnixique petunt scopulos, fractique retrorsum , Impete mox presso, nisuque feruntur inani. Sie eum sanguineis eampo Mars aestuat undis,
Haec modo prorumpens acies ruit, εἱ modo cedit: Instat δcilla premens: mox δc propulsa recedit. Itque, reditque, vices dc Mars sortitur easdem :Et volat ineertum , Sc nulli Victoria versis Inclinat sese pennis: tunc maxima, Praetor, Aurea magnanimum si tangit adorea pectus, Cura sit, ut retro majore relabitur aestu Pulsa acies, illam preme tune majoribus ipse Viribus; ut toto tandem ruat agmine victa . Non se eus ae , magnae cum turbavere procellar AEquora, dc immensi montes volvuntur aquarum , Spumosae in eo lumem tunc puppim advertere ripae, Si quis rector amat, vigili stat mente, ruentes
Observans fluctus a gurgite, cumque recessit unda minax, deno post acta volumine, dc instat
278쪽
Non tanto refluens aestu placatior , ipse Tune nisu ingenti ruit Ocyor, & tenet oram. Si Deus, & segni diverberat aequora remo,
ι licet Vergo 'gnus procumbet aquae mons . His super interdum neutri Fortuna secundat Tempore fi longo pugnatum viribus aequis, Cladibus aequatae elades: insignia signis .
Et fuerint paria arma armis amissa relatis :Candida spes nulli niteat, nigra immineat nox, Aut pluvia, aut magno descendat turbine ventus:
Tune praestat parti quando Mars aequus utrique est Defessam pugna sub eastra reducere pubem .
Te, praeco, mandante, caro ea nar aere receptum ;Ut facto redeat pugnandi fine juventus. Hic tamen arte, Duces , monitisque cavete severis. Ne perturbato decedant ordine turmae , Versibus& versis, gressuque ad eastra citato. e vigil observans hostis citus ingruat: & quam Non potis ille sua palmam virtute tulisse,
Sponte tuo tandem concessa errore fruatur.
At si quae multo vitare incommoda nisu Invigila , eadem non praevidisse supinos Aspiei es hostes, quam dat sub fine Iaborum Sors laurum, totis confestim amplectere palmis: Neve piger tantum, Praetor. eorrumpe favorem . Maxima sed semper fuerit tibi eura receptus: Ardua quandoquidem res est ,& plena periclis ἔEt magnos petit illa Due es, qui plurima bella Experti, plures &qui retulere triumphos. At si principio res ine linata fatiscit, Ulla nec optatae spes palmae fulget; aperto Sed tutum eampo sit se subducere, ea uti xtemplo celerem vieina in castra receptum Maturare, velut quando per caerula rector
279쪽
Vela dedit, dubiique se eat maris aequor .r ab alto Si forte horrendo tempestas turbine surgat, Naufragium, mortemque minans: nec surgere eontra Arte, manuque valet, rapidosque evincere nimbos: At vero in portus iterum penetrare relictos Si datur, extemplo vertit sub litora cursum: Et durat ventos, tempestatesque sonoras. Nam juvat interdum longum differre morando Fortunam pugnae, & Sortem superare serendo .
Nee pudeat eampos hosti e essis superbo;
Tutus enim, docta properatus & arte re eeptus Instar erit magna parti cum laude triumphi. Nee minor extremo cives servasse per telo Gloria, pugnando quam sit vieisse. Faventis Hoe datur arbitrio nonnunquam sortis: at illud Magnum opus ingenii versuti, artisque magistrae. Praeterea rursus servatis ei vibus, ire Pugnatum campo poteris, palmamque referre , Cum melior tibi spes, oceasio dedita cum sit. Ast aeie victus, si gentem amiseris Omnem, Haud faeilis reparare labor: res perdita, & actum est De veteri Patrum imperio, Patriaeque salute. Sed te qua pubem eampo, quaque arte redueas Bellica vasa , animos, mentemque adverte, docebo. Quae reliquis equitum veterano robore turmae Prare ellunt, hosti oppones, vallumque receptu. Qui statione data venientem fortiter hostem Obnixi teneant, & longum praelia dueant. Interea tormenta rotis imposta citatis , In tutum duei jubeas, bellique paratum omnem, so liet tis devectum curribus; Ic quae Militibus variumque ei bum, potumque ministrant. Caetera mox solers referat sua vasa juventus .
At coleres currus, Vulcaniaque aera jubeto Hinc
280쪽
Hi ne illine sortes juvenum stipare maniplos. -
Sed prius in elivum, quo tuto eastra re eeptu Deducis, geminas peditum praemitte cohortes, Quae teneant e Ollem, & si res, tutentur ab hoste. Castraque metentur: subitumque ligonibus omnes Catones, lixaeque altum sustollere vallum Concertent, circumque citi munimina ponant. His actis, sensim pedites sua signa reducant,
Inque nova ordinibus nexis se eastra receptent.
Mox equites, pulchro revolutis ordine signis , Nimirum rhombo versante, simulque jugante, Postremi εἰ eampo decedant, tutaque cursuPernici loca, quo socii venere priores, Aeeipient tandem , defessaque corpora curent. At si quae fuerint, quae non sine sanguine multo Martia vasa loeis edueat miles iniquis: Multum eunctando poterunt, &obesse, libenter
Deseret nee tanti tibi sare ina vilis ematur. Saepe levis damni, tenui vel honoris inanem Jacturam vitare tenax, damnoque, probroque ,
Dux majore simul palmam , & rem perdidit omnem . Quinimmo, valeant si plaustra relicta morari Irrumpentem hostern, & defendere terga tuorum , Illa volens hosti objicias, ultroque relinquas. Nam tibi materiem , qua belli machina fiat, Plurima sylva ferax semper praebebit,&etera Montis inexhausti submittent viseera: fortes Non semper juvenes urbes rura ministrant.
Uerum si clades hominum manifesta sequatur et Nee m si pugnando restat spes ulla salutis,
Assurgas animis major, majore periclo. Quamque aversa negat Fortuna, tibi tua dextra Cone edat palmam , vel famam mortis honestae .