Titi Livii Patavini Historiarum ab urbe condita libri qui supersunt XXXV.

221쪽

,tus aut circa Palaepolim, aut in Samnio re

esset, sineret se classe circumvehi ad indica ,

manum agrum non oram mod maris ,

sed ipsi urbi propinqua loca depopulat

mn sed ut inlleret, nocte proficiscendum esse, extemplociue naves deducendas. Quod quis mamrius neret, omnis juventus tim-vium, praeter necessarium urbis praem

tam ad littus missa ubi dum Nymphiusia tenebris,in multitudine semet ipsa impediente , sedulo aliis alia imperia turbans, ae t tempus, Charilaus ex composito ab sociis in urbem receptus, quum lumma ur bis Romano milite implestet, tolli clamorem jussit ad quem Graeci, signo accepto principibus , quievere Nolani per Ve is partem urb1 via olam serente essii-punt Samnitibus exclusis ab urbe, ut expeditior in praesentia fuga, ita foedior, pom uam periculo evaserunt, Visa; quippe qui ermes, nulla rerum suarum non relicta inter hostes, ludibrium non externis

sed etiam popularibus, spoliati atque ebentes domos rediere. Haud ignarus opis moris alterius, qui haec proditio ab Samnitibus facta traditur , quum auctoribus hoc dedi, quibus dignius credi est tum scetas Neapolitanum 4 enim deinde summare Graecorum venit similius verori sit, ipsos in amicitiam redisse Publilio decrerus, qubd satis credebatur

obsidione domitos hostes in fidem venisse. IV

222쪽

m- Duo singularia haec ei viro primitin o I. e rigereri prorogatio imperii non ante id ago facta , c acto honore triumphus.

XXVII. Aliud subinde bellum cum v

indigna terius orae Graecis exortum. Νamque D Roma rentini , quum rem Palaepolitanam van' ' spe auxilii aliquamdiu sustinuissehi, post

quam Romanos urbe potitos accepere, dilut destituti, ac non qui ipsi destituissent, increpare Palaepolitanos , ira atque invida in Romanos furere eb etiam, ubd Luca nos Apulos senam utraque eo anno societas coepta est' in fidem populi Romani venisse allatum est quippe propemodum pinventum ad se esse ; Iamque in eo rem Jose, ut Romani aut hostes, aut domini habens t. Discrimen profecto rerum suarum in bessi

Samnitium eventuque ejus vertici ams Iam gentem resare , nec eam i am satis τε Iidam , quando Lucanus defecerita quem mvocari adhue, impellique ad abolendam societatem Romanam posse , si qua ars sem dis discordiis adhibeatur. Haec consilia quum apud cupidos rerum novandarum valuis- eunei sent; ex Mentute quidam Lucanorum pre--ἡd cito adsciti, clari magis inter populares, quam honesti, interue mulcati ip11 virgis, quum corpora nuda intulissent in civium coetum, Vociferati sunt, se , qud castra Romana ingredi ausi essent, a consule Vir g caesos, ac prope securi percussos esse.

Eormis suapte natura res, quum speciem

223쪽

issuriae magis, quam doli, prae se serret; --

concitati homines cogunt clamore suo ma Ug 4 9

gistrarus senarum vocare δε alii, cireum 'itantes consilium , bellum in Romanos pos eunt Palii ad concitandam in arma multia tudinem agrestium discurrunt; rumutruque

etiam sanos consternante animos , decernitur ut societas cum Samnitibus renovaretur legatique ad eam rem mittunruri Repentina res quia quia causam nullam,

tam ne fidem ciuidem habebat, coam amnitibus Wonsides dare, 6 praesidia in hea munita accipere , caeci fraude ira nihil recusarunt. Diluceres deinde brevi Hus coepit, postquam criminum falsorum auctores Tarenrum commigravere . sed amissa omni de se potestate, nihil ultra, quam ut poeniteret frustra, restabat. XXVIII. Eo anno plebi Romanae velut aliud initium libertatis factum est, u necti desierunt: mutarum autem jus ob unius seeneratoris simul libidinem , simul ςrudelitatem insignem L. Papirius is ite inclinaeui quum ex Uublilius ob aes alienum iret L

pMemum nexum dedisset, quae aetas seria i i si, ni me misericordiam elicere poterat, ad libidinem, contumeliam animum accen

derunt in florem aetatis eius frum adventitium crediti ratus, prim perlicere dolescentem sermone incesto est conatus; n, postquam aspernabantur flagitium a m minis territare , atque idenridem a

224쪽

minis monere fortunae postremb, quum inge Ic ',' nuitaris magis, uam praesentis conditi in nis memorem vicieret, nudari jubet, Ver heraque afferri. Quibus laceratus iuvenis quum se in publicum proripuisset, libidi nem crudelitatemque conquerens sceneratoris ingens vis nominum, quum tam miseratione atque indignitate iniuriae incensa, tum suae conditionis libersimque suo rum respectu, in forum, atque inde Umbne facto, ad curiam concurrit &, quum consules, tumultu repentino coiati, senatum vocarent, introeuntibus in climam PD tribus laceratum juvenis tergum, Procum hentes ad singulorum pedes, ostentabant. Viinim eo die ob impotentem injuriam unius ingens vinculum fidei; usique comsules ferre ad populum, ne quis , nisi qui noxam meruist, donec poenam lueret, in compedibus aut in nemo teneretur: pe cuniae credita bona debitoris, non corpus . si obnoxium esset. Ita nexi soluti cautunis

cautum que in posterum, ne necterentur.

radia. XXIX. Eodem anno quum satis per se ipsum Samnitium bellum 6 desinio di Pens Lucanorum , auctoresque defectionis Τarentini sollicitos haberent Patres accessit, utin Vestinus populus Samnitibus sese conjungeret quae res sicut eo anno sermonibus magis passim hominum jactata, quam in publico ullo concilio est cita insequem

tu anni consulibus L. Furio Camillo ite

225쪽

t , Iunio Bruto Scaevae, nulla prior po--α-

rque visa est, de qua ad senatum reter de tarent &, quamquam nova res erat, a L. Furi.

me tanta cura Patres incessit, ut pariter i.cit' eam susceptam neglectamque timerent, ne sis maut impunitas eorum lascivia superbiaque, aut bello poenae expetitae metu propinquo atque ira concirent finitimos populos. Et erat genus omne abunde bello Samnitibusrt,Μarsi Pelignique dc amicissi; quos,

Vestinus attingeretur, omnes dendos hostes. Vicit tamen pars, quae in praese tia videri potuit maioris animi, quam comsili4 sed eventus docuit, fortes Fortunam juvare Bellum ex auctoritate Patrum o . Orpulus adversiis Vestinos jussit Provincia ea id sum. Bruto , Samnium Camillo sorte evenit. Exercitus ulrdoue ducti, cura tuendorum finium hoves prohibiti conjungere arma Cererimi alterum consulem L. Furium, cui major moles rerum imposita erat, o

bo gravi implicitum fortuna bello iubis xii; jussusque dictatorem dicere rei sere dae causa, longh clarissimum bello ea tempestate dixit L. Papirium Cursorem, a quo a Q. Fabius Maximus Rullianus magi1ter Iz ri equitum est dimis par nobile rebus in eo magistram gestis , discordia tamen , qua

proph ad ultimum dimicationis Ventum est, nobilius. Ab altero consule in Vestinis mutifiplex bellum, nec usquam vario Ventus um est: namin pervastavit agros , ,

226쪽

inis populando atque urendo tecti hostἱum , IES :z taque, in aciem invitos extraxit; Qita proelio uno accidit Vestinorum res hau, quaquam tamen incruento milite suo' ut non in castra soliam refugerent hostes, sed, nam ne vallo quidem ac fossis freti, dilin Derentur in oppida, situ urbium moenibusque se defenturi Postremb oppida quo que Vi expugnare adortus, primo Cutinam ingenti ardore militum ac vulnerum irii, γε haud fer quisquam integer proelio excesserat, scalis cepit; deinde Cingiliam: utriusque urbis praedam militibus, ubd eos

neque portae, neque muri hostium arcuerant, concessit.

XXX. In Samnium incertis itum auspiciis est cujus rei vitium non in belli evem tum , quod prospere gestum est, sed in rabiem atque iras imperatorum vertit. Namque Papirius dimior, a pullario monitus, quum ad auspicium repetendum Romam proficisceretur , magistro equitum denuntiavit, ut sese loco teneret, neu absente se cum hoste manum consereret Fabius quum 1 nudi post profectionem dictatoris per exploratin is 2, res comperisset, perinde omnia soluta apud 1 ti hostes, ac si nemo Romanus in Samnio esset seu ferox adolescens indignitate a census , ub omnia in dictatore viderem tu reposita esseri se occasione bene gerendae rei inductus, exercitu instructo paratoque prosectus ad Imbrinium ita vin

227쪽

eant loeum acie eum Samnitibus consti minaeos

fortuna pugnae fuit, ut nihil e re ;ltastum sit, quo, si adfuisset dictator, res

melitis geri potuerit: non dux militi, non aniles duci defuit Eques etiam, auctor L taminio tribuno milirum, qui aliquo

ries impetu capto perrumpere non poterat hostium agmen, detraxit frenos equis adi de ita concitatos calcaribus permisit, ut ustinere eos nulla vis posset: Per arma,

per viros lat stragem ded/re secutus p ues impetum equitum, turbatis hostibus intulit ligna Viginti millia hostium caesa eo die traduntur. Auctores habeo , bis cum hoste signa collata dimiore absente, bis rem egregi gestam: apud antiquissimos scriptores una haec pugna invenitur . in Imbusdam annalibus tota res praetermissa est. Magister equirum, ut ex tanta caede, minis potitus spoliis, congesta in inge tem acervum hostilia arma subdito igne ςoncremavit : seu votum id deorum cuipiam uitri seu credere libet Fabio aucton, e filinam, ne suae gloriae fructum di rator caperet, nomenque ibi scriberet, aut Plia in triumpho serret Litterae quoqueo re prospere gesta ad senatum, non addictatorem , missae, argumentum fuere minini cum eo ommunicantis laudes. Ita . zzz

in dictator id factum accepit, ut laetis dis his victoria parest, prae se serret iram tristi, imoque Misso itaque repent senatu, a

228쪽

ω-- e curia proripuit pium ver, non sam υε 63ς nitium magis legiones, quam majestatem

''' dictatoriam Hiiciplinam militarem, a rargistro equitum victam, eversam di tans, si illi impune spretum imperitvn iii

set. Itaque plenus minarum iraeque, infectus in castra, quum maximis itineriis isset, non tamen praevenire framam adve tu sui potuit Praecucurrerant enim ab inhe, qui nuntiarent dictatorem avidum nae Venire, alternis pene verbis T. an

ii factum laudantem. .. eii XXXL Fabius, concione extemplo advo-Σιz. cata, obtestatus milites est, Vt,qia vis tute rempublicam ab infesissimis hostibus is fendissent, eddem se , Hus dum auspici que vicissent, ab impotenti erudelitate dicta'

toris tutarentur. Venire mentem invidit,

iratum virtuti aliena felicitatique, μηρος, quod se absente respublica egregie gesta esse ἰmalle, si mutare fortunam posset, apud Sas nites , quam Romanos, ν riam esse. μ' ritim dictitare spretum , tamquam non Adem mente puprari vetuerit, udis Mondoleat. Et tune invidia impedire virtuten alienam voluiisse, vidissimi que arma ab ια um fuisse militibus , ne se absime moves possent , nune id funere , id ape pari quὸ sine L. Papirio , is inermes , ω manci milites fuerint; quod se Q. Fabius 4 inserum equitum duxerit, ac non accensus

in totis. Quid illum Daunum fuisse , ,

229쪽

vita besti easus ferunt, Marsque communis,

adversa pugna evenisset, qui sibi devicti re let

Milibus, epistis bene gesta , ita ut non absis unis duce melius gera potuerit, sunt crum magistro equitum minetur 'Neque illum sistro equitum infestiorem, quam ribunis mirum, quὼm centurionibus, quam milit,bu esse inpossis, in omnes saevisurum fuisse:

quia id nequeat , in unum saevire. Etiam invidiam, tamquam ignem , summa peteres incapa eonsilii , in dueem ineurrere. Si se fmul cum gloria rei gestae exstinxisset , unc victorem , velut in capto exemitu dominantem, quidquid licuerit in magistro equitum, in militibus ausurum. Proinde adessen in sua causa omnium libertati. Si consensis exemcisus eumdem , qui in proelio fuerit, in tuenda victoria videar, o Ialutem inius omnibus curae esse Linelinaturum ad clementiorem sent tiam animum. Postremos vitamserrunaseque suas illorum fidei virtutique permittere. XXXII. Clamor e tota concione ortus, Uii bonum animum haberet neminem illi vim aliastinum , salvis legionibus Romanis. Haud mult pb dictator advenit classuςoque extemplo ad concionem advocavit. Tum, silentio facto , praeco Q. Fabium 'agistrum equitum citavit simul ex inseriore loco ad tribunal acceuit, tum dic--r Quaero , inquit de te, Q. Fabi, quum H ω-

Ammum imperium dictatoris si pareantque zz. I consutis, eo potestas , praetores iisdem - β.

230쪽

- - auspiciis, quibus consules , erraria q- . c. T He 4 necne , magistrum equitum dis αμdientem esse 'Itemque illud interrogo , quae me incertis auspiciis profectum ab domos rem , utrum mahi turbatis religionibus est bliea in diserimen ommittenda gerit, as auspicia repetenda , ne quid dubiis diis arrem ' ul illud, quae dimatori religio inpedimenis ad rem gerendam fuerit, num tomagister eqvisumsautus ae liber potueri et HSed quid em hae interrogo p quum, si

tacitus abissem , tamen tibi ad voluntarii terpretationem mea dirigenda via seme- fuerit. Quin tu respondes, vetuerimne ressi. quam rei me absente agere 'vetuerimne I eum hostibus conferres Quo tu imperio in syret , incertis auspiciis, luctatis elisem bus , adversus morem militarem disciplina que majorum, numen deorum , UM .cum hoste confligere. Ad hae , qua inter x

gatus es, respondeo extra ea , cave vota

mittas. Accede lictor Adversiis quae snginquum respondere haud facile esset,

nune quereretur, eumdem accusatorem

pitis sui ac judicem esse modes, vitains, eripi cititis, quam gloriam rerum gest 'potis , Vociferarerur, purgaretque se io' vis 2 2Aena, atque ultro accusaret; tunc Papiri , επν diri redintegrata ira, spoliari magistrum equi ' ribis, tum ac Virgas secures expediri usi

L .. Fabius fidem militum implorans, laceras aris ista tibus vestem lictoribus, ad triarios, tum