Titi Livii Patavini Historiarum ab urbe condita libri qui supersunt XXXV.

251쪽

m , vem , quam vix di immortales ,---

poterant, ab ducibus exposcunt de 'lὲ ΙΙΙ. Querentes magis, quam consulta coasili re , O oppressit, quum pro ingenio quis '. Σαλx emerent, alius Per obiras viarum,s

S per adversa montium, perfulvas, qua ym arma poterunt, eamus : modo ad hostem praenire liceat, quem per annos jam propὸmynta vincimus , omnia aqua ac planae ι Romano in perfidum Samnitem pugnam η alius Nub , aut qua eamus 'Num mon-

moliri sede si paramus pium hae

imminebunt juga , qua tu ad hostem isti, inermes,fortes , ignavi, ea me Omnes apti atque victi sumus. Ne femrum quidem ad bene moriendum oblaturus essis 4 sedens bellum eonficiet. His in Vicem emonibus P cibi, qua quietis imm mor mox traducta est de Samnitibus quidem consilium in tam laetis suppetebat Musa itaque universi Herennium Pontium , Ptrem imperatoris , per litteras consule sum censent. Iam is gravis annis, non m litaribus festim, sed civilibus quoque absicesserat muneribus in corpore tamen si secto vigebat vis animi con1iliique Is ubi Herenni

accepit, ad Furculas Caudinas inter duos agae

saltus clausos est e exercitus Romanos, o sultus ab mintio filii, censuit omnes indoquamprimum inviolatos dimittendos : quae mai spreta sententia est , iterumque, eodem remeante nuntio, consulebatur, censuit ad

252쪽

-unum omnes interficiendos. Quae ubi tam . . il' discordia inter se , velut ex ancipiti ora 'culo, responsa data sunt quamquam filius ipse in primis jam animum quoque pati .

consenuisse in affecto corpore rebatur men consensu omnium vilius est, ut ipse in consilium acciret. Νec gravatus lene plaustro in castra dicitur advectus , Vocatinque in consilium ita ferme locutus esse, ianihil sententia sua mutaret; causas tantia adiiceret. Priore se consilio, quod optimo duceret, cum potentissimo populo per inrubeneficium perpetuam firmare pacem amici riamque Galtero consilio in mutias tates, quibus, ami*s duobus exercitibus , haudΝ cile receptura vires Romana res esset, bello dissime tertium nullum consilium esse Quum fibus aliique principes percunctando rase querentur, Quid si media via eonsilii cape retur, ut O dimitterentur incolumes, O in

iis ut belli victis imponerentur Z Isa pidem sententia, inquit, ea est, qua neque ambeos Parat, neque inimicos tollit Servate γG, quos ignomini initaverisis. Ea est M'mana gens, quae victa quiseere nescia Lyvetsemper in pectoribus illorum quidquid φης prasens necessitas inusserit ; neque eos Rumultiplices pomas expetitas a vobis quiesce . sinet. Neutra sententia accepta : Herennius domum e castris est avectus.

IV. Et in castris Romanis quum s ustra multi conatu ad eri pendum capti essent,

253쪽

iam omnium rerum inopia esset victi state legatos mittunt, qui primum 2E' ἴτpaeem quam peterent; si pacem non impetrarent, uti Provocarent in pugnam. Tum Pinitius , Debellatum esse respondit AAR- quoniam ne viati quidem ae apti fortunam M 'DMri scirent, inermes eum sngulis vestimeni sui Iugum missurum. Alias conditiones pari aequas victis a victoribus fore, si apo Smuinium decederetur, colani abducerenim': suis deinde legibus Romanum ac Sam Rium aequo foedere in num. His conditioniata paratum se essefoedus eum eonsulibus ferire is quid eorum displieeat, legatos redimo se vetuit. Haec quum legatio renunti retur, tantus gemitus omnium subit,exo rus est, tantaque moestitia incessit, ut non varius accepturi viderentur, si nuntiar tur, omnibus eo loco mortem oppete tam esse Quum diu silentium futuet, nec consules aut pro foedere tam turpi, aut ς0ntra foedus tam necessarium hiscere pos Lenta μηt; tum L. Lentulus , sui tum princeps '' legatorum virtute atque nonoribus erat, Patrem meum, inquit, consules , sue audivi memorantem, se in Capitolio unum non 'isse auctorem senatui redimenda auro a Gallis ivitatis, quando nec fus valloque ab ignavisssimo ad opera ac muniendum

te clausi essens, O numpere si non sine

Fcriculo magno, tamen sine certa emicie

254쪽

-- tolio armatis in hostem leui quo sat fg, 33 modo obses in obsidentes eruperunt in

tummodo eum hoste eopia esset, non patremi animi indoles intonsitio dandoset Equidem mortem ro patria praci esse fateor O me vel devovere pro pRomano legionibusque, vel in medios semittere hostes paratus sum. Sed hia vilvideo ; his quidquid Romanarum lepest qua, nisi pro se ipsis ad monem volunt, quid habent , quod mone sua μνωι 'Tecta urbis, dieas aliquis , O mmis.

O eam turbam , a qua urbs incolitur Ima hercule produntur ea omnia, deleto hoc emocitu, non servantur. Quis enim ea tuebitu

Imbellis videlice atque inermis multitudo Tam Hercule, quam a Gallorum impetu fendit. An a Veiis exeretium Camilla' ducem implorabunt 'me omnes spes opes sunt , quas servando, patriam servamus iis dendo ad necem , patriam deserimus ac mdimus. At foeda atque ignominiosa de est. Sed ea caritaspatriae est, ut tam ignomi eam, quam morte nostia, si opussis ,serve beatur ego ista , quantaeumque est νε gnitas; pareaturnecessiati, quam ne EA

demsuperant. Ite, consules, redimite musis Vitatem, quam auro maiores vestri redemeraret

ac 2. V. Consules profecti ad Pontium in eo, loquium, quum de foedere victor agitaret,

255쪽

ne sine fecialibus caeremoniaque alia se , mi alearii. Itaque non, ut vulgb credunt, Clam dii et' sque etiam scribit, foedere pax Caudi ' na, sed per sponsionem facta est. Quid

erum aut sponsoribus in foedere opus esset in obsidibus , ubi precatione res transigia Per quem populum fiat, quo minus υ- σα dictis setur, ut eum ita Iupiter seriat, imodum feeialibus porcus Ieraatur. iderunt consules, legati, quaestores, militum Pnominaque omnium, qui Dponderiant, exstant; ubi, si ex foedere insta res esset, praeterquam duorum seci sim, non exstarent. Et propter necessariam foederis dilationem , obsides etiam sexcenti equites imperati, qui capite Iu -x, si pacto non staretur Tempus inde statutum tradendis obsidibus , exercituque emi mittendo. Redintegravit luctum in stris consulum adventus , ut Vix ab iis ininerent manus , Quorum temeritate in

claeum deducti essent quorum ignavia ferias inde , iam senissent, bisuri ciliis in ducem Deorum , non exploraεorem fuisse r.estuarum modδ eaeeos infoveam glos. Alii

hos intueri, contemplari arma mox tra- da, cinermes futuras dextras, obno-

'Rque corpora hostici proponere sibimet si ante oeulos jugum hostile , cludibria istoris, vultus seperbos,in per arm tos inermium iter : inde foedi agminis mi--ribilem viam , per sociorum urbe redi

256쪽

-- tum in patriam, ad parentes , qu si,. c. ;D 'pu maioresque eorum triumphantes velent. Se solos fine vulnere , sine ferro, acie victos: sibi non 'ingere licui e grad.

non manum cum hoste conferreusas nesquam arma, nequidquam vires , nequid'Subiu animos datos. Haec frementibus hora.

lis ignominiae advenit, omnia tristiora Mniani periundo factura , quam quae praecelanimis. Iam primum cum singulis mentis inermes extra vallum exire I primi traditi obsides, atque in eldiam abducti. Tum a consulibus abire tores jussi, paludamentaque detracta, tam inter ipsos , qui paulo ant eos e crantes, dedendos lacerandosque censirant, miserationem fecit, ut suae quis conditionis oblitus , ab illa deformati tantae maiestatis, velut ab nefando spi

culo, Verteret oculos.

VI. rimi consules proph seminudi sajugum missici tum, ut quisque gradu pro Ximus erat, ita ignominiae objectus; tim deinceps singula legiones: circumstabast armati hostes, exprobrantes eludentes tigladii etiam plerisque intentati in vi rati quidam , necatique, si vultus ori indignitate rerum acrior victorem offensset dia traducti sub iugum, , quodp 'srmius erat, per hostium oculos, quum saltu evasissent , etsi, velut ab inseri dextracti tum primitin lucem adspicere Hi

257쪽

2ti tamen ipsa lux ita deforme intuen--ἀ- agmen omni morte tristior fuit. Ita V, 4M.

- ponent, certi de fide sociorum .in

ae pudor pr-pediebat, circa viam dud

mma Capua omnium esen corpora humi

verunt. Quod ubi est Ca uam nun'

Im, Vicit miseratio austa sociorum s

in genit m mpanis confestim: sua consulibus, fasces, lictores α, equo , Vestimenta, commeatus mura benigne mittunt; venientibus C zm cunctus senatus populusque, obviam aeni, iustis omnibus hospitalibus, priv Σ' Publi ἡ inguntur ossiciis Ν zub sociorum comitas, Vultundiea

α , sed ne, ut oculos quidem attou aut consolantes amicos contra immerentur , ficere poterant adeo super rem pudor quidam sugere colloquia intus hominum cogebat Postero diem Juvenes nobiles, missi a Capua, ut msiciscentes ad finem Campanum pro dierentur , revertissent Vocatique cin ram percunctantibus majoribus natu.

T veterrent 4 adeo Tens , ac prori agmen incessisse et tacere adolem LM Komanam, ablatorique cum armis an O.' non redderesalutem, non sistantibus responsum, non hiscere quemquam Prin

258쪽

is, iis, metu potuisses tamquam ferentibus adhue αμυς 433 vicibus jugum, sub quo emissi e sient. Ha ' Samnites victoriam , non praeclaram soSi sed etiam perpetuam cepisse enim eos Romam sicut antὸ Gallos , sed, quod bellieosius fuerat, Romanam virtutem clamque Quum haec dicerentur audiretque, deploratum pene Romanum men in concilio sociorum fidelium suo dicitur filius Calavius, Ovii filius, G

h. his a genere sectisque , tum etiam aetate meta renias, long iliter se habere rem feci Silentium illud obstinarum , fixo

rerram oculos, O svndas ad omnia μυ- aures , O pudorem intuendae Iucis, iuram molem irarum ex alto animi eiensis di

esse. Aut se Romana ignorare ingenia, flentium illud Samnitibus flebiles brevi cistmones gemitusque excitaturum Caudia sapacis aliquant Samnitibus, quam Rommistri orem memoriam fore. Quippe suos sum'

que eorum animos habiturum , ubicumque os

gressuri finis saltus Caudinos non abi

Samnitibus fore. VII. Iam Romae etiam sua in is erudes erat obsessos primiim audierunt tristior deinde ignominiosae pacis magis quin Zinus Periculi, nuntius fuit. Ad famam obsidiosi μ' dele s haberi coeptus erat dimissus deis 'auxiliorum apparatus, postquam dedio nem tam foed fassiim acceperunt; exterstyloque sine ulla publica auctoritate cos

259쪽

sensum in omnem Armam luctius est ri a rimae circa foriam clausae , iustitiumque in l3ω sua sponte coeptum pritis, quam 'γ - lati clavi, annuli aurei positi pare moestior exercitu ipso civitas esse ;Me ducibus solum atque auctoribus pom siribusque pacis irasci, sed innoxios etiam

mates odisse , negare urbe emis a Rarados. Quam concitationem animorum: UVentus exercitds, etiam iratis m, illis: non enim tamquam in patriam ι-rtentes ex insperato incolumes, sed

rum habitu vultuque ingressi ser in mem , ita se in suis quisque tectis abdiderunt, ut postero atque inlequentibus die bus nemo eorum forum , aut publicum Gspicere vellet. Consules, in privato abditi, - pro magistratu agere, nisi qubd e pressum senatusconsulto est, ut diomorem dicerent comitiorum causeti Q. Fabium Am . d 2 Uum dixerunt,4 P. AElium Paetum ma 2 .ἡ ' nstrum equitum quibus vitio creatis, sus M. ἁ

tecti . Sivilius Papus dictator, L. Vale ἴα, .

rius Flaccus magister equitum nec per eos comitia habita. Et, quia taedebat populamininium magistratuum eiu anni , uis μ' ad interregnum rediit. Interreges Q. ' φgμμm-

Fabius Maximus , M. Valerius Corvus is tam eonsules creavit Q. Publilium Philonem Jhu: ML. Papirium Cursorem iterum , quia i ,-io consensu civitatis , qud nulli a ; χρ

impestate duces clariores essent. Cossi

260쪽

h -- VII. Quo creati sunt die, eo se more' l placuerat Patribus magistratum inierina, in 'dolennibusque senatusconsultis persectis, de pace Caudina retulerunt: QPublilius, 'Σ ne quem fasces erant, Dic , Spuri Poti α'TI mi, inquit. Qui ubi surrexit, eodem vulti, quo sub apum missus erat, is sum ignarus, inquit, consutis , ignomin,

non honoris causa me primum excitatum p sumque dicere, non tamquam senatorem,μιamquam reum , qua infelicis belli ignominis pacis. Ego tamen, quando eque de noxa nostri, neque de poena rem

Ii lis , omissa defen ne , quae non es illi

esset apud haud ignaros Ionianarum humma' Tum necessitatumque , sententiam de eo, a quo retulisis, paucis peragam : qua sentortia testis erit, mihine, an legionibus vestis Pepercerim , quum me seu turpi , seu nece brid sponsisne obstinxi. Qia tamen , quo isjussu populifacta est, non tenetur possis

Romanus nec quidquam ex ea , praeut

quam corpora nostra debentur Samiribas Dedamur perfeciales nudi viamque exsti vamus religione populum si u obligavemus pne quid divini humanive obstet, qM . minus justum piumque de interno ineatur bdr. Ium. Interea consules exemitum scribere, M mare, educere placet nee prius inpedi ψ rium fines, quam omnia justa in deditionis nostram perfecta erunt. Vos, dii immortale ,

recor quUoque, si vobis non fui eo di 8 Postumiama