Titi Livii Patavini Historiarum ab urbe condita libri qui supersunt XXXV.

231쪽

Eaam iam in c-cione miscentes, sese e --.s de . Inde clamor in totam concionem est ὁ tu alibi preces, alibi minae audi 'ir. Qui proximi fori tribunal stet sint, quia subiecti oculis imperatoris nosci- ,- poterant, orabant ut parceret magistrois equitum, neu cum eo exercitum damn et L et Extrema concio,in circa Fabium gi rus, increpabant inclementem dictatorem ;- me procul seditione aberant. Ne tribunal et M. en idem satis quietum erat Legati circum-- - res sellam orabant, ut rem in post

κ-m diem differret,in ira suae alium , j. in consilio tempus daret Satis caestigatam . - eentiam Fabii esse Vatis deformarum

τ' vimrram is ad extremum finem supplieit 3 enderet neu unico juveni, neu patri eius Mariinmo viro , neu Fabia genti eam iniun-tret ignominiam Quum parum recinus, Parum cauS1 Proficerent, intueri saevie lem concionem iubebant. Ita irritatis iis situm ni is subdere ignem a materiam, ditioni, non esse talis , non prudentia ejus:

viminem id Q. Fabio , poenam deprecantissam, ista versurum , sed dictatori , is rareatus ira infestam mussitudinem in se pravo emamine moriisset. Postremo , ne id se pana dare Q. Fabii crederet, se jusjurandum dare panatos esse, non videri e republiea in

a Fabium eo tempore animadverti.

XXXIII. His vocibus quum in se m se incitarent dictatorem, quam in mass

232쪽

-- trum ciuitum placarent, iussi de tribula descendere legati in silentio nequidquam

per praeconem tentato , quum, prae striqpitu ac tumultu, nec ipsius dictatoris, ata apparitorum ejus vox audiretur, nox, is Romam lut in proelio , certamini finem fecit sister equitum iussus postero die adeo, quum me affirmarent infestius Papinaeierarsurum, agitarum contentione ipsam Cerbatumque clam ex castris Romam pro

fugit; , patre auctore M. Fabio, qui in jam consul, dimiorque silerat, Vocato intemplo senatu, quum maxim conqueremtur apud Patres vim atque injuriam diri toris, repent strepitus ante curiam licto 2:μ rum submoventium auditur ipse in sus aderat, postquam comperit prost, e castris, cum expedito equitatu secum Iterata deinde contentioram prendi serbium Papirius jussit. Ubi quum , dere

cantibus primoribus Patrum atque univem senatu, perstaret in incepto immitis si Fabii pa rnus tum pater M. Fabius, Quanis Maniliai . dem , inquit, apud te ne auctoritas se-tus , nec tas mea , cui orbitatem para , 'virtus nobilitasque magistri equitum aut nominati valet, ne precis , quasve 3φ' mitjavere , quae deorum iras placant; 'hunos plebis appello oeo ad p Ilum; eumque tibi fugienti exemitus M,' sienti senatus judicium , Ddiem fero, εν su unias pluo, quam tua dictatum

233쪽

quum escendisset deducim distris Papirius in pariem ins

sussit. Secutus pater Bene agis, in-W, quum eo nos eduri jussisti , unde OF It vocem mittere possemus. Ibi primb- - perpetuae orationes, quam altem -ο, exaudiebantur. Vicit deinde strepi Mur' indignatio Fabii senis, incre- αν us uperhiam crudelitatemque Papirii. quoque dictatorem Roma fulse, nec a se: μ', ne plebis quidem hominem, non πη-- , non militem , violatum LPMT , tamquam ex hostium ducibus, Are exta I peratore victoriam, triumphum: Quantum interesse inter moderationem tum , O novam superbiam crudelita--π2 Fictatorem Quintium Cincinnatum, consuum , ex obsidione a se dum, non ultris isse, quam ut leγ-- ,π- emitum pro consuti relinque.

'um camillum in L. Furio , qui ,

II pia sua senectute, auctoritate fia impu fet, non fossim in oderutum i ne quid de tu populia aut senatui scriberet ; .h φ effet, potissmum ex tribunis us habuisse, quem ex collegis ,r e ab senatu data, socium sibi impam

234쪽

-deligeret. Nam populi quidem, penes m te ae potestas omnium rerum esset, ne iram pin dem umquam atrociorem seisse in eo , patemeritate atque inscitia exercitus amississeu,

quam ut pecunia eos multaret capite inquisitum ob rem bello maia gestam de imperarone nullo ad eam diem esse. μα- cibus populi Romani, quae ne victis quis bello fas fueris, virgas iecures victora , O justissimos meritis triumphos inuatim

Ouid enim tandem passurum fuisse friata fium , si exercitum mi isset , si susus,'

gatus , castris exfutus fuisset 'quo ultra iam violentiamque ejus excessuram fuisse, in

ut verberaret necaretque ρ Quam conveniem

esse, propter Q. Fabium ivitatem in is,

ria , victoria, supplicationibus , ac Datis rionibus esse ; eum, propter quem deum is lubra pateant, an sae Veiis fument, iam re, donis cumulentur, nudatum viros iso

rari in conspectu populi Romani, irituram Capitolium atque amem , de que ab se ἐπ' bus proeliis haud frustra advoeatos 2 qua animo exercitum , qui ejus ductu auspicis 'vicisset, laturum Z quem Larum in easti Romanis, quam laetitiam inter hoses' 'Haec simul jurgans, querens , dedi M'minumque fidem obtestans, & complexu filium, plurimis cum lacrymis agebat. XXXIV. Stabat cum eo senatu, majestas, faVor populi, tribunitium auxilium, memoria absentis exercitus. Ex parte alte

235쪽

imperium invictum populi Romani is ....... fisciplina rei militaris, d dirutoris edic Ug-3ψ-m Pro numine semper observatum ' Ranliana imperia, tosthabita filii carbs publicae utilitati, ambantur. Hoc etιam Pisato. 1. Brurum, conditorem Romana tibertatis . . '-ea in duobus liberis feeisse Minc patreson es, O senes faciles , de alieno impenso, amouam rei parvae , disciplinae a Levem juventuti gratiam facere Se ta-- perflaturum in incepto nec ei, qui ad uir dictum surum, turbatis religionibus aedariis auspiciis, pugnasset , quidquam ex Pla poena remissiuum Majestas imperii per petuane esset , non esse in sua potestate ;L. Papirium nihil de ejus jure deminuturum. Optare, ne potestas tribunitia, inviolata ipsa, vinis intemessione sua Romanum imperium, populus Romanus in se potissimum dicta-ιMem, jus dictaturae exstinguat. Quod sis stet, non L. Papirium sed rei nos , sed p-um populi judicium, nequidquam post accusaturos quum polivia semel mili

rari disiiplina, non miles centurionis, non centurio tribuni , non tribunus legati, non ogatus eonsulis, non magister equitum dicta- ω is area imperios nemo hominum, nemo deorum verecundiam habeat; non edicta imperatomm , non auspicia observentur istae commeatu vagi milites in parato , in hostico entu immemores saeramenti, licentid solsse, ubi velint, exaudisrent infrequentia de

236쪽

. -- serantur signas neque eonveniata ad edisv ξ 43 - tun , nec discernatu interdiu nocte, aequo is

quo Deo jussu injussu imperatoris pumem;

O non pia, non ord res semen ; Iaram nil modo caeca fortuita, pro solenni se crata , militia ficiorum eriminum vos se in omnia secula inerre, tribuni plebis: ves obnoxia capita pro licentia Q. Fabii ob XXXV. Stupentes tribunos, fumi Vicem magis anxios , quam ejus, cui 3 xilium ab se petebatur, liberavit onere consensus populi Romani, ad preces obtestationem Versus, ut sibi poenam ma .. . , stri equitum dictator remitteret mai to quoque inclinatam rem in preces subse ta , orare ditatorem insistunt, ut enim errori humano, Veniam adolescentiae ψFabii daret Satis eum pomarum dedis Iam ipse adolescens, jam pater M. Fabiae contentionis obliti, procumbere ad gemi , iram deprecari dictatoris Tum dictator, silentio facio, Bene habet, inquit, Quiri te incit disciplina militaris , ineis imp majestas, quae in discrimine fuerunt, an uti post hanc diem essent. Non noxa omitu Q. Fabius, qui ontra edictum imperatoris pugnavit; sed noxa damnatus , donatur 'pulo Romano , donatur tribunitiae pote , precarium non justum auxilium ferenti sivi, Q. Fabi, felleior hoe eonsensu eivitatis ruendum te, quam quά paulo ante exsuli Minctoriaci vise, idfacinus ausus , eujus dii

237쪽

Reparens quidem, si eodem locosisset, quo mi Papirius, veniam dedis et Mecum, de Alc. les, reven=s in gratiam populo Ro--o, cui vitam debes, nihil majus praest, te ii, quam hi sis dies satis documentimi, ut bello ae pae pati legitima impria possis Quum 1e nihil morari magis. v Nequitum pronuntiasset, degressum eum erilo laetus senatus, laetior populus, cir-παί, ac gratulantes hinc magistro equiris, hinc diliatori, prosecuti sunt LMm ui ne imperium militare haud mintis pentalo Q. Fabii, quam supplicio miserabili adolescentis antii videbatur Forth ita eo o Venit, ut, quotiescumque dictator ab exercitu recessit, hostes in famnio m

verentur ceterum in oculis exemplum erat

Q. Fabius M. Valerio legato , qui castris

praeerat, ne quam vim hostium magis , va trucem dictatoris iram timeret. It Fe tamentatores quum circumenti ex

insidiis, caesi loco iniquo essent, creditum vulgo est, subveniri eis ab legato potuisse, ni tristia edicta exhorruisset. Ea quoque ira alienavit a dictatore militum animos, amrat infensos Nubd implacabilis Q. Fabio 'iget i, quod suis precibus negetisset, ejus populo Romano veniam dedisset. XXXVI. Postquam dictator, praeposito in urbe L. Papirio Crasso magistro equitum, Fabio vetito quidquam pro magistratu Uere, in castra redii: neque ciuiuus s

Tomus II. Κ

238쪽

lae aediles iis laetus adventus eius fuit, nee hostis,N II quidquam attulit terroris namque postm' '' die , seu ignari venisse dictatorem sm, adesset an adesset, parvi facientes, intacti

Z tion. acie ad castria accesserunt. Ceterum tamina a Didus moment in uno Iro L. Papulo ruit, i,

,: - si ducis consilia favor subsecutus mihi foret, debellari eo die cum Samnitis in tuisse, pro haud dubio habitum sit iri instruxit aciem loco ac subsidiis cita omi

te bellica firmavit cessatum a milite, κὐ industri , ut obtrectaretur laudibus arcis , impedita victoria est. Plures iam itum cecidere : plures Romani vulnerati sunt. Sensit peritus dux, quae res victoris obstaret D temperandum cingenium suum esse, severitatem miscendam comitati.

IT ' Itaque, adhibitis legatis, ipse circum in

f ui. cios milites inserens in tentoria caput, is gulos, ut sese haberent, rogitans, curane0rum nominatim legatis , tribunisque, a praefectis demandabat. Rem per se popis rem ita dexter egit, ut medendis corpγribus, animi muli prius militum impe tori reconciliarentur; nec quidquam adolubritatem essicacius fiterit, quam rhygn 22ia 'o animo ea cura accepta est Resecto ex Citu, cum hoste congressus haud dubia se sua militumque, ita iidit ligavitque a nites, ut ille ultimus eis dies conserenii signa cum dictatore fuerit. Incessit deinde, qua duxit praedae spes, victor exercitus i

239쪽

perlustravitque hostium agros , nulla am . ., AERλ, nullam vim nec apertam, nec insidiis U-ξ 43' ' penus Addebat alacritatem , ubd di 'inor praedam omnem edixerat militibus ; et ira maus publica, quam priotum compendium, in nostem acuebat. His cladibus iubacti Samnites Pacem in dictatore petiere; cum quo pacti, ut singula vestimentanistibus, lanmium stipendium darent, spari ire ad senarum jum essent, secut res si dictatorem responderunt, unis ejus Me virtutique causam suam coniniendam aes ita deductis ex Samnitibus exercitus.

XXXVII. Dictator triumphans urbem T est ingressus quum se di&irura abdia a C. Di care vellet, jussu Patrum, priusquam ab oleiam dicaret, consules creavit C. Sulpicium Lon et

gum iterum milium Cerretanum nites, infecta pace, quia de conditi sibus agebarur inducias annuas ab urbe retulerunt; nec earum ipsarum san fidestitit adeo , postquam Papirium abisse, gistratu nuntiarum est, arrecti ad bella dum animi sunt C. Sulpicio, Q. milio Aulium ciuidam annales habent cons libus, ad desectionem Samnitium Apulum novum bellum accessit. Utrisque exercirus

missici Sulpicio Samnites, Apuli milio

sorte evenerunt. Sunt qui non ipsis Ap lis bellum illarum , sed socios eius gentis populos ab Samnitium vi atque injuriis d se s scribant. Ceterum si na Samni-

240쪽

. -- tium, Vix a se ipsis eo tempore propulsa, di id iuni bellum, Dropius ut sit vero facit. λ'' non Apulis ab Samnitibus arma illata, stacum utraque simul gente bellum Roma, fuisse. ec tamen res ulla memoraia acta : ager Apulus, Samniumc e vati tum hostes nec hic, nec illic inrea

Romae nostiarnus terror ita ex somno pidam repent civitatem excivit, ut cistiolium atque arx , moeniaque, porta, plena armatorum fuerint δε quum in Curiatum, conclamatumque ad arma onus bus locis esset, prima luce nec auctor, Meis. αι eausa terrori comparuit. Eodem anno de

ι ι' ' Tusculanis Flavia rogatione populi it dicium M. Flavius tribunus plebis tulitia populum, ut in Tusculanos animadverterditur, Quorum eorum ope ae eonsilio Velitis Privematerique opulo Romano bellam essent. Populus Tusculanus cum conjugiis

ac liberis Romam venit: ea multitudo, inmutata, .specie reorum , tribus circuit, genibus se omnium advolvens Plus itaque misericordia ad poenae Veniam impetramdam, quam causa ad crimen purgandum valuit. Tribus omnes, praeter Polliam, in liquarunt legem Polliae sententia filii pa heres Verberatos necari, coniuges liberosque sub corona l. belli venire mea riamque ejus irae risculanis in poenae tam atrocis auctores mansisse ad patrum aetatem Constat, nec quemquam serme ex pollu