장음표시 사용
561쪽
DE CALC. EX DUCTU SALIV. EXCRETIS. 9
autem per octo substitit dies post excretionem calculorum. Vir hodie adhuc vivit & bona fruitur valetudine.
Sequitur nunc resolutio casus nostri. Originem tumorum in. obstructi nibus potissimum et se quaerendum ex F. 33. 34. apparet; Obitruetio autem unde pendeat ibidem videri poterit, ubi simul dictum obstructu,nem posse augeri, per consequens extensionem fibrarum fieri poste malorem , unde dolor F. 3o. & tumor f. 34. auctus , qui dolor adhuc
augetur, quando partes nimis extensae durius tractitatur: fit enim extentio major. Deglutitio impediebatur Ob motum maxillae praeprimis ling iacvalde dolorificuna, quem perferre aeger in deglutitione non valebat: mi ta enim maxilla in seriori glandulae etiam quadan tenus moventur a musculis sele contrahentibus & comprimuntur, uti ex physiologicis constat, unde obstructarum partium dolor. Tonsillae erant inflammatae, quia obstructis partibus vicinis humores majori in copia eo tendebant, eodem sere modo, quo obliruetis quibusdam capitis glandulis affluxus humorum ad caput augetur ; ab affluxu aucto & coi strictione spalmodica , quae irasce partes ob viciniam oci ex consensu nervorum & vasorum sanguiserorum haus dis ficulter aggredi potuit, facilis erat inflammatio. Tuberculi sub lingua sundamentum erat in obli ructione ductus Whartoniani t f. 8. hancque ita concipimus : Obstructa erat glandula maxillaris f. 8. ex qua oblituetio. ne saliva reddita erat spissa , quia in omni obstructione liquores ob quietem leniorem contrahunt quamobrem ductum illum subtilem salivalem intravit quidem , Orificium autem ejusdem .ingultius obturavit; sic factumeit, ut parietes ductus a saliva spissa adveniente succellive fuerint dilatati,& starticulae aquosae & spiritu olae per porulos canalis exhalarim rei id uis crat-sioribus salino- terresti ibus, quae adeo majiarem continuo visciditatem nu-eire facile in corpus quoddam durum concrescere potuerunt f. 3 I. 3-. 3 3 . 39.), quod etiam ita factum in huloria morbi legimus. Dialor cum febricula idem rellabat post excretiqnem miculi primi ideo, quid , ut eX sequentibus innotet cit, plenaria objtructio non suerat sublata , dum nimirum adhuc tale corpus aderat in eodem ductu , quod quarto die poli excretum suit, tunc dolor imminuehatur, febricula cellabat ; saliva vero , quM per aliquod temporis spatium in glundulis accumulata erat, exitum quaelivit. Quod autem eadem post excretum primum calculum in tanta copia nec excreta suerit, nec excerni potuerit, quilibet statim videt , q ii pr.
be perpendit, ductum salivalem Whartonianum ab altero .calculo adhuc fuisse obstructum.
562쪽
suisse morbum primarium, qui varia produxit symptomata, nempe saliva Dimis spida in ductum vi, attonianum translata induxit obstructionem huius ductus , ex qua deinde calculus progeneratus , uti etiam deglutitionem impeditam, inflammationem tonsillarum g. lo. aliasque molestias.
Supersunt quaedam de methodo medendi justa & legitima dicenda ι an. tequam autem id ipsum fiat considerabimus praeter causam , quam, uti credimus, sufficienter demonstratam, l. J hujus affectus iusserentias ab aliis
methodum deinde medendi aliqualem subjuncturi.
Disserentiam cs. 4 n. I. hujus morbi, quod attinet, notandum, eum differre s i. J ub angina vera & quidem ΓαJ ratione loci & sedis doloris atque tumoris , dum nimirum ille in nostio casu i atim sub angulo maxillae in serioris sentitur, in hac vero in anteriori colli parte: βJ ratione ipsius tumoris, qui in angina non ita durus ac conspicuus, uti in riostro casu erat: f γ J ratione febris, quae telle experientia in angina acuta esse solet, L 2. 4 ab augina spuria, ut levis inflammatio tonsillarum adest cum notabili tumore externo haud conjuncta Γ 3. J a rauula seu tu herculo sub lingua elevato, utpote quod hasce partes tantummodo occu pat, ideoque nullum habet tumorem externum apparentem. 4. I abh fatidis seu tumore rheumatico in eo discrepat, quod hic citius evanescat, nec adeo graves inserat molestias, s s. J n tumoribus gingivaram seu ab epulide S parubri, quorum primus cognoscitur ex protuberantia carnosa indolente, secundus vero ex tumore inflammatorio, qui plerumque ab udonialeia praegressa provenire solet.
Signa diagnostica 3. 44. n. a. sere eadem sunt, quae de differentiis a s.ctus nostri ab aliis saucium & oris vitiis 3. 4 innuimus. Hoc unicum addimus, quod, quia symptinnatum similium origo ex motbo simillin diversis subjectis non semper evenire solet vi experientiae , ideo non semper medicus ex obstructione glandularum vel canalium salivalium cauculum dijudieare possit ε. excepto hoe, si rerum testimonia adsunt aliquomodo in fallibilia, uti sunt, tumor ductus salivalis durus, nec non cor pus durum ex orificio ductus preminens, δο.
563쪽
Progno f. 44. n. 3. hujus mali medicus cenam x indubitatam torumare non valet, si praeter ipsum tumorem nulliam observat symptoma tquando vero certa adsunt signa calculi piae sentis, aliaque symptomata non adeo gravia conjuncta sunt, in magno periculo aegrotum non versari medi
cus audacter pronuntiabit; calculus enim facile removeri poterit, procipue in iis partihus, ubi eidem exitus iacile conceditur, quo remoto obstructiti paulo post cestat. Quo vero major calculus, eo diutius ibi subsistit adeoque tardius ejicitur, & si tantus foret, ut plane exire non posset, ac symp- tomata indies invalescerent, pessimum esset signum. Dolorem exquisitissi muni explicare posset medicus vel ex mole majore calculi ductum maximo pere dilatante, vel ex asperitate & inaequalitate ipsius calculi. De caetero laeta magis proenosis , quam in calculo renum , qui ibi impactus non facile exscindi poterit, vel etiam vesicae, qui in molem majorem auctus non si ne vitae discrimine exscinditur: laetior etiam in hoc, quod non facile n vus succrescat, uti calculus renum & vescae, quin potius aeger a recidiva magis immunis vivat. Saliva denique in copia accumulata per ductus proprios excerni sacile poterit. Deglutitio impedita, inflammatio tonsillarum.
aliaeque molestiae f. 43. cessabunt remoto calculo reseratisque glandulis ct canalibus salivalibus.
In curatione morborum in genere quidem dicitur, morbum primarium ante omnia esse tollendum , hinc symptomata vel sponte vel paucis adli bi tis remediis eessare: sed in hoc & similibus quibutiam casibus sympionis- tum cura primum est suscipienda, quo deinde morbus ipse curari possit. Morbus primarius est obstructio glandulae maxillaris f. 43. , quae tolli nequit, priusquam remotus fuerit calculus. Erunt itaque sequentia indicantia r. iaculum siti impedimentum canalem obturans esse removendum. a. Saliυam quantitate es' qualitiae peccantem esse emendandam. 3. Tonum canalium salivae ian esse res rurandum.
Indicatur f. 48. n. l. calculum esse removentam, ejus itaque remotis tentanda per remedia partim e sonte pharmaceutico partim e chirurgico p tita. Quod ad priora spectat, huc referri merentur medicamenta sic dicta resolventia, salivam promoventia, obstructionem reseratula tam interna quam eItsrna, adeo ut calculus in ductu vel canali cilivali latitans a saliva exitum
564쪽
exitum moliente sortiter prematur & hoc modo et ductu protrudatur. Haec medicamentu tunc etiam adhiberi possitiat, quando calculi generandi vel iam
venerati nulla adsunt indicia certa r quamvis enim ejus generationem h.iud impedire 1 ilerent, ad excretionem eundem saltem disponent. Si his nam dicamentis malum cedcre recusaverit, operatione chirurgica curatio erit icnta uda , quae nou solum aegrum a maximis uruciatibus, sed & a metu n-
fici in nationis graviolis lubnquentis liberum reddit ; posset illa teque itiem ii modum institui. Eger collocetur ita ut radii luminares incidant in cavitatem oris & in tali ii tu immotus a ministris servetur; deinde lingua suriani tollatur ope instrumetui cujusdam, immittatur quantum fieri poteli, ori-feio ductus stativalis specillum excavatum , quo duce forfex admoveri poterit , qua mediante incisio aliqualis cluetus tentanda. Hac saeta calculuqpiematur u parte postica antro rium usque dum in eum deducatur locum , ubi incisio facta suerat, ex quo deinde facili negotio eximi poterit. Hanc operationem tuto pod. institui, periti chirurgi non dissuadebunt in eo priocipue casu , ubi nulla vasa majora & nervi propiores, aut si in eo ductus loco haereat calculus, in quo operatio lorem habere potest. Interim tamen eandem ideo non apposuimus, ac si nulla alia locum haberet, sed exercit irratia illud factum esse lubentes fatemur, nec cuiqua in invidebimus, si pro ratione circumstantiarum meliolem methodum aptioresque initru inent aud hibere & applicare noverit.
Suhυam emendantis g. 8. n. a. si peccat & quidem quantitate nimia ,
evacuatione, quam obtinemus Per remedia sic clicta apophlegmatietantia, salivae excretionem promoVentia : quando et hi in plet hora hic aliquid contribuere videtur, vena secetur & affluxus sanguinis aliorsum derivetur; nimius vero ejus aelius rem peretur remediis iiitrosis, quibus jungantur cinnabatina. Qualitate vero peccantem salivam emendamus & corrigimus cohaesionem ejus nimiam prR cavendo, quod faciunt medicamenta incidentia , uitenuan ia & resolventia. .
Totum resareamur I. 48. n. 3. ) quando cohaesionem pristinam fibris
reddimus , hoc fit per remedia sic dicta roborantia , confortantia , leniter adstringentia. Itaque videmus Emph de melilol. non alium effectum potu illa edere, quam quod tumorem reddiderit majorem t est enim emolliens, quCrum ea eli natura, ut cohaesionem partium duriorum imminuant; in hoc vero cam cohaesio fibrarum naturalis jam fuerat sublata, ideoque obstructioluit aucta, ergo cohaesio julto minor fibrarum non erat magis diminuenda , ni si aeger obstructionern adeoque dolorem, A tumorem exinde provenientem
565쪽
567쪽
Q Uod medicinae parens Hippocrates i. de ferilitate inculcat praeceptum, inquiens, conare ut phylicum medicum te exhibeas , etiamsi a materia subjecta , nonnihil sit determinatum . attamen, ut in omnium , qui omnis generis medicinam exercendi potestatem & licentiam vel habent, vel sibi lumunt , auribus , iterum iterumque resonet, tam dignum Videtur , quam quod maxime. Hoc ingeminantes , hoc urgentes, hujus causas exponentes Excellentissmos Artis Proceres saepe saepius percepi ; ejus denaque nunquam suturus sum immemor. Omnium minime nunc , cum de morbi quadam specie, prolapsu nimirum Gurgulionis. verba facturus , quam sit necessarium, physicum egille medicum, usque perpendo.
tam , eam enim denuo pluribus exponere, cui commendata brevitas, Operae pretium non videtur secutus, ipla primum, & quae ad ea pertinent,
tem particulam quamvis etiam bestiolam frumentum depascentem . non secus ac Graecorum Κίων, teste Gai. in ling. ex pl. notet a Latinis ad imitationem soni, quem gargarizantes edunt, videtur esse formatum.
cabula , partem carnosam inter narium pinnas prominentem, labiisque Vicinam anatomicis alias aeque notantia. Uva, uvula vulgo: minus re ite λper rationem quam Gal. mox subministrabit.
lumella inservit, sonum. videtur imitari ι nec aliud docent, quorum , in indagandis nominum originibus, propria versatur industria.
hant, ad eandem notandam particulam. Posteriores vero inquit GaI. l. s. med. lac. c. 3. Medici sere omnes , non ita , sed moνι δα appellant. Idem Galenus. qui hanc particulam uvam ςωφυλη enim perpendiculum est, seu fabrilis Iibella ) appellant, recte damnat, ut qui partis K affectus nomina temere confundant. Malumus L. cum Arsotele, atque Riσο Ephem, gurgulionem vocare Στατυ φο is uviserum s quia affectui, qui dicitur uva , est obnoxius.
Nocatur, columellae procidentia. casus, uolae prolapsus. gurgulionis i Aatio , pendula columella. IX. Graecis in genere Paπαμωνος , κιονὶς - . A a a a a di.
568쪽
dicitur. In specie autem, a 'varia quam pars affecta refert, figura, nune κίων δ Moνι ς columna, columella, nunc τοσυλη , ταῖυλῖς uva, uUuωla, nunc ιμασωσις , lorum, nunc Κράσπεδον, quasi κρεμα -
μενον εις το etσεδον suspensum , unde fimbriam . limbum & radicem momiis notat vocatur; meminit & Aretaeus speciei alicujus, in qua uvula bicornis redditur , cui nomen peculiare sit nullum : de singulis insta du
X. Populares nostri, hunc affectum sic notant, Wam emem dis at is leni in den halys fisit. XI. Quidditatem hujus affectus definitione repraesentamus. Definitis
autem , tumor praeter naturam gurgulionis, ab humore , pituitoso vel f roso, a cerebro influente. ortus, linguae & faucibus titillatione & onera molestus. XII. Tumorem pro genere agnoscit, quia est aucta magnitudo , proinde vere dictus est morbus. XIV. Sunt, qui hunc affectum, quartam catarrhi spei em numerarit,& sicut, quando ad asperam arteriam & pulmones rheuma fit, cum Hipp. aph. 23. I. 3. βραγχον , si ad nares, coryzam, si ad pectus, generali nomine , catarrhum , ita, si ad columellam, αpυλη, και κιωνα VO-cant : sed & effectum cum causa seustra confundunt, & cauiam pro genere impertinenter agnoscunt , nec usus Vocabulorum leges , satis o
XIV. Differentiam a parte affecta , causa , modo generationis & effectis,
XV. Pars affecta est gurgulio 3 qui est processus rotunde oblongus . in acutum obtuse desinens, constans ex substantia laxa, spongios. . rubescente , ex palato, juxta narium meatus, inter tonsillas seu , supra laryngis rimulam dependens. XVI Est haec corporis particula eum in finem a natura formata, utc consensu sere omnium ) aeris per rimulam ingressiari, tum impetus, tum frigiditatis loquor cum Gal. l. 9. de us pari. e. ij violentiam Bangat. Evincit hoc duplex experientia. I. quia nonnulli, quibuη gurgulio ad M. sn erat abscissus, frigidiorem senserunt inspirationem. ΙΙ. non pauci eviam, inspirato stigido aere , restiperatis pulmonibus & thorace, Uno iisdem admotum factis tardioribus, sanguine crassiore reddito, hinc ex valido admotum conatu, ruptis Venulis , saeti phthisici, perierunt. XVII. Secundus ejus usus est, ex multorum sententia, ut conserat ad vocem, unde plectrum vocis vocant. Sed, si verum, quod viri fide digni, scribunt , quod hesi columella, imo ea penitus absumpta, nisi aliae ad vocem conserentes partes laedantur , Vox integra maneat, ejus instruis mentum proprium non est. Νec obstat, quod Galenin refert, quod qui columellae jacturam passi sunt, evidenter deterius sint loeuti. Λωidit enim
569쪽
istud, quia, e πι τε πολυ , columella ablata, fluxionibus ad asperam arteriam via aperitur , hincque vox fit rauca. XVIII. Unde, tertio, magis proprius ejus usus est, humores ex cerebro destillantes excipere, ut ore rejiciantur I pulveres, cineres vel alia similia , si una cum aere per nares attrahantur, & per interna narium seramina ad os serantur . ibi adhaereant, cum aer ulterius serri queat. Evidens hie usus est, in iis, qui in locis pulvere obsessis luctantes , vel per
ea iter facientes , eum emungunt atque exscreant.
XIX. Quarto denique , eum in usum comparatus est , ut prohibeat, ne potulenta facile ad nares perveniant. Fidem hujus rei facit , infans iste, a Ph. Salmiano obsere. med. cent. 3. obf. s. notatus, qui columella titonsillis destitutus, lac quod sugebat, per nares statim reddebat, nec diu superstes fuit. XX. Hujus igitur particulae magnitudo praeter naturam augetur, atque ipsa intumescit a caulis variis. Inflammatur enim saepius. Videas quoque ejus fungos scirrho s. Specialis autem, quem tractamus tumor, sequentem
XXI. Omnes ejus causae vel sunt proximae atque immediatae, Vel remotae atque mediatae.
XXII. Proxima causa est, humor a cerebro in ipsam columellam influens , ibique subsistens. Non tamen ψdem ejusdem semper est conditionis ; nunc enim pituitosus est, sed tenuis, serosior, qui promptius d
fluit , nunc crassior, qui plerumque diutius inhaeret. Nunc merus atque fincerus, nunc alium humorem admistum habens. XXII. Remotae causae vel internae sunt vel externae. Illae, vel conspp.rant in generationem talium humorum in cerebro , vel attrahunt materiam, vel eandem transmittunt, vel cumulatam in cerebro expellunt, Vel ea dem ex cerebro subeuntem alliciunt. Externae vel generant eandem mat
xiam , vel jam genitam , ad fluxum incitant. XXIV. CauIus internas humorem istum pituitosum generantes quod a tinet , cerebrum per se, tametsi tum propter amplam copiosamque suam medullam , tum propter suam temperaturam , tum propter situm suum , multa colligat pituitosa, accusari hic non potest 3 quia lassicientibus instructum est organis , ad deponenda, quae in homine sano colliguntur emesementa. Ubi vero ejus naturalis temperies frigida & humid i , in praeiaternaturalem frigidam ct humidam degenerat, vel debile alias a variis camfs est redditum , eam materiae exerementitiae copiam colligit, quae per tonsueta loca commode vacuari nequit. Cerebro enim intemperanter aD secto , vel alias debilitato, facultas concoctrix, multa non satis rite et horat , quae facultate etiam expultrice languente in ossicio, cumulantur. XXV. Quod humores & vapores in cerebro attrahit, unde copiosa
superfluitas relinquitur, est salida ejus intemperies. Ea enim non secus Λ a a a 3 ac
570쪽
ac cucurbitula ex subjectis sibi trahit partibus. Nec dolor hIc excludendus. XXVI. Quae cerebro materiam excrementum copiosum futuram submunistrant , partes sunt variae. Ventriculus, intestina, lien, mesenturium ,
XXVII. Causa interna, humorem collectum exturbans, est saeuitas expultrix irritata, quae languida dum is colligebatur, eum non seiuleba'. tandem vero vel mole vel qualitate ad officium suum provocatur. Subeuntem vero ex cerebro humorem alliciens causa est, columellae tum calor praeternaturalis, tum ejusdem dolor ; horum enim est attrahere. . XXVIII. Haec causarum internarum est series. Causta externae ad generationem humoris istius excrementitii concurrentes, sunt aer frigidus &humidus, austrinus, pluviosus, nebuloliis, inhabitatio locorum subterraneorum, mora sub radiis lunaribus , alimenta frigida & humida , crapula , ingluvies, vinum generosum , aromata, vita otiose & sedentaria. Quaedam etiam cauta copiosiorem quasi ad caput movent materiam, ut exercitatio mox a cibo instituta, somnus meridianus. XXIX. Externae causin, quae maleviam jam in cerebro existentem admotum incitant, sunt, frigus externum ἱ quod constringendo, non secus Rc manus spongiam aqua plenam apprehendens , humores expellit. Calor
liquans & fundens: quo pertinet diuturnior sub sole mota , balnea humida S sicca, Dictiones, inunctiones calidae ; non immerito huc reseras animi
Pathemata , nimia corporis exercitia. rXXX. Ex enumeratis autem causis humoris influentis, quaedam uno talum modo , quaedam pluribus concurrunt modis. v. g. auster c/pup implet, quia est humidus, idem materiam landit, quia calidus. XXXI. Modum generationis quod attinet, influxus a cerebro in definitione iacta est mentio. Constat autem ex jam dictis, humorem influere vel quod frequentius transmissum a cerebro, quod facultate sua expui. trice instructum , excrementa a se ablegat, Vel quasi attractum , propter calorem vel dolorem columellae : videtur tamen Lepius conjungi alter cum
XXXII. Quum autem humor tumoris causa ad columellam feratur motqlocali ; ad hunc vero perficiendum requirantur, mobile, movens, termisnus a quo , terminus ad quem, viae per quas, de istis vero ex dictis satia constet, reliquum est, ut vias per quas pituita ista ad gQrgulionem des
XXXIII. Sunt autem istae. Uentriculus cerebit tertius, qui priorum est concursus , in parte anteriore ductum habet, per quem materia serosa &pituitosia in ventriculis collecta, mediante infundibulo , ad glandulam pi uitariam deponitur, quae eundem per ossis cuneisormis foramina in pala una & os demittit. Pars vero , mazime si duo seperiseres, anterioresve ce.