장음표시 사용
581쪽
Ius remansisseti At sopitus brevi revixit & Angliam affixit, ab anno IT 39. adhuc & affligit. Polt tot fata , tot gyros, & editas strages, ad nos , malis
avibus , devecta suit, haec lues non devicta , non debilatata , tantis nutionibus peragrutis, sed antiquae memor ferocitatis: promiscue eadunt infantes , ablactati, aut lactantcs, nec parcit adultis. Undique evocat putredinem , unicum tot mulorum , instrumentum. Ea autem accersita continuum sanguinis fluxum sistit, fugaces fluidorum volutiones cohibet, ea ipsa so i-dorum nexus dii luitur. Unde ad coercendos e strae natae putredinis impetus, anti septica usurpanda fiunt. Iis enim, novum additur calcar sanguim , torpentes humorum motus exsuscitantur, pulsus fit sortior, salium acre corrigitur, uno verbo anti septicis curatur otnne vitium putrefactionis.
Minoris profecto esset periculi hic morbus, si aperta acle , & certis se proderet caracteribus. At quanta in symptomatibus diversitast Hic aegrotantes b , nu/la, vel levissima febre vexantur, Hic pulsus c , citiis me agitatur. In iis lingua , internaque oris vehementer inflammantur, facies rubeiacit d oculi lacrymis irrorantur. In iis, vultus pallidus livescit, fauce Lque eb levi tantum phlogo si laborant. Mox ex obltructis naribus f , ichor guttatim effluit ; mox vero nihil decidit g , ex narium cavitatibus. His signis adeo variatis , Medicus decipitur incautus, levissimis symptomatibus fretus , gravissimo morbo laxas dat habenas. Interdum serpit malum , huc illuc extenditur, R radices figit inextricabiles. Qui tamen . in diversas semitas abeunt , in hoc unum concordes sunt, quod aegrotantes exhalent scetorem teterrimum. Hoc autem signo . peculi uriter, & quasi pathognomonice, hic morbus designatur , ut morbo inferius descripto , patebit. Hoi rore eorripiuntur aegri, mox aestu liverno , & subricula, ut in iis affectibus plerumque accidit. Tument tonsillae, rubescunt, leviter dolent, brevi escharis cooperiuntur, quae putredinem late dispergunt. Crescente febri crescit morbus. Vires prosternuntur, pulsus dejicitur, ex ore perpetuo amatur odor faetidus ; crusta alba crassescit, radices altius agit, & non aufertur, quin altera subjecta renascatur. Sunt qui bim maculae rubicundae, nunc pau- e , nunc multae, modo in una, modo in altera corporis parte apparent, aliquando. in corpore universo. JEgros aut somnus gravis premit, aut delirium Vexat. Facies pallescit, vox rauca est, facilis tamen superest de utilio. Od re magis ac magis putrido, astantes infestantur , IarynX, pharynx er u Di Fut. Medico. Pract. Tom. I. Cccc etur,
582쪽
t . provectamque ad ventriculum. aut ad pulmones erosionem . mors brevi subsequitur. Si morbus remediis superetur, 4'. vel die, dat signa roismissionis ; paulu um decrescit febris, eschara attenuatur . us minus finiet. pulsus est aequabilior. Emaciantur aegri . vox resonat in narium o vitatibus.& e naso, ut aiunt. loquuntur. Μembrana exterior laryngis . aut pharyngis . erosa pilus, ex soliatur , & hac saluberrima metamorphosi, faucibus oriaque interno naturalis status restituitur. Aliquundo etiam parotides protuli rant . & probant ede expulsum ex Bucibus virus morbi ficum.
Frustra aliquis, huius monstri perniciem moliretur . nisi pessimam illius
matrem, putredinem videret, Brceret, extingueret. Haec enim corpora
erodit, ditatuit, eorum connexionem desti uit, ' tui ribili consociata foet, ei vivum cadaver rapit ad interitum. Si sutor i te, mortis nundius , eundo vires non acquireret, inspiratione. aeri externo confusus, pulmones contaminaret . & solo attactu , liquida, S deglutita omnia iniceret. caeteri, hum
ribus pestem brevi allatura. At quam rapidi progressus t caiiot loca citissime invaditi Si vires ipsius deficiant, ab aere . ipliusque mi asinatibus petit auxilium. Corruptus aer. putredinem generat . generata putredo. vice sua aerem eorrumpit, & sic alendo foco huic pestifero . viribus unitis conspirant. Quod inspiratum pulmones reficit. sanguinem restaurat, & per totum corpus virile diffundit robur, illud mortis nostrae fieri instrumentum . d Iendum sine est. Sicut enim aer, cum purus est, in intimis viseeribus, vitum; sic cum depravatus est, mortem affert inevitabilem. Quo pacto hoo accideret , nisi mediante aere , partium putres elarum sucinis gravato. Hae nihil aliud sunt . quam pessima miasmata. aeri permista . Chymicorum more loquar , salia acria , volatilia, tenuissima, sulphure quodam crasso inquina. e . Morbus autem , ideo sedet in ore interno, quia natura , quae totis virubus ineumbit ad dissipanda miasinata , aeris auxilio in sanguinem intromisti. t nsillas reperit, & humidas ct flexiles, proindeque procliviores ad putes-dinem concipiendam. Nec satis est . ut pellis illa locum sibi seligat aptiis. nnum. seligit etiam .' subjectum , ut securius grassari possit. Ideo iniantes, qui adultis ealidiores sunt, &humidiores, qui donantur fibris laxis , hoc
morbo potissimum tentantur. Hujus autem morbi contagiosi causam , credimus cum Hippocrate, tum in calorem, tum in ventos esse rejiciendam. Constat autem . his duobus elapsis annis, calorem apud nos suti se maximum: quippe cum spiritiis vini, ascenderit. ad 3 o. gradus Thermo metri Reaumuistiani. Quo calore olantae . & animalia vitali motu destituta Deile putreneunt. Hae autem partes putresectae . in aere dissuta, suppeditantur ab exhalationibus , e terra erumpentibus. putridis ab aquis, a cadaveribus incondiatis . a paludibus sem .exsecatis . quae simul unita, aer cloacarum, lani narum, leguminum, aliorumque in hac urbe Putrescentium, pax tibus con
583쪽
tasinato, pestem minitantur. Ad haec si attendas, ad tertos quosdam venistos austrinos, qui elapso biennio, per phares menses spiravere, videbis hune morbum. horum statui maligno, natales suos apud nos, debere. Illi enim ut ait, Hippocrates ch , crassia steti substantia& impura, stagnorum halitibus risecti, pestilentem auram secum rapiunt, A depravatum aerem noctrum, majori labe tontaminant. Hinc iis ventis stantibus, tot morbi Pariasinos devastavere. Hinc certo certius est. ab aere malefico putrea aetn . Ra pia tredine morbum, generari.
Tonsillarum dolor , saepe minus morbus , quam aegritudo. At uleus gangraenosum, malum , quo nullum est nocentius. Ille assectus, remediis non rare cedit levissimis. Hoc malum saepe resistit omnibus. Saeviente morbo , hoc unicum Medico pensum ineumbit, ut arcendae putredini prospiciat, Atlaboret, tum firmando vires aegrotantium, cum vires morbi debilitando. Illae autem in duplici cardine positae . duplici via conservantur. Tum sanguinis ει humorum, tum spirituum animalium motus torpescentes . exsust tando. Quoties per vasa sanguinea humores , spiritus per nervos, libere ει expedite, circulos suos, & influxus absolvunt; totiea stat sanitas. Quoties vero liquidorum motus impeditu , toties vires dejiciuntur. Unde ex spontanerila1studinibus, morbos praenuntiari posse dixit 0 Hippocrater. Hanc in morbis putridis, virium jacturam, non inepte metuit , dgnissimus Merhaavi dista-pulus, cum censeat homines, etiam robustissimos, nihilo citius frangi, quam putridis Muviis. At qua potissimum via aegri restaurandi sunt An per venae sietisnem y Res esset plena periculis. Virium desectui medentur, succi aretosae iacetosellae, rihesiorum ni mrum, limoniorum, aurantiorum , acetum, sal marinum , gemmeum , aluminosum, δt anti eptica camphorata. Tenuissimis suis partibus, angustiam subeunt vasorum ingentem, nervos extimulant, languem res spiritus excitant, hinc novam quasi vitam inspirant, hominibus etiam de-hilissimis , hine post evacuationes nimias, admoto naribu1 aceto, vires colia lapsae subito restauran rur. Influxu nervorum expedito , circularis humorum motus. bene instituitur. Distributis undequaque spiritibus, leni stimulo arteriae incitantur , acida sanguinem concretum dividunt, dissolutum inerassant, & restituto humoribus, spiritibusque motu . aegrotantes reficiuntur , eo citius, quod simul devicta cedat putredo. Corporis humores, ut motu . se quiete putrescunt. Hinc post mortem. liquidorum stagnatione, sis ut Et vitam, motu eorumdem vividiori, ruimus in putrilaginem. Putrescentis humoribus, aquosiae sanguinis partes . At subtiliores dii spantur . salia acido orbantur, exaltantur, a terra oleoque sini separantur et fiunt acria, v
584쪽
LAilia, alca lina a olea pariter tenuiora reddita, terra spoliata , sali illi aeri
permista, acria , volatilia, fetentia evadunt , dum altera pars olei tenaciis me permis a terrae, asiua , sale. & oleo priori destitutae , ahit in atram tacem, & concretione immeabilem. Oppositi effectus oriuntur ex usu anti- septicorum , sales enim demul euntur , olea temperantur, fibrae quasi diffluentes corroborantur , di taluti humores . non coagulantur, sed suaviter resol. vuntur. Extus gargarismatibus' acido salinis, pituita crassa excernitur, sali- vales glandulae constringuntur , & copiosa sui vatione liberantur: dum intromiisae, bibulis venarum osculis , partes salinae . moras nectunt fermentati ni. Acidis vero potulentis, intellina irrorantur, faetor compescitur , stagna Π-tia liquida moventur ; eadem etiam unctuosa quadam mucilagine, salia involvunt, principio instamniabili, olea istentia temperant, volatilia figunt, incralsata vero inciduut, meabilia reddunt. Acid4 dein ad sanguinem translata , partes oleosas, phlogisticas, nimium resolitias , expansas , ct commotas fixas detinent. salino urinosas. ad indolem salso ammoniacalem reducunt , diu resim . & diapho resim excitant, & felici resolutione materiam expellunt, morbificam. Quantum efficaciae acida sibi vindicent, docuit Su deuhantis, lλ qui in variolis . pe is mis confluentibus potui ordinatio, mixta felicissime exhibuit, irritis caeteris medicamentis. Quod in variolis Θ-
graenosis experti sunt. Nec minus pens inda videtur aut horitas D. D. Carahcnber Ο , qui putat acidorum ad nitionein , in febribus putridis, & gangraenosis esse maxime necessariam. Huic sententiae calculum addit momamius p . cum Gnseat in morbis ab interna putredine ortis, plus auxilii ab acidis, quam ab ullo remedio reportari. Quid plura Boerbaaυius ipse commendando antiseptica, praecipuam virtutem aceti, eo modo extollit, ut exilii met incorruptione morti sera in gangraenoso repta tu . nullum limite medicamentum posse reperiri. Itaque ratione, & experientia compertum habemus VI, tii epticorum usu, affectui faucium gangraenoso medelam afferri tulit simam.
Prodeant qui spem in venae sectione ponunt unicam, aeutorum prom pti Isimum remedium esse conclamitent. Ut in morbis inflammatoriis selicissime, sic in gangraenotis pellime succedit. In illis excessus virium temperRndus , in his vero desectus corrigendus. Enim vero pueri, sueminae, homines etiam texturae tenuis , & laxae . hoc affectu frequentius tentantur, diutius aegrotant, curantur difficilius. Robustiores contra, anginis inflammatoriis crudelius vexantur , ct citissime suffocantur. A phlebotomia autem, mo
585쪽
mentum virium nauit m imminuitur , unde in affetu gangraenoso parcinsinie q secandam esse venam omnes confitentur. Hac enim evacuatione vasa relaxantur , debilius jactantur humores , concrescunt, vigiliae , deliarium manent, aegri dii scilius respirant, vis vitae imminuitur, vis veneni increscit : r & periculosa symptomata ruunt in peius. Quid ergo inquient nonnulli Si noxia eli sanguinis mi isto , utilis erit alvi purgatio. Evacuationes per alvunt , aut per venam . non seliciores his buerunt exitus. Quid enim si catharticis revulsio , aut evacuatio. Cum autem ex revulsione, partes affectae , liquido defraudentur 1, vasa jam debilia , imminuto fioido , atona sunt & citius putrescunt ἱ ex evacuatione, plus auxilii esset reportandum ; ii male ius morbi sca , sedem non haberet in faucibus. Quid en in spondent cath. irtica 3 sani humoris evacuationem , p opagationem promptiorem conlpgiseli. Hinc evacuationibus cuiuscumque generis, aegrorum vires collabascunt, mo bus vero invalescit. Illud evidentillime putet, plurimorum exemplo , qui post dolores summos , evacua tiones nimias, & aegritudines coniiuuas hoc morbo s correpti, subito praesoclibantur. Quid igitur tentandum . Scarificationes ; minime ; malama; is adderes, eos cludeliter trucidares, quibus mors ipsa Bisian miserata. parceret. Plures enim pueri, ex serro, ori applicato, quam ex allectione ipsa, mutilati ceciderunt. Quid hac tyrannide operaris 3 Separ itur vivium a mortuo . hiant undique vasa dissecta , & hauriunt dissiliens undique vitiis. Unde metus novae gangraenae, at periculosioris. Si vero carne S co Muptae, a sanis non omnino extirpentur. Cur moribundum millies jugii ire P Recrudescet enim malum serocius. Lege aut hores t , sic censent. Vide qua vehementia , eos qui partes illas Dicant, extirpant, xeprehenderint vocaverintque hominum carnifices. Confugiamus igitur ad anti putrida. Ratione proponuntur, suademur aut horitate, confirmantur experimenti S.
586쪽
Molestum sane malum est illiud vocis vitium , quando eadem non satis elara edi potest, sed tantum submissa, & aliquando adeo lenis , ut loquentium verba vix intelligi queant, ad minimum non audiri e longi
Dieitur hic affectus Latinis, A quidem Plauto faucedo, Plinio raucitas, item vox rauca , Germanis miserist, hessereseon , patetque idem mox omnibus pet se , ut ideo signorum recensione supersedere queamus. ando vero nostrum affectum juxta scholarum praecepta penitius pamio consideramus, intellectu facile eli, quod pertineat ad symptomata acti nis laesae, & quidem imminutae: etenim actio, quae vox dicitur, non fit secundum naturam, seu ita, sicut in statu natu tali fieri debebat, sed imminuta. Cum igitur rauellas sit symptoma, omne vero actionis laeta symptoma producatur & foveatur a morbo, merito quaeritur, quis riam sit morbus, cujus symptoma est raucitas Ad hanc quaellionem recte cum b. ae ili stri medella ex ipsius Patholor. Medica Dumatica respondemus, quod sit morbus consormationis ratione superficiei vitiatae, nempe asperitas. Ibi enim p. 73. a. expresse i In raucedine est asperitas, laevitate parietum seu superficiei vitiata in partibus spiritalibus. Quicquid igitur laevitatem istam insignem, qualis in larynge & aspera arteria in statu naturali admo. dum eleeans occurrit, vitiat, asperitatem inseri, adeoque raucedinam g tutare soleti Dantur vero variae res, quae inaequalitatem arterlae asperae , maxime circa superiora, inferre solent. Admodum certe frequentem huius inaequa. litatis causam accusare licet desectum lymphae istius hiandae de lenitet misisti lagineae, e glandulis laryngis S asperae arteriae exsudantis. Etenim lymispha hac defieiente, quae fibras dictarum partium leviter humectare & qu si laevitare debet, fit earundem crispatura atque asperitas quoad parietes inisternos, hinc etiam fit allisio valde inaequalia aeri 1 transeuntia, unde vox
587쪽
Illii strat hoe negotium consideratio fistularum, non satis polliam superficiem internam habentium, vel quando eae iam a micis quibus iam minimis
inhaerentibuς inaequalitatem seu asperitatem quandam contraxerunt ἔ mοδ enim tunc lonum clarum . quem decenter fibrefactae ac integrap exhibera
solitae sunt, amittunt & hujus loco raucum edunx. Ex hactenus igitur dict: s iubenter fluit, quod, ubi raucido a siccitate& crispatura glandularum ac fibrarum laryngis A asperae dependet, praeser. tim conveniant infusa S decocta aquosa ex una alterave radice & herba vel floribus demulcentibus parata , e. gr. e rad. alth. g yzyrrhia hb. malv. LPapa V. rhoead. malv. arbor. rapis minoiibus exsiccatis, item saricia pinguibus , sem. a me temperate calida th dulci de die sorbillata. Equidem talia infusa vel decocta moderate calida in ejusmodi indolis rauin diue i cye laudabilcm prael ant opem t ait vanor aquae, jucunde calid K, vel limplicis, vel in ricatorum simplicium atomis per coctionem imbutae, militum ante te lit virtute, raucitatem delendi, infusa recensita. Particulas enim aqueae in vaporem resolutae, majorem penetrandi vim habent ob sutatilitatem, quam sibi relictae. Debet igitur vasculo, aquam laudatam te minperate calidam continenti ita imponi infuRdibulum metallicum , ut patiens raucus e canali infundibuli ore aperto vaporem commode haurire queat. Rique haec vaporis ad millio ad lassiciens tempus fieri, & aliquoties de die repeti, ac tam diu continuari debet, donec raucedo desierit. Commode vero simul vel linctus mellis, vel olet amygdalorum duleium recantis & lino igne ex preis, cum situ po violarum vel papav. rhinad. mixti, in usum
Admodum notabilem & elegantem de usu ejusmodi vaporis aquosi in rau-cedine, a crispatura fibrarum orta, obserrimonem recenset in sua disserta-ιisue luaugurali. de pracipias diversiuam morsorum fundamentis V cuxasHue diserso, habita Lugduni Batavorum a. I τι a. Experientissimus D. D. 'nera mus, Physicus meritissimus Eperiis in Huntaria, olim in nostra aca. Minia auditor & inquilinus noster suavissimus , his verbis : ., Celeberrimus
is D. Bemhardus Albinus, vir desecatissimi judicii, non ita pridem iu
, , lustrissimum quendam Germaniae principem, a primis suae aetatis annis is asthmaticum cum raucedine magna, restituit plenarie, solo vapore aquaeri ualidae in dies ore excepto, & linctu mellis, quem mηgni nominis medi- ,, ci flustra castorinis, nervinis, succiuatis, omnisque generis pectoratuis bus curare tentarunt, utpote non attendentes. ad crispaturam fibrarum.., morbum hunc producentem. Ab eo tempore, quo laudatam observationem legimus , aliquoties varaucedine, quam a crispatura fibrarum & glandularum dictarum partium pro guatam judicavimus , vaporem ejusmodi aquae, cum uno vel altero U gelabili appropriato decoctae, commendavimus raucis, tanto cum succensu, ut idem saluturem praelii terit opem, aliis antea incalsum adhibi: is. Nun ita pridom matrona primaria febri cataci Lili, tussi vehemen ii ii na
588쪽
stipata, laborans corripiebatur nocte raucedine summa, ut eam mane se quente Vix intelligere possemus i quare suspicantes crispaturam & asperita, tem circa laryngem hujus affectus causam esse, mox ordinabamus aquae, cum sursuribus triticeis & stor. chamomili. decoctis, vaporem , qui decenter ope infundibuli admissus, & paulisper continuatus, mox Omnem de'ebat raucitatem, S matrona clara voce sui animi sensa iterum pronunciare
valebat. Sed commendantes vaporem aquae modice calidae, ceu remedium rau
citatis ι hoc ipsum nullo modo tanquam universale plane & omni raucedini unice salubre laudamus, sed tunc solum, quando crispatura fibrarum , a siccitate R desectu lymphae roridae orta, eis in culpa. Nam utique pro lixior & adaequata raucedinis cura suscipienda est, si eadem a causa scorbu tica vel venerea fuerit producta.