장음표시 사용
361쪽
M sunt, qui non dubitant cicutam gu- ,, stare & experiri, cujus sit saporis , ,, id quod hominem extinguit. Items, imperitis , incautis, qui dextere,, uti nesciunt. Esset omnino consub,, tissimum propter infirmitatem & te- ,, nebras nostri ingenii haec esse expur. a, gata, ut nulla occasio nocumenti foret reliquar vel ut in iis demum camin ,, pis Versaremur, in quibus solae herbae,, utilitatis cuiusquam, aut honestae vo ,, luptatis Cresherent a probo & prudenti,, agricola illuc satae, ex tutis viridariis sanctae Religionis desumtae, aut quaes, ConVenirent, ex periculosis agris huc M tranStatae, tanquam thesauri AEgyptio, , rum ad ornatum templi conversi ,, . Hucusque Vives.
Quod de libris iudicium, idem do p
regrinationibus, in exteras regiones ad Jutisprudentiam addiscendam susceptis, ferunt non pauci, utpote quae non raro .magnis sumtibus fiunt, ct majore cum .periculo. Utinam non tristis experiem tia doceret, praeter superficiem Jurisprudentiae ideas depravatas de vera religione, male sana dogmata de rebus ad sidem Catholicam , & Traditiones antiquissimas pertinentibus, principia pseu--dO - politica, contemptum extremum re-
362쪽
corum, libertatem Vitae, ac morum Corinruptelam, tanquam praeclaras merces ex
hujusmodi literarum emporiis in patrium solum reportari. Aiunt quidem peregrinationum istarum patroni, abesse omne periculum, quum illis in Athenaeis solum doctrina iuris, ab omnibus Religionis controversiis, quas lites Scholasticorum Vocant, abstracta proponatur, relicta cubvis secundum suam, quam elegit, opinandi vivendique libertate. Sed quod haec dicantur, scio: an fiant etiam, ne scio, immo vehementer dubito. Si quidam calamo & in libris publice spargant tam periculosias, ut Vidimus, doctrinas, quid iacient ore, ac privatos intra P Hetes Non ita pridem contigit, quod in Aeademia Jenensi, dum publicus c lebraretur consessus, atque in eo docta quaedam pro more dissertatio produce da esset, auctor illius ad invidiam Pomtificibus creandam sequentes propositi nes, ac si a Catholicis ipsis docerentur, Crederenturque, in medium protulerit, typis postea vulgatast nimirum primo et S. Petri in Romana cathedra Successores totius terrarum orbis, universique hum ni generis Christi Vice - Dominos esse,
nec plus potestatis & iuris Reges ac Primcipe
363쪽
elpes seu profanos seu Ecclesiastieos lia. here, quam quantum Pontifex velut precario ipsis concesserii. Secundo, unum esse solummodo Regem in mundo, unum. que Episcopum , nempe Romanum Pontificem, a quo universi cum Reges tum Episcopi omnem iurisdictionem ae pol statem traditam acceperint. Tertio, omnes Gregorii III. Successores non modo
Antistitum iura sensim diminuisse, sibique attribuisse, sed etiam Reipublicae civilis Gubernatores suis subiecisse legibus rinde factum, ut non Ecclesiae tantum, sed totius terrarum orbis imperium sibi iam Seculo XII. vindicarint Pontifices
Romani. Verum tam apertae calumniae aliud non merentur responsum, quam
iliod Regii Vatis cet): Insurrexerunt in me testes iniqui, mentita es iniquitas sibi. Nihil heic scribo, quod non hausi ex eorum commercio, qui operam Iuris scientiae in hisce Athenaeis dederer quod non ipsorum aliqui post reditum prudemtiores effecti mihi fatebantur: quod non legi in libris, quos vir quidam primae nobilitatis tanquam cimelia secum e te ris istis peregrinis secum attulit, magno labore privato a se conscriptos, in quibus
364쪽
graveS omnino, multasque Prosessoris, a quo excepit, hallucinationes, religioni, sanae doctrinae, ac morum integritati adversantes eo non invito notavi, ac palam feci. Patet igitur ex his, quam praeclaras atque sinceras de religione sua ideas a furtunatis his insulis domum redux secum adferat iuventus Catholiea.
Naevi in administranda justitia.
LIX. Non solum in docenda, discendaque Jurisprudentia, sed etiam in administranda iustitia, qui ultimus denique l.; minus est Jurisprudentiae, naevOS quosdam, velut in sole maculas, deprehendit melior Critice, quos non dissimulant vel ipsi hac in palaestra multum exercitati Iurisconsulti , & de quibus scientiae hujus candidatos sedulo admonendos esse Ce sent. Primo aiunt: non parum peccant illi, qui omnem scientiae istius vim atque virtutem in legiaria subtilitatibus, quas uris apices vocant, rimandis & verbo- rum cortice explicando positam esse a bitrantur, dimissa ex oculis Legislatoris
365쪽
mente, bona fide , ac aequitate naturali. Equidem verum est, in legum interpretatione ad verba respiciendum esse, quorum ministerio ad exprimenda sensia sua utuntur Legislatores: unde etiam in. utroque Jure tam sacro quam profano pec liares de verborum Ignificatione tituli ponuntur. Verum hujus rei studio non ita acquiescere oportet, ut non ultra
progrediatur Jurisconsultus, & ad mentem Legislatoris, atque ad requum γjm sum, quod in condendis legibus ille sibi
proposuit , penetrare conetur. Mens enim legislatoris anima legis nuncupatur,& sequitas j iitia norma est: utraque Vero tum e verbis, tum & vel maxime e materia subjecta, circumstantiis, caussa movente, de fine praefixo petenda est. Certe legislator quod aequum est, spectasse, & quod contra sequitatem est, nec statuisse, nec si haec nimis clare rein luceat, statuere potuisse censendus est. AEquitas autem ut plurimuum a circuitis stantiis causae pendet, quibus mutatis &ipsa mutatur, vel omnino esse desinit. Nota haec sunt vel Jurisprudentiae tyronibus, quibus in ipsis limine tanquam prima principia instillantur: non esses per attendendum ad legum apices: mentem l eislatoris esse animam legis e non haerem
366쪽
dum in eortice verborum ; sed nueleum veritatis quaerendum: in omnibus aequum γ bonum esse spectandum. Verum quoties non, quum ad rem ipsam acceditur, id quod contrarium est, fieri videmus t Video meliora, proboques Deteriora fluor. ubi de testamento, de pingui haereditate, de seudo, de possessaone bonorum & r dituum , de iure decimarum agitur, quam
tus leguleiorum S causidicorum num rus, quantus scripturarum & Actorum adparatus, quanta actionum, legum, interpretationum sylva compareti ad te tiam, quartam, & quintam ut Vocatur replicam pervenitur e ad secundam &tertiam instantiam reducitur: interea aindiendo partium litigantium cavillationes prolongantur Conventus, instituuntur Consultationes, habentur interlocutiones, nova, actiones intentantur, punctum Vero juris in tanta rerum varietate ac pertu hatione relinquitur, aut omnino deperditur, totaque reS ad legum apices investigandos perducitur, non raro eXtra Orbitam saltatur, ac demum vel male comcluditur, ac pejus iudicatur, vel lites, quae modicum intra tempus aequum &bonum prae oculis habendo finiri potuissent,
367쪽
Cristea jurisprudentiae. 333 ,
non sine gravissimo partium litigantium damno, ac sumtuum dispendio per plures annos extrahuntur.' Luctuosa restquam melius ageretur, si primum quidem ubi lis amice componi, & tran- isigendo inter partes finiri nequit, exacta& sincera facti species, ut adpellant, Constituatur, e quo plerumque totius rei summa & sequitatis testimatio pendere s
let: tum audiantur utriusque partis momenta, & instrumenta inspiciantur: pommodum vero leges hinc & inde in m dium allatae probe ponderentur, an causae faveant, an repugnent. Quodsi clarae fuerint, earum que interpretatio Cum me te legislatoris persipicue ac citra prudens dubium conveniat, acta res est, sententia feratur. Si vero perpensis omnibus nec pro hac, nec pro illa parte firmum in legibus vestigium certumque judicium inveniatur, aut istae variis exceptionibus utrinque sint obnoxiae, tum vero relictis Causidicorum Velitationibus, & praecisis Contentionum ulteriorum ambagibus adsequi di iusti normam de toto negotio decidatur ac pronuncietur. Ita sane fieret & temporis, S sumtuum, & litium grande compendium cum manifesta tum reipublicae, tum privatorum hominum utilitate, ac iustitiae celeriter administram dae
368쪽
dae emolumento. Hac profecto rationerem agebant Veteres Jurisconsulti, quorum officium teste Gregorio Tolosano, viro Iuris peritissimo, in quatuor potissimum capitibus positum erat et ,, Primo iudiciorum actionumque omnium D ,, mulis praeerant ca). Secundo cavebant,. hoc est, consilium clientibus,, suis fidele dabant, ut in contractibus,, securiores tutioresque essent cb . Tedi,, tio, si lex legi obstabat, id est, quam ,, do casu & eventu inter se pugnabant, ,, vel lex scripta nimis dura erat, de ,, aequitati adversabatur, Vel cum more,, Maiorum , dc consuetudine contende ,, bat, ipsi interpretabantur dc concili ,, bant. Quarto denique, si neque lex ,, exstabat, neque testamenta, Vel p
,, ctiones essent, ipsi de jure, quia
,, aequum bonumque esset, interrogatii, respondebant,, . LX. Secundo loco peccant illi, qui heterodoxorum placita oc dogmata, contra quam conscientia dictat, sequentes Ecclesiae i ra, etiam satis manifesta, nullo jn pretio
369쪽
habent, sed cum Oza ad Arcam Dei manus extendunt, non ad eam sustentandam, sed subruendam Horum quidam ne aperta fronte cum haereticis sentire videantur, agnoscunt quidem Jus aliquod Canoni.
cum seu Ecclesiasticum, sed quod illud
nempe quod & quatenus ad dilatandam potestatem profanam, constringendamquo Ecclesiasticain ipsis servit, qua in re sequi videntur Danielem ΚayIerum, Ch burgensem Jurisconsultum, qui palam pronunciare non Veretur c): Non ut mur jure Canonico in gratiam Ponti eis Romani , aut in recognitionem fust rioritatis , ut ANTICHRISTO OCCL DENTALI aliquod imperium iu nos com cedamus , vel illius errores approbernus, sed utimur jure Canonico Guyuam jure nostro. Nimirum maximam potestatis in sacra, & jura Ecclesiastica partem turpi adulatione ac incivili furto Pontificibus, Episcopis, ac Praesulibus auferunt, eamque in Principes profanos tranSferunt. ιSed quo jure Jus suum cuique tribuit. Nimis clara sunt, quae passim in hoc ibbro de iure sacro & profano tanquam rebus distinctis tum ex historia, tum ex utroque foro prodidi monumenta. Neminem latet in historia non peregrinum,
370쪽
quam funestas in Germania dc Italia per
Henricos & Fridericos tragoedias excitarit sacrorum Contra rus usurpatior neminem latet, hanc fuisse potissimum causinsam desectionis, haeresis, perturbationis, ac gravissimorum bellorum per secula plus quam duo in Imperio, & nobilissima natione Germanica, quando Luth rus, ut obiecto bolo pinguissimo inesca-xet Principum animos, in Papam & S, caerdotium insurrexit, omnemquc pol statem in sacra, in iura, in bona E clesiae iisdem adjudicavit, ita uti si penes ipsum stetisset, totum D. Petri patrim nium devorandum concessisset: neminem Iatet, quanta selicitate, quam ampla d , minatione terrena, quam copiosis foen xe coelesti fuerint cumulati Principes in Deum & Ecclesiam liberalissimi, & ju-xium sacrorum non secus ac suorum vim dices ac defensores, Constantinus M. Carolus M. Lotharius Pius, Henricus iam eius Sc. Quis est, qui non intelligat, quanta rerum & dominiorum perturbatio oriretur, si passim Principes unus in alterius iura involaret & quae non m Ia gravissima oriri necesse est, si sacra profanis, & profana s acris misceantur, tanto a se invicem intervallo sejuncta esinenses, gens si quae alia bene gube