장음표시 사용
41쪽
quae sensuum sunt, impellentem sequitur pil tanquam substantiam ratione praeditam, regitur iure naturali proprie dicto, quoad ea vitanda , quae rectae rationi adversantur, illaque praestanda, quae eidem oonsentientia sunt, dirigitur: si ut meminhrum totius communitatis humanae spectetur, subiacet iuri gentium, eoque adstringitur ad illa, quae ad populorum a
nationum omnium, sive totius humanae .communitatis bonum ac felicitatem pertinenti si ut subditum Romano Imperio, iure gaudet civili, per totum Imperium divulgator si tanqum Christianum & S. Matris Ecclesiae obedientem filium, Ε Clesiastico . seu Canonico iuri subditure Si denique ut civis seu membrum cuius--dam regni, reipublicae, aut civitatis comside etur, horum propriis ac peculiaribus Iegibus ad commune bonum regni ac rei publicae aut loci, cuius civis est, oh-- stringitur, quemadmodum observat Lan- . cellotus, insignis Jurisconsultus O . Quid igitur magis homini convenit, quam Jurisprudentiae studium, quod totum homi- 'nem, quacunque ex parte intueri eum libeat, veluti circumstat, ubique comit tur, & arctissime complectitur; verbo, isne quo nec animal, nec homo, nec lmei
42쪽
membrum communitatis , nec Christianus, nec subditus Imperii, nec regni aut reipublicae civis esse potest Quod autem omnium maxime surisprudentiam commendat, est , quod ea minnus quoddam Dei sit, & velut Pali dium e coelo delapsum, e cujus Cultu a que custodia omnis humani generis fel, Citas pendet. Expers sane rerum in o he geuarum est, qui haud novit, tamdiu floruisse respublicas, & regna firma st tisse, quamdiu iustitiae fulcro innitebam tur, & Jurisprudentum oraculis regebantur: periisse vero, ac susdeque versa fuisse, ubi pulsa in exilium iustitia ius &.
fas oppressum fuit, ac nefas successit. Hinc est, quod Poetae Astraeam Jovis &Themidis filiam, Justitiae Antistitam aureo illo seeuto e coelo in terram migrasse, ast demum sceleribus mortalium offensam coelum repetiisse fabulentur. Primam hanc in terras delapsam fuisse canit Claudi nus b .
prima hominem Blaestribus ameris
43쪽
Ultimam vero migrasse testatur Ovidius γ Vi jacet pietas, ac virgo caede madentes
Uuima Coelesum, terra1 rura resiluit. S. II rurisperitorum dotes.
III. amor numerantur praecipuae, quibus instructos esse oportet eos, qui tam sancto nomine gloriari cupiunt: scilicet ingenium, νudicium , usus Ac experien tia rerum, ac eruditio. Ingenio quidem opus est, ut jurisperitus penetret in arcana primorum luris principiorum, a que ex his eruat ea, quae ad causas suta circumstantiis c quales possunt esse innumerae vestitas pertinent vel reducendo illas ad prima de quibus dixi principia, vel haec ipsa illis adplicandor praeterea ut fracto legum cortice ad nucleum per veniat, & quod aiunt juris punctum tan εε at: ut pugnantes inter sis leges in com
cordiam revocete ut non tam Verborum
apices, quam latentem sub his veritatem equitatemque expendat. Praeter ingenium iudicio polleat necesse est, ut rerum momenta, circ stantiarum variet te i
44쪽
tem, legum vim, & causin totius merita maturo consilio po inderet, nec iuris specie quadam decipi se sinat, sed aequit tem semper ante oculos habeat. Sub mononsis Poeta monet d et Meritis expendite causam.
Sed virtutis honor stoliis quin turin sis.
Requiritur etiam experientia rerum &usus, 'ui tribunalium anima est, sino quo tanquam perito naucloro praecellens etiam ingenium iustitiae naVem ventorum turbini relictam scopulis & syrtibus iste. quenter impinget. Jurisprudentia ad pacem tranquillitatem reipublicae conjservandam tendit, qui finis obtineri nun quam poterit sine diuturna rerum eXpe
rientia , ut quid prosit, quid obsit, quam euratissime intelligatur. Neque enim semper ius summum si qui oportet, uetpridem advertit Terentius ce dicens: Verum illud Chreme eunt ius summum, fremma saepe ma
45쪽
Demum non postremo loco habenda' est eruditio. Haec enim ipses Iuris utriusque primos fontes detegit , Ee
aperto antiquitatum , maxime Romanorum, sacrario monstrat, unde iura Ee leges: qui earum Conditores; quae regiminum sermae quae metamorphoses regnorum & Monarchiarum dcc. sine quarum rerum notitia scientiae hujus Candidatus nunquam e leguleiorum tu ba emerget, nec ad jurisperitorum subsellia evehetur. .
His quorum memini adiumentis, imgenio scilicet, iudicio , usu dc experientia rerum, ac eruditione Veteres Sophide iure audebant respondere, is ad quos ,, olim in foro ambulantes, & in solio is sedentes domi sic adibatur capremi,, modum a Tullio proditum est ue,, non solum de iure civili ad eos, v is rum etiam de filia collocanda , de ,, fundo emendo, de agro colendo, de ,, omni denique aut negotio aut ossicio,, reserretur, de divinis & humanis re- ,, bus universe. Iidem & in senatu &,, ad populum, εc in causis amicorum, ,, dc domi dc militiae consilium suum G,, demque praestabant. Illi demum vere,, erant Iurisconsulti, seu verius, ut
i, idem Tullius de Servio Sulpitio diei
46쪽
Drisprudentiae eneomium. XLIustitiae Consulti, & sequitatis Sace
,, dotes, atque Antistites. Et vero felicem Rempublicam, ubi ad aram Justitiae praeclarissimi quique Antistites seu urisperiti excubant. CompageS enim Reipublicae iustitia est, a cuius recta assiministratione salus ipsa potissimum pendet et Ius & sequitas vincula sunt civit, tum , sine quibus incolumes diu stare non possunt. Immo non est Respublica, ubi non est Justitia, ut praeclare apud Ciceronem disputat Sc pio: quocarca, imquiens , ubi Mn est vera j filia, iuri consensu sociatus hominum coetus esse uoupotes. Eam maxime ob caussam gentes per orbem terrarum dispersae in respublicas sese consociarunt, & Magistratum, Reges , Principes &c. sibi praefecerunt, ut administrata singulis aequa lance iustitia infirmiores a potentioribus, iusti ab iniustis, boni a sceleratis defendere tur, & suum cuique jus tribueretur. Nec alia quam haec Principalis potestatis ori
x est teste Justo Lipsio , Magno illo
olitices Magistro; quin & Horatio ca
47쪽
a a Cap. L Drisprudentiae enco nisu.
Pura inventa metu injusti fateare ne cesse es, Temporar A fastosque velis eviaver Mundi rQuum vero Principes ac Reges tot
oculos, tot aures , tot manus non habeant , quibus per se tanti momenti negotium perficiant, Jurisperitos ac Consultos maturo iudicio seligunt atque comstituunt, quorum opera in tribuendo cuique suo utantur , & quorum custodiae Iustitiam publicam privatamque committant. Qua re nescio quid majus dici possit tum ad scientiae hujus dignitatem atque praestantiam commendandam, tum ad eorum , qui eius candidatos se proinfitenturi animos excitandos, ut summa oua par est cura, vigilantia, labore eas sibi dotes comparent, quas ad tam sublime munus necessarias esse diximus. Sublime munus adpello Jurisprudentiam et est enim, teste Contetento, insigni Juris-
λεων, seu scientia Regia ae Regum. Nam lγ Regibus digna est, es necessiria Moribus; quam ob causam in quibusdam Liniser intibus in milus Memnibus Do- lctores Puris purpureis infigvibus, qui WAiu color es , uti videmus.
48쪽
SACRAE AC PROFANAE. 'prooemium Η storiam Jurisprudentiae tant sacra
quam profanae dum pro instituti mei ratione in conspectunti daro adorior, labyrinthum ingredi inihi vudeor I adeo omnia ad eam pertinentia apud scriptores plerosque confusa, linbrica, mutἱla, sine ordine ac serie it dita invenio. Acatholici quidem, utp'te jugi Ecclesiastici impatientes , veIomnem iuris sacri dicundi poteitatem eliminare conantur, vel certe illud posterioribus primum Ecclosiae confirmatae seculis Pontificum & Cleri potentia in troductam esse contenduntt Non minus Catholici parum de Ecclesiastica iurisdictione soliciti omnem in id curam im pendisse videntur, ut juris civilis antiis quitatem & fontes detegerent, eiusquatines ultra quam par est ac decet, e tenderent. Quapropter ex insectis son tibus sinceram sanamque' hoc in nego illo
49쪽
tio seu eruditionem seu doctrinam seu stra exspectamus et Utrique autem sacra profanis & profana sacris misicentes, plurimaque e Romana historia in unum conjecisse cumulum contenti omnium primam juris originem, eiusque sontem, ω praecipuam in Ecclesiasticum ac Politicum divisionem prodere neglexerunt, dum vel
hinc a Codice Iustinianeo illinc a Decreto Gratiani, vel qui longissimo etiam Intervallo progressi sunt, tum a duode cim Tabularum legibus, tum ab illiis, quas Moses promulgavit, initium dux
re. Verum altius repetenda res haec
est, & ab origine mundi prima Iuris
conditi exordia dc incunabula sunt investiganda, quoniam sine iure mundus nunquam stetit, nec stare potuit. Tum vero indagandum , qua ratione primus fons iste in duos veluti alveos longo seculorum tractu se se diviserit, nimirum in Jus sacrum de profanum, in Ecclesiasticum & Civile, in Pontificium & In peratorium, ita ut Vastissima haec scie tia, scilicet Iurisprudentia, in hono i mine atque sub unum veluti conspectum collocetur sine tantis, quibus plurimi utuntur, ambagibus, sed potius cum continua temporum & mutationum sibi succedentium serie , atque sic a prima
50쪽
risprudentia sacrae ae profanae. Is
. omnium origine ad nostra usque tem. Pora Jurisprudentiae historicum ut loquimur Hum se se porrigat. Quare in tres potissimum periodos temporum illam ubvidendam esse censui I in prima ut palam fiat Jurisprudentiae tum sacrae tum profanae fons & origo usque ad Mosis, ct Regum ac Rerumpublicarum Vet Tum tempora: in secunda, ut ab his ad Christi adventum, atque Augustum Caesarem et in tertia denique hinc ad Gratianum & Gregorium IX. Pontificem illinc ad Justinianum Imperatorem usqu. recto tramite pergatur, atque ita suum cuique, quod primum omnis Iuris sua damentum tribuatur.
S. I. Prima Periodus. g. IV.Condendo mundum, & in mundo in.
Colas ratione praeditos, fieri non pintuit, ut non continuo Jus quoddam nasceretur. Nam hac ratione Conditor Deus superiorem, immo supremum Dominum se se constituit, homines vero a se creatos inferiores & sibi subditos i