장음표시 사용
11쪽
. taxat: quorum locorum sententias, ut etiam caeterorum Sanctorum Patrum authoritates, longum esset afferre.
Verum quoniam ips1s fere Sancti Thomae temporibus Arabes in Hispania doctrinis Aristotelicis in Fidem Catholicam maxime invehebantur , ut impiis illorum conatibus Sanctus
Doctor occurreret', non modo Commentatoris
Averrois plurimas opiniones , & Textus corruptelas confutavit; sed etiam novis editis commentariis Philosophum subtilissime interpretatus , propemodum sensu Christianum effecit . Et adversariorum armis, & spoliis instructus, contra Gentes stylum acuens, de tota infidelitate gloriosissime triumphaVit. Primus omnium vere Angelicus Doctor, non extimuit prophani Philosophi libros interpretari, attactuque incoinquinato enormes ejusdem versutias, & errores excurrere, ut aurum de stercore colligens, ct fimum sapientiae luce collustrans, id praestaret emolumenti, quo methodice secra doctrina traderetur, & Peripatetica philosophia non nobis noceret . Quandoquidem ut ab eo commentis donatam, non amplius Peripa
teticam, sed Angelicam dixerim; quia nihil amplius sapit, quod Aristoteles intendebat, sed
12쪽
sed quod Aquinatis ratio concludit. Hoc sapientiae genus idem Sanctus Doctor ex fine sibi praefixo ad obruendas Gentium, &Haereticorum machinas, consuluit, dicens: Quod metaphysica disputat contra negantem sita principia, si adversarius aliquid concedit ;si autem nihil concedit, non potest cum eo disputare; potest tamen solvere rationes ipsius. Unde sacra Scriptura,cum non habeat superiorem, disputat cum negante sua principia , argumentando quidem, si adversarius aliquid concedat eorum, quae per diVinam revelationem habentur; sicut per authoritates sacrae do-etrinae disputamus contra Haereticos, ct per
unum articulum contra negantes alium . Si vero adversarius nihil concedat eorum, quae divinitus revelantur, non remanet amplius via
ad probandum articulos Fidei per rationes ;sed ad solvendum rationes, si quas inducit contra Fidem, p.p. quoi I. artic. 8. in corp. Ut igitur contra Haereticos, tanquam summus Theologus procedit inferendo, ex revelatis principiis concessis, revelata ab illis non concessa: ita ut summus metaphysicus contra gentes processit, assumendo Aristotelicum textum, quem maximopere commendabant,ut ex illius authoritate ad Fidei principia concludenda de- Veniret . a 4 Hoc
13쪽
iv AOTH Ris INTENTIO. Hoc etiam line Platonem potius sequitur Sanctus Augustinus , quam Aristotelem , quia suis temporibus Platonici frequentius Fidei dogmatibus insultabant; quamobrem inquit Iib. I. contra Academicos . Apud Ρlatonicos me interim, quod sacris literis non repugnet, reperturuui essc Cianfido. Et mirum videtur quibusdam nescientibus hujusmodi finem , quamobrem S. Thomas , qui D. Augustinum in Theologicis fere ad unguem sequitur, non potius cum ipso, Platoni adhaeserit, quam Aristoteli. Sed finis intentus ab Angelico, ut gentes Peripateticas evincat, admirationem Omnem de medio tollit. Nam tali fultus adminiculo facilius adversariorum munitiones contra scientiam Dei elatas destruxit; ut notat
Palapicinus in f isoria Concilii Tridentini,
Gassendus vero, & alii hujusce tempestatis Athomici, illaesa quidem Fide conantur principiis Democriti, & Epicuri physicas disciplinas redintegrare, quas ex Vetustissimis monumentis , ubi diu fuerant sepultae , effodere satagunt. Sed quia illorum finis non eo collimat, quo studium Sanctorum dirigitur, ut Fidei veritatem illustrent , immo ipsorum licentia plu-ximum periculi facessit in rebus Theologicis ;
14쪽
AUT HORIs INTENΤΙΟ. Vidcirco ego, fere in adolescentium gratiam molitus sum hoc opus metricum SEX DIERUΜ , quo intendi, per Fidei principia revelata , tanquam inter Fideles inconcussa , ct concessa,
naturalium rerum creationem, Conservatio
nem, vicissitudines, S proprietateS eXplanare . Quia vero his recentioribus philosophis neque Plato, neque Aristoteles placet, sed potius Democritus ; & nullus alius authorum ex antiquis reperitur, qui hujusmodi philosophiam tractet, nisi Lucretius;ut ipsis arrideam,Lucretium Versiculis imitor, & nihil cum Aristotele, nihil
cum Platone consentiens, aut cum alio quomcumque Gentilium philosophorum, ipsiim praeterea Democritum excludo , & dumtaxat cum sacris literis eos convenio, ulterius sensu,&ratione disserens, ut ipsa ratio , aut opinio per se suffragentur veritati. Id vero consilii fuit, ut juvem eos , qui carmine delectantur, in quorum gratiam aliquid opinative cudere studeo , ut dum ipsis minus sapit Peripateticus stylus, saltem non displiceant Fidei principia . Quinimo, dum Lucretii metris incauta juventus enixe studet, & plus justo delectatur, quaerens doctrinae novitatem , virus inibi offusum potat, & perniciosis maximis animum imbuit ;Operae pretium est , viam aperire simili methodo
15쪽
vj Au THORIS INTENTIO.do, ut possint opinari satis in admirabilibus Dei operibus, salva penitus Fide , non invenientes opus, quod Deus est operatus , neque id negantes, aut in dubium revocantes, quod
Hoc ipsum fuit antiquis Sanctis Patribus usitatum, ut cognosci facile poterit, si legantur Chrysostomus , Basilius , Ambrosius, Augustinus, & reliqui, ut notat Molina par. I. de opere Sex Dierum disput. s. Cabeus in metheor. Aristotelis lib. I. text. 72. quaesi. Ponentes sacram Scripturam, & Fidei dogmata pro norma , & regula Veritatis. Quamobrem in iis , quae ad Veritatem spectant, non mihi videor multum abesse ab illibata D. Thomae doctrina , S intentione, quam satis novi periculosum esse deserere. Quicquid enim ad opiniones attinet , ipse sanctus Doctor mihi satis indulgeat pro hac parte, quam scopo praetendo attingere , ut Democriticis aliquid concedens , aliquid cum ipsis opinatus, caetera compellam hene sentire de Fide, & potioribus philosophiae maximis adhaerere. Minime enim refert hoc, vel illud opinari, quod opinabile circumfertur , conscientia tuta . Sed maxime interesta veritate Fidei deflectere , atque talia disputatione concludere , quae aut nihil ad veritatem
16쪽
AUΤ HORIS INΤΕNTI . vii conducunt, aut aliquid a veritate ipsa dedu- cunt. Ipse enim Angelicus plurima problematice defendit, quae scientiam non laedunt , plurima etiam ex Aristotelis sententia discerpit, ut cum Aristotelicis rem agens, facilius in suam sententiam trahat; cujus ingenii finem satis abunde quilibet animadvertet , si legat
Hinc igitur, quia cum Christifidelibus rerum naturalium negotium aggredior , non eX
visibilibus ad invisibilia Dei rimanda procedo , ut moris est antiquis philosophis, teste Gentium Apostolo, qui commutaverunt Veritatem Dei in mendacium . Rom. 1.2s. Sed ab invisibili Deo, rerum C mnium Creatore, qui omnia quaecumque voluit, libere, & in sapientia fecit; exordior. Deo enim praeeunte nullus offi-lcit obex : quem cum fide teneamus, ante omnia saecula, & mundi constitutionem per se Ens, quod est, simplicissimam, immutabilem, aeternam, & perfectissimam Unitatem ; Mentem , quae omnia intelligit: Voluntatem, quae 'mnia potest; ipsumque vere Deum vivum super omnia, Unum, Verum, Bonum, sibi sufficientissimum, nullius rei a se distinctae indigentem, eundem Personis Trinum antὰ res omnes, ct rerum saecula in se subsistentem con
17쪽
viij AυT MORIs INTENΤΙΟ.fiteamur: Hoc ipsum universalissimum Principium , & Causam liberam omnium a se crea-hilium procul omni dubio assirmamus . Quae omnia cum a pueris ex fidei dogmatibus didicerimus , pro physica institutione non est opus inter nos prolixe disserere; sed ultro concessa pro veritatis indagine, tanquam principia inconcum in Prolepsi statuimus, & supponenda
praemittimus.. Ex his vero satis maniseste apparet, materiam, mundum , aut motum non fuisse ab arterno, ut ponebant antiqui Philosophi, de qua positione fuse Pereritis lib. rerum natur. Is .
Nam Deus ipse dixit, & facta sunt, ipse manda- lvit, ct creata sunt, 6148. Et inde ait Christus
ad Patrem, b. I . s. Clarifica me tu Pater apud temetipsum claritate, quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Neque aliqua necessitate inchoatum a Deo esse mundum , aut motum, aut tempus, aut aliam quamlibet creaturam ; cum omnia libere agat ad extra; neque quicquam ab eo diversum a se dimanet, aut necessario , aut sua sponte, sed absolutissima voluntatis .suae libertate, ac providentia ; ideoque . neque bc ut aliquo quicquam contingit; quia sapientia Patris aeterni, quae Uerbum Divinum est, de quo dicit S. yo. i. Omnia pex l
18쪽
ipsim facta sunt, & sitie ipse, factu n est nihil: Ita in Eosissiastico cap. 24. s. inquat: momore Altissimi prodivi prim9genita ante. Ornnetas
creaturam ; & omnia praecedens cum sit uno, omnia potest; & in se permanens, omnia, innovat. Attingit ergo a fine, usque ad finem fortiter, & disponit omnia suaViter, SUG. 24. 'G8. I. Quamobrem illud Ethnicorum axioma : De nihilo nihil sit, in Deo nullam habere locum docemur: Cum ipse de nihilo faciat omnia; & omnia in nihilum redigere possit; sicut etiam, si velit, potest totum in totum commutare, quod est conversio. ; seu sibstantiam in aliam substantiam invertere , quod est transubstantiatio ; aut etiam immutare accidentia rerum ; aut aliud simile, quod excedit naturae Vires. Quae Omnia consequenter in Primae Diei opere attingimus, reprobantes Philosophorum erronea principia, & Catholicum dogma confirmanteS. Inde vero, quia quod de nihilo factum est, aliquid exstitit ; cum causam universalissimam efficientem Deum posuerimus, & finem universorum, quae fiunt. vhimum , S persectissimum: nam universa propter semetipsum ope atus in Dominus, Prop. I 6. 4. Inquirimus de
psis principiis, & elementis intrinsecis, quae
19쪽
x Au THORIS INTENTIO. mundum constituant. Quamvis autem universaliter loquendo omnia mundi hujus cor-
hora intelligantur constare materia prima, MRrma tanquam partibus essentialibus ; nihilominus pro praesenti naturae statu a Deo sic voluntarie constitutae, una materia informis, aut formata unico formae substantialis actu, non sufficit, ut totus hic mundus constitueretur ;itaut si Deus creasset unam materiam primam, S simul cum ipsa non concreasset diversas sormas , nunquam hujusmodi materia informis fuisset appetitiva diversarum formarum, Mnunquam ex illa sola potuisset naturaliter emanare alia, & alia forma: & etiam si materia una fuisset unica forma formata, nunquam eXinde potuisset a natura fieri aliud. Propterea statim in principio temporis tria pronunciantur crCata, coelum, terra, ct aqua , & subsequenter per dies lucem, firmamentum, cum aquarum divisione, Solem , Lunam , stellas , & planetas in-ltelligimus eadem creatione producta: eademi
est enim Dei actio, quae de nihilo facit, & facta
conserVat, mutat, distinguit, & perficit, &jugi gubernatione operatur. Et cum creatio' tendat ad totum ens, non ad ea quae sunt entis
proprie non dicitur materia prima, aut formi creata, sed creata ipsa composita . Quare cuni
20쪽
AUT HORIS INTENTIO. xj Deus diversa corpora in mundi creatione creaverit ; illa omnia creata mundum totum constituunt: inter quae cum aliqua sint mixta, quae diversis constant elementis, ut sunt plantae,
atque animalia; & quaedam alia sint simplicia,
quae habent similes partes integrantes totum, ut sunt aer, ignis, & aqua, & dicuntur elementa : hic quaeritur, utrum in toto mundo sint illa tantum quatuor Vulgata, terra, aqua, aer, & ignis ; ex quibus omnia mundi composita constent: & multi sanctorum Patrum dicunt coelum esse naturae igneae, alii ex aqua factum, quos recenset Martinengus in glossa magna tomo I. longum texens illorum cathalogum. Et consequenter omnia mundana ex sementis constare quatuor, eXceptis tamen piritibus, & humanis animabus, quod sine materia de se sunt creata speciali creationis intentu . Alii autem Coelum cum Aristotele 3. e Curis cap. I. & I. meteor. cap.3. & alibi, quintum faciunt elementum.
Cum vero S. Augustinus lib. a. ad Carles. U. 23. inter quaestiones dissiciles, quae salva ride, ventilari possint, enumeret; utrum elenenta hujus mundi conspicabilis quatuor, anilura sint . Ego nihil de possibili loquens, Iuta poterat Deus, quod unum, Vel tria fecerat