장음표시 사용
11쪽
. M hoc nomen Serpens apud Latinos non situm sit extra Omnem ambiguitatis notam; prima fronte nostra intererit id ab Oirni aequivocatione eruere. Nam aliquando Serpens est participium deductum i verbo Serpo, indicatque illud omne, quod longilis,&latius serpit, at l, diuagatur. Alioquin est nomen substantivum promiscui guneris, comprehenditque Omnia animantia terrcstria, qua gradiendo se non attollunt, sed hi mi repunt: ctiamsi quatuor sint insignita pedibus, ut Seps,& salamandra, atq; etiam multis pedibus praedita, ut Scorpio, & Scolopeiadra. Quare perperam reprehenditur a nonnullis Cornelius Celsus, qui semel inter Serpentes, Morpios,& Araneos connumeraui Pliniu ς etiam Salamandras Serpentes nuncupauit. Inmo apud aliquos Pediculi cognominati suerunt Serpentes; cum scripserint nonnulli Pherecydem Syrum Pythagorae praeceptorem Serpentibus peiijsse,& tamen morbo pediculari confectum fuisse liquido constat. Graeci quoque ἐμπιστὶ κω, avi ἔ--ευ non solum appellarunt ea antimicula, quae Serpentium more, repunt,ut vermes, sed etiam iaparuas quadrupedes, quae breuioribus innixae pedibus serpere quodammodo videntur. Etenim . ρ ωia in Graecorum scholis, quamuis proprie gressui Serpentum, & vermium competati attamen Pedestribus etiam lentὲ incedentibus conuenire videtur. Hinc ἐρου bi reptilis dimanat: quod vocabulum proprie Serpentes, sed improprie La certos, Scorpioncs, & caetera huius generis parua animalia comprehendit. Aliter nomine Serpentis intelligendum est animal sanguineum, & ou aruin , quod citra usum pedum, & tantiim vi costarum repit: in quo sensu acceptum fuit ab Aristotela in libris de Generatione animalium, & a Galeno in libro de Theriaca ad Pisonem. Hic autem intellectius nostrae historiς magis est cohsonus. Nisi testante Plinio Serpens pro una ta- tum specie, ut o ι: apud Graecos, nempe pro vipera sumitur, quod praestitit Oppianus, quando decOgressu murcnae,& Serpentis verba isit.Csterum est aduertenduin,quod Serpens in hoc sgnili atu sydus etiam caeleste denotat, quod ab Ausonio inter sem Vtentrionalia sydera colIocatur, dum canit.
Inrerdum Serpens a Poetis pro quocumque animali venenato usurpari solet, quod praestitit Uugilius, quando scripsit. Occiaet, or Serpens, o falax herba veneni
Occidet, . APrnum vulgo nastetur Amomum.
Per metaphoram postea Serpens nuncupatur homo malignus, & qui insidiosis illec bris,vanissiin1sque commentiet caetcroi uni nactates decipere conatur: propterea Christus apud Matthctim, Phcarisae s Scipentes appellauit his vcrbis. Via vobis Scrabae, G Phar μι ι 'pocratis, S paulo inferius. Serpsntes geo/mma viperarum. Pariter hoc vocabulum et, φή ,quod apud Gricos Serpontem indicat, ambiguitate non caret.Primittis viri cuius dam proprium ncmen est, cuius meminit Eustat tuus,deinde nomen fluminis in Ponto
12쪽
A plius ab Hesychio pro piis sumitur, de apud Aratum pro sydere ophis legitur, apud Ser m αἱ quem grit hus est huius generis: Quaenam cadem sint in Caelo,in terra,& in mari,ibiq; pisu , Orespondetur,Serpens,Vrs us,Aquila, Canis, & Lepus d id autem alludens Reusi aerus monin Paradiso poetico loquitur hunc in modum.
Serpentes, Lepores, Vsos, Canea Terrae muc si I, o Pontus, or . ther haset.
Insuper . Me quandam capitis assectionem significat, quae aliter ἀsarie in Medicorum scholis exponitur: fitq; quando capilli primum extenuontur, postmodum certis spatijs ad similitudinem Serpentis decidunt,qui affectus ad alopeciam est reserendus. Apud Caelium Rhodiginum me legitur Pericarpium, Armilla, seu brachiale ornamentum, nec praeter rationem, quoniam in modum circuli, vel Serpentis brachium stringit. Dcinitiin ,sic muliebre capitis ornamentum designat, quoniam crines lubrico implexu in modum serpentum fastigientur, quod Ornamentum Statius Papinius suggestum . comae indigitauit.
HOC animal Serpentis nomen mi uuauit ab occultis accessibus, quibus serpit sino apertis passibus progrediatur. Iristus tamcn derivat boc vocabulia a vcrbo graeco ἐ- ενδ. ta ut in latina versione littera S. pro aspiratione addatur,qu admoduin ὲ - quod verbum latino sex exponitur. Nomen hoc Serpens tam masti uini, Serpens πρ quam taminini generis animantia omnia, quae icpunt citra usum pedum complecti- mentromt-tur, vel qtuetain exiguos habent, et repere potius quam pedibus incedere videantur: sui gem- quamuis lacertar,& caeterae huius generis sitae vcntre, & pectore reptantes non a ras.
C Serpentes, sed potius repentes dicundae sint. Olim Serpcnsa Pristis vocabatur Scrpuiala, si Fcstus veritarem assccutus csi: Alioquin vocatur etiam Coluber, quia in lubricos Colubri et tractus flex: bus sinuosis labatur: nam lubricum nuncupatur, quicquid dum tenetur, m m. facile labitur. Alii duducun tymum a verbo gram καλιβιυpet . Vertim hoc nomen apud Authores classicos non lcgitur: significat cnim id, quod cauda est mutilum, & si aliquid de huius vocabuli origine dicendum est: aliquein a chelydro, vel chersydro Sertante, non magna litterarii mutatione, Colubrum deducere potuisse pronuncia dum est. Alii a colendis umbris Colubrum gnoininarunt, quod elymum respiciens Virgilius sic canat.
Idem Baptista Mantuanus repetit hoc carmine. Sapὶ Iat. ι molti c ι tuler fiagraminis e miro. In Bucol.
Quamuis Priscoruin multi Colubrum pro Serpente, di vicissim Serpentem pro Colu bro acceperint: Alij tamen pro specie peculiari, nempe pro Serpente domestico; Alij D pro berpente i otissimum aquae colubrum intclluxerunt. IdeOq. Thcophrastus scripsit , ,
hydrum stagnis exiccatis marces cre,&Thcodorus Gara pro hydro colubrum tran- stulit. Ponχctius quoque de Ia c verba iaciens, tradidit Colubi pili esse callidiorem p multis aliis, nam acccdit ad aquas, t sc testigerct, & venenum dc mirat. Praeter hoc nomen Coluber apud probatos authores legitur, & Colubra, quae pro Serpente i mina vIurpatur. Victorius tamen per cacas vcnti is Collibra, non bcipcntes, sed alui lumbricos intelli rit. Pradictis synonimis additur anguis, quoniam de ens it ac gnominatur, cum fit quas aretalosus, fer c Lia per plicatus, de nunquam rectus conspi- Antus et elatur. Estque promis uigcneris vcluti burpens, verum lapilli in mastulino genere muni. interdum in sininino a Varronc usurpatur.immo in casu auserendi, angue,vcl angui inflectitur. Est quoque iacmen genet ale non minus quom Serpens, & licet lici uius hoc vocabulum ad Serpcntcs in aqu is tantummodo degontes traxerit: tamen deterrestribus etiam dicitur. Praeterea Glsus M entem , & anguem idem esse animal attestatur
13쪽
uis in Elamatium Antiqui ria an , et tin singulam ra anguium . sirgula mede F g Enera praei perent. His addamus Vuotioni viri doctissimi sententiam , qui Serpentem , anguem, & iso pro synonimis accepit, nec praeter rationcm, nam alii multi anguembei pentem, & Colubrum synon lina esseconstituerunt nixi claris limotum virorum authoritatibus. Etenini Virgilius libro sicundo Aeneidos, cum ibi angues nc minasset, paulo post Serpentes appellauit. Idem libro septimo Aeneidos memorans Alceto furiam , quae Ser latem in sinum Amatit inlaccrat, primo anguem, deinde Colubrum vocitauit. Aristotelas quco; in libris dc historia Animalium, ubi nominat The dorus Gara vertit angues, & vetus quidam interpres Eopcnus exponit. T rus Amplius Scrpcns vocatur etia Thyrus,&quamuis Thyrus praecipuὰ significet vipe. 7zid Een in ram, ut multi aut uniant, nihilominus Thyrus pro Serpente simplicatcr as ud Alt eitum teti pastini legitur, & ratio c st ut opinamur, Quoniam sapia, ex Dioscoride, dicuntur i,
stiae venenatae, qua morsu, vel ictu venenum relinquunt: hinc ρη ιακs' eάρμακα medicamenta,quae venenatorum animalium morsibus, virus profligando,mcdcntui ,1 nde θη r/σκν, nempe antidotus aduersus omnia venena cecis, quae cx multis sim- Fplicibus, & viperarum carnibus rencinnatur. Apsc licitur etiam cchydna, Cut d v c bulum viperam *minam proprie indicat. Vertim Ouidius id pro hydra ab Hercule o cisa usurpauit his vcrsibus. Lib. 3. 's. Sangmne Centann Lcrnaeae sanguis Eis nae
Idem Ouiuius pro quocunque Serpente hoc vocabulum posuit, quando scripsit.
mori Tandem Draco pro quovis .etiam Serpente apud Authores non spernendos legitur. Grace ori , & hodie apud graecum vulgus, vero nomine corrupto, pronuntiatur. Hoc nomcn depromitur παρα o et is, 1 o toti ει, nempe video, 'el quia Serpens inter caeteras animantes acutissime cernat, vel quia oculis apertis somnum capiat. O
tenses referente Hesychi or Arανον nuncuparunt. Aliter Hesychio a D, vel αι A re, id γ dicitur, Π p ter rarionem, nam Dores, maxime vero Argivi ,ο ἰ, S ti imi, ' .igitarunt. Nonnulli voluetunt hoc esse Serpentis epitheton : cum ἀργὸe albus , in- Gterduin piger, & otiosus, ct quandoq, cclcr pcr antiphrasim exponatur. Timarchus aut Rhodius non . ατά γ' ita Serpentem vocari,sed quoddam Serpentis gznus esse autumat. Vertim qu idcm est, quod aliquibus authoribus vi, γ αt,vcla. γη. scrpem iis quaedam species Hinc fertur, sed postea quanam sit,& quibus coditionibus gaudeat, Lib. s. - , non exponitur. Hippocrato ctiam nac minit Serpentis , qui Aiges dicitur his verbis.1ν mb. ρο- - UcensquIdam mulio meraco toto, supinus in habita alo quodam dormubvi. H ιι MN pac flens Arges o eurius in os ingressus e P, σ cum sis ι, o loqui non possit, arentiias sindit, Cr Serpentem cieno utu, or dolore magno tenebatur, cr manus pratenjas adhibesat, et Gura qui Brangularerer, conuulp.s mortuus es I. riruintamen ex hoc scrinone Hippocratis
non potest elici,qusnain Scrpentis species per Argen intelligenda sit.Satius igitur erit, ex Pausania, attestari nomen hoc esse Mnerale,& quemcunque berpentem compre- ri. ; bende : etenim ipse Mercurium argiphontein appellauit, quia oφιο- νωδempe Sempenticida fuerit. Praedictis addamus, quod Iacinosthcnes α, γοῦ fuit cognominatum, quoniam longc ouantum mores Sopcntinos habuerit.Praeterquamquod multi Auth res Gisci asoni pro opιν stratulat; Scrpcntcs tandem apud NIcandrum Mωδαλα vocii idem j. His a tantur: bchoiiastes tamen ibi abusiuad ci tradit, siquidem in proprio intcl-
lectu nuncupantur nempe maritima animantia, παρα ri, κι σθαι εν τῆΛυ--, / ν quoniam in mari ii Ducantur. Caeteri autem poetae graci hoc vocabulum M. b. etiam pro bestia terrestri usurparunt. Hebraic:e voces Nachasch, & Schepta 'phon Serpentem designant: quavis nonnulli scribant schephiphon esse speciem bastentis a sibilando ita nuncupati. Leviathan cis H VςxO-b pei S aquatiliis e ponitur. Alioquin Thaninim Hebraice , & Th, 7 ' nimiali Chaldaice l)iacones,& Sci pcntes indicat, quam vocem Moses adhilmillhdicitur, quando coram Pharaone virgam in Serpentem transmutauit. Arabice, & p tissimum apud Auicennain Haic pro Serpente lcgitur. Id confirmat Andreas Bellu-nensis;quando Haic,seu Hadare nomina Scipcntibus communia constituit. Hispanice Sicipe. Gallice via Serpent. Germanicd Ein uillans, nomine sorsan ab angue dctota
14쪽
A to. Italice Serpe, & Serpente: lica aliqui scribant Scor ne esse nonam generi cim is, omnesque comprehendere Serrentes. Dononi sibus i licia. At Tenui . Tensui, Ag sim, Apartias, At ulli ncmina sunt baibara,quibus Syluaticus ad Serpentes significandos utituta
SI discrimina Serpentum prosequanxur, aduci tunduin cst, hac animantia inter se
paruitate. & magnitudine, colore, loco, odoro, novi. st tmilcm as eiu , aliisq; accidentibus dissidere. Rationc primi postposita magnitudinc, & paruitate ., sexum respiciente, siquidem 5crpens uias f mina scin r minor tacdicitur, victiam in teris otii paris continato pronunciamus primo bini cntcs admodum paruos inueniri. Seribit enim Gaudentius Merula, quod in plaga scptentrionali, incimie a: ate, multi B Serpentes parui secus radices quci cum ,& aliarum arborum inueniuntur, qui suum , regem crista insignitum,more apum, cognoscunt,& venerantur: quo occiso,totus v rex Serpentum sugit. Paruum ctiam Sur pontum stabulari circa Thessaliani notat vincentius in Speculo naturali,qui sola v c animalia ini crimere dicitur, immo ipso conspe-' ψ' cto, vis crar, ct ceteri Serpentes illico iugo secommittunt: ibi l, versari etiam patim n, δ δ'& hi utit Serpentum, quem Incole sacrum vocat. vacillim in regionibus calidioribus, angues admiradg magnitudinis visunt tir: lamus autum miro auctionis causa est humi ditas calida, si verum sorti tis inandauit Ar stotcles. Propterea alibi id in Philosophus se intellexisse nariat in Africa vastos versari angues, qui ad homines deuorandos In M. Aetriremem aggredi non reiis idant: im is ibi vi la a naui Saluibus osta boum , quos a Ionor c praedictis Serpentibus absumptus suisic multi opinantur. Quamobruin Sucssuaus in b, M. wM. Commentat ijs ad Aristotesum, inter prindret 0s bcrpcntcs connumerandum csse illum Ob. 8. Hexistimat, qui occisus titit ab Attilio R ulu Romanorum Consule in primo bcllo pu- h. f. A . e.
nico, quod bellum non multo po: t Amturciis aetatem contectum tuit. Ille autem bcr- , s. Cpcns apud Bragadam nullium prope Aliaca tum littus cum magna totius exercitus conflictatione tuit intcoemptus; cuius poticacia tum iisngum pedes viginti supra cenum Romam aduretum futile rccitat Gellius. Neq; id magnopere demirari dcbemus, Corium cum scribat Possidonius creterente Actiat o m loco Muras nuncupato Serpentem a Serpentis mortuum iugeri longitudine spinatima sci sic, & tanta cras litudinc , ut cquitcs cx lox gum utraque parte animali adstantes scin auum iniucri non pol cnt. immo, tutic codeno peris I 2 o. Aeliano, Alexander in nattigationc mariS rubri bc pcutem lors tudine quadragini cubitorum conspicatus cst. Item bc pcntum tris nita cubitorum in in t Pausanias. Lib. 9. V. In sylua ctiam proxima Sabo permagnos 2 pcnres, nempe sexdecim, todecim, & vi- 9.ginti pedum longitudinem supcra . tres ea sari asicuerat Clusius, quos Incole coercule non rcHrmidant. Nonne Porus Indos uni Rex authore Strabone ut Augustum, & li mnoribus,& muneribus prosequorius, bcipun. cincta cubitoruili, telluditicinitium, DI: perdicem Vulture maiorem ad cum ocrcui curauit e Iii Malabar Serpentes aspe- ώ λ etu horribiles octonum pcdum elle multi historiographi retcrunt, qui diuturno puerorum aspectu, sine maleficio, dclectati, corum tandem amorc capiuntur, qui circi Scaliger huiusntidi angues pardcrotas nuncupii . Hi iaculatus aliguilina cile lacie di. cuntur, turgentes vero illam adeo dilatant, ut ad humanam clii lina proprius acccdore videatiar. insuper Carolus Clusius in Exoticis, pcllcm Ma cntis percgrini longam nouem pedem pedes roman dclincat I cap:ic subscqucnti Ecircntcm Octo p dcs Lρι. s. ea . romanos longum describit, quos cia litiam lint gelacris promaaciare disti cilc cilca i 8.bitratur: quandoquidem, ex Actiano, riniit i, & varia iunt bcFciarum genera, quorum c f. I9. species omnes persequi initia itum m t. Nihilominus hunc polircinum in illorum g ncrc csse collocandum Clutius putat, quos idem Aelianus pigmentis distinctos ,& L L iue cvcrsi olores indigitauit, magnitudine tamen interiores ijs, qui in India sexdecim cu- ι bi totum esse scrutur. Vidimus & nos coiitim Scrirentis indici , apud inagnum Hetruriae Ducem, itiodcci a dodrantu n , ne ripe dum nouein, latitudine praesertim in uicilio unius dodrantis. Vnde a ulla admiratione teneri debemus, si Gillius scripserit in Calecutho Serpentes magnitudine suum adaequare: quamuis lianc immodicam auctionem
15쪽
a simul dicantur, quia nemo illiς insidias tendcre audeat: cum edicto regio cautum sit, ne quis lias tastias frcndat. Etenim qui Serpentam cctifccerit, nCn minus acciba morte punitur, quam si homi ncm n acit. Ncino igitur impost crum deridebit ActianuHuius generis forte illi erant Scri crates, qui Laocoonta una cum Antiphanto , ct Tym- L. a. enti braeo filijs intcnmersit:ideoq; Virgilius non tu iuria hos immcnsis orbibus angues nuncupabat.In tertia parte historiae Indiae Lusitanicae legitur, quod ibi no longe amari,vasti reperiuntur Serpentes, sere semper in fluminibus defcntcs, quorum magnitudo a
cibo argvcnda est; quandoquidcm cci uos integros dcuorare dicuntur. Ratione coloris, quc in in Scrpcntina cute licet obseruare:primitus notandum est corium anguium aliud esse lene, aliud asperum. bi quidem iuxta caput S Augustini, Fcdimns obstimatur, quem Hispani a sono Cascaucllam , quasi tintinnabulum vocitant rib. Me huncq, sonuin inde oriri opinatur Cardanus, quia corium squamis duris, ct mobilibus Freri et a . e. sit armatum: cum verisimile sit pcrmagnos Serpentes duris squamuis tamquam tot clypeis munitas in motu corium concuticndo Inon Icuditi strepitum edum. Praterquam-
quod intuentibus ob colorum diuersitatem, magnam admirationem incutiunt, cum nigro, candido, cinereo, rubro, & guttis distineto colore pellem rescrtam habeant. In rcgione aquilonali non ulli huius gcncris Scri cntes vari s coloribus insigniti vagantur; Sed horum imaior copia, ex Aeliano, in India lacratur. Vinis enim a capite ad . Db. I caudam pertingentibus alijs aereis, aliis aureis, aliis argenteis conspicui restitero mor- Lib. a. his su celerrime intcrimunt . Item Andreas Tuticibus in Insula murium nuncupata , - gues pulcherrime coloratos recensa: alios enim rubescentes, cum squamis vcsicoloribus; alios tantum viri Ics ad instar soliorum lauri cnumerat. Viri dei 5erpentes apud Imsychium Sauritae nominantur, serte quia viridi lacerto assimilentur. qui Graecis σαυρους appellatur . Huius etiam sciacris angues apud Vallcsianos vcrsantur, quos a colore Gransera cognominant, sed c clii erus illos pirquam venenatos csse intest cxit. Tandem scribit Nicander colores Serpentum pro diuersitate locorum variare : Pr pterea ex Plinio vulgatum est plerosque Serpentes illius Soli colore esse decoratos, sub quo singulis annis occultantur. De disterent ijs a loco petitis, consulendus est Aristoteles, qui in historia Anima-L U sum, post examinatam piscium naturam, Scrpentes ad animantia sanguinea reducit, ἔθ' illo'. in terrestres, & aquaticos distr: buit, deinde horti maximam pati cin terrcstrem, .s cxiguam vcro aquatilem, nimirum amnis incolam usu docet. It cm maris etiam indi--d p lias Serpentes csse statuit , qui non in altissimis gurgitibus, sed in locis parum pro- versantur: couoi uni de natura, & si ciebus in h: storia piscium ubertim .ictum νς ' fuit. Dcinum terrciuiunt varie assignantur spcci cs: siquidcm ahi locis planis, alij mon-L ε 3 F tosis dei celantur, alii in latibulis, & secus radices insorvin , & qucrcuum libenter de- ε' gunt, ut Dryinus. Alii solii falsugino in amant, ut Dipsas. Alii tandem ancipitis sunt natu iae , ut Chasydrus, qui partim Ioca aquosa , parti in loca arida colit : ideoq, huiustis , A Scia cris S pcntes amplubi; sunt appellandi. Ad rem narrat nolionius se in Abydeno ok o.. portu Obs uasic quoddam Serpentis sciatis inici diu in mari vi uciis, noctuque ad Coi
tinente, quietis causa, progrediens ; cuius pullis ruber color in leucophaeo refulgebati odor inter haec Scrpentum discrimina nou dii spernendus; cum sitit intcr Sci En-Disseren. tes, qui moscati ab odore cognominentur, qu madmodum Serpcns A culap j, quim ratione Bononiensibus Rissa avgur dicitur, estque duorum gelierum, ut suo i ico inponcturi saereis. Vasatur citiam in Cypro Serpens, quum incolae C. si suo idioniatd indigitant sunt qui aspidem surdiim c icunt, quia vi uicit c surdus, ct alicro caecus Obscruccur LGc animal est venenosum, capite magno, & corpore ex olle, & ubi agnum coepit , integrum senit, deinde arborem petit, cui tanditi corpus astricat, donec os adcuorata dinudat; hoc igitur quando moi Rur gratum inosci odor spirat. Si coinrcii 4 lcmur nocLmcntum, quod ab hLiusmodi bcsti s dimanare solet, Sc: pcim ait o Z.- tes, in nocuo , & iunccuos distribucinus. Dc itin xijs lcsimus apud Aelianum iii Inai. sula Hispaniola magnos versari berpentes, scd tam in tus,ut nullam hominibus nox unal. crant . Ali; Sci crantur in India , quibus inaura nullam mord cndi porcstaten, c cois ita
16쪽
A sit, dentibus enim carent. Item habctur in primaparte Chronicorum Peru, quod in mnnribus urbis Curio Serpentes immancs, ct innocui divagantur; cuius rei hanc Indi rationem reddunt; nimirum cum oli in iussu Vngae Rcgis niuiti Duces cum excrcitu ad montes cxierint, ut illos subiugarcnt, Scrpentes montiitin incolae maiorem excrucitus parrem interscccrunt. Vndc quaedam anus Regi pollicita est se velle cantionibu huiusmodi Serpentes seporare, it aut Duccs una cum militibus illac innocue tranfircvalerent: quo peracto, illi bcrpentes imposterum innocui icdditi sunt. Quod figmentum , vel fabulam cilc opinamur. Nicandcr quoque in Theriacis intcr Serpentes innoxios moturos reponit his vc:sbus.
B Loniceriis hos serpentes quasi cauda gradientes inici pretatur, & plura de his apud Authores no leguntur. Mολουρις enim v , cs aeouiuoc .la nam Scholiastcs Nicandri mo- luridas locustis similes esse scribit; idem n 'rat Hermolaus in Corcillario de locustis. Aristophanes tamen hoc vocabulo bustiolam l.ucr molas nascenteni appellat. AliO- quin apud Heschium αολους ς cst μῖλαουρ- , scilicet agre urinam reddens. Reliqui vero Serpentes ob venenum pestificii esse cduntur , in seminasculi plus veneni h . bent, licet quidam viri ci et i ireminas maribus deteriorcq csse Grascant. Senes iunior,huς maiori veneni copia i cdundant. Dcindomas ii paruis dummodo strino fiat de eadem specie venenosior dicuntur. Aia .pi ius semelici saturis . ltum irati, & aud ciores, & venenosior cuadunt. Sunt & qui scio halitu inficiant: tradit enim Pon ponius Mela,circa Rhyindacum amnem Bithyniae contaminum, angues generari ina. manes, qui sepius apricantes hiant,& superuolantes aues halitu insiciunt, quas postea cadentes absorbent. .
Ad finem si meditemur aspinum, & reliqua ipsam concomitantia . Primo maxi- Cmam in oculis anguium distercutiam inucniemus: quoniam alij habent oculos prς- gradeς, ut Serpentes Libye, alij paruos, locustis'; similes,alij reiciti sunt oculis sangui neo, .el lutco colore sui iusis, alia tandem acuti sine cernunt, alij obtuse sunt visionis:
os etiam angues inter se discriminat: quandoquidem seps , S marinus Scrpens acuto ore donati sunt, lato orc est Pariis, vatiuin vero Serpens libycus ostentat. quidam cono in vertice tanquam cristula decorantur: unde scribebat Actianus, sicuti Cetuus cornibus tamine pisitat, S I co iuba Leonae antecellit, & mas cicadarum voce, it L Serpens inasculus crista cxornatus a taminis distinguitur: quamuis postea id in omnibus speciebus veritatem non attingere constet. Hac qaidem verum cst aliquos Serpe tes a natura cornibus hiisse donatos: quoniam in aspide duo supra oculos callosa tubercula visui itur, qus maiorcm in oculis cauitatem esciunt. Alij unum tantum cornu habent, ut vipera monoceros, que in Histria generatur, Ceiastes bina cornua, alij D quadrigemina gerunt: hac de causa non est doctrina Alberti explodenda , ubi berpentes unicornes, bicOIncs, tricones, de multi cornes, cnumerat. Ceterum aduertendum cst, quod Scrpcntum cornua non dura, ct cornea, scd potius carnea, vel callost quς-dam eminentie apparint. Proptcrea Vitriacus, in historia Orientis, berpentum cornibus instar arietis munitorum incininit, quibus instar stabelli motis iomines verberant. Ncq; pisi crinittendi sunt angues alati, qui aluntur in monte Regnii Su rege a Malaba tis diuidente. Hi solo affatu,vel cita intuitu homines proprius: cceitcnto interimunt. Po stre no si s cics vltimas inuestigemus. Nicander, referente Lonicero, duas anguiuspecies supra viginti enumctat. Ho autem sunt vipera, Aspis, Cerastes , Hgitiorrhous
17쪽
MNI A icth corpori; membra lice uis ealde similia Scruentes habent: etenimn lacerta demptis pedibus perbelle Aerpentem aemulatur. Vel imi si prima fa- cie comeplcmur caput I illud non ciusdem ligurς, & qualitatis omnibus inest: nam quibusdam caput est leue, alijs graue, a ijs latum, alijs angustum, alijs album, alijs
flauuin, alijs coloribus varijs insignitum. Tandem alis illud adeo velociter in utraim: partem vcrtunt , ut intuenti bicipites, vel anphicephali videantur. Praeterea Serpentes habent omnia sensoria ceteris animalibus similia, nimirum nares ad olfaciendum, oculos ad vidcndum, aures ad audiendum, sed ho non eminciat, quemadmodum neque in auibus, sed foramina tantum apparent: unde scri bat Plinius pennatoi una animalium Buboni solum, & Oto plume veluti aures sunt, csteris Iunt caiiems ad audien- Fdnm , quas intuemur an Serpentibus. Meatus etiam narium anicos habent, sed non ita explanatos, ut nares appellari po: sint, sufficit mini ut spirandi intinere tantummodo iungantur. Palpebram superiorem non mouent sicut nequeaucs, sed interiore tantum connivent: & oculis sunt durioribus quam aucs. c a tertini quamuis inter Serpentes caecula Serpens luminibus privus recenseatur: hoc intre tot anguium species admirationem afferre non debet , quandoquidcm inter tot animalia quadrupeda talpa ctialia oculis caret, licet in illa, ad mentum Philosophi, ablata pelle , locus oculorum appareat. Amplius serrati dentes his animalibus assignantur: siquidum Plinius tradit illos dentes vocari serratos. qui pectinatim cocunt, ne contrario occursu ait crantur, Gluti in Serpentibus, piscibus,&canibus obicritatur. Item collocarent. Hinc Porta non immerito eliciebat angues aduersui colli egritudines ,&signaturam,& prerogatiuam habere. Quamuis pollea ceruicem non eade ii in omnibus, sed latam in Chersydro, & angustam in Sepe intueamur. Deinde cortice tanquam pelle Serpentes teguntur, quoniam Aristotelis sententia tuit animal ia no pennata oui para corticeGmuniti, cum viuipara pi lis exornentur. Itaque animalia otium cnitcntia etiam ad mun- tum Plinii, aut pcnnas, aut squamas, aut restam, aut corticem, aut puram cutem induunt . Meatus ocrementorum, seu podex prope extrum itiitem cautis in quibusdam Serpentibus,vclut in Vipena, &hemorrlaoo tominis, conspicitur: in maribus vero in loco altiori , S vcntri proximiori obseruatur . Tandem cauda omnium Serpentum eandcm non sortitur Ioimam; quandoquidem vipera limitia caudam cae carne. n , &'tiam is duriusculis asperatu gcrit. Dipsas gracilcm, & nigram habet, reliquo corpore albicante. linino in alij, Λcrpcntibus breuior, in alus longior, in aliis hirta squamis est, queaiadmodu:n in descriptione peculiari cuiuscumquc bcrpentis docebimus.
AB extimarum partia u descriptio ar,'r leteatim ad penitiores partes anguiu nexplorandas acceden is . Primitus Li ut Serpe rit o te e laco tegitur coniret usi figura, sicuti ast aut Cardanus. Immo in hoc ei se oculorum foramina natura non inscii ipsit, quod ideo sin uia cit, ne iacile hederentur, dum humi ser punt. Dentes habent serratos, & acuto, , qaenadmodum paulo ante in descriptione huius animalis tuit exaratu ia : scd, ut notat Edoardus Uuot, duo sunt in suprenia o te dextra, leuaque longillimi, tenui fistula, instar aculei Scorpionum perforati, per qua n polica venenum, data Ocuasionc, eiaculantur. Lingua Serpentu tenuis longa,atroq; colore micrta est,idenq, longius protrahitur in summitate vero cit bifida, & seeundum nonnullos pilosa , icii potius exilis instar pili, ut in capite de lacertis fuit explicatum. Plinius linguam 5et pcntum trisulcam vocavit, quia tanta celeritate illam vibrant, ut tripl: cem linguam LXcitam videantur. Sub l ingua in quibusdam cuticut i , inuenitur, quae tanquam vesiuula dent opcrit, in qua vcncuum occultatur,quod post.
18쪽
A inodum mordendo per cauitatem dentis communicant. Cor exiguum longum, & Gguram renum repraesentans postremae adhaeret arteriar, & natura valde calidum est: ob hane caiisam tradebat Galenus Serpentcs intercutems animantes maxima audaci Inra deesse refertos. Arteria est admodum longa,Sc iuxta os, si iam trahit origine, it aut sub lin- Anat. liuogua esse videatur: tinnio linguae quodammodo videtur praemincre, quia ipsa contrahi- ram. tur,uc licodena loco, ut in caeteris animalibus, permanet: id re postea defertur in pulmonem, quo angues, id differentiam prict i,viunt: in quocirca uotabat Plinius Serpent ina, D piscium omnia et se similia, pi ster pulmonem,quem natura Serpentibus,& non
piscibus largita est: cum pisces loco pulmonis,branchias adhibeantiHic pulmo simplevest librosus fistulis diutius, praelongus, siungosiis,&cordi non inultum proximus. Lin ' ρS
gulam vero , quam Graeci ἐπιγλι--α vocant, alteri. v superpositam angue, n/n ha- ρς' ' ghent, sed ipsum naeatum ad libitum, modo contrahunt, modo laxant, idq; prastant, ne aliquid in pulmonem dilabatur. Vcntriculum habent Scrpent eluti amplit i a Ventrica intestino canino similem, nempe angustum , ct fgurae longae. Inicsi inuin vero spiris Ius qualis.
B carens tenue.& longum ad meatum usque excrementorum protrahitur.Nam interanea
Serpentum partibus internis sacertorum similia sunt, sed viscera propter longitudi- Hepannem, &angusti.un corporis ita longa, de arcta sinat, ut vix .i se inuicem dignosci possint. Iecur igitur longum cst, & simplex, licia exiguus, & rotundus, qualia viscera et- Lis iam in lacertis obseruauimus. Fel, pririer natricem, tu omnibu i ,erpent.bus, intestinis 'lussit adhaeret, & nigro quodam, liquidou, cxcremento rcicitum est, sicuti in vipera iamina nuper conspicati sumus. Hoc cxcrementum, in comparatione ad corporatura a sani malis, est valde copiosum: quare merito tradebat Plinius Serpento, nec no pisces copioso fi liis cxcremento redundare. Vesica, S: renibus Scrpentes carere notat Aristoteles, veluti ,& alia, quae pcnn:s, squainis, & cortice integuntur, pr etcr test dinem. Hoc autem inde nascitur, authorc Vincentio in speculo naturali, quia humidi- LLao.e. 3.tas anguium, sicut & auium pauca est; idcoq; in squamas, quoad Serpentes. & in pei nas, quoad aues degenerat. Amplius vim Atificam natura his animalibus velut, I piscibus impcnita est, cum pene,&tcstibus carc. int . Scripsit enim Aristoteles eos penu Lib. I.δε C carere,cum non habeant crura , nam hic a cruribus originem habere dicitur. Testes on. Animvero propter corporis longitudinem non sunt sortiti, sed meatum, more piscium, o 'S. tinucrunt: quandoquidem propter longum iter genitura facile refrigeiai etur,& inis- P-nes se. cunda cuaderet. Hoc iape sis contingere solet, qui longo pene a n tura sunt donati, vitaleta quamobrem intacundi redduntur, cum semen Ob mcntulae longitudincm retriguratum intacunditat cm pariat. Verum loco praedictarum partium genitalium, natura his animantibus binos comunicauit incatus, qui a septo Orientes latus spinae ab utraq; parte perreptant, & utrumque superne iuxta spinam iunguntur, atque ita ad os excrementi finiunt. Hi meatus, tempore congressis, humoris istifici pleni conspiciuntur, Θ 'attrituq; mutuo candidum semen essuit, quemadmodum in historis, Piscium fuit me pcum 7' moratum. Maiiamar in anguibus non obiciarantur, quia lac non habent, cum in ovo lacteus ille cibus ingenitus contineatur. Vulua, seu uterus, ex sententia Aristotelis, D in omnibus Serpentibus bifidus videtur prolixior ab uno inferiori meatu ad utrumque spinar latus deduetus, in quo oua generantur; indeque continua qVadam scite in exire solent. Circa Osta anguium docet Aristotelzs haec cile naturae spinarum: quaruspina dorsi illis, ritu piscium, inest. Volubraecartilaginois,& flexiles lunt, sicuti na- ρ Anici. tura horum animalium opostulabat;nimirum ut quoscumq; motus, & corporis flexioncs facilius exercere possent. Tot collae insunt anguibus,quot dies inclam compi te solent tunde Plinius in singulis anguibus ccsias triccnas enumerabat.
Caeterum in confirmationem corum, quar haerenus de anatomu berpentum explicata sunt, addemus illa, quae de inis cetione anatomica huius animalis obseruauit Io. Grinorius Macer, qui sciitans ad Ges nerum retulit se in cicipente interfecto primo in. IVs 7i ter cutem, & carnem, subtilem quamdam, & pinguiusculain membranam inuenisse, σμηρ quae tamen cum ipsa cute descendebat . Soeundo, dum scindens animal, ad meatum C ''o .cri i cmcntorum pervcnil Ict, taces grauillimo Odore excrementa' humana supcrantes inuitus ollacii. Dctecta cure, nacmbra interna partim avibus, partim piscibus communia estu vidit. Nam trachea arreria longitudine quatuor digitorum parvis,Agracilibus cuculis insignita ad pulmonem usque dei cndubat, cui cor ,& ostis rellis adhaercbat. Postea
19쪽
Pc sica iecur ad instar hepatis lucis piscis, in longitudinem extendebatur. Deinde pin- Esi redire candida intestina eraut restria , quae a taucibus usque ad podicem more intosti roriun pil i una pr&grcdicbantur. insta hcpar ει trima: iuxta intcstina vena neruosa longo dueiu desci nilobat, cui oua pelliculis albis tecta inhaerebant, ut in gallinis videi e sicci, scd situ distincta quia lorso ordine ducuntur. Numerus in quolibet latere erat triginta, & duorum ouoruin, quam hi cur ratione cordis, pulmonis, & asperae arteris Scrpos auibus valde assimilatur. Ratione lic patis intestinorum,& abdominis Sc clascum piscibus convcnit. Vcrum post ca ratione cystis, sellis, de dispositionis ovoruin, bcrpens ab utrisq; nempe tam ab auibus, quam a piscibus dilii det.
ID natura Serpentibus congenuit, et inter cateras animantes alacritate quamdam sensuum prae se strant,propterea legitur in Genesi. Serpens .mtem Sapientur omΠrbus petor 1las In M. Hinc sorte implacabilis corum furor dimanannam statim atq; aliquam ctiam lciacm lcsionein sentiunt,minime quiescunt,donec vel venenia in Ird tem proicccrint,aut prs rabic inanimati fuerint, qtiamobrem diuinae littere implacabilcm tur Orcin, per Scrpentem multis implicatum sphis, ' linguis trisulcis micant ostendui. Logitur in Psalmo octauo supra quinquagesimum. Furor eorum μ' flentiori roras ιη tar. quonia vcnenum scimper in promptu habent i cum secus dentes delitcscat. Quamuis nonnulli scribant vencnum in cauda Serpentis latere,idq; postea in quadam vesicam ori adhaerentem deduci, qui disrupta angues vcneno carere dicuntur, scd breui diei naturalis spatio . vcnenum denuo ad repicndam vcsicam progreditur; ut caetera antinalia, & praecipue hominem inficiant, quo percusso, ad mentem Plinij, Serpens impostorum proprias odit cauernas, sicque errabundus poenas luit. Ad i cm Indi, rclarente Aeliano, asserunt Scrpentem latcbras non posse ingredi, quia terra illum a proprio sinu , quali in exilium icijcit: unde aestiuo ,&hyberno lcmpore sub dio a tatem aerumnosain degit. Cum tamen in principio orbis conditi nihil nocui in Serpente reperiretur, sed mitis, mansuetus,& altus gradiebatur homini obtemperaturus, ant quam in crimcn laberetur, ut animaduertit Basilius: ncc prater rationem, cum omnia, quae creo uerat Deus c tant valde bona, t sacra docet Pagina. Praeterea angvcs hoc insitum habent a natura , ut appropinquante hyeme, sicuti &catera animalia trigidae t cmperaturae, ad cauernas se conserant: donec Sol aerem tu sus calcfaciens nouam quasi vitam illis rustituat. Aristoteles igitur non iniuria scribebat quatuor mensibus stigidissimis Serpentes latere nihilq; comedere,quo tempore obaeris algorcin minus vcncni participant, atque impune tractantur, non quia veneno prorsus careant, sed torpent; cum immanitas fi igoris eorum vires, & spiritus liciatet. Quod autem si igoris sint impatientes, probatur pulcherrima historia Lucij Mainei Suculi, ubi haec verba leguntur. Items enim borrida Dunbas magnis, ct aseudura imbribus;
proxιmis otiis se montibus egressus, a rationes, ct erifra re erat.Vicissim est ate,& maxime urgente canicula Serpcntcs vchem ter aestuant,& quodam surore adeo agitari videntur, ut, teste Galeno, cxiguo quidem a lcmporis momento quiescere pollini. At,ineunte Vcre,anguis piodicus a latcbris vulcres dc ponit exuuias,quas nonnulli syphar,alij senium, vel senectutem, alii ad mentem Plinii vernationcm appellant. Id totum docuit Aristoteles inli storia Animalium, nimiium Serpentes, quando exuunt scinectutem, primo inchoare a capite, it aut caduntus in uuis eos quodammodo obcaecare videantur, sed tandem spatio dici naturalis a capite ad caudam, totum aufertur sp lium , co modo, quo fatus membranarum inuolucris liberatur. Deinde degustato, ut voluit Nicandci, laniculo, S. ensi uti nis in humanum conspectum apparet.Hoc innuit Rculnerus in Paradiso poci co, quando canit.
Deauo idem ducantat his versibus.
20쪽
Hist de Serp. & Dra c. Lib. I.
Titulus vero hanc Serpentum proprietatem contemplans humanam deplorabat condiationem hunc in modum.
Crede s mur serpens nouus exuit onos, Formae non vitam ta dedere moram Anguibus exustur tenui cum 'Io Misas, Cur nos amussa conduione 6mus 'Huius Serpentiim proprietatis argumento Ioannes Spondanus in Commentarin ad Odysseam Homeri, conatur Paraclisicam lapidis philosophici dominam confirmare. .Hm autem ratio nunquam nobis potuit arridere. Galenus quoque hac anguina pro- yprietate ductus, Serpentes pilos non posse indui dcmonstrabat:quoniam haec animalia L in subterraneo specu hyeme dilitesccntia cutem siccam, ritu animalium testaceorum nanciscuntur: propterea pili ab ea prodire non possiunt: ideoque illam verno tempore B exuunt. Quamquam multi fuerint huius opinionis angues candidos in exortu Canis senectutem deponere quod a veritate alienum esse arbitramur: hoc enim in Ita lia non obseriratur, neq; adduci possumus , ut credamus in calidiori etiam Orbis plaga ab anguibus tam sero spoliuin relinqui. De causa autem, propter quam Serpretes quot annis exuuias veteres amittant, Authores inter se sentcntus variant. Poetae, qui perpe Cur Se tuas fa illas agitant, huius rei causam summo assignant Iovi, qui olim hominibus de res spolium se ob sacrificia optime muritis iuuentutem per dos silarium asellum misit, sed bestia ta- deponant. tum thesaurum , ob simplicem aquam, anguibus vendidit. Hanc autem fabulam Geo gius Sabinus elegantisiunis versibus explicat hunc in modum. Li. q.EM.
Iupiter imperium quo tempore cePt Olympi, Eug. 3. Et Superisfalso Iura Vente de . sanguine taurorum faciebat sacra Tonanti Vulgus, agebatur feris in orbe dies. Iupiter his motus sacris, quarium rogarent, Idfore iurasaspersua' ra, rasum. C Canaenium hominum catus, omne , ruuentam
Ladere quam posset nulla eLIapetunt.
Annuit Ommpotens, tardum; vocatas aselum uberior Bacchι vectus alumnus erat. Haec age, dona ,s, dixit, mortalibus asseν A Ioue mandatum munus Uelias obit.
ui tib cum tis pervidam ωrpistima dono' Te graue lignoram dignius est onus. Dcesiti essus dum colligit inter eam dum Flemi ad irrigui flumina sontis rier. αuadrupedem vidit, qui talia dona ferentem Seruator I quidi gurgitis h rus ait. Fluminis huius erit tibi copia nulla bibendF, D Ni mihi, qua portas tergore, dona dabis.
Heu pecus ignauum, caleni nectare munus Notitius viis vendi asellus aqua. Anguibus exvitur mutata pelle veractas, Avianos prio fata premente manent. At rudibus c.iacat ne quid commutat astitis, o, bene curatas res volet esse sera. .
Vertim omissis Poetarum nugamentis, & ad seria accedentes de hoc legendum esse vi- Li. sanrum doetissimum Quacertanum asscueramus, qui id attribuit cuidam balsam, quod eisp. 13. in terrae sinu tanquam in proprio loco, matrice, & seminario continetur: ideo , Se pentes ut pes ic veteri dcposita nouam induant, hoc balsamum a visceribus terrae exurunt,& potissimum dum mensibus f igidissimis sine cibo latibulantur: necessario enim tunc hoc pretioso naturae balsamo aluntur, quo omnia animantur, & vegetant; Opin.αuo cuius postmodum ope, vano tempore, omnia reuiuiscunt, & storulentacuadunt. Et cena