장음표시 사용
21쪽
vicissim appropinquante Autumno, omnes huius balsami vegetales spir tus in subtera Erancos meatus, tanquam ad suam niatricem re lettuntur: quo rursum Zerycntes lictis uin dirigentes , suas cryptas repetunt, ut hoc spirituali alimento denuo truantur. F ictuique Quercvrranus hoc non a Serpentibus, sed ab esse tibus didicisse: siquide nia angues sub terra brumali temporc degentes, praedicto radicali balsamo imbuti non solum , vere ac d te, 'ctus spolium exuentcs, tanquam iuuenes, diuagantur, sed etiam facultatcm auferendar Icpsae adipiscuntur, quam virtutem natura illis mcdic
mentis non est impcit ita. Et quoniam ambigete posset aliquis multa alia animalia , praeter Serpento, hyeme in terrae cauemis habitantia hoc radicate balsamum polle Aparticipare ;Respondet Q iccianus hanc proprietalcm solis Ser titibus a natura istitisse assignatam; quemadmodum antit horae facultatem extingvcndi vcncnum th rar, natura largita est. Denuo quia aliquis ingenio acri praeditus dubitare poterat, cur huius balsami incacia venenum a Sopentibus non auferat, atq; cxpugnct , iterum respondet in apibus etiam mellificis ac uicum obseruari.
Cardanus in hii toria subtilitatis, a Serpentibus vere spolium deponi asserit ob sici Fcitatem, quam hyberna fame contrahunt, illisq; contingcre, quod hominibus accidit elephantia si laborantibus facturi quoru cutis cx vapore humoris corrupti sicc ata et uatur Scaliger vero in exercitationibus contra Cardanun d a siccitate animalis minime prodire posse sci ibit: siquidem stellio exuit scncctutemwum nullam siccitateni paraticipet . Psa terra albores longe sunt sicciores, Stamen nullum corticem mutant. Item Canthari lcs inter animalia insccta siccissima iudicaintur, ncque tan en, hincnte anno, primas exuuias relinquunt. In hac dissoluenda dissicultate, n bis magis an idet Greuini sententia, qui I canationcm anguium genuinam pellem esse minimc putat, scd potius spolium ex muco, & sorde, instar musci, in latcbris circa corpus animalis coli eta, & siccata genitum, quod postea Vere e cauernas exeuntes, δc circa loca angusta se agricantes dcponunt. Praeter haec, Serpentes a natura longam sibi vitam comparasse dicuntur; idque ab exumjs dc positis dimanare multi existimant. Attamen hoc optimae iocinoriS con- stitutioni attr. bucndum cst, quoniam ab excremento selleo diligenter expurgatur: cum in cysti fellis magna huius excrementi copia contineatur. Verum ha hiabit aliquis , si causa longcuae vitae priuationi fellis attribuitur, ut Ccruis, attestante Mercuriali , contingit, berpentes igitur ob sullis redundantiam diuturnioris esse vitae non erit asserendum. Hanc dubitationem una cum Philosopho discutimus, dum huius animalis vivacitatem probae, de opportunae hepatis conititutioni assignanus, quoniam e iam a minima humoris fi lici portione licpar diligent cr expurgatur: dum lcI Serpentum per vcnta non ei fluens, eorum viscera, Ic corpus non vexat. Tale enim virus ad membranam illam dentes operientem continuo dilabitur, ut ad quemcunque letum illis in promptu, & praesto sit. Immo cum id per venas non permeci, non solum hae animantes sunt diuturnioris aeui, sed etiam a multis affectionibus sunt immunes, quibus caeterae animantes, ob nimiam huius excreti venas intrantis abundantiam, sunt obnoxiae. Praeterea , iuxta nonnullorum sententiam, bcr nita diuturnioris vitae bine feruntur , quoniam in victu admodum parci sunt: nam si more aliorum animalium comede- urent,corum imbecillus calor extinguerctur, & illico perirent. Caetervin adhuc historia haec alia premitur difficultate: quandoquidum si ansucs tam debili calore reserti sunt, non pol ciunt annos duc crc diuturnos. Notandum est bcFcntes, in comparatione ad alias bcstias, hunc calorcm innatum suae natura ha re proportionatum, atq, humido radicali viscoso tenaciter copulatu mon quo adeo probe coseruatur, ut Ob visciditat non ita celeriter evanesccire valeat. Idcirco haec animalia diuturna lucis usura si uuntur. Id etiam in plantis pcipe tua coma viruntibus meridiano iubare lucidius csse videtur: etenim hae tempore brumali folia non deponunt Ob viscosam humiditatem, in quae, tum iesidet calor , qui ad radices tunc temporis recurrcie ncquit, qu a niodum ali, plantarum generibus accidere 1 olci. Accedit vigilantia, quam ni ulta bcrpentum propriam esse autumant, qua de causi
Pocta liciti m Hesperidum a Sapcntibus cusscdm tabulati sunt. Ad id ii ludens Mariatialis de quodam pomorum munusculo scin.oncin habens sic canebat.
22쪽
Alij tradunt, quod Serpentes diei noetem coniiungunt peruigilam, dum oculis apertis somnum capiunt. Id Phyles versibus iambicis sic cleganter expressiti
Aut quia, ut adnotauit Aristoteles, iuxta nonnullorum opinionem, & Serpentibus, &pullis hirundinum idem contingat: propterea qued horum animalium oculi lacerati paulo post pristinam videndi facultatein acquirunt, quemadmodum etiam caudartum lacertorum, tum Serpentum amputatae renascuntur. Quamuis scripserit Isidorus oculos anguium cilc paruos, ct hebctus, raroq; in aduersum intueri, cum oculi non B lio latem, sed tempora Cccupent; it aut citius audirc, quam videre credantur. Supei est prudentia , quam multi in Scrpentibus refulgere riserunt: cum sicrae liti rae , &potissimum in Ccn si, prudcntiae Serpentina meminerint. Multi aut horta hoc animal ob prudentiam praestantissimum prolicant; quia totum corpus periculis e ponere soleat, dummodo caput illaesum set uet: cum aliae partes vulneratae facile pristinam sanitatem adipiscantur. Quocirca quidam lichraeorum iustis de causis asserebant, Serpentem astu cuncta alia antinaria superati c. Aligi:stinus Sibeucus Serpentes in sacris Biblijs prudentes nuncupari voluit, quia longii sine cernant. At Clemens Aletiana Opi sthe drinus aliam assignat rationem, scal cet quia in maleficius, quorum Serpens est artifex, irc pr aliqua discretio ,& suturorum coniectura inueniri p. stit. Nisi velimus illos prudentes dem vocare, ex Aeliano, quia impcndvntem pestem, teri s notum, coeli salubritatem,& diugum fertilitatcm praesagiant: nam quinqi dichus, antcquain Helice tund tus euerter tur, Selmntes omnes, ct aliae bestiae huius generis ab eo loco cxicrunt. Biasilius vero duplicem prudentiam constituit, unam proprij commodi custodem ,& al.eni doli C observatricem, quam Serpens sibi vendicasse videtur, alteram statuit cilc virtutea agenda, & non agenda dclinientem. Primam igitur non prcprie prudentiam, sed p tius calliditatem, & astutiain nuncupare poterimus. Ideo nonnulli beIpcntem prq astu μὰδntia depingunt, & hanc etiam ob causam in caducco Mercurij conticari putant; quia Anti- d. tiae. quitas calliditatem, & prudentiam cloquentiae per virgam designatae esse ncccssariam ostendere nitebatur. Alij demum Serpentes cognominarunt prudentes,quoniam absq; pedum,lnanuum, it criusve exicrioris organi adminiculo celeres sint, figurasq; varias assequantur, ncc non inuoluto, di reuoluto motu in quamlibet partem progrediantur. Reliquum est,ut de Serpentum lasone aliquid in medium afferamus.Nam hoc animal naturali inst metu, si semel tantum arundine percutiatur , tanquam iners, & mortuum iaccre sol ci: Verti. n si frequenti petatur ietu, tunc ingentes colligens iras totis vioribus percutientem mordere conatur. De hac proprietate Phyles sic cecinit.
Idest. Serpens arundinis tacet tercussu Iners, Ceu monuus, quod i frequens plagam mcras
Accedit deniq, proprietas, quam recitauit Aristoteles in historia de partibux Ani ma- Lib 4. cap.
liunt. Videlica caput aberpcntibus, reliquo quiescente corpore in oppositam partem Imveni. Huius rei causani In Anatomicis assignaui imis, dum Serpentem volubili struetura constare, dccorum spinain vertebris cartilaginosis, & si exilibus integrari pronuntiati mus. Id totu natura ncccssario illis impertita est, ut panem oppositam laedentia vit
re possent. Aliter pudibus carentes semetipsos conservare,de lucri nequirent. Ad finem aliqui proprium esse stercoris Serpentini bene olere, idq, ob siccitatem illis competerea leuerantius dicunt. Legimus quidem apud Cardanum in plaga Indica orientali sita In M. δα inter Calecuthum,3c Cananor, Serpentes multos diuagari, qui ab ore suauissimum, , sebii mosci instar, iucundissimum odorem spirant.
23쪽
i Vlyssis Aldi ouandigTEMPERAMENTUM.
CIRCA Serpentum temperaturam in scholis Philosophorum,& Medicorum non
leuis agitatur controiicrsia, num angues in calida, vel frigida temperie sint costituti , quonia de hoc , authores grauissimi sibi inuiccm Icntentijs aduersantur. 1. tib δ Nos in praesentia, Vt nostra fert opinio, statuimus adhaerendum esse corum authoritati-Nis. id bus, qui anguinam naturam ad frigidum temperamentum referunt. In primis Galenuspis . . p nostrae fauci sentzntiae multis in locis; dum alicubi omnes Serpentes esse natura frigidae credidit: idemq; Rhasis sentire videtur. Alibi ctiam agens de locis astastis pro. mulgabat cuncta animantia frigidae temperici, bruma urgente, tanquam mortua obviolentiam frigoris in latcbris quiescere, deinde inter hac Serpentes recensebat. Quae opinio non recedit ab Aristotelis doctrina, qui in historus animalium pronuntiauit Ser- spentes ideo esse fiigoris impatientch; quoniam frigidi sunt: qua de re hycme ad cryptas, in quibus est calor , libentissime scina recipere astruit. Praeterquamquod idem Aristotcles hos animantes voraces, & minime bibaces csse constituit: sed appetentia frigiditate stimulatur, sunt ergo Serpentes ad frigidum reduc ndi temperamentum .rib. 1 o. . minim quoq; nostrae accedit sententiae , duin modicum sanguinem , consequentem; exiguum, S imbecillum calorem, de nullum sudolem anguibus ineste scribcbat. Item .HVὸM Greuinus inter nuperos authores non spcrnendus, dum sermonem habet de venenis, ρ. i. multis, & validis rationibus frigidam Serpentum naturam stabilire conatur aduersus illos, qui oppositam opinionem tutari nituntur. Vt omittamus authoritaterii clarissimi Mercurialis dicentis Serpcntes esse frigidos, prosterca quod a Serpentibus venenati mirifico quodam frigore statim tentantur. Nam hoc a fi igiditate Sol entis, aut veneni prodire non porcst, imo quia calor nativus ab cxl mis partibus ad pcnitiores, & praecipue ad cor se conserat, praeterquamqtiod calor innatus patientis a veneno superatur, &extinguitur. Non dciunt insuper innumerae sere rationes, quibus eatndem possumus Gsabilire sententiam. Primum Serpentes si manibus, soli titio etiam ars tuo pertractentur, insignem manibus frigiditatem communicant ri taut nonnulli hac causa moti se-brientibus Serpentes tractandos praebuerint, ut aestuans febris calor raundacturr quo
peracto postmodum ijdem Serpentes, instar glaciei, frigidi in lecto remanserunt. Dein. de habemus hanc uniuersistem propositioncm a Philosopho assignata, scilicet proprium esse caloris dilatare, & aperire, & vicissim propriu ine frigoris constringere, & indurare:
ideo iuxta hanc doctrinam animal habens laxiorem pellem, consequentemi pinos ape tos in temperamento calido, habens vero poros clausos in temperamento frigido erit collocandum. Pellis igitur Scupentum meatus adeo clausos habet, & caro eorum adeo dura, & densa est,ut haec perpetuam frigiditatem adiunctam habere dcinonstrent. Am plius sciendum est, testificante Galeno, aliquid stigidum, calidum , siccum ,& humi dum in relatione ad id, quod temperatum est nuncupari; sed inter animalia homo toto genere temperatum est animal hinc aduertcndum cst, num Serpentes homine, vel calidiores, vel fiigidiores csse dicantur. Itaq; in cognitione temperamcntorum, uniuersa- H Dis μ' iis propositio legit ut apud Galenum, nempe quo animal maiori, vel minori copia san .go calo' guinis redundabit eo maiorem, vel minorein caloris abundantiam habebit: propterea rem anguibus, cum in sua specie minus quam homini insit sanguis; proculdubio conclu- . dendum est ii,sos esse fiigidiores. In dic orum confirmationem alias duas non spernendas rationes addere possumus. Diina est, quod Seipentes quacuinq; trMaseunt, semper quamdam viam humido, &vilcose humore designant , cum aut cm excellens humiditas comitem semper habeat frigiditatem; hinc colligendum est angues in Digida temperatura esse remmendos. Secunda ratio est, quia Serpentes Oua admodum tenuico lice munita enituntur: quare si calore insigni essent reserti, proculdubio putamen ouorum durum csset, qualc in ovis gallinarum conspicimus, cum in gallinis egregius,&validus calor obseruetur. Ex altera parte Petrus Andreas Matthiolus , in commentarijs ad Dioscoridem, praedictae lententiae videtur refragari, dum Serpentes temperamento euidos esse arbitratur; fortassis nixus Avicennae v rbis, qui mirabatur inuentos cs e
24쪽
A homines, qui Serpentes frigidae temperiei esse crediderint. Qii amobrem Matthiolus M'6 Lib.
argumentatur hunc in modum Serpentes, bruma premente, ad latibula confugiunt, . H. 3. quia frigidiorem aerem suae temperaturς calidae aduersum vitat; quemadmodum pi- p. 2I. sces natura frigidi, cum primum aeris caliditatem sentiunt, illico moriuntur. Praediactam Matthioli rationem di soluere debemus dicendo erpentes obfrigidam temporaturam hyeme latibulari,&pisces extra aquam intcrire, non ob aeris calorem, sed quia amplius in proprio elemeto non versantur: sicuti vice versa multa alia animalia in aquis vitam traducere nequeunt, pariter veluti homines temperaturae biliosae hyeme optimam transigunt vitam, aestate vero obcalidum temperamentum aegerrime sese habent. Serpentes ergo natura frigidi hyeme Iotitant,ne ingens anni temporis frigus eorum calorem natiuum veluti sopitum prorsus extinguat. Idq; tali tempore luquido constat, si quis e cauernis Serpentes eruerit, illi etdmob magnam caloris imbecillitatem vix semetipsoς mouere,& proficisci possunt. Demum si Serpentes essent natura calidiores,diuturnam vitam sine alimentis,ob maximam natiui caloris actio B nenr,degere no poliant: At eorum calor cum si ualde languidus, per diuturnum temporis brumalis spatium in loco subterranco sine cibis morantur: hac de causa natura illis carnem , & pellem solidiorem, & crassiorem communicauit, ne infirmus eorum calor cito evanescere posset.
ANTEQUAM verum congressum, & partum Serpentinum ponderemus:
necessarium esse arbitramur Serpentum generationem ad metem Antiquo- rum examinare. Poetae in primis commenti sunt cuncta animantia venata ex sanguine Titanum concepta fuisse, qui cum aduersus Saturnum, & opim belligerare ausi essent, tandem a Ioue superati interiecti luerunt, quorum de cruore Nicanc det in Theriacis ortos esse Serpentes decantata
Fama en multiplici variasaphativs Orma, που, serpentum genas, G quia cauratur ba est, Lesbale mae rara, fundunt,spirans; venenum
Anguipedum fuse proaeisse eruore gigantum Alia Serpentum originem ex guttis sanguineis amputati capitis Meduis di anasse promulgarunt. Id celebrat Ouidius hunc in modum.
Alii exterra, seu potius ex putredine teme Serpentes' prodijsse, haeque ratione arithonem magnum illum Serpentem.olim mgenitum fuisse litteris demandaruntῆ quem pollea Apollo interficiens Pythius fuit cognominatus . indeq; ludi pythij ad perpetuum huius facti monumentum instituti fuerunt,in quibus victor esculeis fro D dibus coronabatur. Ouidius hunc Serpentis ortum eleganter diuulgat hisversibus.
Ergo via diluuio telus, lutiaenta reten:, Lib. I. Meis Sobbus aethereu, iatoq; recanduit aestu; ram. Ed ni in meras species ,parum; figuras
Rediuiuit anticyras . partim nouam- Ira creauis.
Ilia quidem nolui,sed te quoq; maxime I risan Tum genuit, populi ; nauis incognite serpens
Quamquam alij scripserint non ex terra, sed ex sanguine Pythonis omnia animalia Venenata in cunctas regiones pmpagata fuisse. Veru postquam verba fiunt de ortu Serpentum ex putrid is prodeunte, non erit ab re praedictis addere eora opinionem, qui ex putrescentibus humanis carnibus, vel potius ex corrupta spinae medulla Se pςnte4 generari asseuerant. Id Pythagoreorum secta, nec non Plinius litteratum m nimentis consterarunt: quod pestea Ouidius confirmat his carminibus. B a Sum
25쪽
sunt qui eum riavi putrefacta e Pspina sepulcro E
Mutar I cre ant hamaras angue mediatis.
propterea Virgilius huic adherens opinioni de sepulcro Anthise serpentem prodisi- se finxit, dum inquit.
1-i, - cum Liritus anguis ab imis Septem ingens gyros ,septena volumina traxit, Amplexusplacide tumulum, lagri Uer cras.
Pariter Silius Italicus verba faciens de tumulo Zazynthi ad imitationem Virgilij secanit. - - ornato tineres decorarat honore, M virius de chorrendum prorupit as ima
Caruleus macutis auroflualentuus anguis.
Itaq; Prisci hac fortassis ratione ducti,ut narrat Plutarchus in Cleone,Serpentes Heroibus consecrarunt. Aelianus igitur contemplans hanc Serpentis generationem, tandem in haec prorupit verba; nempe, vel id esse fabulosum, vel ad mysterium tria hendum esse: nam si aliquis homo irrationaIem ducit vitam, is in terra tantummodo Serpes venenatis afflatibus humanam societatem corrumpens,tortuosis cogitationibus quotidie dolos machinans, in latebris turpia exercens: aequum erat, ut huius defuncta caro tale animal generaret,sicq; prrmium Serpentinis moribus dignum referret improbus,dum mortuus pater Serpentis efficitur. His igitur,moralibus omissis,non ulli manifestant naturaliter ex eorum cadaueribus Serpentem oriri, qui ante obitum, cadauer Serpentinum olfecerint: quamobrem circumfertur Archelai epigramma creferente Antigono quod sic se habet.
Cancta in se alternu am vis longa reuoluit, me scibas certis omnia mundri Mit. E cura spina Serpens stes mira9 medulla Nasicitur, hoc monerum flutre cadauer halet. Traxerat exanimi visus Serpentis Morem, Post sua, quem rursus funera gignit homo. Credamus nasciocria em potuisse bimembrem.
Exemplis res est nunc ea mιra minus.
Non esse igitur prod igiosum ex humano cadauere Serpentis ortum credendum est; &eo magis, cum Ambrosius Pareus vir proculdubio fide dignus scribat Auenionensem quamdam opificem, quo tempore ipse in ea urbe versabatur, feretrum plumbeum, in quo cadaucr erat, fidelitur undiq; ferruminatum, ne tantillum aeris ingredi posset, reserasse: etenim a Serpente incluso adeo lethali ictu percusium fuisse , ut parum abfuerit, quin periret . Itaq; multo magis ex terra, & imbre putrescentibus Serpentes progigni, poterunt. Id Macrobius innuit dicens: In Aegypto ex terra, & imbre mures nalc i , alijs vero in locis ranas, & Serpentes produci. Hanc ob causam Nerui Scythiae populi,teste Herodoto,quadam aestate,ante Darij expeditionem,solum mutare coacti fuerunt: nam tanta Surpentum multitudo ex illo solo procreata est, ut tali relicta regione, cum Budinis imposterum habitauerint. Item Amyclarum ciuitatem Italiae, inter Caietam,& Terraeinam sitam, a Serpentibus diletam tradunt, quia innumerabilis incleuit Serpentum copia,qui ex vicinis paludibus nascebantur. Quam . uis alij reserant praedictam urbem a Serpentibus fuisse destructam, quia nulli angues ibi occidebantur: siquidem ea vibs Colonia I aconica fuisse dicitur, & Seruius Lacones pythi agoricae sectae constituit asseclas, qui σαρκοφαγιαν interdicebant, ea potissiamum ducti rarione, humanas animas in brutorum animalium corpora, agno probro, transmigrare credebam. Quid plura in corporibus humanis etiam viventibus Se pentes genitos legimus. Nam olim in Hungaria iuxta flumen Thelian accidit, ut tu multorum hominum aluo Serpentes naturalibus sinites gignerentur, & ob id circiter tria hominum millia perijsse feruntur.Plinius etiam retulit inter initia belli Marsici ab ancilla Serpentem editum fuisse. Nos hoc in loco figuras nonnullorum animalium Serpentibus sinitium exhibemus, quae sint iliter ex putredine in eorporibus humanis genita sunt Immo ex capillis niuliere productioribus,di humidioribus Serpentes proia duci narrat Rhod inus. Sed Porta capillos mulieris mensibus laborantis fimo obru
26쪽
1 Essigies monstri Serpentini ab humano utero exclusi. a Vermis Serpentiformis vomitu exclusius. ι Monstrum anguineum ab aluo virginali exclusum. Illuuies per utinam excret3.
27쪽
tos, modico temporis spatio, in Serpentes degenerare affirmat id accidere sitis iubarum Eequi multi autumant ; quae fluentibus aquis cxpositae, paucos post dies, Serpentes Pr creant: laetaminibus quoq; idem accidere scribunt, quando haec sub dio in loco concatio humorem colligente sita sunt, & stramento intecta, ne sole arescant. Verum aliqui , cxPlinio, palum e robore in illo defigunt, ne ibi Serpentes innascantur. Amplius non possumus non mirari,quod ab auibus etiam Scrpcntes prodeant:quan- .f. doquidem Dcmocritus inserente Plinio nonnullas nominat aues, quarum de sanguia, is sis, sὸλ ne consisse Serpcns generatur. Immo maior nostro animo incesse admiratio, dum e
V lis 1 erE plantarum speciebus sub fimo equino locatis, 1 crmium, & Sermi tum pro ri,h prsas gigni species, ex Cardano, intelleximus. Alij potissimum ex Saluia in sterquilinio
putrefacta Serpentes oriri asserunt: quamuis Magi Persari:m, authore Langio, ex solijs salutae in sincto corruptis, Sole & Luna secundam facicin Lconis occupantibus, aucinmcrulae similcm procreant, cuius concrematae cinere lampadibus insperso, domum t . , tam Serpentipus plenam repraesentant. Tandem ex lapidibus etiam generari Serpentes ''7' 'ς apud multos Authores legimus. Caidanus prodit non esse mirum cx substantia humi- F V saxorum putrescente vermes, & Serpentes signi: nam contactu suo lapidcim at x V R '' runt, atq; ex illo attrito, & corrupto aluntur, & augentur. Totum id roborat authoritas
a b ,-ia Baptistae Leonis, qui rcflarento Parco publicauit temporibus Martini V. Summi P - R' ' tificis, in vasto , 8 solido marmore inuentuna luisse vitium Serpentem inclusum , nulla intamdcnsa soliditate apparente rimula, per quam aer ad illud animal subii e posset.
Hactenus de generatione Scrpcntum citra congrcssium satis, superi: dictum sit. Idco tamcn non fir, quin angues more aliolum animantium, ut cxplicatum etiam suit dc muribus sint ut, vcncre stimulante, coniungantur. Siquidem Arii tot cles, cum in m dum congrcsti .souirarorum exposuisset, de coitu ctiam animalium longorum,&ail δ e P L. ui Vciba lacit, asscrtiitq; ijs coitum exerceri complexu mirtuo partium supina-l e iniis ruta , di per partes sty:n , antcraorcs, nempcpaitcs ventris a collo usq; ad cauda intel-lciat. voluit igitur Aristotelis docere Sci penici,cum exigua quadam sui parte copu- Ictitur, ncn p sse prae nuria corporis prolixitate, facile adaptari. Idcoq; cum careant μs vini j mcnbri Tuibus amplexus fieri sola, flexili corporis agilitate utuntur,&complexunoomodo mutuo se se obuoluentcs venerem absoluunt. Immo in huiusnodi actione adeo sunt qui λι- , inter se cCnucluti, ut intuentibus unus Serpens biceps cile vidcatur, & quamuis dix
absuo . rit aliquis Ezrycntes,testibus carere,& propterea congressum ritu aliorum anima lium non poste exercere: attamen sciendum cst ex superius narratis de natura, & m ribus corunucm ad avitis Aristotelis, loco testium duos habere meatus, qui venere
tempore, semine latifico implentur: quo tempore postmodum, ex AEliano, grauissimum odorcm spirare solent Caeterum Scrpcntes non solu cu animantibus propriε speciei,sed cu aliis etia specie diuersis congrediuntur. Quandoquidcin multi promulgarunt murmnas ad si u litus elapsas congi cssu Serpentum impleri,cui sententiae Oppianus adstiput, i desta latu Cit: quamobre Plinius scriptum rcliquit, iuxta aliquoru mentem, murinas esse ta- tum iaminini sexus,&ex Serpentibus concipere: ideoq; Piscatores huius non ignari sibilum Serpentu ore aemulantur, quo in gnae euocatae facilius ab ipsis capiuntur. Verum huic opinioni Atheneus, & multi alij reluctantur. Circa partum, esse in Asia Serpentum genera narrat A lciatus, quos ore eniti hominum opinione compertum est; qui aulit horde Amphisbena fortassis verba facit. Alioquin , inYta Aristotelis sententiam, animalium expeduin, alia pariunt animal, Ut vipera, alia Ouum, ut genus piscium , & caetcri Scrpretes. Oua autem continuata quadam serie contexta sunt ad instar monitis,quod gutturis muliebris ornamentum esse solet. Haec otia ex Plinio, in terra conduntur, destiquenti anno angues cxcluduntur. Occasione quantitatis Ouorum buri cratini Incris, quaeli solet, an berpentes ultra quemdam num rum determinaiatum multiplicentur. Cardanus ultra metam quamdam Serpentes non multiplicari
arbitratur, hac potissimum ductus ratione, quia humano generi admodum infesti, &rstillari sint. Ex altera parte Maliger in exercitationibus aduersus Cardanum , praedi-rxercit. et alia cxplodit sentcntiam: quoniam si illa vcra esset, nulla planta venenata v. s. aconi a 3. tum,& napcllus plusquam unicum semel proferret, quod vcritati repugnat; cum apiae lictae plantae, ut experientia docet, copiosillima producant semina. Non possumus igitur praescriptum venenorum numerum assigrare.PMterca addit Scaliger non in pen- . ' dere
28쪽
Hist. Serp. & Dra C. Lib. I. Is
A dere periculum,ut uniuersum humanum genus a Serpentibus deleatur, eum maxima pars terrarum orbis huiusmodi animalibus careat.
OVALIS sit vox huius animalis,ex doctrina Aristotelica percipiendum est.
nam in historijs animalium, inter animantes lingua, & pulmonibus praeditos nonnulla collocabat animalia, ut Serpentes, qui longum sibilum edere solent. At quia haec vox anguibus, & tu studinibus quodammodo videbatur communis, propterea Plinius animaduerteba t ab anguibus logum sibilum, & a testudinibus obtusum reddi. Aliter caeteri autbores uno ore Aristotelis, & Plinij sententiam confirmant. author Philomelae sic canit. Ecce venenosis sirpendosartiat anguis. B Lucanus pariter huic asserto subscribit,dum ait. desedis aeris, et Limu ferae, quod sibilat anguis. Baptista etiam Mantuanus idem sentit, quod caeteri, dum inquit.
Ab assertis colligendum est sibilate nil aliud esse quam sibilum edere, quod de Seriapentibus dicitur. Imo quandoque competit etiam hominibus, quando, ad aliquem deludendum, sibilum emittunt. Sibilus cnim est sonus, qui compressis dentibus, &partim diductis labijs ab honi inibus formari solet. Verum quia huiusmodi sonu Serpentes saepius emittunt; ideo sibilus tanquam vox Serpentis propria celcbratur. Haec autem vox sibi Ius in singulari numero masculini generis, in numero autem multitudinis, mas culini,& neutri apud authores legitur. Deinde est vox aequivoca cum si bilus apud Poetas fiatum ve ii: designet. Scripsit enim virgilius hunc in modum.
C Insuper pro nomine etiam adicetiuo usurpatur: etenim Virgilius interdum ora sibi Ia,nelnpe sibilantia nominauit. Item apud Graecos συριγυι't,vel συρισμὰ sibilus exponitur: deinde hunc sonum proprie homini, &postea Serpenti attribuunt. Vertim Apollonius sermonem habcns dc Serpente custode velleris aurei, sic scribebat μι ξυ-ελώριο dest immensum sibilabat: uamuis ρωζ ω in Graecorum scholis proprie stridorem edere significet: attamen ab Homero interdum pro sibilare usurpatur.
SERPENTES con noluendo semetipsos,&flexuosis impulsibus incedere
publicauit Galenus: cum nunquam, nisi morientes extendantur, i ta illud
D --, Serpens e volnis lubrica tergr. Immo ex Aristotile, eodem modo, quo in terra reptant, in aquis etiam natare dicuntur. Non deluerunt, qui in hanc venerunt lenient iam. Serpentem anteqriam Adecepisset Euam, pedibus usum fuisse: ideo in lacris litteris legitur: quod Deus post hominis lapsum, dixit Serpenti, maledictus cris prae omni animali, super veniatiam, seu pectus tuum gradieris quasi prius usum pedum habuistet. Chrysostomua tamen animaduertit Serpcntem etiam ante crimen Euae pedibus caruisse, Deumq, post primorum parentum peccatum, iussisse Serpenti, ut imposterum super humum reperet; quia prius erecto corpore facultatem conueniendi Euam habuisset; quare merito damnatus fuit, ut super solum serperet. Hoc autem est consorme doctrinae Aristotelis,qui scriptis madauit naturam noluisse temere Serpetem pedibus carere, quoniam id quod optim si est, scin per respicit, & pro subiecta sibi materia operatur, saluti sumpor consulens,& speciebus conteruadis prospiciens.Praeterea alia assignatur causa, propter quam anguibus pedes desint nimirum,quia nullum est sanguineum animal, L. Mars Eclog. F.
29쪽
animal, quod pluribus quam quatuor modis si moueat unde manifestum est ob Ion. Esitudinem Serpentes esse enoinrcs, atq; asymctros: hac de re pedibus carae necesse osuit . Pluribus enim , quam quatuor podibus inccdcre non potuissent, quoniam ita recanimalia exanguia rccensenda suis knt. Deinde si duos, aut quatuor habui flent pedes, quibus animalia sanguinea gradiuntur, ob incommodam corporis longitudinem , aut Cinnino se mouere non potuiscnt, aut lai do admodum motu incinissent: quare Tarius suit ad eorum conseruationem, ut quibusdam corporis flexibus, veluti supcrius sitit declaratum , mouerentur. Hinc clarum est angues per gyros, & flexiones melius gradi . Siquidem dum se volutant, unam partem corporis flexionibus a terra Icuant, &aliam supcr terram ponunt. Amplius contra natur in aliorum animalium, caput reliquo corpore quiesccnte ad partem posterior , ob vertebras cartilaginosas, vcluere , positant.mq, hoc temere fabricatum cst a natura: sic enim suum corpus longum, & angustum in partem aduersam rcspiciuntus inclitis tueri possitiat. Itaq; ansucs costis , &squamarum nixibus rcptant, quas a summo gutture ad imam aluum a uali ratione dispostas habent. Squamis enim quasi unguibus, & costis quasi cruribus innituntur. FHae autem sunt asperae, ut in vipera, caecula, & Serpento Estulas ij saepe obseruaui. inus. Quocirca si accidat, ut in aliqua corporis parte costa collidatur, illico Serpens admodum languidus, &debilis in inctu redditur; cum ictus ille spinam soluat , per quam corporis motus agebatur. Tandem D. Augustinus in Genesim scribcbat,Scrpen- res idco carere pedibus, quia, cum sint animalia maximo astu ad nocendum praedata, necessc fuit iplos repere, ne corum vestigia audirentur. Apud Graecos tiam sinio o ι vel bum est,quod de motu Serpentum, di vcrmiu: in circumistur,qui se se in arctum colligentes,& posteriora attollentes progrediuntur. iuxta illud.
Nam in Graecorum stliolis ἐιλιαποουαι expcnitur voluendo trahor ; qualis motus Serpentibus competere vidctur . Veluti ctiam ἐρωει, serpere, & volutare ad Scrpentes attiner c asserunt. Item tacitus repens vertitur,&ad Scrpentum genus spectare fatetur Haesychius. Alioquin Σιωπυ- 'is , quod verbum signiti at inorbcin circumdo, Serpentibus tantummodo competit, quando suis sp:ris aliquid cita Gcumdant.
IR C A loca a Serpentibus fiequentata, primo illa enumerabimus, in quibus minime viuunt, deinde cuncta alia, tum calidiora, tum frigidiora ab illis ha- bitata recensebimus . Plinius in primis animaduertit Ebus uin omnium animalium nocentium esse experiem, neque aliunde inuecta sustinere. Angli ctiam reserui. in Hybernia nullum venenosunt animal inueniri,& Serpento nauibus illuc allatos statim interire o terra ex Hybernia allata consipersos continuo exanimari.Fluuius quoq; non longe a Lituania est, qui nocuos animantes non nutrit ἰ imino si nauibus Γαν d latis angues adhaeserint, cum primum huius fluminis aquam attigerint, edito sibilo alio H, confugiunt, ut habetur in historia rerum Polonicarum.Idem Sardiniae accidere Solinus prodidit: Idem Gauleoni Lybiae regioni Textor attribuit. Legimus etiam in historia Laponiae, Serpentcs ibi non gigni, neq; aliunde imiectos ibi viuere posse. In Creta nul-1, Gisia los esse bcFUntcs, neq; alios nocuos animantes Aristoteles, Plinius, & Solinus attestati sunt. Bellonius tamen nonnullas Serpentum species solum cretense coletes obseruauitοῦ ' neq; veneno turgeres esse arbitratus est, sicuti postmodum experientia docuit: nam ab uno,qucm persequcbatur demorsus in manu,nullum aliud incommodum nisi solata cicatricem sensit: hac de re Antiquorum opinionem postunaus tutari, qui ni illii noxium animal in praedicta insula morari asscucrarunt.Britanniam quoq;anguibus carere tribus de causis astruit Cardanus. Primo, quia ob immensum stigus ibi pauci generari possut; lacundo, quia illa regio optime colitur; terito tandem, quoniam, qui geniti sunt, ex-δ ternunantur. Maliger verὐ non iniuria praedictas rationes refutat ; cum multa tuo ref 40 ' praedictis stigidiora, & cultiora berpentum magnam copiam producant εἶ id situr na
30쪽
A tura loci potius tribuend si esse existimauit. Si cui de multis alijs locis 'perius est ex
ara tum .Quid dicendum est de Paradiso icrrestri, in quo Serpentem non versari multi j., autumantὸ Abdias agens de topograpiata I aradisi delitiarii,scripsit Serpente huiusmodi sedem non colcre, quoniam per ipsum Angelus inuidiam suam exercuit: propterea a Deo ditis allectus panis in loco benc dicto habitare non pote st. Angelum enim liuor c ccupauit, cum Dei imaginem in homine perpendisset: quamobrem inuidiam concipiens vi angelica Serpentem ingressus sua sit uxori Adae, ut vetitu a Deo
pomum tuto comederet. Hactenus de locis a Serpcntibus non secquentatis. Modo ad enumerandas regionis a Serpcntibus quotidie vcxatas accedendum cst.
Primum loca meridici obuersa recensebimus cum multi authores in locis calidioribus pestifctos produci Serpentes asseuerent. Umissa igitur insuIa Colubraria, seu ophiusa quam,ob Serpentum copiam Plinius inhabitabilem redditam fuisse astruit: , . . nec nou Melitaea Italiae insula Serpentum stracissima, ubi lapis, vel terra Gratia S: Pauli nuncupata,aducrius vcnenum probatissima nasciturii mino& Pharo olim AEgy-B pti insula, quae ex Aeliano,multis, de varijs Serpentum spcciebus scatebat. Reducere oportet ad mentem Thessaliam tanto anquium numero redundantem, ut, niti a Cicon ijs voraremur, proculdubio incolas a suis sedibus expellercnt: quemadmodum accidit incolis oppidi S. Viti in Gargano Apulis monte, quos, ut notat Leander iahistorias, anguium multitudo adegit alio migrare. Addamus Arabiam, in qua Her Lιb. I. dotus scribit innumeros sere Serpentes circa thuriseras at bores tanquam illarum cu- 1l odes versari,qui postmodum in Aepyptum volare dicuntur,vbi, nisi ab auibus Ibi-d ibus extinguerentur. totam Aepyptum dissiparent: qua de causa a gente Aegyptia praedictis auibus summus habetur honos. Neq; praetermittenda est Numidia ob Sempcntum copiam memoranda, quorum morsibus venenosis. attestante Ioanne Leone, inulti quot annis mortui inueniuntur. In AEthlo Isia postea Serpentes numerari non curipossunt, nam ibi, ut narrat Pierius, inuicem in gyrum volvuntur, ut montis speciem intuentibus reprssentcnt. Insuper totam Africam Serpentum adeo feracem Strabo,&Solinus praed icant, ut agricolae araturi necessario praealtas induant ocreas, ali
C quin lethales Serpentum ictus effugere non possunt ideoq; ibi nascitur plauta Scor- 6. P,
Zonera vocata, autho I cI orta, cuius usus aduersus Serpentes tantopere cUmmendam cap. 13.
tur. Deniq, Petrus Martir,&Paulus Venetus tot, & ta grandes in Indijs versari Serpentes scribunt, ut aduenis maximum timore afferant. Caeterum aliqui arbitrantur
in solis regionibus calidis Serpentes diuagari ob connatam ijsdem animalibus frigi-d ita ic m, tum etiam, quia calore ma gis multiplicari, & citius augeri credant. Verum illa pars Europe iuxta Septentrionem lita, ut memorat O laus magnus, pessimos nutrit Serpentes, licet quoad natui a m veneni languidioris, quam Africani esse fera tur. Propici ea in huiusmod i regione aquilonari, ex ex eodem Olao magno, pastores ab anguibus per campos, & sylvas vagantibus maximam noxa quotidie reciperent, nisi opportunis remedijs muniti semper incederent. Immo in parte etiam Septentrionali regni Indiae vastum esse desertum dicitur , in quo infiniti sere Serpentes stabulantur. BOhemia sita cis mare Livonicum, stultitudinem, & magnitudinem anguium producit, ut pastores, ex Maligero, cum illis perpe ua bella gerant. Gest erus etiam D recitat in montibus Helvetiae maximos Si rpentes a viatoribus quotidie conspici. In Italia, & alijs etiam frigidioribus regionibus multos Serpentes, sed minus venenatos esse Cornelius Caelius traditi idcirco addit Scaliger in Lobardia,& agro Ferrariensi varias Serpentum species inueniri. Hunc loca peculiaria,quibus ut plurimum Serpentes delecta tus, resensere debe- Δd rem Greuinus anguili habitationes statuit esse caulas, casas rustica S,cauernas, mO
res, & prata secus sylvas caeduas collocata. Caelius Rhodiginus sylvas odoriferas ab an quibus frequentari diuulgat. Quamuis picrumq; in montibus,& locis aridis liben- L.Z.ιραώ. tissime versentur.Vnde Nicander in Theriacis pronunciat inmote Othry varia Sem limipentum genera vagari:bed aduertendum est,quod author per hunc Graeciae molem, satum. i eliquos omnes Serpentibus redundantes intelligere voluit; dum cecinit.