장음표시 사용
441쪽
A Q eruilius Caepio, qui Viriatum interfecit. L. Mummii meminit etiam Eutropius ita: L. Murci mius in Lusitania bene pugnauit. DE COS. AN. DCI.
Hic annus consules habuit Μ.Marcellum, L. Valerium Cassiodoro teste: Μarcellum & Flaccum Siculis fastis: Μ. Claudium Marcellum, L. Valerium Flaccu, Obsequente. Hic Marcellus ter ut dixi consili sitit.auctor Paedianus in Or. pro Scauro ,'Cicero De divin. εcn De fato. L.Valerium Fl. accum in magistratu mortuum inuenio scriptu duntaxat in Capitolinis tabulis. in quia bus Marcellus etiam in consul notatur. His cos. turbinis vi in campo columna ante aedem Iouis decumsa cum signo aurato. qu simque aruspices respondiΩsent, magistratuum & sacerdotum interitum fore, mnes magistratus se protinus abdicauerunt. Obse-Juens. Eodem anno prospere in Gallia dimicatum 1em auctor est. De re in Hi 'A-s ref .c Hoc anno ulterior Hispania M'. Acilio praetori prouincia obtigit, citerior M. Marcello consuli. siquidem ille Mummio, hic Fuluio successisse ab Appiano tradiatur. Obsequens in Lusitania his consulibus varie pugnatum scribit .recte: Appianus enim M'.Acilium rem. aduersiis Lusitanos bene gessisse ait, verum ubi in hiberna exercitum reduxerit, omnes rebellasse, ac Romanorum socios inuasisse. M. Claudius cos. ut prospere pugnauerit in Celtiberia, in triumpho eius expona.
D L. Lucullum, A. Postumium cos. subdit Cassod rus: Lucullum & Albinum Siculae tabulae : Lucullum& A. Postumium A. F. Albinum Capitolina fiagine ta: L . Licinium Lucullum, A. Postumium Albinii cum Epitoma TLvilii Orosius. Eorundem sic meminit in Bruto Cicero, A. Albinus is qui Graecὸ scripsit hist riam, qui consul cum L Lucullo fuit, & literatus & d sertus suit.Et in Lucullo, A. Albinus qui cum auo tuo
Luculle consul fuit. Auum autem appellat L. Luculli
442쪽
eius qui cum Mithridate bellum gessiti quod etiam tra Adit Plutarchus in Lucullo. De re gesta in Celtiberiis O LUPAnia, σ
M. Claudius Marcellus cos. auctore ut dixi Appiano bellum in Celtiberia post Q obiliorem excipit.
Eundem consulem in Hispania rem prospere gestisse auctor est Eutropius: omnes Celtiberiae populos p
casse, epitoma x L vir: tributum ex Celtiberia DC talentum exegisse,Cordubam oppidum condidisse, stra- Bbolib 3. Appianus ite multa oppida Celtiberum Marcellum in ditionem redegisse scribit: Nergobrigas pacem petentes ad senatum reiecisse :senatum Lucullum consulem in Hispaniam misisse: Marcellum circum sensa Numantia rem ante Luculli aduentum composuis. se, atque huic bello finem fecisse. Quibus ex reDus in- . t iligi potest Marcellum etiam in cinulatu Luculli procos rem gessisse An veri, triumphauerit, parum exploratum est. mihi quidem res triumpho dignas gessisse videtur, quum bςllum confecisse ante suc Oris adueritum tradatur. De rebus autem a L. Lucullo consule gestis sic scriptum inuenio in Epitoma x LVIII, L. Licinius Lucullus,Α.Postumius Albinus consules, quudelemimsuere agerent, nec quenquam gratia dimit terent, a tribunis se qui pro amicis suis vacatione impetrire hon potuerunt, in carcerem coniecti sunt .Hisp
hiense bellum quum parum prospere aliquoties ge
stum ita consudisset ciuitatem Romanam, ut ne ii quidem inuerit rentur qui aut tribunatum exciperent, aut
Imati ire vellent,P Cornelius AEnaili. anus processit, α besiepturum se militiae genus quodcti': imperatu esset: proscssus est. quo exemplo ad in ditandi studita ὀmnta incitauit. L. Lucullus consul, quum M. Clauditis Μ ἡ celd, cui successerat, pacasse omnes Celtiberiae populo svideretur Vaccaeos, Cantabros;& alias adhuc incognitas nationes subesit. Ibi P. Scipio Jmilianus L. Paulli F. Africani nepos, sed ad opinius PGuocatorem ban
harunitribunus militum occidit, & in expugnation
443쪽
I, Intercatiae urbis maius etia periculum adiit. nam mi rum primus omnium transcendit. Appianus item hoc
primum anno milites sorte lectos scribit, P.Scipionem ultro se ad militare munus suscipiendum, quodcunque delatum esset, obtulisse: Lucullum Vaccaeos sine S. C. insontes adortum Cauceam oppidum contra fidem datam expugnasse, Intercatiam in sidem recepist e, Paulantiae obsidione dimissa in Turditaniam livbernorucaussa se recepisse: fine autem Vaccaeorum bello imp sito,Lusitanos, qui finitima loca populati erant,ad mi LB le quingentos caecidisse: Lusitaniae partem ipsum, alteram Galbam praetorem diripuisse : eostem pacem petentes contra fidem interpolitam, paucis, ex truibus Viriatus fuit, elapsis, interfectos: ipsum, subd sine S. C. bellum Vaccaeis intulisset,die dicta absolutum. De Scipione ad Intercatiam a barbaro prouocato. scriptum est etiam apud Appianum , & eum qui de viris illustriabus tradidit . eundem a Lucullo in Numidiam ad elephantos a Massanisa petendos missum tradit Appianus in Lybica. Quo autem anno L. Lucullus consit Vaccaeis subactis Lusitaniae partem vastabat, eodem altera partem ut dixi populatus est Ser.Sulpicius Galba praetor.ita ut scelus Lusitanorum contra fidem in erfecto' rum ab aliis non Lucullo , sed Galbae tribuatur. se enim Suetonius in Galba, Familiam illustrauit Ser. Galba consularis temporum suorum eloquentissimus,que tradunt Hispanilam ex praetura obtinentem x xx Lusitanorum millibus perfidia trucidatis Viri tini belli caussam extitisse. Et Valerius cap. De perfidia,Sex G al
ba trium Lusimniae ciuitatum conuocato potulo, tan-D quam de commodis eius acturus, nouem multa. nqui-
sus flos iuqentusis consistebat, electa & artius ι xuta partirn trucidaui parum 'endidit. Itaquς biennio post rogatio lata L, Scribonio trib. pl. yt Lusitani. lui in
fidem populi Ro ge tu ά Ser. Galb in se ili .venissent, in libertati ui 1i cmur. cui Galba ipse rς pondit, se Lus nos prope se castra habentes gaesidisse, quod compertui ab tat, atq; honii'ς suo ritu
444쪽
imo habuisse. Eundem Galbam amὰ susum a Lu- Λstanis fuisse tradit Appianus,& Orosius ita, Ser.Galba
praetor a Lust. anis magno proelio vi crus est, uniuersiaque exercitu amita ipli cum paucis vix elapsus esiugit. Et in Epit. xxviri, Scr.Sulpicius Galba praetor malEaduersus Lusitanos pugnauit.
Consules hic annus habuit L. Quinctium, M'. -- Lum,auctore Cassiodoro. quos Plinius lib. 7 cap. 36, C.Quinctium, M'. Acilium vocat: Cicero lib. I 3 .epi- solarum ad Atticum, Quinctium S Manium, in Ca- istone T. Flamininum, M .Acilium: e6sque undeuigetamo post Ennii mortem anno ait factos. Siculae tabulae Flamininum & Balbum: Capitolina fiagmeta FI.
Quinctii Flaminini, qui Philippum deuicit, filium esse
opinor. Victoria L. Luculli consulis Celtiberi ac Va caei, perfidia Ser. Galbae praetoris Lusitani hoc anno atque etiam sequentibus quieuisse videntur. quando autem rebellauerint,phst indicabo.
Ιn hunc annum consules profitetur Cassiodorus L. Marcium, M'.Manilium,irEmque Epitomax Lix.Censorini & M'.Manilii Cic. in Lucullo meminit: Cens
rini S Manilii lib. ii ad Atticu: M'. Manilii in sexto Dexcp. Eosdem nominat Appianus in Libyca L. Marciii Censerinum, M' Manilium: itemq; Cenirinus De die natali. Censorinum & Nanilium Siculi fasti: Censeri num,Μ'.Manilium P. F.P.N. Capitolinnin quib' Censerinus etiam C. F.C.N. post incensura dicitur. viriq; Africa prouincia decreta est. His cos. Prusas rex Bithy Dniae a Nicomede filio adiuuante Attalo rege Pergami occisus est. Quum legatos ad pacem seriendam inter Nicomedem N patrem Prusiam Romani misissent,&
unus ex iis c. aput multis cicatricibus fartum haberet, alter pedibus aeger esset,lertius ingenio socors haberetur, Cato dixit eam legationem, nec caput, nec pedes, nec cor habere.Appianus, Epit, L.
445쪽
II De bino teriis Punico. Iisdem consulibus bellum tertium non ilum Pc nis indictum, sed etiam initii est. quod post intra quadriennium Carthaginis ipsus est excidio terminatum. de quo bello indicendo saepius ante etiam a Ronam is
agitatum fuerat. Nam quu Q uiuio, T. Annio Vt opinor consulibus legati Carthaginem ad disceptandum de agro inter Massanisam & C.irth. I iniensis co-trouerso missi inter quos fuit etiam M. Cato) Carthagine vim ingentem naualis materiae se deprchendisse
B renuntiassent, univcrsum senatum valde comouerunt.
Itaque sequenti ut puto anni, Marcello & l lacco consulibus, quum in finibus Carthaginiensium maximus Numidarum exercitus , Archoba mane duce Syphacis nepote, diceretur esse, M. Cato suasit ut Carthaginiensibus qui exercitum specie contra Massantiam regem, sed reuera contra Rommos accitum in finibus haberent, bellum indiceretur. contradicente P. Cornelio Nasica eo qui a senatu vir optimus iudicatus fuerat,placitit legatos mitti Carthaginem, qui specularetur quid C agerem, castigato senatu Carthaginicii sum quod contra foedus exercitum & nauales materias h bcrent, pacem inter eos & Massaniam fac e voluerunt, M. assa- nisa agro de quo lis erat, cedente. scd c, isgo Amilcaris filius, nomo seditiosus qui tunc in Diagistr. tu erat, ita usenatus pariturum se iudicio legatorum dixi lici, ita, bellum aduersus Romanos Gadclido, concitauit, ut lcgatos quo minus violare uri fuga explicuerit .id nuntiantes insessum iam senatum Carth. aginiensibus infestiorem fecerunt. Lucullo autem & Albino costilibus, Gut, iussa Mas unisu: fili is denuntiauit Carthagine delectusag:, classem comparari ,& h. , i d dubium bellum ili ui. Quum Cato suaderet ut iis iacitum indiccretur , Nasica dicente nihil temere ficiundum, placuit dccc ira tilegatos exploratum. Acilio autem & Quinctio cons. libus quum l ati ex Africa cum Carthaginiensium oratoribus & Gillussa rediis lent, dicerentque se & cxercitum & classem Carthagine deprehendisse, per rog. arisintentias pilacuit. Catone dc ali:s principibus sci a tus
446쪽
tuadentibus ut in Africam confestim transportaretur Aexercitus,ouod Nasica diccbat nondum iustam sibi caussam bellandi videri, placuit ut bello abstinerent, si Carthagini elises classeri exussissent,& exercitum dimisissem: si minus, proximi consules de bello Punico reserrent.Quo factum est ut Cato sic loquatur apud Cicer ne illo anno, Ego senatui quae sunt gereda praescribo, ει quomodo Carthagini male iandiu cogitanti bellum
inferatur, multo ante denuntio blarcio autem & Man
ito consulibus inter Catonem & Nasicam variis cert tum est sententiis. Catone suadente bellum, &vttollo Bretur Carthago, Nasica dissuadente, placuit tamen, &Quod cotra foedus naues haberent,& extra fines excercitum eduxissent, quodque secto Massani sar arma intulissent,& quod filiu eius Gulussam, qui cum legatis Romanis erat, in oppidum non recepis ent, bellum iis indici Consulibus ambobus Africa prouincia decreta, & ut bellum cum Carthaginiensibus gererent,atque Carthaginem excinderent, quorum Manilius pedestribus copiis,Censbrinus classi praefectus est. Prius quam ullae co . Plae in naues imponerentur, Vticenses legati Roma ve- Cnerunt, se se que omnia dedentes.ea legatio velut maximum belli ome grata patribus, acerba Carthaginiensibus filii.legati triginta Romam venerui, per quos Carthaginienses se dedebant. Catonis sententia peruicit, ut decreto perstaretur,& ut consules quam primam proseisceremur ad bellum.qui ubi in Africa traiecerunt ar thaginiensibus euocatis primum arma tradere classeinque comburere, mox eos iussa diligentissime facientes procul a mari passuum x millibus considere urbe relicta iubet. Iis imperatis, quippe quae crudelis lima essent, DCarthaginienses incensi, quu omnino aut urbem defendere, aut una cum ea pugnando cadere statuissent, ast.
Parantur ad bellum. Itaque protinus & Asdrubalem tolli bello imperioque praeninim, & non ferrea solum &cvnea arma, sed etiain ea Heficiente materia, aurea atque argentea faciunt. Quum ergo Carthaginiensium hoc loco res essent, magnaque In ipsa urbe trepidat, Ovessaretur, tum consules urbem ipiam, quod infirmit
447쪽
Α adhuc Poenorum opibus ea se facilius potituros esse ili erarent, omni conatu exteplo oppugnare aggressi sent. verum quum re saepius tentata nihil adhuc efficere potuissent,tandem commodissimum rati suturum , si per quandam murorum partem , quae paulo antὸ deiecta nondum probe suerat restituta , inuaderent, ea omniano ex improvise irrupere constituerant. at vero P. Scipio Emilianus,qui tribunus militum M'. Manilio ad quartam ilitonem venerat, quum Poenos cognito cta sulum consilio suos ita disposuisse audis et,ut alii arma B ti Romanorum impetum sustinerent,alii inermes ligna& lapides in eos ingredientes ex loco superiore coniucerent, maximum, quod Romanis militibus imminer Iericulum prouidebat, sibi esse propulsandum censiuit. taque quum eohortes suas in plures partes distribuis.set,esque non procul a muris ex interuallo constituis sit, datis mandatis effecit ut no eos solum qui in urbem irrumpere, sed illos etiam qui lac csientibus instare hostibus cuperent ii certamine cohiberet. In Epitoma Liuiana scriptum inuenio, lianc consilii temeritatem non C consulibus tribui,sed duobus tribunis,qui quum neglectos ab una parte muros cum cohortibus inuasissem,& ab hostibus grauius caederentur, a Scipione esse P tissae sim conseruatos. ab eod Emq; castellum Romanorum quod nocte oppilenabatur, pancis equitib' adiuuantibus liberatum. Ad haec veri, quum Ccnsorini discessu, qua Romam comitiorum caussa decesserat,m ioribus animis Poeni semptis, summa vi ex urbe silentio noctis egressi castra Romanorum infesta redderent, Scipio e portis castrorum egrcssus iis quae longius D a s roelio aberant, quum impetu in Carthaginienses fecisset, eos tum repentina eruptione adeo exterruit ut
extemplo eastra Romanorum reliquerint,& intra moenia se reciterint Paucidi etiam pin diebus quum Carthaginienses Romanorum nauium praesidium inuasi seni, simulque ciues in urbe ad arma conclamauissem, Scipio, Manilio se,quod clamoris causam ignoraret, 2 stris tenente, magno animo trepidantes cohortes
suas educit,tum quosdam eum accensis praeire fasib
448쪽
is iubet,non ut per noctem acie dimicaret, sed ut illis tu- Α ii inultuosius omnia peruagantibuό maioris speeiε murueti titudipis offerret,atque terrore hostibus incuteret.quo
iii Dcto hostes perterriti statim nauium expugnatione Da missa iri urbem refugerunt.Interea Manilius castra co- a tra Asdrubalem mouere quum statuisset, is tum ad Ne 2 pherim urbem cum exercitu erat peraegre id Scipioris tiebatur. videbat enim imperatori per angusta ac dissi-α cilia quaedam loca exercitum esse ducendum. mu au- a tem promotis copiis ad ipsa Asdrubalis eastra per triani fere stadia peruenissent,ac flumen quoddam traiiciem Bia dum esset, de receptu suorum cogitans,se anxio esse MN nimo dixit. ea vero res solicitum Scipionem habebat, is quhd alio tempore atqtie alio ordine in Asdrubale mouendum fuisse censebat. Tribunis autem reliquis repuis Enantibus, minimEque vicino iam hosti cedendum arii bitrantib',ne,si pedem reserret, ab hostibus quasi mo, tu fugientes a tergo inuaderentur, monuit consille Sci pio ut se saltem ante fluuium valli praesidio comutunia in ret,qub se, si forte pelleretur,recipere statim ac sine pe-
riculo posset. quod consilium ita ab . illis irrisum est ut C quidam etiam ex iis gladium se abiecturu esse diceret,
si h Scipio, non blanilius,imperaret.Eorum ergo aucto-
ritatem sequutus Manilius,fluuiu traiicere statuiti quo i facto repentε cum occurrente sibi Asdrubale ad ma ntis venit. Asdrubal autem, postquam vario utrinque
proelio dimicatum est, suas in castra copias, ubi a Ro- manis legionibus nihil accipere detrimeti poterat, sibi
reducendas,nullamque Romanis copiam dandam esseis pugnae putauit,ratus,id Quod res monebat, Rohianos
inopia commeatus ex iis locis mouere se coactos sibi viii ipso flumine traiiciendo occasionem ad eos dorienis dos vel maximam daturos. itaque obseruato diligentern eo tempore quo ipsi. pedem reserentes in ipsb tranan-
do flumine impediti essent, atque ordines propter anti gustias vadorum intertu pissent,eductis copiis Indique in eos incautos invadit, eosdἡmq; secum dimicare vetiniquissimo loco compellit. Scipio autem quuna rem a Romanam summum vi discrimen adductam videret.
449쪽
Α haud sibi moram interponendam ad suos quoquom sedo posset subleuandos ratus, sitis ut in re trepida potuit salutare consilium cepit. ad trecentos equites, quos secum habebat,aliis,quos maxime potuit cor uocatis, mnes in duas partes distribuit, mandauitque ut alii iaculasagittasque in hostes coniicerent, alii interim iis qui densi iaculando essent, recentes integrique succed rent. atque ita orbe quasi quodam mutua pugnantium
commutatione praelio certaretur. ipse ad omnes partes adequitans omnem pugnam sortitudine, atque consi .
v lio sustinebat quum iussa diligentissim E fortissimeque ab omnibus ferent. grauisisque premi iam Asdrubal via
deretur,eos qui flumen transibant,relin ruere coactus, se totum in Scipionem conuertit Ita illis fluminis commode traiiciendi spatium datum est. Scipio post se Griissime ab Asdrubalis impetu liberauit. in ea pugna multi
Romani desiderati sunt.inter quos tres potissimum tribuni ex iis quibus praelium maxime committi placuerat,ceciderunt. Interea Romanis, postquam in castra peruentum est, cohortes octo alii alium numerum edic deriit quae se a flumine praelii eius initio in editum coulem quendam subduxerant,ab Asdrubale obsideri, magnoque in periculo positas esse renuntiatum est. Onanibus eo nuntio gratiisti ine perturbatis, quum quidnam opus facto esset, consultaretur, caeteri quidem deserendos eos, nec paucorum conservandorum gratia pluris mos tantis periculis obiiciendos censebant: at Scipio monens in suscipiendis rebus prudentia, in adeundis periculis animi magnitudine opus esse, se quide nunquapassurii essu dixit, viros sortes subsidii inopia in manus noui uiri peruenire, sed semetipsum ad eos eximendos obsidione ,si posset, aduoIaturum . quare paucis equitibus delectis,& commeatu paucorum dierum se impio,
pollicitus se aut victorem in castra reuersurum, aut pugnando una cum caeteris periturum, ad hostes conte dit. quum autem ad collet cum in Quo cohortes obsidebantur, peruenisset, cliui summa contento cursit suo perar, sic, ut tantummodo vallis inter se & hostes in-tUcederet. inde omnia contemplatus , in Pecnos qui
450쪽
iam acrius Romanos obsidione urgebat,diuersis ε par- Atibus impetum facit. Ii quum se repente undique ci
cunuentos viderent, fuga salutem petere contenderuti
eos fugientes Scipio suos longius persequi vetuit, ocquod se effultum numero inferiorem esse non is nora bat, & quod suis sibi hoc esse putabat, suos se e maximis obsidionis periculis contra spem omnium facile e- ripuisse. Angebat interim ea cura plerosque qubd occisorum tribunorum corpora sine sepultura iacerent, eiusque rei procuratio requiri a Scipione tacitis serὸ vocibus omnium videbatur.id quod sentiens Scipio, tu e- Bdam di muti ex captiuis Carthaginiensium iussit, eumque ad Acsrubalem proficisci, praecipiens ut verbis ab eo suis sepulturam cadaueribus peteret. Asdrubal aute, siue quod hoc humanitatis esse censeret, siue quod iam tum Scipionem metuens ei obsequi potissimum cuperet, corpora tribunorum ex annulis aureis,quum cet
ri ferreo uterentur, scrutatus, diligentissi imo sepelienda curauit. His de caussis Manilius ac tribuni & uniue sis denique exercitus, quum legati adessent ad res Africae inuisendas a senatu misit, ea de Scipionis fortitudia Cne rettulerunt, ut incredibile videretur,virtutem cuius, quam aut maioribus aut grauioribus posse laudibus celebrari. inar eadem quum legatorum oratione Romae in senatu exponerentur, non illum ordinem sbium magna spe ac voluptate complerunt, sed plebem etiam ei ita conciliarunt, ut is proximis comitiis consul a compluribus tribubus diceretur. Haec ex Appiani Libyca Distoria, Epi tom is, Orosio, E utropio, Strabone, aliis. DE COS. AN. DCV. DDeinceps consules creati sunt Sp. Postumius, & L. Pi , Cassiodoro & Obsequente auctoribus. In fragmentis Capitolinis est, ALBINvS MAGNUM L.
CALPURNIus C. F. C. N. PISO CAESONINvs.
in Cuspini .ani, MAGNvs & CAEso Ni Nuse in Sic lis Albinus & Piso. Sunt autem illa Postumii, hoc Cal-l urnii cognomina. Sp. Postumium Sp. Postumii fi tum esse arbitror consulis an . D Lx x xrx, quom ille