장음표시 사용
461쪽
A Et Florus, Mancino deinde consule terra marique fer uebat obsidio. ubi mendose est, Consule pro Legato. Hunc eundem L. Hostilium Mancinum primum cum exercitu Carthaginem irrupisse scribit Plin. lib. 3ue cap. ,&bb.7 cap.
Iisdem etia ut vinor) cosulibus bellum in Achaia
excitatum est. caussa huius belli in Epitonia xi tradi . tur,qubd legati populi Romani ab Achaeis pulsati sint. Corinthum missi erant ut eas ciuitates quae sub dici in ne Philippi fuerant, ab Achaico concilio secernerent.
qua de plenius Iustinus scribit lib. 3 , Q rentibus
inquit Romanis caussas belli aduersus Actaeos tunc solos ex uniuersa Graecia nimis potetes,tempestiue fortuna querelas Spartanorum obtulit, quorum agros Achaei propter mutuum odium populabantur. Spart nis a sinatu responsum est,tegatos se ad iiispiciedas res sociorum& ad iniuriam demendam,in Graeciam misistros: sed legatis occulta mandata data sunt, ut corpus Achaeorum ditatu erept,singulasque urbes proprii i C ris facerent.Igitur leo ali omnium ciuitatum principiabus euocatis Corinthum, decretum senatus recitant: quod consilii habeant, aperiunt. expedire omnibus dicunt, ut singulae ciuitates leges suas &sua iura habeant. quod ubi omnibus innotuit, velut in furorem versi,vniuersum peregrinum populum trucidat.Leg tos quoque ipsos Romanorum violassent, nisi audito tumultu trepidi stigissent. Florus Critolaum Achae rum ducem,dubium an manu, oratione certe legatos Romanos violasse ait. Itaque Cicero quum xro lege D Manilia diceret, Corinthum euersam dixit quod legati appellati suerant superbius. Pausanias item in Achaicis hanc historiam latius narrat: missos este in Achaiam legatos,quorum unus erat Orestes,qui Achaeoru & L cedaemoniorum bullum dirimerent: eqsdem conuoc tis populis sententiam senatus aperuise, placere Spa tam ac Corinthum ab Achaeoru concilio seiungi. tum Achaeos in Lacedaemonios & reliquos qui tum Corin thi peregrinabantur,sine ullo legatorum Romanorum
462쪽
respectu invasisse, Lacedaemonios in carcerem condiis Adiue,reliquos dimisisse Critolaum ducem ab iis lectum bellum contra Romanos suasisse: Pytheani item , qui Thebis magistratum gerebat, Boeotos ad arma,quia a Metello praetore Macedoniae magna pecunia multari fuerant,concitasse. quibus rcbus Roma nuntiatis Romanos Achaeis bellum indixisse. Haec de causis belli. Hoc autem bellum primum comissum videtur Metello, qui praetor Macedoniam priore anno subegerat, deinde L. Mummio consuli. Res ab utroque imper tore gestas in sequentem annum contuli. B
De censorsim, O b stra LVI. Ex stagmentis Capitolinis satis intelligi potest in
hunc annum censores creatos L. Lentulum Lupum, L.Μarcium C. F.CN. Censorinu lustrum fecisse tur. Quibus de censoribus sic Valerius lib. 6, L. Lentulus consularis lege Caecilia repetundarum crimine oppres.sus, censor cum L. Censorino creatus est. Fuit autem consul L.Lentulus anno DXCviI, Censorinus annoi, C III. Censa esse civium Romanorum CC Cx x Ir D
millia scribit Eusebius anno antequam Carthago euer sa sit. Hoc lustro P. Lentulum principem senatus lectu fuisse putb, eum que Cicero saepissime memorat, pr sertim Μ.Lepido quadriennio antEmortuo, qui iam sexies lectus suerat . hic autem Lentulus consul fuit
Deinceps sequuti sunt consules Cn. Cornelius, L. Mummius, teste Cassiodoro: Cn. Cornelius Lentulus, L.Mummius Orosio,VMeio,Censorino, Cicerone li- Dbro 13 Epistolarum ad Atticui'. in fastis Siculis est Lentulus & Mummius: in fragmentis. Capitolinvis L E N-
tulum Cnaei filium voco eius qui consul fuit an . D LII. L. Mummius in hoc magistratu ex Achaica victoria Achaici cognomen inuenit. Plutarchus in Mario de Velleius auctores.
463쪽
Bello Achaeis indicto QMetellus, qui praetor Macedoniam pacaverat,prorogato in alterum annum imperio, in Achaiam ad uirses hostes cum exercitu descendisse videtur. cuius de reae gestis se Orosius, Metellus praetor Achaeos Boeot6sque duobus proeliis, primo ad Thermuylas,altero in Phocaeis deuicit. uoru priore occisa esse xx millia, posteriore vii millia Claudius refert. Valerius Antias in Achaia pugnatum esse, π x millia Achaeoru cum duce Diaeo cecidisse ait. Polybius semel in Achaia pugnatum Critolao duce asserit,Diau
vero adducentem ex Arcadia milites ab eodem Metelialo oppressum. Post extincta autem totius Achaiae Pr sidia destitutarum urbium euersione Metello medita te,consul Mummius repete cum paucis venit in castra. ae dimisso statim Metello Corinthum sne mora expugnauit. Pausanias etiam eadem tradit his serE verbis,
Petellus, qui Pseudophilippum in Macedonia deuicerat, quum L. Mummium consulem ad bellum chaicum cum exercitu mitti audisset, omni ope bellum antequam venirer,conscere conatus est. Ita ue missis
ad Achaeos de conditionibus pacis legatis, ipse in bi cedoniam exercitum per Thessaliam & sinum Maliacum duxit. Critolaus pace spreta prin. um Heracleam obsidione cinxit, deinde ut Metellum Sperchium traiecisse excrcitum accepit, Scarphiam Locrorum confugit. quem cum toto exercitu non loripe a Scarphia a orti Romani fuderunt sugaruntque. Plist autem Critolao interfecto Arcadas etiam retrocedentes ad Chaeroneam caeciderunt. Hinc Metellus Thebas obsdere aggress us,qii bd Thebani Achaeis ad Heracleam obsidendam,ac prαlio ad Scarphiam inter iterat:eas cum P thca imperatorem potestatem redegit. Inde quubi garas, ubi Achaeorum exercitus cum duce Alcamene erat,duceret, atque omnes inde egrestas Corinthum se colaiulisse audistet,recepta in fidem urbe ad Isthmuut nit,atque iteru de conditionibus pacis agere coepit.
J nterea Mummius adueniti qui remita in Dac
464쪽
doniam Metello maximo exercitu , ciuem ex Italia & ΛGraecia comparauerat, cum Dixo Achaeorum duce collatis signis Achaeos in fugam coniecit. Diatus fugiens
veneno sibi mortem conscivit. Mummius patentibus portis ingressus Corinthum incendit. reliquorum moenia qui contra Romanos steterant, diruit, atque iis arma, priusqua Roma legati x mitteretur, ademit. Ex eo- viam sententia, ubi venerunt, tributum Graeciae constitutum est, concilia sublata sunt. Institutum autem vero quotannis praetor mitteretur, qui non Graeciae sed Achaiae praefectus appellatur,qubd Graeciam Romani aper Achaeos tum Graeciae principes subegerui. Hoc tiam bello Epirotas cum Achiuis & Thessalis & Macedonibus in prouinciae formam red. actos prodit Iornandes & Rufus. Eadem sere scripta sunt in Epitoma I. II, ita,Cum Achaeis qui in auxilium Boeotos & Chalcidenso habebant, Jaecilius Metellus ad Thermopylas bello conflixit. quibus victis,dux eorum Critolaus v veno sibi mortem conscivit. in cuius locum Diaeus Α-chaici motus primus auctor ab Achaeis dux creatus ad Isthmon a L. Mummio cossile victus est, qui omni A- Cchaia in deditionem accepta,Corinthum ex S.C.diruit, quia ibi legati Romani violati erant. Thebae quoq; &Chalcis,quae auxilio suerant, dirutae. ipse Mummius se abstinentissimum virum egit.Et in libro De viris illustritius, Iaecilius Macedonicus Achaeos bis proelio fudit, triumphandos Mummio tradidit.Item,L.Mumius a deleta Achaia Achaicus dictus, aduersus Corinthios missus victoriam alieno labore quaesita intercepit nam quit illos Metellus Macedonicus apud Heraclea flidis set,& ducc Critolao privasset,cum lictoribus & paucis De qui tib in castra Metelli properauit, Corinthios apud
Leucopetram vicit duce Diaeo. Item Florus,item Veruimus,qui Corinthum Lentulo & Mummio cos. euersam adiicit. Haec de rebus a Metello & Mummio in Achaia gellis accepimus. Metellus autem ubi prout clam Macedoniam composuit, siquide Macedoniam seruitute multatam , ac in prouinciae formam red
etam a Metello, Iotiundo et Rufus auctores sunt
465쪽
A ouum hoc anno Romam venisset,iriumphum tanthince rebus a se in Macedonia gestis aut petiit aut certὰ impetrauit. Cuius triumphi haec adhuc veterii annalium testi,nonia extant. Valerius lib. , Q aecilium Met mlum de Pseudophilippo triumphatem uniuersus sen tus laetum & alacrim in Capitolium prosequutus est.. Et Florus, Populus Ro. de Andrisco imaginario rege& scenico , ut de vero, triumphauit. Cicero etiam pro
Nurena triumphi Metelli meminit de Pseudophilippo. Et in Epitoma LI scriptum est Metellus de Andria B sco triumphauit , Scipio de Carthagine & Asdrubale. Appianus quoque Scipionem de Carthagine triumphasse ait, tum quum de Macedonibus tertius triumphus actus est. Ergo si Scipio hoc anno triumphauit, ut mox probabimus, Metellus etiam triumphauerit necesse est. Florus belli ducem ab eo ad quem confugerat, Thraciae regulo in urbem vinctum reductum
De regessita in triumpho P Seia
C Ineunte hyeme quit plurimos esse in Africa Scipio
comperisset qui Poenos commeatu ceterisque rebus iuuarent, eos sibi de medio tollendos statuit. itaque ad eorum motus comprimedos militibus in diuersas pastes in hiberna dimissis, ipse in Diogenem quem Asdr bali fauere audiuerat . Nepheri in versiis per stagnum contendit,quumque castra procul ab eo it adia duo socisset, iis Gulussam praefecit qui cum Diogene dimicaret, ipse interea modo Carthaginem, modo N epherim petens totum bellum summa sapientia administrabat. D duabus turribus ad Neph crini collapsis locum sibi insidiis datum esse Scipio arbitratus, mille delectos equites in insidiis post Diogenem locat, tria millia a fronte constituit, quibus cum ipse qua turres procideranti ascendit, iton multitudine stipatus, sed per partes agnae ducens,ne priores vi deiecti aliis si bsequentibus rug
rentur.quum clamore ac strepitu Romanorum omnia
personarent, Afris ad pugnam concurrentibus, ii quia tergo dispositi erant, ut mandatum eis fuerat, vallum
466쪽
ne suspicante quidem quoduam aggrediuntur. Qua re Asti qui intus erant, perculsi, quum multo plures h stes quam quos conspicabantur,adesse putarent, ut que Diogenis castra quae ipse cum leui praesidio reliquerat,in hostium potestatem venisse non ignorarent, in iligam coniiciuntur. ex altera parte Gulussa magna manu,&praeterea elephantis instructus eos adortus caedem ingentem sacit.eo proelio ad septuaginta millia hominum cum inutilibus caesa dicuntur, decem millia capta,quatuor euaserunt. capta inde Nepheris est post
duos & viginti dies quam obsideri a Scipione coepta est,quum multa ibi incommoda hibernorum dissicultate temporum pertulisset. qua victoria quum complures praeterea Libyae urbes ad eum defecissent, ipse potissinium ad Carthaginem expugnandam accensus est. Interea vero quum Poenorum opes in dies magis misnuerentur,quod neque ex Libya quae tota serἡ in Scipionis ditionem concesserat, neque mari, vel propter Romanorum praesidium, vel propter minus idoneum ad nauigandum anni tempus , commeatus quicquam subveheretur, Scipio in spem maxima Carthaginis potiundae adductus, portum ipsum Cothonis aggredi statuit. Putabat enim eo propugnaculo superato, prae di6que deiecto reliquas se urbis partes in suam potest tem esse nullo ferme negotio redacturum. id autem praesentiens Asdrubal Cothonis partem nocte succe dit,ratus ea parte se ex improuiso in Scipionis exercitum invasurum .atque eo quidem consilio ex urbe cum lectissima militum manu egressus proelium fortis me cum Scipione committit. Interim C. Laelius a tem o per ambitum Cothonis nauibus circumvectus ex tera parte longo aliter quam Poenus putauerat, magno clamore sublato, in eos impetum tacit. Roman rum vim Poeni etsi primum pro viribus propulsare conati , quum diuturnitate inediae languescentes diu sus. tinere non possent, in omnes partes passim fugam capessunt. eos segientes insequutus Scipio partim caecudit, partim coepit. pauci in urbe se coniicientes vix mortis periculum euitarunt. Scipio Cothonem ingressus,
467쪽
A commeatum omnem qui no procul aberat,int. cepit.
post haee,quod & nox iuberat, & ipse militibus ex superiore totius diei cotinenti labore fatigatis parii se proficere posse intelligebat, sub armis tota nocte quieuit. ubi illuxit, facta in muros urbis qua parte ceciderant, impressione,urbem stustra renitentibus Poenis ingreditur cum grauioris armaturae militum quatuor mill bus. Irruptione eius in urbem magna Carthaginiensu pars in Byrsam arcem confugerat, di ex ea pugnabat.
Igitur quum eam Scipio adoriri statueret, tria ad illam B E sero patere itinera reperiebat,quae frequentibus illustrium ciuium aedificiis undequaque erant instructa. Quum autem quantum subire periculum posset, si ea ingrederetur, animaduerteret,statim hoc ille consilii capit. prima aedisscia sibi occurrentia deiicit, hinc ad proximas transgressus aedes lignis asseribit': viarii inte
ualla coniungit, ac per ea tanquam per pontes ingred tur,cum iis interim acerrime dimicans qui ex inferi re loco pugnabant. hinc omnia clamore, mitu ac lamentationibus complebantur, quum alii ferro interea C eaederentur, alii ε tectis praecipites agerentur .neque e
nim ignis ante in aedes inieci' est quam Scipio ad sim peruenit eorum caulsa Romanorii qui tecta subi rant . ubi verb eb accessit,ium iussu eius tribus partibus illato incendio reliquus in urbe exercitus accersitus est. urbis autem interea defla rantis quii per se satis miser,
tum vero miserior ac teremilior aspeMs erat, quod iagne omnia peruagante aedes saete finitimae incendium praevertetes sua sponte corruebat,siusque ruina ingentem fragorem edebant. cumque iis senes, pueri , nau- P heres ceteraque turba eorum qui tauore se intra tecta
coniecer. ant, aut semianimes, aut laucii, aut afflati incedio procumbebant. quin etiam fibri ceterique qui ius. su Scipionis ad aperiendum militibus iter immissi erat,
rem multo etiam acerbiorem essiciebat: quum interim fossas rei quaque depressa urbis loca mortuis viventibusq; sine discrimine crudelitate somnia repleret. at'; haec quidem sex dierit spatio festa sun . Scipio aute, ne milites aut labore diuturno uefatigarentur. aut rerum
468쪽
terribilium aspectu animum aliqua ratione summitte- Axet, mi/nera partito exercitu permutauitiquit ipse quotidie rebus omnibus vix aut cibum aut quiete capiens, interesset. postrem3 verb labore defessus excelso quodam in loco consedit, ex quo omnia quae gesserat,i acule circuinspicere poterat. Interea qui in arce erant,um bis direptione ac deorum ira perculsi, quit se in extremum casum adductos, nullsmq: spem salutis sibi reliquam et se viderent, legatos ad Scipionem de deditione amiserunt. qui ad eum profecti velamenta supplicu .Esculapii ritu ,cuius ε templo descenderant, porrigentes, Biaque ad eius pedes abiicientes, fidem ac misericordiam eius implorare coeperunt, in primisq: eum orare ut sibi vel iniquissima etiam conditione exire ex arce permitteret. Scipio autem precibus atq; habitu ipse stipplicantium motus, omnibus, praeterquam fugitivis ac transefugis, exeundi potestatem secit.Ita patefactisByrseportis extemplo ex ea se hominum ad quinquaginta millia eiecerunt. primum agmen mulierum in primis miserabile fuit ad x x millia, alterum viroru ad x x x millia,ut tradit Orosius. Transfugae autem qui adnogen Ctos fuerunt, quum propter impositu arci praesidium locum non esse eruptioni viderent, se in asculapii templum cum Asdruuale & uxore & liberis eius contui runt, atque ad p nam ex eo loco se instruxeriit.Post- haec omnibus ad salutis despernionem adductis Asdrubal paulatim se suorum e concilio subducens,quum sibi saltem extremis urbis temporibus quoad posset, consulendum putaret, supplex aci Scipionem E templo confugit. eum humaniter acceptii, atq; ad pedes suos sed re i ussum,Scipio trensiagis conspiciendum propositit. Diransiugae primum habuere silentiu spectaculi nouitate perculsu, deinde hominis perfidia voce maxima criminantes desperatione acti in teplum incenditi intuleriit, ac sese in illud continuo coiecerunt. Acirubalis etiam V ore memoriae proditu est, quum paulo ante integris rebus a marito, ut se ad victorem transferret impetrare non potuisset, hoc tempore se quantu per aerumnas i cuit, exornassciliberuq; tribus paruis ante interseetis se
469쪽
, eum iis in ignem medium iniecisse.Asdrubalem autem paulo pbst sibi necem costiuisse a multis traditum est. urbem interea per decem ac septem dies ipses arsisso scribit Orosius. His rebus gestis Scipio nauem spoliis
ornatam Romam nuntiatum victoriam misit,itemque
ἱn Siciliam alias quae Siculis siqnificaret, ut iam tandem quaecunque sibi superioribus bellis Carthaginienses ripuissent,recuper tum venirent.Post haec sacrificia ludosque fecit, ac fugitiuos omnes quos capere potuit, bestiis dilaniandos obiecit. inde praedam omnem mili ' tibus praeter aurum argent-q: & insignes statuas dio partiuit. Interim Romae gaudium ingens ortum hac Scipionis victoria cognita.supplicationes, sacrificia diis immortalibus facta sunt: ludi, & certamina edita. D cem legati ex more in Africam missi, qui cum Scipi ne Afrjcam prouinciam constituerent .His mandatum est ut siquis ruperesset urbis, disturbarent .quae ciuitates poenorum rebus studuissent, earum oppida dirRerent: quae pro Romanis stetissent,praemiis agrisque donarex. quibus rebus persectis Scipio transportato Roma exercitu, quum de rebus a se gestis disseruisset, permissu s natus de Carthagine & Asdrubale triumphum egit,auro, statuis, omnibusque monumentorii generibus o
natissimum. Argenti quater millia quadringenta, di s ptuaginta millia pondo prae se eum tulisse scribit Plin. lib. Ita Carthagine Africaque in potestatem redacta Africani cognomen sibi,ut avus etiam eius secerat, vindicauit. Triumphum autem hunc hoc anno actum
significat Plin lib. 3s, quum scribit, L. Mancinum,quo tempore Scipio de Carthagine triumphauit,picta Cartilaginem S proelia facta in soro proposuisse, eiq; c
mitate proximis comitiis consulem creatum esse.Haud
secus Macrobius in Somnium lib.1, tradit Scipionem deleta Carthagine triumphasse anno ab urbe colidita DCVII .Eademque rationem Epitoma L pbst L. Mummii consillis mentionem scriptum est, P.Scipionem de Carthagine & Asdrubale triumphasse.Hac victoria Α- fricae tributum impositum , & ut quotannis ed praetor mitteretur, decretum, tradit Appianus. Velleius etiam
470쪽
de Strabo lib.vltimo Carthaginiensium regionem tum Ain prouinciae formam redactam tradunt. Rufus dele- m a Scipione Carthaginem prouincia factam scribit.
Itaque Salustius bello sugurthino ait, Pleraque ex J
nicis oppida,& fines Carthaginiensium, quos nouissis me habuerant,populus R. per magistratus administrabat. Haec ex his, reliqua ferδ omnia ex Appiatiis, in so, Floro, Eutropio, Epitomis,aliis.
Iisdem consulibus Viriatum in Lusitania mouisse tradit Orosius. quod idem ex Epitoma Lii colligitur, Bin qua tritipho P.Asticani,& victoriae L. Mummii haec verba subiiciuntur, Viriatus primum in Hiloania ex
pastore venator, & ex venatore latro, mox iustῖquoq; exercitus dux factus,uniuersam Lusitaniam occupauit,& Vetilium praetore fuso eius exercitu cepit. pisu que C. Plautius praetor nihilo secius rem gessit, tantumque terrorem is hostis intulit ut aduersus eum consulari
pus esset & duce R exercitu. Hoc idem in Appiani historia est, in qua ille bella Romanorum in Hispania ge
sta est diligentissim E persequutus Lusitani in4uit qui C
E Galbae dc Luculli manibus euaserant, quum haud ita multo pbst in unum coacti Turdetaniam incursarent, λω Vetilio praetore,qui aduersus eos Roma prosectus erat,amissis aliquot, castello quodam plerique inclusi sunt. Eos & loci & commeatus angustiis oppressos motus incesserat ne iterum in manus Romanorum peruenirent. Itaque legatis ad praetorem missis agri pa tem quam incolerent, petierant, ceteris in rebus affr- mantes se Romanis diiso audientes futuros. rE'; ipsasne dubio conuenisset, nisi Viriatus qui unus ex iis G Drat qui E Galbae manibus effugerant, commemorata Romanorum perfidia, ad bellum eos a pacis consiliis auocasset, professus, si ipsi se senuerentur,inde se incolumes educturos. Tum ille, quum orationi suae omnes assensi, se & ducem & imperatorem appellassent, ne fugam quidem sibi tuta arbitratus, milites dispersos abire iussit, admonitos quem in locum vellet conuenirer