장음표시 사용
451쪽
Paullulus, hic Magnus appellatus est. Hoc anno ex t iabus legatis qui ad blassaniam missi filerant, M. Ma cellus,qui ter consul, coorta tempestate nyctibus o
rutus est. Epitoma L,Paedianus.
De rebin in gesta. Μ'. blandio in Africam prorogatum in hunc annum imperium puto. L. certὸ Piso consul Asricam obtinuit.
Vtranquerem auctoritate veterum annalium confir
mabo. Primum de Manilio sic est scriptum apud Valerium lib. , Massanisa in lectulo quum iam aetate de ciente laberetur, M'. Manilium, qui pro consale Africam obtinebat, literis obsecrauit ut ad se Scipione mmilianum sub eo tunc militantem mitteret, reliciorem mortem sitam futuram ratus,si in cpmplexu dextrae Qius supremum spiritum ac mandata posuisset, ut regnufliis uiis diuideret. In epitoma autem x L I x ita est, Massantia Numidiae rex decessit. inter tres filios eius P. Scipio, quum commune eis pater regnum reliquisset,& diuidere eos arbitro Scipione tuisset, administrationem r ni diuisit. Item, Phameae Imilconi praefecto equitum Cartilaginiensum persiast ut cum equiatatu sito ad Romanos transiret. Quum autem aedilit rem peteret, consul a populo dictus, quoniam per amnos consulem seri non licebat, legibus solutus , comsul creatus est. M'. Manilius nonnullas urbes circumpositas Carthagini expugnauit. Et apud Orosum, sciapio Massanisa mortuo inter filios eius regnum diuisiti eo Carthagjnem reuerso Manilius Teragam urbe e pugnauit. x Ir millia Asrorum caesa, sex millia capta sunt. Appianus, blanilius audiens Pisenem sibi succecsorem venire, Scipionem cum Phamea Romam dini
sit Pi quum in Asticam peruenisset, atq; L. Mancinuclassis praesectum secum l.aberet, neq; Carthagipem
neque Asdrubalem adortus est.verum quum ad langulas urbes arma circuntulisset,stustra ςonsumpta aestate, Vticam in hiberna concessit. Poeni interea auxiliis v dique accersiis animos ad bellum vehementius intenderunt, atq; Andriscum qui in Macedonia bellum a uersus populum Romanum gerebat,incitarunt.
452쪽
De bHA III Macedonico eum Ana sco. ΛCeterum L.Lucullo, A. Postumio ut opinor' consulibus, Andriscus qui Philippi nomine sempto te Perses
regis Macedoniae filium ingenti asseveratione mentiretur, a Demetrio Syriae rege ob generis mendaciu Romam missJus, quum L.Marcio, b i'.Manilio consulibus ab urbe Roma clam profugisset, multis ad salsam eius fabulam, veliri ad veram,coeuntibus, contracto exercitu totam Macedoniam aut voluntate incolentium aut armis occupauit. Thessalia, quum & illam inuadere armis atque occupare vellet, per Romanos legatos auxi- Bliis Achaeorum defensa est. Pseudophilippus in Mace-
dolua Μ.Iuuentium praetorem cum exercitu caecidit.
Haec ex Epitomis. Addit ad haec. onaras, Romani Andristum prinio contempserunt deinde Scipionem Nasicam ad eos motus placidE covonendos miserunt. mi quum in Graeciam peruenisset, quaeque gesta erat cognoui illat,de omnibus certiore senatu facto , collocto ab sociis exercitu in Macedoniam usq; penetrauit. Quibus rebus cognitis Romani P Iuuentiu praetorem miserunt. quo cum Andriscus in Macedonia acie con- Cfressus,& eum caecidit,& alios profligasset nisi per no em pedem rettulissent. Itaque facto in Thessalia impetu maiorem partem eius vastauit,& Thraces sibi adiunxit. Hac de caussa QUMetellus praetor maximo cum exercitu missus, in Macedoniam venit, classe aute Ait
Ii vius Andriscum de maritima ora solicitum longius progredi vetuit. Qui paulo extra Pydnam producto exercitu ,ab equitatu victor, peditum R. timore recessit, atq; exercitum in duas partes diuisit: quarum unam ad populandam Thessaliam misit, alteram sibi reserua Duit. Qua contempta Metellus in aciem descedit,ac qui primi occurrerunt, pulsis,reliquos crimen suum ape te confitentes sebegit. Ille quum in Thraciam relagis set,collecto exercitu , cum Metello una contulit, ac sociis sitis fusis ipse a Byete regulo Thrace proditus I Cenas dedit. Alexander etiam quidam Persei si-ium se prosessus , contracta manu, regionem Mestoninnim vicinam occupauit. quem Metellus usque u ,
453쪽
. Dardaniam est persequutus. Itaque de eadem re sie seribit Eutropius, Interim in Macedonia quidam Pseudophilippus arma mouit,& Romanum praetorem Iuventium contra se missum ad internecionem vicit. Et AD
pianus in Libyea duces contra Persei filium in Mac doniam missos scribit Manilio & Marcio consulibus: L .autem Calpurnio & Sp. Postumio eum a QMetel-lb praetore deletum notat Obsequens. Id quod in epiato ma x xrx his verbis traditur, Pseudophilippus Caecilio victus capisisque est,recepta Macedonia. Et in libro De viris illustribus ita, Q. Caecilius Metellus praetor Andriscu,qui Pseudoplii lippus dimis est, vicit: vnde Macedonicus dictus est. Et apud Velleium lib.r,
Metellus praetor,cui ex virtute Macedonici cognomen inditum, praeclara victoria Pseudophilippum, qui Macedoniain occupauerat,gentεmque siperauit. Et apud Eutropium,Post iuuentium Miletellus dux a Romanis contra Pseudophilippum missus est , & xxv millibus ex militibus eius occisis Macedoniam recepit, ipsum etiam Pseudophilippum in potestatem suam redegit. idem Florus. Haec fere de tanto bello repperi. r liqua enim inimica vetustas obliuione ut video in perpetuum non dico obscurauit, sed penitus etiam obruit.
Populus Romanus quum superiorum imperatorum ignauia bellum Punicum longius trahi, iamq; Poenos ex aduersis eorum proeliis receptis animis se ad bellum
actius instruxisse animaduerteret, omnem in unum Scipionem cogitationem suam eonverterat. Ita quia res
D reminisceretur eas quas ille legatus in Hispania primit, deinde tribunus in Africa administrasset, easque cum
praesentibus aliorum rebus compararet, in spem maxumam veniebat, posse se bellum illud facile per Scipi nem conficere. Quare quum Scipio nullum adhuc in
urbe magistratum cepisset, aedilitatem autem curulem periturus in campum descendisset, populus eum no dilem sed cosulem creare voluit. Cui quum patres aduersarcntur, Ἐεmque proferentes eam qua certi cui-
454쪽
que ad singulos ma stratus capiendos anni sunt con- Αstituti,ioneius eum a consulari abesse aetate ostenderet, tum populus rogare,instare, demum etia clamare cc pit,& ex Romuli & Tullii legibus penes se comitioruesse ius dicere, ita ut cui vellet, mandare, cui nollet,ab rogare magistratum suo iure posset. quibus rationibus victus senatus tribunis pl. permisit ut rogatione ad populum serrent, qua Scipioni petendi ante tempus comm latus potestas fieret. qua lata Scipio uniuersi p muli Consenui consul declaratus est. collega ei additus est C. Livius Drusus. Haec ferὸ Appian', Epitomae,Velleius, BPlutarchus, & Valerius lib. 8. Apud Cassiodorum etia& Obsequentem consules subsequuntur P.Africanus, di C.Liuius: in fastis Siculis Scipio & Drusiis: in Capitolinis autem fragmentis , m. AFRICANUS AEMI- '
LIANV s. C. LIVIVS M. AIMILIANI F. M. N.
DR vsvs. Hic Scipio Paulli AEmilii filius filii , adopi tus a P. Cornelio Scipione Asticani filio, unde ipse Africanus minor & AEmilian' appellatus est. auctor Velleius, Epitomae, alii. De regessita in Afica. CConsules inito m. agiitratu quum de prouinciis re tulissent, Drusus Scipionem pbst se debere sortiri prouinciam contendebat: populus autem reclamans, &manda darum etiam prouinciarum ius suum esse dices, Scipioni Africam,ac totum bellum sine sarte commusit. atque exercitum ei tantum quantus ante seperiores
Clades fuerat, habendi,itεmque a sociis & a regibus dea ciuitatibus,quot vellet & quos ipse probaret, educendi facultatem aedit. Ille autem omnibus rebus ex se tentia comparatis, quas ad bellum necessarias esse pu- Diauit, magna spe ciuium in Africam proficiscens, Vticam primum aduehitur. Tum Piso educto iam exhibernis exercitu Carthaginis partem eam quae continentem spectat,oppugnabat. Mancinus autem ex altora parte murorum partem alteram, quae neglecta vid is batur, adortus,qubd rupes asperae & inviae undique es seor, scalis clam appostis, militibus egregiὸ laborant bus Vrbem ingredi conabatur,tamque perterritos PC
455쪽
.' nos insequens poream urbis intrauerat, quum immianente nocte, ad quam pugna perdum erat, rerum nocessariarum in iam imminensque periculum cotemplatus nuntios statim ad principes Vticensium mittit, qui eos quanto ipse in periculo sit, quantaque comea tuum penuria conflictetur, edoceant,e6sque ε vestigio
ut sibi sebsidio sint,r sent. Hare Scipioni quum fortEvespere Vticam acceuisset, tertia fere vigilia nuntiata sunt. Quibus cognitis milites tuba contestim vocari, ab adolescentibus Uticesium, qui per aetatem poterar,2 commeatum ad naves comportari iubet. pbst captiuis
quibusdam dimissis eos Carthaginiesibus nuntiare iu--t, mox affore Scipionem. Inde equitibus aliis super alios missis, qui Pisonem ad opem Mancino serendam excirent, atque militibus interea postrema vigilia in naues impositis Vtica soluit, iis admonitis ut quum hosti bus appropinquassent, erecti supra stramenta , in illos
ora conuerterent. His rebus ita a Scipione pro tempore raptim instructis, Mancinus prima luce Carthaginiesibus ex omni parte urgentibus quingentos,quos istos C in armis habuit, duobus hostium milubus a fronte opposuit, iamque vulnere accepto a muris pulsus profligari videbatur,quum sibitd Scipionis naues armatorumanu resertae, magn6que cursu in Poenos contenden- res in alto apparuere. quibus conspectis Carthaginiemses,qui a captiuis Scipionem suis absidio venire didicerant, statim sebstit&e. Illis cedentibus Scipio Mancini milites iam periculo proximos suis nauibus excipit, Sc lancinum ipsum Romam, nam alter in eius locum cIam praepolitus fuerat) e velligio mittit. ipse nO pr D eul Carthagine castra ponit.Interea Poeni ex muris per stadia quinque progressi vallum iaciunt,in eoque sp tio Asdrubalem & Bythiam collocant. quorum uni sex millia peditum aderant, alteri equites mille satis ad dia micandum, si ita res postulasset,instructi. Scipio aute,
. quum exercitum a Pisone acceptum luxui, auaritiae ac
desidiae deditum accepisset, ante eum sibi emendanduconstituit quam cum hostibus ad pugnam aliqua ratione descederet.Pin autem insidiis per nocte positis
456쪽
Megara,qui locus est urbis amplissimus, cumque moe- λnidi us ipsis urbis coniundus , aggredi statuit. ita praemi ab aliquot e suis, qui ab una parte hostes imparatos inuaderent,ipse cum aliis ab altera cum securibus, sc lis ac vectibus ad duo millia passuu flentio magno pr
cedit inum perceptis a Poenis insidiis vox e muris ediata esset, hostes adesse monentis, tum Scipio in primis, ac cum eo sui omnes clamorem sustulerunt. ini autea contraria parte constiterant, vehementius extulere vocem,ita ut Poeni tot hostibus undique ac tam repentE . circunsistetibus magnopere terrerentur. sed res tamen BScipioni, licet tentaret omnia diligentius, prout ipse statuerat, non processit. Erat tum forte priuati cuiusdam turris extra muros urbis deserta, cuius fastigium alii tudinis propE moenia ipsa urbis aequabat,1 quibus no longe aberat. Hanc quum adolescens quidam audacter a- Mendisset,acci iis propere aliis ab ea ad muros urbis hasiis asseribusque traiectis pontem facere instituerunt: per quem quum ad moenia, inde ad Megara peruenis.sent, statim refractis portis Scipione cum quatuor hominum millibus receperunt. nac recognita adeo in- Cnens intus luctus Carthaginienses excepit, ut Vrbs ab nostibus capta eodem vestigio videretur. itaq; tumultu facto clamoreque edito, omnes se repente contulerutin arcem, tam ii qui in urbe erant quam ii qui foris in vallo consederant. Scipio autem quum Megaroru campum angustum atque arboribus obsitu, ac rubis & v pribus impeditum consei caretur, veritus ne insequenti
exercitui difficile iter esset, aut in aliquas insidias ipse incideret, quibus erat ille maximHocus idoneus, gradum sibi referendum esse constituir. postridie eius diei DAsdrubal blegara capta indigne feres,castiuos Omnes Romanorum in muris statuit eo maxime in loco quo a sitis facile videri possent, eosque ibi crudeliter per c5-
tumeliam Romanorum variis generibus tormentorum e russatos interfecit. Dum haec agebantur,
Scipio ratus Carthaginem nisi obsidione expugnari posse , eam, quoad potuit, circumuallare instituit. Prim- autem succenso vallo , quod hostes in
457쪽
a arcem confugientes deseruerant, I imum omne complostens a mari usque ad male per iactum teli fossa niuniuit. idque opus per tria millia passuum perduxit,qua
continenter foderet atque pugnaret. Ea fossa persecta alteram e regione continentem versus eduxit, hisque duas alias similes a lateribus addidit, ita ut quadratum opus eringeretur. has autem postremas sudibus praea cutis stipitibusq: transuersis muniuit, reliquas, ex quiabus in urbem despectus esset,vallo firmauit, ac per tria
B millia passuum muro sepsit, cuius altitudo pedes duo denos supergressa est, prosunditas dimidio amplior Lit. in medio turrim excitauit, & super ipsam quadratum e ligno propugnaculii statuit, ex quo procul quae
serent in urbe prospiceret. Quibus comparatis Scipio intra spatium illud copias deduxit, ita ut uno tempore di castra metaretur,& hostes obsidens re omni frumentaria intercluderet quae a terra deserretur. atque hinc malorum omnium fons in Carthaginienses manavit. Nam quum maxima ex agris in urbe multitudo se conC iecisset, neque commeatus quicquam,aut terra propter munitiones,aut mari propter classem Romanorii, supportaretur,res eos frumentaria deficere coepit. quanquam Bythias praefectus equitum nouam quandam rationem excogitauit importandi frument .Nam quum iampridem ad commeatum deferendum missus, nec
clam accedere nec Scipionis vallum vi superare pos et, illum lembis paruis imponi iubebat, qui secundi vim venti expectantes haud ita multo pδst in portum fer
bantur: quum Romanorum triremes propter scopulos& fluctus inter se minimε possent haerere, aut lem-D bos ob celeritatem eorum nimiam impedire. Sed hoc modicum erat, nec nisi magno spirante vento subvehi merar. quantum autem quantu erat, id totum ab Aiarubale triginta millibus militu solis diuidebatur,quos sibi ex omnibus ipse delegerat. ex quo essiciebatur H- reliqua ciuitas fame acrius premeretur. Scipio autem
quum omnino ne minimum quidem importari vellet portum ipsum Cothonis, atque omnem illam nauigationem quae ad occidentem spectat, obstruere com
458쪽
dissimum statuit esse. ita aggerem perlongum a mole, Aquae lingua dicebatur,in pelagus educit, eumq; totum saxis ingentibus & densis firmat, ne opus undarum alia luvie solueretur. Id autem opus primum Carthaginienses irridcre, ac vocibus E muris increpitare coeperunt, quod ea machinatio compararetur quae nunquam ha bitura finem videretur.Vbi vero totum in eam rem incumbere exercitum, neque dies aut nota es intermiti
re, seque omnino mari intercluses & prohibitos sens runt, suis max)mἡ rcbus dissidere incoeperunt. haud tamen his casibus stacti animum abiecerunt, sed portum n alterum ex contraria parte oriente versus effodere si tuerunt. ergo in urbe ita occulte ut ne captiui quidem Romani Scipioni quicqua nuntiare possent,naues priamum ex vetere matcria refeceriit. Strabo duobus mensibus cxx constratas naues ab iis esse costructas scribit, quum antiqua materia iuppeteret,& fabroru muta titudo conducta nunquam cessaret, deinde portum pelago in medio, qua nullam molem ob profunditatem vimque ventorum educi posse confideban us derur,
magno etiam mulierum ac pucrorum una perpetubia c. borantium studio His rebus copletis triremes ac quinqueremes, myoparones, aliaque complura nauigia poratissima atoue omni genere armorum instruelissimae por: u proredia Romanis aduersa constitεre. Roni nos autem & os portus improuisti patefactum, & longus nauium ordo celeriter e portu erumpens adeo c. terruit ut si Carthaginienses eoru naues e vestigio i uasissent, quae nautis atque remigibus vacuae erant, eas nullo ferε negotio superare potuerint. at Carthaginienses tantum ut se ostentarent, clasem mouere, inde se in Dporium subit b recepere. Post triduum deinde proelium maritimum committere parat. ad id Romani nullo i terposito spatio sese omnibus rebus co postis instruuti
itaque signo dato haud ulla mora pugnandi facta eae
magno clamore ab utraque parte concursum est. Gqa PDgna, quum remigum utrinque ac gubernatorii ni 1itu , que virtus atque audacia eniteret, est usque ad si lis occasum magna contentione perducta: praesertimi
459쪽
A verδ quum illi omnino in eius diei casu silmmae victoriae,hi summae salutis euentuni consistere intelligerent. in eo proelio Romani ab Afrorum lembis magnis destrimentis affecti sunt. qui summa leuitate praediti in maiores eorum grauiorEsque naues inuecti, remis earum ac gubernaculis amputatis, ex eorum conspectu sepente proripiebant. Sole autem occidente Poenis sese recipere visiim est,non quo proelio cederent, sed ut poestridie alacrius ad dimicandum redirent. ea de caussa Carthaginiensium lembi regredientes, quum nauigas di se velocitate linpedientes,aditum portus intercluus sent, a maioribus Romanorum nauibus occupati,quuprogredi non possent, aggerem petiere. Is locus ante moenia urbis sitit ampli uinius . in quo pacatis rebus ii
gotiatores onera sua exponere antea consueuerant.v
Him imminente bello in assustiorem Qrmam eo con silio redactus fuerat,ne hoves patenti in loco sub mu ris aliquando versarentur.huc ergo ob portus inopiam delati conuerse impetu proelium instaurarunt, quum alii ab aggere,alii e nauiuus,alii e muro pugnarent. acc Carthaginiensibus quidem consistentibus & leuis nauigatio, re facilis Romanis erat. Quum autem regrederentur,dimedi grauiorum nauium suarum agitatione magna saepe incommoda a circumcursantibus Poenis accipiebant.quoad quinque Sidetum n. aues quae Scipionem eius adductae amore sequebantur,commissa pugna commodiorem quandam euadendi rationem edocuerunt. illi enim longis senibus qirum fias naues constrixissent,magno tum in hostes impetu ferebatur
proelio veris commisso, id pugnabant ut firmissimis D nibus in hostium puppes iniectis, eorum naues arctis.
simὰ religarent, e. arumque celeritatem hoc modo re tardarent.quos deinde sequuti ceteri magno periculo
euaseriit. Eo proelio ad noctem ut dixi dirempto, Carthaginiensium naues quotquot incolumes fuere , v bem petierunt. Scipio postridie mane aggerem aggrensus,quum infirmadmodum propugnaculum id esset, quod portis ii minebat, arietibus machini'; admotis
rartem muri deturbauit. Ea re copulsi Poeni quanqua
460쪽
omnibus desessi malis rei etiam fiumentariae ad sum- Amam inopiam addum erat, nocte e muris ad ipsas munitiones Romanorum incendendas erumpunt. quum autem ad eas propius accedere nequirent, omni aditu terra marique praesepio, nudi, facibus extinctis nec specti praeuenirentur, natantes exierunt, aleisque dolati ignem intulerunt. Re a Romanis percepta fit proelium atrox,quum ab utraque parte multi & vulnerar tur & caderent. Poenorii autem virtus incredibilis atq;
animi magnitudo excellentissima fuit: quorum quit in ora, pectoraque aduersa gladii essent, telaq; multa coiecta, non ante tamen ruanare destiterunt quam aut opera silccensa, aut pulsos loco Romanos conspexerunt. turbatis ex hoc tumultu rebus, quu trepidatio in castris Scipionis orta esset, qualis nunquam antea extrutis et, ille equo accurrens,ac terrorem mortis illis ini ciens qui terga dedissem, plurimos conseruauit. totam autem noctcm Romani armati traduxerunt, hostium maxim e desperatione perin oti . Poeni incensis operibus Romanorum in urbem se recipiunt, postridie murum
qui labefactus erat, instaurat,turre'; super ipsum mul aias aedificant. Romani etiam alias machinas comparas, aggeremq; validissimu contra turres hostium extruut.
Ex quo quii faces in eas emittere instituissent, hostes L, co depellunt, eosque persequi fugientes incipiunt. v
xiam quum ingresuina cruore ac limo terra madefacta non sustineret, eos persequi desinunt.Aggere Poenorupotitus Scipio, eum fossa & muro lapideo sepsit, in e que quatuor millia hominum statuit,qui hostiu incursiones reprimerem: quorum multa cum iis e muris diami cantibus proelia extiterunt. atq; hoc modo astas ab Dutrisque traducta est. Haec omnia ex Appiano. Eadem ferh in Epitoma 1i sunt, his verbis,Carthago in circuitu millia x x iiii passuu patens magno labore obsessa, o per partes capta est, primum a Mancino legato, d in dc a Scipione consule, cui extra sortem prouincia Africa data erat. Carthaginienses portu novo, quia ve tus a Scipione erat obstructus, facto & contracta clam