장음표시 사용
201쪽
sue ut uulgo dicitur,liorologii quae 3c naturalis diei pars est X X IIII ,quς in puncta It II MXL . momenta,uel ut passim astrologi loquuntur,in minutias uel minuta LX diuidi. tur: Sc hae horae ubiq; gentium aequales sunt. Altera est hoc est, temporalis & uulgaris seu ciuilis, quae est X ii pars diei artificialis, & noctis simili modo. At quonia dies artificiales no semper sunt aequales, imo quotidie de indiesinaequales, uel crescendo, uel decrescenta, sequitur eadem ratione horas uel longiores ale cretcente, uel breuiores die decretcente seri: unde& apud auro res frequenter est legere 'oras aestiuas pro longioribus, quas Miolstitiales Victruvius uocauit: item brumales seu hybernas pro breuioribus & contraditoribus: atq; eadem ratione horas noctis diurnis contrarias, ut cum cecinit Vergilius: Iam nox bybernas bis quilis peregerat boras. Sicut enim breuissimς diurnae sunt horae brumae, hoc est, hyberni solstitit, ita longissimae nocturnae, dc contra destiuae horae solstitit. Praeterea quoniam singuli planetae singulis horis dominari dc praeesse ab Astrologis di
. cuntur,& mortalia,ut aiunt,disponere,ideo planetarii, hoc est, errantium stellarii horae, quae ab eis planetariae uocantur, constitutae sunt: de quibus nos nihil amplius, suis enim eas mittimus obseruatorib. Horarum uero
202쪽
DE ANNIS ET HENSI A. LIB. I 87
nomen apud Romanos diu ignoratum est: C c c enim dc eo amplius annis, sine his fuisse Censorinus scribit,& Censorino prius Plin. nam nusqua in XII tabul. horas nominatas tradur, ut in at is postea legib. lectu est. Apud Aegyptios tame &Grscos id nomesuisse,horologioru ratio uerisimile facit. Sane quomodo respondeant horae aequinoctiales ciuilib. ex dieru uel noctiii auctione uel decretione, facile ratione mathematica colligit. Civiles enim, id est, cericae bruma Sc hyberno solsti tio tertia parte minores quam squinoctiales interdiu este patet: aestiuo uero solstitio re tia parte maiores productiorest: &quod soquens est, uincunt hybernas duab. quartis, siue,quod idem est,dimidio: id quod & Veragilium significasse autumanr, cum ait: Anne nouum tardis fidus te moibus addas hoc est,Iunio &Iulio,qui b. mensib. hors longissim s sunt diurnae. Aa noc idem etia poeta respexit, cum iii Bucol.lusit: Saepe ego longos Cantando puerum memini me condere soles. Hinc S mordax ille Catulli in Gelliu lepos:
E molli loneta fuscitat Sora die.
Et Iuvenalis: Exul ab octauu Marius bibit. Et sic locutus est Plautus Pedianus, & rei rusticς scriptores alii. Sunt igitur uerno tempore sole Ariet autumno Libram ingrediente,
203쪽
x88 LILII GREG. GYRALDI aequinoctiales horae id est pares. Legitur in quarto Itu .epigrammatumVM. Martialis ad Euphemum dapum structorem Domitiani, ut creditur,epigramma, in Quo asit de una quat hora,quid Romae sieri mos ellet: super quo adeo muIta acssianc die nu modo grammatici scriptere led oc Medici N Iureconsul ti,ut piara me pudeat in praetentia afferre,cure per se notum lit: tantum illudJpsum adscribam: Prima salutantes, at altera continet bora.
Exercet raucos tertiaca Ecos. In tantam uarios extendit Roma labores.
Sextaquies la b, sepi ima reis erit. Suffcit in nonam nutidis octava pabestris.
Imperat extructos fran ere nona toros.
Hora librili η Iecima eti EupSeme meo m. Tem erat amFrolias cuῆ tua cura dapes, Et bonus aetberio laxatur nectare Cesar, Ingenti tenet pocula parca manu, Tunc admitte iocos: gressu timet ire licenti Ad mutulinum nota Thalia Iovem.
Vides ex his uersibus ad sextam usin horam negociis opera dare Romanos solitos, tum reliquas ad decimam vim, curationi corporis stultae: qua de re extat etiam apud Gra
cos incerti autoris distichon, hoc ipsum qd obscure lanificat:
204쪽
Ds AN Nis etr HENS IB. LIB. Is Cognosce graecam argutiam, quae latine n5 satis commode exprimi potem utcunq; tamevertere ten tabo:
Sumit in simiam labor horam einde sequentes,
Vt uiuas,numeri litera, Ret, monet.
Hoc carmen ita Max. Planudes exponit: Ad sextam,inquit, diei horam operari S labora re decer, post hanc ad ciba procedere, quod etiam manifestatur per notas dc literas horologii. Nam si graecas literas, quae septimam. Oetauam, nonam S decimam horam significant,hoc est, s η, ει, coniungas. uerbum M l 'ν exprimis, quod uiue significat latin hac si ducar, edas ut uiuas, hoc est, ut ille ait φα, αδεμ εχυ. Vel id potius innuit a sextam usque horam laborandum. Quae S propterea me
lior diei pars esse uidetur.Vnde& Paulus Iareconsultus lib. i. ad ediditam scribi cuiusmdiei maior pars horarii est septem, pAmam diei no supremarum. quae uerba&Iezuntur in Pan demituIode uerb. 8c rerum sig. Iuxta hanc sententiam dc quidam Vergiliana illud esse existimant: Nunc aded melior quoniam pars acta diei M. II Porro horae uocabulum apud autores plura se significat: nam εἰ annus In quatuor horas diuiditur, id est, tempora ut iam diximus tin de S Q, anni aboetyptiis qui trimestres Orant. Item de ἄρ' annales, uibus Φαγράφαι eoru scriptores,qui 3c historiographi.Non-
205쪽
iso LILII GREG. GYRALII nunquam etiam hora pro eo tempore accipitur quo quid est in proprio uigore, & consi stendi ui, ut Suidas altim docent, a qua dc τὸ
ιυLm reste Galeno, fructum vocamus maritrum, dc suo tempore leimim. Hora quoque uidetur apud Grscos pulchritudinem inter dum significare: hinc Nouis, formosus 8c pulcher: dc votimo, decor & forma. Hora item apud Latin γ fuit iuuetutis dea, 8c Quirini uxor dicta, de qua Ennius poeta illo uersu: Te Quirine pater ueneror, Horam Quirini. Plura Ouidius in Metamorph. Horas etiam aliquando positas est inuenire pro ipsa coe li inclinatione 3c dispositione,quod dicitur: ut si dicamus Italiam vergere ad sextam horam, laoc est, ad meridiem,& ad primam ho ram brumalem, hoc est, ad hybernum orien rem, quo modo locutum Plinium videmus, cum de Italia agens ita ait in tertio: Incedit. inquit, per maria, cccii regione ad meridiem
quidem: sed si quis diligenti subtilitate id exigat, in ter sextam horam primam', bruma Iem. Sed & ad hanc norma Claud. Ptolemae auidemus,urbium, fluuiorum, regionu,alio rumi locorum distantias ac spacia, segmentorum insuper, id est, parallelorum rationes ostendisse, quem mox & alii nonnulli secuti sitiat, quam ob rem iam sat superi de horis,
nunc ad horologia me conuerram.
. De horologiis igitur acturi eorum priuS
206쪽
uaria nomina 8c genera asseremus, tum de ratione nonihil. Appellata sunt ea in primis apud uereres solaria, & horaria, & horolo gia,& horograpitia: tum etiam quae ex aquarmensura fierent,clepsydrs,&hydrologia,sed re horoscopa uasa dicuntur a Plinio. Sola rium,inquit Varro,dicunt in quo horae in sole inspiciuntur. Huius est,teste Gellio, men
tio apud Plautum in fabula Boeotia, ex parasiti Aurientis persona: Vt illum des perdant qui primus horas repperit,
Qui, ades primus statuit hic solarium,
Qui mihi comminuit mistro articulatim diem.
Inuenio de solariu apud duntaxat Iuriscon sultos prouectigali positu, qd publico prae statur, ob soli publici occupatione. Sed idem
quoq; in priuatis uidet. Vlpianus: Si quis in lapidicinis caedere uoluerit, no aliter hoc fa clat,nisi prius solitili solariu domino praester. qdAccurs parti aduertens,salariu uel solatiulegit: qua in re Andr. Alciatus lynceus fulta
Dictu solariu in hoc sensu it uideta loto itilud a QT. Primus uero Forologiu, quod ab
horarii ratione appellatu est Lacodsmone ostedit Anaximenes Milesius Thaleris discipulus, ut scribit Plin. Phavorinus tanae,ut est apud Laert. Diogene,idAnaximandro adscribit positiit ab eo ait Lacedaemone w- id Ambros interpretat, in loco capiadae umbrae idoneo. Herodot lib. hist. a.
207쪽
Graecos ait a Babyloniis didicisse Gnomoanem,hoc est,normam dc umbilicum umbra rum,S partes duodecim diei. Sed in libris sacris regnorum quarto,longe anter apud Hobraeos ipsum horologium positum ab Acha Σio rege inuenimus, quo tamen loco uariata legitur te stio:nam in Hebraeo codice nullam liorologii mentionem, sed umbrarii eius in uenies: in Graeco uero LXX H Interpretum, neutrius,sed graduum,hoc est, αναμω-.In
Latino aurem qui ab Hieronymo a pleri' interpretatus creditur, fit S horologn Numbrarum mentio,id quod dc in Esaiae prophetae libro legimus, quo loco de eadem re iisdeetiam uerbis agitur, ubi plura Hieronymus. videtur ipse ex Symmacho ita legere uo Iuisse, ut passim in Latinis codicibus habet Sedenim apud Romanos cuius fuerit in uentum parum constare Censorinus scribit: alii enim apud aedem Quirini primum statutum dicunt, alii in Capitolio, nonnulli ad sedem Dianae in fluentino. Illud, inquit, satis con stat,nullii in foro prius fuisse, quam id quod M. Μessala ex Sicilia aduectum ad Rostra incolumna posuit, quod cum in climate Sicilis
descriptum effer, ad horas Romae non coit niebat: in c c c. em stadiis,ut ait Plinius, ausi ut longissime in D. solis umbrae mutantur.
Quinimo Vitruvius Polio architecturae lib. nono: Longer aliter,inquit, distant descriptiones
208쪽
DE AN Nis ET HENS IB. LIB. I93nes horologiorum locorum mutationibus: Mmbraru enim aequinoetialium magni rudi nibus designant analemmatorii forma ex quibus perficiuntur ad ratione locoru umbrae gnomonum & horarum descriptiones. Analemma autem est ratio conquisita solis ADtidem . cursu & umbrae crescentis a brumae obseruatione inuenta,e qua per rationes architectonicas circinit descriptiones est in uetus esse ctus in mundo. Cum igitur Romae non conueniret scio tericon Siciliae, L. Philippus censor aliud iuxta constituit: deinde aliquanto post P. Cor. Nasica censor ex aqua fecit. Haec sere Censorinus. At uero Plin. lib. . Serius, inquit, horarum obseruatio Romς contigit mri tabulis ortus tantum δc occasus nomi natur, post aliquot annos adiectus est meri dies,accenso, hoc est,cosulis ministro &pra, cone id pronunciante, cum e curia inter Ro/stra Sc Graecostasin prospexisset solem talem. a columna aenea ad carcerem inclinato si do iare supremam pronunciabat: sed hoc serenis tantum diebus usq; ad primum Punicum bellum. In his Plinii uerbis erratum esse uide tur, cum dicitur in XII tabulis ortum tantare occasum nominari, & post aliquot an mos meridiem adiectum cum in Xri ipsista Dulis haec uerba legi comperiantur, quae in rhetoricis ad Herenniu, cum de pacti formula praecepta tradunt,allata sunt: Rem ubi pa
209쪽
as LILII GREG. GYRALDIgunt, oratione pagunt in comitio, aut in so-xo. Ante meridiem causam conjicito. Item a pud Gellium lib. i . cap. 2. In IIII autem tabulis uerbum hoc,inquit,ita scriptu est: Ante meridiem causam constito. Quum perorat ambo praesentes, post meridiem praesentili tem addicito. Si ambo praesentes, sol occasus suprema tempestas esto. S haec quidem Gel lius. In uerbis uero rhetoricorum ad Hermonium notandum, pago uerbum sine n litera
proferri, licet id nunquam lemini scribat in Vergilianis comentariis Seruius. Illud quo que ex his ipsis tabularu uerbis colligimus, ante meridiem causidicorum horam fuisse, id quod etiam ex supra allato Martialis epi grammate liquido cognoscimus: ad quod alludes & hoc quoquo modo Iuvenal.scribit: Ipse dies pulchro difflinguitrer ordine rerum, Sporsuti,deinde forimi,iurisq) pcritus Apollo. Sed redeundum ad horologiu institutis. Priamus Romanis solarium horoloni ii statuisse
ante X D annos quam cum Pyrrho sellatum est,ad aedem Quirini, L. Papyrius Cursor, cueandem sciem cledicaret a patre suo uotam, a
Fab. Vestali prodit, qui neq; laeti horologii
ratione, uel artificem signifi cauit, nec unde translatu, aut apud quem scriptu id in ueri vir. M. Varro primu statutu in publico secundum Rostra in columna tradit bello Punico
Primo,a M. Val. Messala costile Catina capta in Si
210쪽
in Sicilia: deportatum inde post X X N annos quam de Papyrii horologio tradit, an . c Cc LNNUII. Nec congruebant ad horas eius lineae. Paruerunt aute ei annis undecentu nec Q MM t Philippus,quieu L Patulo sust censor, diligentius ordinata iuxta posuit: id F munuS inter cosioria operagratissime est acceptum. Et iam nil tamen tiu O tempore ' certae fuere horae usae ad proximum lustrum, tunc Scipio Nasica collina
lo Romano i ndiscreta Ili fuit. Et hactenus ex Plui 3 uerbis Scribit uero Victruum .in nbium Ale 'ndrinum ton A. mi Ti irris tonstrina mi alia, tum etiam torciitagium ex aqua utile ubi in iura depi ii modi re ad liyCernum horolodiorum usum subiungit, mi er quae illa c πqurana porica dicta sunt, quoruml conficiendorum rationem diligentissime: est persecutus. Illa quot Nicecori Gregorae instrumenta. ouibu r: tio cognos en im horiarum ricinio ellarum 'sui traditur. mira TTI Dipos uni: quonia ad astrologoru potius cici ullium hominu usum pertinent, missis fac mus autorctantum innuimus, sicui forte aliquado id desideri si incideriti Sunt &qui ho rasa luna observensi id p multiplici ratione,