장음표시 사용
171쪽
qui ter in anno patere dicebatur, ut in Calendario docebimus. Plutarchus in Camilli ui ta disputat, cum in mentionem incidisset horum dierum ἀποφραδεν, an iure inter dies ali
qui habendi sint boni maliue. Heraclitum philosophum aitHesiodum accusare, qui bonas malas p nonnullas fecerit, ac si no tene rei totius diei naturam unam esse: nonnullas o historias tam Graecas quam Romanas eo loci comemorat, quibus Hesiodi sententiam ipse comprobare uidetur, quod scilicet aliqui infausti sint dies dc religiosi, id est, απ παιφαNec hoc in Camillo tantum, sed 3c in aliis locis idescriptor ostendit. Erant & dies comitiales, quibus cum populo agi licebat. Et fastis quidem lege agi poterar, cum populo n5 poterat. Hos dies ingeniosus poeta in Fastis ita complexus est:
Ne tamen ignores uariorion iura dierum,
Non babet officium luci re omnis idem. Ille nefastis erit,per quem tria uerba sellentur: Fastus erit per quem lege licebit agi. Nec toto pergire die sua iura putaris, Qui iam fallas erit mane nefastus erat. Nam simul exta deo data sunt licet omnia fari, Verba s honoratus libera praetor habet.' Est quos quo populum ius est includere septis, Est quos qui nono semper ab orbe redit. Comitiales dies antiqui per C literam nota bant, ut est uidere in fastis antiquorii. Pra ter hos
172쪽
rer lios fuerunt & comperendines,quib. ua dimonium licebat dicere. Erant & stati, qui Stati dies. iudicii causa cum peregrino instituebantur: uel ut Festus scribit, Status, inquisidies uocatur, qui iudicii causa praestitutus est cum pG regrino: eius em generis ab antiquis hostes appellabantur, quod erant pari iure cum populo Ro. Atm hostire ponebatur pro aequa re. Plautus in Gurgul. de stato die meminit: Status condictus cum hoste intercessit dies. quo loco hostePlautus more uetere peregri nu significat. Erant S dies qui pandiculares Panidiculares. dicerent, iidem qui S comunicarii, in quib. Ommunis Domnibus deis comuniter sacrificare consu verant,ut est notatu apud Festum. Praeliares Praeliam.
ab iustis, ait Macrobius, non segregauerim: siquidem, inquit, iusti sunt continui XXX. dies, quib.exercitui imperato uexillum russicoloris in arce ponebatur. quod idem pendFestus. Vocatur etia iusti dies integri,quem admodum iustum exercitum, iustum uolumen Sc. ut erat lex illa Romanis: Aeris confessi, rebus p iure iudicatis XXX. dies iusti sunto. Sex. Caecilius Iu reconsultus apud Gellium lib. ro. cap. i. Confessi aeris ac debiti tu dicatis triginta dies sunt dati conquirendae pecuniae causa, quam disssoluerent eosq; dies decemviri iustos appellarunt. d alia que subin ditidem Gellius. Praeliares aute omnes dies,
quibus fas est repetere, uel hostem lacessere.
173쪽
is3 LILII GRrc. GYRALnrNam cum Latiar, hoc est, Latinarii solemae concipitur, item diebus Saturnaliorsi sed Mcum mundus pater, nefas est praelium sum re quare nec Latiar topore quo publice quo dam induciae inter pop. R o. Latinosi firmali stint,inchoari bellum decebat: nec Saturnifesto, qui sine ullo tumultu bellico creditur imperasse nec patente mundo,quod sacrum Diti patri & Proserpinae dicatu fuit: satiussocclusa Plutonis fauce eundum ad praelium putauerunt. Vnde & M. Varro ira scriptum reliquit: Mundus cum patet,deorum tristiuatq; in serum quasi ianua patet: propterea nomodo prςlium comitti, uerum etiam dele iurei militaris causa habere, ac militem proficisci, nauem soluere,il Xorem liberum quaerendorum causa ducere religiosum. Vitabant riam feriis, sicut idem Varro in augurum libris scripsit in iis c uerba Viros uocare ferijs non oporter: si uocauit piaculum esto. Sciem dum est tame,eligendi ad pugnandum diem tunc fuisse licentiam si ipsi inferrent bellum rat cum exciperent, nullum obstitisse diem. Quis enim obseruationi locus, cum eligendi facultas no supersi ies praeterea postriduanos ad omnia Romani cauendos puta runt,quos etiana atros infausta appellatione damnarunt: & hoc in primo Fastorum po
174쪽
DE ANNII ET HENS IB. LIB. assNe fallure caue,proximus ater erit,
Cmen ab euentu est illis nam Roma diebus Damna sub aduerso tristia ni arte tulit. Idem S T. Liuius h b.6. ab urb. cod.&longa extat Plutarchi problema. Verrius uero Flaccus lib.de uel b. si g. apud Gell. lib. s. Dies,inquit, qui sunt postridie Calendas, Nonas MIdus, quos uulgus imperite nefastos dicit, propter hanc causam dictos habitos p atros .esse scribit. Lege Gelliii. Marcellus, arri dies, inquit dicunt, quos nunc nefastos uel post ros uocat. Aphranius fratribus: Septebrisheri Calends,hodie atri dies. Posteri, insuit Festus, Nonarii, Idusi,& Calcdarsi dies nuptiis alieni habent, quonia hi dies decreto ponti
ficii atri indicati sunt,qd quotiescul Roma ni duces belli gerendi gratia his dieb. supplicauerunt, male rem p.gesere. Meminit horudierit D. Ambrosius, eos Christianos redar mens qui eos obseruaret. Sed quid uetar, ut cum de atris Romanorii dixerimus, etia hoc loco asseramus, cur albi,laeti & fausti a Gra cis 6c Latinis dicant Scribit in Periclis uita Plutar. cum Athenienses bellu cotra Samios haberent, Pericle Samiora urbe obsedisse, id cuctatione ac mora si nece hominu urbe capere mallet. Eius rei cu iam milites isdere coepisset, nec propterea Pericles eos satis qui tos haberet, in partes octo exercitu omne dij uisit,rem Uad sortes traduxit,ut cui alba faba
175쪽
sco LILII GREG. G YRALDIsorte obuenisset,epularetur atq; in octo esset, cstcris pugnantibus. Idcirco dicitur ait Plutarchus posteros dum uoluptatibus ac genio operam daren t, album illum diem ab at ha faba nucupare solitos. Hactenus sere Plu tarchus. Alit hunc morem ex Thracii instituto emanasse tradunt,ut Plin.lib. . Vana, in quit, mortalitas & ad circunscribendam se ipsam ingeniosa, copulat more Thraciae gentis que calculos colore distinctos pro exporimento cuiusq; diei in urnam condir,acsu premo die separatos dinumerat, atque ita de unoquossi pronunciat. Quem morem secutus, epigramma memini me exordiri ad B. Ferrinum in natalem eius filioli: Threicio Ferrine dies signanda lapillo, mascula qua proles te facit esse patrem. Horatius tamen hunc morem Cretensium fuisse innuit eo carmine: Cressa nec careat pulchra dies nota.
Nisi quis Thressa, pro Cressia malit apud Horatium legere. Ad hanc consuetudinem po Wsspe alludunt,ut Persius:
Hunc malae diem munera meliore lapillo, Qui tibi lubentes apponit candidus annos. .
Quo loco probus Grammaticus, seu Co nutus, hanc plane: consuetudinem describiti 5c Cretensium fuisse ait, quo modo S apud Horatium Acron 8c Porphyrion. Sed ad in stitutum iam redeo,de postridianis diebus,
176쪽
hr ANNIS ET HENS IB. LIB. etsi
de quibus Plutarctius in Romanis quaestu,nibus: Quid est, inquit, quod postridie Calendas, Nonas et Idus nequaquam exire, nec
peregre proficisci Romani cosueuere Quo loco inter caetera negat propter Alliensem diem postridianos dies uocari, aliamq; libentius ipse amplectit opinionem. Vide igit,in
quir,nequcadmodu Olympηs deis ac coele stibus primu mensem cbsecrarui,secundu uero chthon is Sc inferis,in quo purgationab utebantur, S mortuis parctabant, sc& dies alios quide quasi autores ac principes, tres scilicet festos &sacros posuerunt, Calendas, Nonas, Idus: eos aure qui deinceps sequun tur deis manibus attributos, nefandos ac reseligiosos habendos existimaueriinrisam dc Graeci primum men sis diem deis sacrata ha bebant, eum uero qui sequebatur heroib. ac daemonib. attribuerunt. Secundu quom cra tera heroib. 8c semideis libare solebant.Tum etiam idem subiungit quaedam de numero rum ratione. Unitatem enim in primis ait
diuinitatis quiddam dc numinis habere: dc
quidem omnem imparem terminatum esse.& rerminare perfectum esse: contra parem numerum S indigente esse imperfectum sac indefinitum. Alia his quaedam adiungit. quae mihi satius uisum est praetermittere. quam plura inculcare,dc ad eas rationes de uenire, quae a Latinis autoribus afferuntur. M
177쪽
Igitur Gell.annalia lib. is. & Cassius Hemi ina hist.libro secundo referunt.anno ab urbe condita ccc LXIO. a Tribunis militum
Μanlio & Posthumio collegis* eorum in
senatu tractatum, quid ester, propter quod toties intra paucos annos male esset afflicta respublica: N ex praecepto patrum Lucium Aquinium haruspicem in senatum uenire ivlsum religionum requirendarum gratia,
dixisse, Q. Sulpitium Trib. militii ad Alliam aduersum Gallos pugnaturii, rem diuinam dimicandi gratia fecisse postridie Idus Quintileis. Item apud Cremera, multis p aliis temporibus d locis,post sacrificium die postero celebratum, male celsisse cossidium.Tunc patres iussisse, ut ad collegium Pontificii deliis religionibus referretur: porifices statuisse, postero die omnes Calendas, Nonas, Idus, atros habendos,ut ii dies neq; praeliares, neque puri,nel comitiales essent. F. Iax. Servilianus Pont. in lib. et r. negabat oporterea tro die parentare,quia tunc quom Ianum Iouem'l praefari necesse esset, quos nominari atro die non oporterer. Sunt uero qui atroscos esse perperam existi inent, qui ab obseruatrice eiusmodi rerum prouincia Aegyptiaci dicti sunt,de qui b. paulo post agemus. Eoiadem tamen atros nonnulli communes, ve lut ad emendationem nominis, ut ait Macrobius , vocitarunt. Praeterea ante dicmquar
178쪽
quartum Calendas, uel Nonas,uel Idus, tanquam inauspicatum diem plerim omnes iii rabant. Quidam in Cannensem cladem reis rebant, idq; ex Q,Claudii libro quinto an natium adstritere tentabant, qui scribit ante quartum Nonas Sextiles, Cannensem cla dem factam fulse. Sed Varro nihil ad rem militarem pertinere ait, utrum fastus uel ne fastus sit dies, sed hoc ad priuatas solum a ctiones respicere. Dubitatum etiam apud an miain liquos, an nundinarum dies inter ferias eia.an interstrias me sent referendi necne. cuius rei cum uaris fini mratus. sententiae, breuibus eas hic colligere libuir. Titus de ferias scribens, Nundinas inter se rias non retulit, tantum solennes uocauir. Iul. Modestus asstrina . Messala augure consulente pontifices, an nundinarum Roma narum dies feriis tenerentur, respodisse eos. nundinas sibi ferias non uideri. Trebatius libro primo religionum ait, nundinis magia stratum posse manumittere, iudiciat adiice re. Contra hos Iulius Caesar et s. auspiciorulibro negat nundinis concionem aduocari posse,id est,cum populo agi:ideo inundinis Romanorii haberi comitia no posse. Corn. autem Labeo libro primo fast. nundinas sorias este pronscia uir. Sex. Pomp. Nundinas, ait, seriarii diem esse uoluerunt antiqui, quis rustici mei cadi uendendit gratia in urbem conuenirent: eum y nefastum, ne si liceret
179쪽
as LILII GREG. GYRALDI cum populo agi interpellarentur nundina tores. Causa uero huius ueri ratis apud Grais nium Licinianum lib. a. inuenitur: ait enim
nundinas Iouis serias esse, siquidem Flami nica omnibus nundinis in regia Ioui ariete solita sit immolare:sed lege Hortensia effectu ut fastae essent uti rustici,qui nundinadi causa in urbem ueniebant, lites componerent: nefasto enim die praetori ut diximus, sari n5 Iicebat. Ergo qui ferias dixerunt a mendacio
uendicantur patrocinio uetustatis:qui con tra sentiu rit,aestimatu aetatis, quae legem secura est,uera deprompserunt. Plutarch. in quae stionibus, nundinas ait Saturno cosecratas,
quod scilicet is deus emendi ac uendendi copia frumium principium attulit. Nundinarum uero originem quidam Romulo assi
gnant, quem comunicato regno cum T.
tio, sacrificiis & sodalitatibus institutis,nundinas quoq; adiecisse ferunt,sicut Tuditanus affirmat. Sed Cassius Seruium Tullium nundinas instituisse air. Geminus uero scribiti nundinarum diem regibus iam ex aciis cel brari coeptum esse, quia plerit de plebe repetita Seruit Tullii memoria, ei nundinis parentarent: cui sententiae δc M. Varro consentiri Rutilius autem Romanos nundinas instituisse scribit, ut octo quidem diebus in agris rustici opus facerent, nono uero die in te misso rure ad mercatum leges p accipiendas, Roma
180쪽
DE ANNIS ET MENSIB. LIB. Iss, Romam uenirent,dc ut scita atq; cosulta froquentiore populo referrentur, quae trinun
dino die proposita,a singulis ari uniuersis lacile noscerentur. Vnde dc mos tractus, ut leges trinudino die promulgarentur. quem morem cum probe non teneret qui Dionysium transtulit Halicarnasseum Lapus, protrinundino dc nundinis lib. .hist. sic latine uerrit,de Μutio agens: Post haec,inquit,tempus praescribitur ad apparatum defensionis usi ad forum tertium: fiebant enim tuncRomanis,ut nunc quoi fiunt, fora in dies no nos: quidam couenientes ex agris in urbem pleben permutationes faciebant rerum it natium , dc interse iudicia accipiebant, dc de publicis quoruerant ex lege domini, dc quae permitteret ipsis senatus ferentes calculos ea lanciebat. Dies uero septem medios inter in ra, coloni 'dem multi S pauperes in agris morabantur. 8c reliqua. Hoc loco libentius graeca apposuissem uerba,sed non mihi prae sto est nunc exemplaris graeci copia. Dece pium uero interpretem putarim,quod grae ce arva legeret,quae dictio Graecis diuersa sibgnificat,inter quς &forti & nundinas. Nam SPlutarchum videmus cum alibi,tum in eo loco causarum capitum rerum Romanara eadem dictione usum, Cum testes, air, huius