Petri Bembi, patricii Veneti quaecunque vsquam prodierunt Opera in vnum corpus collecta, & nunc demum ab C. Augustino Curione, cum optimis exemplaribus collata, & diligentissimè castigata, quorum catalogum versa pagina indicabit. His accesserunt hac

671쪽

valetudine uterer, promo non haberent: essem enim una cum illo promus, ut oleo semper, cim mihi recte est. Quamobrem non modo hercle mihi nouus ad res ais hias brias capessendas adbibere animum cogitationemq; non lice sed ne ιllam quidem, quum aliquot tam annos cudo, quamq ipsi commemoraF,conformare penitus atq; conmcere postum . Qnod si mihi unquam tantum ocij continge quantum homini plane fen ac per totam vitam exemcituro laboribus princto aequum iam erat contigisse, da bimus fani operum, ne nos stulti a monuisse videare,cuna alijs quidem de causis,tum in primis,quia te existimare via deoDuci me tuae maximae costinti maeq; foeminae rem ad eius dolorem minuendum idoneum accommodatamq; β-cturum Μανι enim eam muliere licio, cum propter eius reliquus innumerabiles eximius virtutes, tum vera certe proptere quoniam pudoris in illaeπ castitatis mira quae durumcredibilisq; iri omni aetate obstruantia atq; cultus

viguit.Perpudicarum autem nunc quid forininam ma

gna Bembe paucitas est. Itaque sic existimo hac tempeshue

quo clarisimu lumen, extinctis caeteris eius mulieris pu dicitiam elucere. Tum Sadoletus Equide cum de Bembo,

inquit tum de ali s*pe permultis audiui Si 'unde, qui dicerent, illam, de qua loqueris, foeminum,nctifimam pro icto esse, multos maxime pudicissimam, eas virtute

magni in illam nomen apud omnes gentes adeptam,in ore

hominam multa cum lacide sorias versuriatas nihil miro quod quast clarissimum lamen elucere illius pudicitia dixeris. Sed quod extinctis ecteris dixeris,id miror. An tu illam unam putas pudicum esse,castim,consi intem, pr. terea neminem s Vide quid agas: nam si id rescierint retia qμα,

672쪽

ELISABETHA URB. DV C. quae, video tibi cum acerrimis bo*bus bellam perpetuis esse fusi tum. Tum ille: credo, inquit, tibi hoc Sadolete plane quod dicis, omnes scilicet seminas mihi dcerrimas hostis perpetuo futurus: riuolaturus etiam tanquam in Orpheam ciconum mulieres,sic in me nostraι impetu Dcto timerem, id β dixissem,ex earum grege tam innumerabili pudicum esse nullam, praeter hanc nosti am, de qua loquimur,Ductav.Ita enim se res habet,ut quanquam castaecis pudicae non omnes fiunt, ut lausime dicam, nulla tamen prope est, quae credi haberiq, non cupiat. Itas aegre mole hq: Ierunt,cum non habentur. Sed non hoc ita dico, Hucere in ea foemina pudicitiae lumen extinctis caeberis, quasi quidem pudica nulla fit praeter illam.id enim tu non

recte interpretaris:quis aut hoc ferreis dixissem sed que admodum 'nsitametsi semper quidem sunt atque lacent,

tumen extinctae nobis videntur esse, cum suum terris lamesol explicuit,propterea quod ira maximi ars clari mi apparitione laminis,illa 'tarum quoipuncta ignea heb tantur,nes micant foris: ita etiam quae in reliquis seminis pudicitia esse aliquibus potest, est illa quidem pudicia tu, habres uum per se ipsa lucem atq; θ)lendos sed cuad illius uniim L inae pudicitiam comparatur, offundiatur 'tim quas multo maiore lumine, opacatars ita, ut nihil prope appareat, sed extincta intermortuus vide tur . Caue enim putes sudolere, ullam unquam foeminam aeque magnum dest exemptim pudicitiae praebuisse, atq; illa praebuerit. Quod num istud tam magnum tamq: pr clarum exemplum est , inquit ille s Nom enim te puto ita dicere si Rude, propterea quod ita viro uo eum pudor pr urerit, quem praestiri leges iubent. Num id per-

673쪽

inultae ane muIteres fecerunt,quas cim virorum,tum hoe inestitis certe amor in officio continuit. Longe mutus ais admirabilius hoc quidem 6hingit ille,quod dico. Nam illa viro uo eum pudorem praestitit,quem praestiri neq; lGgrs,neq mos,neg confiuetudo ulla iubet: posse enim id tum foeminas in hominum cogitationem nunqua incidit. Sed quare tu hec de B embo, cui propter illum quam cumeu muliere habetfamiliaritatem, explaratiora reor esse, quam fiunt mihi. m ego: mihi quidem illa explorat: ma,inquamsunt: coniectura autem consequor Sigi unde, quibus de rebus dicis. Sed non comittam,ut quae illa vigintiprope annos summa vi virtute conflantius reticuit reticeri autem cum ab omnibus, tum vel maxime vult a' Du) ego nunc proloquar. Ηιc Philippus: vero B embe, inqui magnam mihi cupiditatem illa tuo silentio iniecipi audiendi ea,quae hic dicit: quae quoniam necesse est essὸ pulcherrim. de pudicitiae enim exempla quodam magno dis insolito loquitur, miror cur de illo silendam tibi esse potius, quam comemorande putes. Num quid tam esse abditiam,aut tum recorium potest, quod si nobis duobus abs te prostratur, reprehensione cuius ua vereare s Tum ego: Minime, inquam,reticenda mihi esse isti ideo censio Teroausiqu)d sit aliquid, in quo quidem volseae aut benevolentis diffida,aut certe,st ea opus si tacitumstat qu Frisi adtera nihil esse potesὶ sanctius, altera nihil verecundius.Sed quonia,ut dis illa ipse quae id egit, silcri vaticinora via idcirco filio.Silari aut velle ideo illa puto,quod ἰ eum sunt i a vix quidem credibilia propter insolentium, tam mulier ua conficietia contenta, hominu rumores praedicationenis nullis in rebus aucupui , minimes omniu

674쪽

dem redemns potest pariat: quin epe in eo multo etianegligentior est,quam velim. Qiramobrem restrat, si ei

ita videtur, S sirundus,ita tamen ne emanent ea latius id enim ego a vobis Beroalde atque Sadoletepeto. Hic tam illi Sigismundum intuentes, explicaret enarraretq; rem

eum se cupere magnopere Hland sent, suauic mihi si de eius rei se in silentio futuros obligauisent, Ego quide,

inquit Sigi mundus, restram: vobis enim gerere morem volo. Sed quam tu ab his taciturnitatem requiris, ea nihil opus Bembe est,ut videtur. Nam qMe taceri vis, sunt iaminia quidem multis hominibus cognita, neq; reticeri arum plius ullo modo possunt, non plane mulieris ussa culpa, sed, quoniam ita sibi oportere is magnopere credidi eius uiri. Itaque,quando ita uultis,num idem uobis de illa D

Uina posthac exi Emundum sit, quod ego certe iampriderei Em o, ut iudicare positis, rem praeclaram admirat dams cognoscite . Guidam Vbaldum con tit, siue comporis cir naturae uitio, seu, quod uulgo creditum est, amtibus magicis ab Octauiano patruo propter regni cupiditate impeditum, quarum omnino ille artium experientifissimus habebatur,nuta cu'mina coire unqua in tota uita potuisse,nunqua uisse ad rem uxoria idone .Huius aut imprudens ipse rei adhuc omnino ignarusq; cu esset, experimentumq- uirilitatis ulla cum semina nondu coepisset, id enim cauerat diligenti fime patruus,nubit ei haec puella Francisci Gonetaegae foror cu Mantuae regno, quod quide ab antiqua maioru suorsi serie acceptu ais traditupo de longe nobιlis,tu in rebus bellicis magni ais praeclari

τiri. Itus impubis admodum dis tener Ascipiedae sobolii

675쪽

DE GUIDO VBALDO ET pudio, quippe in quem unum huius tam egregiae familiae propagante ratiostesq; omnes incumbebat, ducit iso

in domum. Vno in lectulo cubant annos duos, cum ille

interea, quid plane posset, experiretur. Itus tandem clasefrustra periculum acere animaduertit, moerens dolensque uxori aperit, putarest magicis impediri, quo minus virum illi ostendere sese posit: se miserrimum ac porro tufelici imum nuncupat, qui climste liberorum careat, tum illi nullam de se voluptatem astore posit, quam istature coniugij merito expetat: demum videat, id)ἰ resci tu uisse populis ais omnibus plane gentibus deste is turum. Mulier quae multo ante id, quod erat, rata, niabit apud virum questi viiquam fuerat, nullum vili mort lium verbum ea de refecerat, tum illum soluta hilari vestu onusustineat eruis fortiter fortunae iniuria: multos fuisse olim Reges,esse aliquos etiatum, qui liberorum Je de 'tuanturi praestire aliquando nullam sobolem habuisse,itas ei bonis parentibus maliflij flagitiosis procreantur. Quod ad se attinet, bono animo iubet esse, nihilsse minus eum amare,a ut in postem amaturam astimat: g equidem domo pudicitiae suae florem ad illum attulerit,eu, Us ad rogum pertit mrvi quando ipse, cui se de*nmerat, uti isto perfruis non possit, nemo homo unquaperstuaturitim daturum operum, ut quod biennium omnes mortales, ipsam etiam celaverit nutricem suam, id ex

se resciri nunquam positiVis dici etiam 'cit Itaq; qira

tuor atque decem amplius annos una viuut, cum interea

non solum populi sed ipsi etiam eorum Iamiliares intimique 'rilitatis culpam ad mulier potius traducerent, quam ad virin:ita eius plane rei nihil unquam restitu est, nes

676쪽

ΕLis A BETHA URB. DV c. neque nunc quiam esset, nisi eius ipse vir, omnia quemadmodum se habebant,aperuilbet eo tempore,cum is a Cesare Borgia domo expuibus ad Gallorum Regem cuias in manu tum res erant, implorandi auxilij causu Μediola

se contulerat. Nam Rex in citeriorem Galliam cum truiscisse apud Insubres,quos quidem populos paulo antes

is prioribus regnis adiecerat, commorabatur. A quocionihil impetrauisse erat enim is Alexandro Bor e Ponti

Nax. Caeseris patri foedere oscibsq; coniuncti mas: vitieetia suae certiorfictus esset infulas as illis'r diuortiam cum uxore aciendi, quando ipse cum ea rem nuquam habuisset, sicq adfacerdotium conferendi spem eis dedit. Quod cum illi tanquam offam arripui et,ita enim in Guidi Vbaldi regno propter mirarm populorum in illum amore nutante atq; labenteco irmari se videbant, re ad Rege detulere. Ilus is an ita esset de Guido Vbaldo cuperi se set, ille autem annuisse res ita sciri coepta est, breui, posta tempore in multorum hominum notitium cognitio nems permanavit: quam tu quidem Bembe tantoperem lentio vi contineatur,postula Ais his rebus omnibus Imlius nondum quidem Pont. Max.upud ipsium Regem cum

esse non interfuit solum, sed plane etia praefuit: quo vim adiutore siuaru fortunarum omnium Guidus Vbaldus plorimum utebatur, in eims ide uis consilio fui kn patrium reditu omnemstem rationeius politam an commeta

tum habebat.Sed vi ad muliere redemmon iam illa unans praeclare tantumodo rem,sed in una re,res praeclaruspi

rimas a permagnus sane confecit.Nam primu quide omnium cum Incere diuortia lege posset, homini enim ad co- iubam exercedum minime habili nil erat, plane noluit.

677쪽

638 DE GUIDO VBALDO ET Itas cim suscipiente prolis atque liberorum lci, quam

iam animo conceperat, cuiusq; rei cura ad Reges maxime

atq; Regulas pertinet: habent enim ipsi regna , quae qui dem uti liberis relinquere dulcifimu suauistinuos di, tu exteris alieniss mole, Uimum: tum ijs q ex coniungio foeminae in sola vita cupiunt voluptates, plidiculi ca-μtatenis forti atque coi tinti animo praetulit: ad quis quidem voluptates Cr naturailli uti omnes, cx dclici rum a luentia propter familiae amplitudinem splendorems praeter caeteras institutio vitae ad virum cupiaendum, iamum iam capti atq; in imum recepti con ure do usus non modo illam excitare,sedplane accendere atq in ummare penitus &buerunt. Deinde autem ita prae tulit,ut tametsi illas ipsas voluptati in illecebras atque inui- tamenta quotidie ante oculos atq; ipsis in ulnis baberet,

a viro enim,quo ita melius rem celarent, nulla tempore

diuellebatur,vinci tamen festangiq: ab Vs nunqua increti nunqua animum induceret, vicu simulatae voluptatis lipecie singulis prope noctibus pertentaretur, vera semel voluptatem verct tandem,qualis esse experiri. Nam caeterae quide mulieres, quae perpetuo pudicitia coluerunt suam, vel fefacris dedit runt, a cortus dis omni con uetudine quandongsime virorum in claustra atqr septa sacrarim aedium fese abdiderunt,uel omnino ipse nunquam nunc runt in parentum aute suorum domibus a viroruconuictu,quanta fieri potui ab hiruerat. Haec vero mi lier in mariti domo, in splendore conreentus hominum, in iocis,in licentia, in libertate marituli, in audiendis ijs

quae virginibus reticentur, nuptis ac virum expertis natu

678쪽

BLIs A BETHA VRB. DV C. bat,amore delitesccba complexu,qualiscunq; is esse con ubatur: ut cum permagnum perq; arduum fuerit illam se virginem seruare voluisse, tum plane mirum ac prope incredibile potuisse. Itas quod in reliquis foeminissummum laudis genus sol se si per virginem,id fune in Lia pulchrum quidem uis praeclaram cst. Sta habet aliud quo longi me superetur: nam in eo vitae genere fuisse illum semper virginem, id vero multo praeclarius atq; diruinius fuit. Non enim suum ipsius solummodo sensum in eo, atq; innatam puellis omnibus ingenitamq; a natura experifindi viros voluptatem propension q, compescuit, scd

multa in etiam reriam mores atq; natura peruicit. Qu res enim singulia altas mulieres mouent,stas ijs abjInent, cum afflinere viris cupiunt, eae illum omnes nihil mouerunt,earum illa vires omniu ais acumen retudit. Ovum-ὐbrem caeter urtim laus impartienda illa quidem Vl multis blis,quae certe ipsis, quemadmodum dixi, ad retinetam pudicitiam plurimum opis dis praest ij ae trunt: habent xttim consimiles sibiloeminas pleruns,quillis eum viuut, quas cam vident in eadem vitae ratione versuri, accendan tur1tudio adiuuanturq; imitatione labent sacrarum aedi Am parietes. qui non modo aditus difficultate viros piat ces atque improbos repellere, sed antiqua saepe religio fac oriam etiam non pudicas cogitationes videtur arcere: habret patrum ex matrum Cr suorum ora vultusqquos obseruantra verenter, qui semper ad unt, quam Iemeleae via ingredi semitanis voluerat,in ea ita progredi etiataciti hortantur. Optio etiam ipsa vitae volunt ias quantsi scii vi cum te uni parti dederis, tanqua in bello eos relin

679쪽

DE GVIDO VBALDO ET ne uis; indignifimu videatur. Quid ipse usus ais nisu

tis,nonne ad omnem vitae rationem plurimum conjeruntqui multo Acilius Asia quod Uu iam docti Acimus, qua i quod est repente conjiciendum. Itaq- ut dixi,communicanda est caeterarum foeminarion Luscin multis rebuε, eius portio sepe quidem permagnas per autem alia qua illis danda. At vero suae gloriae tua Bembe Dux nutilam rem focium habet, nullius adiumento ad illum promerendum est Ua. timissu quantumcunque est, quod quidem maximum atq; infinitum est, ipsius proprium est

atq suum. I a sibi debet, ipsa se audiuit, ipsa tibist ad

miladum proposuit, exemplum enim ullum non habebat: ipsa id egit, quod neβceret, multa illum semper uni dehortata: vi meret, nullum adiutorem unquam habuit, nullum admonitorem, praeterbe: nullius voce aut nutum /haust praeter Avu. Postiremo quati illud Aciendu esse ducitis,muliere nihil unqua esse quotum no modo apud uirιι, sed ne apud propinquos quide, de illa 'rtunae infe ta insigni iniuria s nihil unquam timentata apud fratre, apud sororem,ac ne verbo quidem uno rem suarum intimaram multos maxime fissimarum ulli per tot annos aperuis' se s tum nullum ibi ex eo nomen quaesiijsbe,ex quo si q-reret, maximam versimanis gloriam a se quaesitim iii perliciebat s vis unius hominup illam infiniam dis

notam caueret, omnium hominum uberrimus dest laudes praeconiaq sterilbe sua tantum conscientia contentum, nullum apris, nullum si exteris admirationem fue compastis frutudini s appetiybe Quod quide eo malim atq; Hulbius est, quo laudem quaerere, quae recte sectis atque

virtute proueniat, in laudum genere maxime reponitur, maxime

680쪽

fuit. Ita puteo redeam unde huc defluxit oratio,rellu erim quid hamulierum omnium,quas vidimus,aut de qui bulaudiuimus,aut omnino quarum hi brius assequi lege do 'potuistis, abhnentiam ex calhtutem l dare certe so leo: atque in eo mihi videor tantum laudis illis tribuere,

quantum merentur. Huius nostrae perpetuam pudicitiam, sortitudinem, consiliam, taciturnitat , non modo nunc

quibui verbis lauiam, non habeo , sed ne peringe quidens ac debeo iamirari me satis unquam posse une consido. It larum enim omnium humana mihi videri virtus solet: i huius tam praeclaro Acinore plurimum mihi videtur in esse dei nisi de coelo muneris atq diuini. Idem sit vobis Sa dolete ac Beroalde videtur, gaudeo: vobis enim maxima probari meum iudicium cupiomum Bembo quidem haeς probatum iri sicile puto, modo ne velit etiam hac de ruquid flentiat reticere. ni Sadoletus ira quidem isti,in

qui uni Sigismi de quae dixi h quaesi Berouidus nunquaauduat, ita illi etiam videri arbitror:ud re incredibilia,nsi abs te dicerentur.Num per Deos immortales,quae via roru vllaprobitas, quae virtus,quae ortitudo, quis voluit talis cir confiitiorum tenor, quae perseuerantis unquans fuit cum huius mulieris animi magnitudine, ab net tua, mentis costintia,aequabilitates conparidas O auream

virginem,o pr tintiam singui irem, ὀ udmirabilem in credilitems virtutem, . nostra non omnino inertia curia, suae quidem ijtim foeminam genuerunt. A Madeo u cera his de rebus Bembus vult s Bembus i lius mulieris tantcgregium,tam immortale fcinus ne reficiatur cauere Cui eiu hoc quidem posthacDembe unquam dicas. Solam proe