Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

91쪽

e me iunc Lipsium dabo. Ego adsurgens, Tu me inquam quo

iure Iure veteri, ait Dura. quia ita receptum,ut fesso gladiatori aut victo alius atque alius sussiceretur,4 contenderet cum

victore. I Subditicis, vel Suppositicij dicti Martialis, Hermes supposi licius bii ci .: Graeci apud quos aena in Athletis mos vocat . Plutar

su ri tu ιο ς postrema pugna , Telesinus Samnis, tanquam succenturiatus su ectusque athleta, fesso iam Suta comparatus haud multum abfuit quin eum adportas, bis Romaefundere prosternere que Substituebatur autem a Ninus alter tertius. Vnde in GlonLis. δρα, tertiarius Dio in Caracalla μονομάχων ἀνδρων ra

ειτ ηἐτί in σε Gladiatorum sanguine inprimu delectabatur. 2 extis SaloneM quendam, cum tribus ex ordine eodem tepugnare iussit, eumque apostem interfectum magnis sepeliit Crecto lactan tium sentire de hoc ritu Irascuntur etiam pugnantibus nisi celeri ter alter e duo bas occisus est, ω tanquam humanum sanguinem friant, oderunt morus alios ictis compares dari poscunt recentiores, ut quamprimum oculossuos satient. Itaque ades, Lipsi,& pugna mei fessi vicem. Ego aestuabam, tacebam sed commodum sub uenit Pighius: Non imponi nobis homo argutissime, inquit, non supponis Mos hoc suadet sed non ad arbitrium tuum. ι .m Sors decidebat Plinius lib. vi II. Epistolarum Silicet tis, , , t. θς ' ω μJUGm sori aliquem seponit ac seruat, qui cum victo p vi re contendat:sic in Senatusiunt aliqua prima, sunt secunda certamina: ci ex duabus sententiis, eum quae superior exierit tertia exspectat. Statius lib. III. Siluarum: Iam placidae dant signa tubae, i senibus ardens

Fumat arenasacris.

ubi male vulgo , fortibus. Ego ad Pighium, Mi eruator, in quam, statuam certum est statuam tibi ita in tempore suppe tias aduenisti. Sed quid ad haec Dura Tange hominem licet ad tibicines mittamus. Imo ad sortes, ait Duza. nam adeas appel.

92쪽

appello.Non placet, inquit Lernutius. Dueta mihi hunc diem pugnet, sine missone . Heu munerarium crudum inquit Du-za. sed sequi mihi potius est, quam trahi. Igitur quia de armis dictum, venio ad reliqua genera gladiatorum. Inter quos pri re, ammi se offerunt PEGMAREs iis a loco nomen,quia pegmatis impositi depugnabant Locus unus Suetonij est, qui eos adstruit, in Caligula cap. X X Q. Gladiatorio munere, reductis intemdum agrantisim Sole velu, emitti quenquam Netabat remotoque ordinario apparatu, rapidis seris infimossenioque confectos, Itidia tor quoqu pegmares, patresfamiliarum notos , se insignes debilitate aliqua corporissebiiciebat. & is ipse locus anceps Nam po-i lius ibi legerim gladiatoribu quoque pumares hoc sensu Rabidis seris bestiarios viles inualidosque & gladiatoribus,operas pegma res fabrosque subiiciebat Favet huic interpretationi ipse Suetonius in Claudio cap. X cx Ilii Praeter destinatos

etiam leui subithue de causs quosdam commisit,defabrorum quoque ac ministrorum atque i enus numero, si elpegma vel quid tale abudparum celsisset. Hic Victor De sententia hercle persua .etis,uαἔdes,inquit. Nam ' gladiatores in pegmate pugnantes quis e- 2 'et

git Non ego. Strabonis lib. v i. Iosephique lib., ii localiami . hoc tantum euincere scio,captiuos aut insignis sceleris damnatos in Pegmate solere ostendi. De pugna verbum nusquam. In

voce tantum haereo qua enim derivatione, quoue exemplo, a

Pegmate Peginares)Pegmaticos potius d certe libri antiqui, p. - in Permuros; in Tranquillo plurimum reserunt pegmatis quidam impii . alterutraque lectio retineri potest, ea mente ut gladiatoribus suppositos scribat patres familias pegmatis, id est, elegmate. in in Ad pegma autem moliendum mouendumque,multi enume. 'ro fabrorum administi t. In ergo admoti per occasionem tractique in arenam a Caligula A qua interpretatione stare etiam

93쪽

Meridiani, non inter meros legitimo uegladiatoris sine armis, Dearte lemmussi. V diciterum, Min RiDI AN I, inquit,nunc occurrunt.' quibus hoc nomen scilicet a tempore, quia submeri ME; . diem darentur. Dio in Claudio Dici twεχω πινο χαζ ἀγω- νας παι si σφις εχυρε τάτ διά σου et Θ εα παρατον τουως is ' νας ἐθε i. Cui velut interores Sueto nius cap. x x x tior Benitariis meridianisque δεῖ delectabatur e

etiam prim luce ad pectaculum defenderet, o meridie, dimisso ad pirandium populo , persederet Nominat eosdem Tertulliantis:

Risimus o ludicras meridianorum crudelitates Mercurium mortuos cauterio examinantem vidimus Iouis pratrem gladia Ninwn torum cadauera cum Gallio deducentem. Nec hi tamen ,ut obseruo,

te itimi deliinatique gladiatores sed citiariorum velut coeliquiae quaedaini purgamenta. Duplex enim spectaculum, imisis ' 'Matutinum meridianum Mane cum bestiis depugnatabant post meridiem, is qui superfuerant, inter sese. merita diani gladiatores vocabantur. Ceterum nec docti factique ad

M. γ' pugnam erant, nec armis in ea utebantur aut arte Caedes tan-

- ., tum promiscua, velut laniena Seneca epistolavit . bene explicat: Calu in meridianumstectaculum incidi justus ex sectans o sales, in ahquid laxamenti, quo hominum ocul ab humano cruore acquiescant. Contra est quidquid ante pugnatum est mi ericordi s fuit. Nunc omisis nugis mera homicidiasunt nihil habent quo tegantur, ad ictum totis corporibus expositi nunquam seu ira mittunt manum. Non galea non scuto repeditur terrum si ι munimenta quo artes omnia Cia mortes meraesunt. aut ut recte liber vetus, o tis morae Mane leombus, ursis homines meridie Jectatoribus seu is obiiciuntur. Interfectores interfecturis iubentur obiici, victoremictius . tu aba detinent caedem. exitus pugnantiu mors est Hacsiunt dum vacat arena Nec ad aliam crudelitatem grauis eiusdem Senecae que- . . . . Pla spectat, epistola, in I. Homo,sacra res, homo iam per lusi -- , i di iocum occiditur quem erudiri ad accipienda inferendaque vul-

mra, crat, iam nudus Hermi queproducitur,satisque Pectaculi

94쪽

tuli in bomiue mors est Mehercules, inquit Victor, pectus mihi commouit Seneca.& quas arbitrer eas seras, quae haec specta runt non dicam laetis, sed siccis oculis lό - δα- --δ ut verbum vetus est At pcrge Duza. Iterum-lvium

que ille:

Plura agnomina uno capite F alessiue Caesariani Possulaticir cater uarij. Consummati ordinarii. Caussae omnes nominum explicatae. SV mihi etiam aliquot non tam genera gladiatorum, quam cognome .ca quos omnes promiscue dabo, sive lutina commissione. FisCALEs gladiatores reperti invita Gordiani Iunioris. Fuerunt, ait Capitolinus,sub Gordiano Romae elephanti triginta duo gladiatorum si alium paria milis. Sunt ij,qui in Caesaris bonis, kvelut nil o. Nam Principes pli proprios ieculiares gladiatores alebant ad instruendum suas populique voluptates. Itaque recte iωσα πινομάχια Arrianus dixit istos Libro primo sis c.

m, μι is δἰ ὰὐτους προάγω διωγγυοι At in Caesaris gladiatoribus undam sunt quibus molesium est non produci, non componi. Eadem sententia vi multa alia ex prellia in Seneca Zmyrmidonem e c. caesaris ludo audiui de ruritate munerum querentem. uam be , inquit,

aetas perit Nec gladiatores solum . sed alebant etiam histrio Minnes.&scripsit in Alexandri viis Lampridius Histriones aulicos' 'i' 'eum publicasse. Ab his orti Pos TvLAΤiCII gladiatores. Quia enim Caesariani isti ex imisviribus, arte, ornatu : aepe pol tui .ui a populo solent 'di ivelut muneris auctarium ornamentum. Seneca epist. v 1 .l Q. Hos plerique ordinariis postulaticiis paribus praeferunt. Suetonius in Domitiano auaestorus muneribus , quae omiis reuocauerat, ita semper interfuit, ut populo potestatem aceret bina paria esu ludo pota talaudi, quae nouissima aulico apparatu induceret. Ait aulicum apta paratum, quod in Gallienis Capitolinus eludiatores pompabilia.

ter ornatos cum auratis vestibus matronarum. Et credo ornatos m

95쪽

y ATVRNAL sERMONUM noxios cum auratu chtim libus in arena misit, adderidenda eius mutanera Numerum enim ibi dumtaxat praeter morem fuisse censeam, non vellem. Ad hoc gladiatorum genus reserendi hi loci. Suctoni in Claudio cap. X a Palumbum ita gladiatori famo so nomen postulantibus , daturum sepromisit si captus esse . Calig. cap. XX. Cum Tetrinius Atropostularetur, in quipostularent Te iriniose se ait Plinij in Laudatione Traiani Impetratum est quod postutibatur, oblatum quod non posta batur Martialis: Cum peteretpars haec Myrinum, pars ilia Triumphum: Promisit pariter Caesar utrique manu. Ex quibus etiam distitis, nominatim hunc illumve gladiatorem flagitari in pugnam solei siue manu siue scelere notatum. Sunt&CATERvARII inter gladiatores, a modo pugnae. scilicet cum non singuli cum singulis, ut moris, sed confusi mixti-vιὸ inire que pugnant per cateruas scio esse qui abnuant, quique m0β secus interpretentur: sed a me omnia exempla. Suetonius Caligula Retiarii quinque numerogregatim dimicantes id est , velut cateruatim. Dio clarissime de Caesare lib. X i. ri: in ανδ

ros quidem interse commisit , vimoris erat, singulos cum singulis sed tumen etiam maiore numero in Circo confertos aedit equites cum equi- - ribus , pedites cum peditibus pugnantes alios vero confuse inper mixtim, a quo Nirimque numero Iosephus libro O. Antiquitatum, de Tito, qui Caesareae spectaculum dabat immines N

sumpti ais bestis obiecti,abs cateruatim , plures,more ossium, epu- nare inter se ius. Dio iterum in Nerone: - ἔνααδεα ι υ πο ς - απρος- ας σι αυν id est, Pedites, non olum singulos sum singulas,sed etiam multos cum pari numero componebat. Nec ab alia mente CateruariiPugiles Tranquillo, in Augusto cap. LV. Inuenio ceViCTOR Es, in Plinij xxx VI cap. x v. de Curione: EV-tisque e contrario redientie pulpitis, eodem die Victores e gladitoribus suis produxit. Et in lapide veteri nescio an, ναμ in ab effectu:

96쪽

eius verbis lib. v lii de Elephantis Prauauerepostea des in tu π' b Principibus f Ludio, Neroni, in consiummation tidiatorum. At ego abire eos a Plini mente iudices nec aliter eum accipio, quam quasi dixerit, in fine gladiatorijspectaculi ut elephanti additi fuerint velut corollarium , ad concludendos finiendos que ludos Possiis etiam accipere consummationem gladia .

torum, cum coiri uncti Omnes congregatique pugnant. edacti 'tanquam in unam summam Postremo

ORDINARII gladiatores lecti, qui legitimo tempore, loco,&apparatu inducuntur a prioribus illi. Postulaticios dico&Cateruarios diuersi Seneca nominat epist. v II. Ordinarios pugiles Sueton. Augusto, cap. x LV.quem eumdem in Caligula videte, cap. xxvi. Vidi&ris qui O, SERVEN- ιμ-ὰπ s gladiatores erueret e vita M. Antonini philosophi: Arma uduit etiamgtidiatores,quos Obsequentesappenuis sed enim discat. ἰμ' ' Spartianum hoc sentire, Marcum in militiam legille gladia- tores quos ad velandam ignominiam honeste obsequentes appellauit sicut siseruos, quos Volones. De Hominibus dixi omnia,ut meae quidem memoriae captus fuit. Siquid me praeteriit, subiicite.

Ad terminum de Hominibus vestis adiecta Toransuerit,an Tunica.

Item quid Ornamenta.

DIxisTi sane quam accurate,ait Berchem iussed quoniam inuitas, velut in scena, monitor ego De vesteri armis

ecquid potes plenius Age, inquit ueta, sit hoc velut aucta-I rium operae hujus Retiariorum vestem Tunicam dixi fuisse risiam,

opinor maliorum. Certe Dio Commodum, secutorem

adornans, facit eum prodisse in I 3τωνικ ἀνυπομον, in tunica Iovi. discalceatum Suetonius etiam in Claudio notat ut insolens: Induxit, inquit, num ex nomenclatoribussuis sicut erat togatum. Tamen

97쪽

. ζῶ Tamen ecce Tertullianus diserte, de Pallio: Uerum, cerdonesta, or omnίsItidiatorum ignomini togata prodivitur Et Capitolinust in Pertinace de veste Commodi vendita ora rnquit, armaquo gladiaetoriagemmu auroque composita Nec facile compono diuer-sbs, nisi si labent aevo, mutata res Togam certe, cum in ho-isisti I nore Musu fuit, qui credat foeditam ministeriis arenςἰ De a mi non magnopere habeo quod addam, nisi appellata ea antiquis proprie ornamenta. Eo moneo quia titubare, imo labi, video in ea voce viros doctos Seneca Naturat. Quaestion li- bro quarto initio: Sic ergoIormare visitas te non posse consequi visis impenetrabitu: cum omnia caueru per ornamenta eriet honesti Lsime a re gladiatoria, id est per ipsa arma. At aeramenta, ibi mauult vir eruditus Seneca epistola xi III. Ars ei confrit, qu per ornamenta percussus est. Et Suetonius ecce audentius ipsos gladios appellat ornamenta. Titi cap. . Insequenti die ludiatorum lectaculo, circa se ex industria collacatu, Obtita sibi ornamenta pugnantium inb icienda porrexit ille ornamenta dicit, at Victor in eadem re, iisqueItidios tradidit recte. Tamen in Tranquillo non defuit Beroa laus substituere, instrumenta. Vos Festum au- dite Ornatus, inquit, itur bene aptus, mi miles, aut g&diator, aut acturus fabulas. Bene Festus Mad eius mentem Plautus O namenta absunt: Aiacem, hunc cum des, ipsum vides ornamenta etiam boum, apud Catonem. De armis, videtur nescio quid mutasse aut potius delitum reuocasse Domitianus. quod lar tialis indicat illo Epigrammate:

Cum veteres Laticritus renouentur arenae,

Et pugnet virtus simpliciore manu. sed indicat tantum Mideo nihil elicio certi.

Finis Du ac sermonis orditur Victor, a liturque. Hoc cap te , apparatu e mmtatio , quae ante dicismuueris,s uvata,

Sco ego iam portum video. Salve o optatum mihi Si

Deum. Quid ais inquit Victor tu ut sileas ubi quartus ergo terminus de Modo aut quis eum panget ZIlli Duza, Varro Opi-

98쪽

ro opinor olliri, Est modus matulae: sic nobis, mi Victoriabulae . Aut si tanta libentia audiendi vobis: agite, Victor ipse mitiatatur in hoc stadium, cui lampada ego do Lernutius ridens, Et ego tibi Dura rudem Bonam strenuamque hanc pugnam pugnasti nobis igitur ornamenta tua transfer in hunc Victorem Hem inquit Victor hoc est quod olim dicitur, Fabrum, illa cadere cum serias fullonem Duzae parabam vincula,constrin-- gor ipse. Tamen adeste, audite de Modo modice dicam, aut potius intra modum Tria sermonis mei capita. Quid ante Σ ' μ'

pugnam Quid in pugna: Quid post pugnam Ante pugnam

moris, ut Editor libellos proponeret, in quibus dies Puturi itiis muneris, item nomini pari gladiatorum scilicet alliciendae plebi, exspectationi commouenda . Id vocabant Pro

nuntiare munus Suetonius in Iulio: Munus populo pronuntia prexicitureuit insiliae memoriam. Ostenderentianus Cicero : Etsim inuisa gitare, quamuis quis ostenderit, ne populas quidem Iolet si concitatatus Proponere munus Suetonius in Tit, Omnes tants comita prv Nu.

te russeauit, et i propositogladiatorio munere, non a sumsed adlle ectantium arbitrium e liturumse pro es sit. Ad has edictiones Se necae locus facit, de Breuitate vitae: Itaque ad occupationem ah quam tendunt i, quidquid interiacet, eruueesi tam mehercules qui, quando dies gladiatori muneris di tus est, transire medios dies . unt. Quin Ledicta vocat,epistola Cxix Nemo quiparturienti toliae obstetricem accersit,edictum in ludorum ' ordinempe, legit Edita bant autem deseribebantque iturum munus in libellis ita 'Cicero vocat Philippica ii aeuid de Commentariis, vitis quid uisu de bisuri bis loquar quorum etiam imitatores sunt, quia ea tamquam ludibitorum libelros palam menditent. Nec enim placet refer c his, ri ad libellos, in quibus Lanistarum dictata Potius ad libet lbs indices ludorum, quos vendebant describebantque palam, ut in prouincias mitterenti ad amicos absentes. Nec alium libellum Caelius Ciceroni miserat meritus eius notam, lib. t. epistolar. ad Familiares avidi tu me hoc tibi mandasse exisTimas, vir adiutorum compositione , C vadimonia dilata ad me mitteres Libellum munerarium adposite vocat Pollio, in Claudio At ego scios pius inter gladiatores bonis prernatoribus Aureolivomeu appositum. Habuitpro xime tuus libe us D ne uritu hoc nomen tu In dice

99쪽

dice ludorum. Allia siti explicitat comiter bonus Seneca patrem dices lib. iiii. Controu. uod muuerarii solent Iacere adea Jectationem populi detinendam, qui noua paria per omnes dies di tensant , ut fit quodpopulum di delectet si reuocet hoc est,facio : non omnes simul produco aliquid noui semper babeat De iis , a. i. a Nec vero in libellis solum pronuntiatio haec munerum sedam μὴ etiam in tabulis pictura Pingi, inquam, iubebant habitum formamque pugnantium gladiatorum, item loci mune- eis, risque totius Plinius serio notat libro xxx V. Pingi, inquit, ti gladiatoria munera atque in publicum exponi coepta a C. Terentio Lu cauo. Is auo ια trigintaparia in foro per triduum dedit, tabulamque - τὰ pictam in nemore Dianae posuit. Apud Horatium lib. i. Satyra est eleganter Davus: imui. Vel cum Tasiac.: torpes sane abeua ;

peccas minus atque ego, cum Fulvia utubique

gutγtici tant, contento poplite miror . . Proelia, rubricapieri aut carbone velut si Reuera pu nent Ieriant, Nitentque, moucvtes

Arma viri. v bigraphice videtis formam eiusmodi tabularum illud autem, Contento poplite, habitum nimirum exprimit pugnantium gladiatorum me ad seruum ipsum referatis, cum in 7 terpretibus Inuis. De his picturis Trebellium capio in Vi-

ta Carinici emotabile maxime Carin in Numeriani hoc habuit imperium, quo ludos Romanos nous ornatos lectaculis dederunt, D U O uos mi latio circa porticum labuli pictos vidimus. Vbi nescio an rellituenda Porticus Statil. Idemque in Uenatione seruatum esse ex Capitolino discere est , in Gordianis .hodie seruant nostri in isto Battualium ludicro, quod Gladiatorium vocant, etsi prisci illius vix umbram. C pu T

100쪽

HAEc ante muneris diem. At die ipso .gladiatores ordine cduci in Arenam mos fuit, inibi solemni quadam

pompa circumduci. Quinctilianus Iam dies aderat, iam adb e ro a ctaculumsupplici ostri populus conuenerat, iam ostentataper aremum H λ' 'periturorum corpora mortes suaepompam duxerant. Ad quam traductionem accommodo illud Capitolini in M. Antonino Fallinam quondam cum gladiatores transire vidisset, unius ex his amore succensam. Postquam introducti,paria inter se componebantur, siue ut Graeci decenter appellant, , Componere dixi ita enim loquebantur Plinius pulcherrime de occulta quorun Tm dam animalium discordia lib. viii cap. XI i. uam is aliamine.' ' tantae disicordiae causam adtulerit, nisi naturae etiaculum sibiparia componentis Vbimelius liber vetus, nisi naturam ectaculumsibi, Qacparia componentem. Etiam, Comparare. Quinctilianus C, im et

me νηή ψmen res apud quosdam saceret misera item, quia mi δερὶ ' γ'

inique comparatus Certi murenae eonabar victima nemo munerario vilius literat. Item Committere cuius verbi saepe exem- .in is pla. In hac compositione prima Editoris cura,vr pares cum Pa hiribus constigerent. Atque adeo id volebant ipsi Gladiatores.

se commissi,

Seneca alibi Ignominiam iudicat gladiator cum infriore componi: scit eum megloria vinci, qui sine periculo incitur Lucanus

libro IIII. - elutistatis arenae Muneribus, non ira vetus concurrere cogit Productos odere pares.

Et bene productos quia id quoque arena huius verbum. Seneca de virtute loquens Produci enim illi , tentari expedit nec missi intel gunt, quanta sit, quam qui ires elius lacessendosenserunt. Post comparationem, credo gladij armaque quibus pumaa 0 turi, Munerario ostendebantur explorandi caussa, laniatis acuti Suetonius Titi Ceterum ipsos non sollim Id mirari caenae , adhobi it