Hesperides, siue, De malorum aureorum cultura et vsu libri quatuor

332쪽

Liber Tertius os

Pomum Eddami. Cap. XXIV mum desiderari . Et hoc in Hesperidum ho i iis, fabularum quam pomorum foecundioribus , i colligit humana credulitas, vulgatoque nomine N T E R Paradis poma non decuit Adami po--

praedicat. Sed nomen idem sententiarum varie- Mult*lex.tate distractum , circa varia poma vagatur de flu

ctuat. E rheginis enim pomari, cum hac ap- RMathiivi pellatione malum limonium inter venalia caetera in exteras oras importatur . Ampius illi maiorum limonum modus: sorma oblonga a cortex valide luteus, languide odoratus, durus , instarque citrini sca brosus. Caro digitum crassa, itidem dura de subdulcis. Medulla subalbida, peracris, undenas in spicas discreta, Ac seminibus abundans prae pomi amplitudine minutis . Id pomum, quanuis aureum, quia sapor a colore degenerat, palato pretiosum non est: interque cibos illiberales habetur. Folio idem protegitur longo, latoque, ac mucronato. At vero Neapolitani Rheginorumque nonnulli valcia Neapolitiatinam lumiam, proxime describendam, Adami pomum appellant: - sine quod haec suauissime manditur: siue quod interdum iuxta umbilicatum verticem praeserae videtur morsus veteris cicatricem . Nos h. i. 2 iu tamen limonem alium ' cum plerisque ab Adamo nominamus : Rota... . M.to. eundem qUe tametsi quidam aurantijs, quippe quadantenus eorum similem, adiudicant, tamen inter limonia mala reponimus, quia is pluribus ad ea partibus accedit: ijsque potissimum, quod eius cutis tithohibu ab interiore corpore, succo que inter se spicae non separantur et quckb --s' i id que ramus depactus non comprehendit: quorum nullum auraniij

quadrat ingenio. Huiusce rei notabili luculentoque testimonio est Neapolis , quae id genus pomum simpliciter absoluteque limonem vocat, cum limonijs malis caeteris diminutum vulgo limonis no- , mh.- . men indiderit. Hinc eadem inter poma triplicis apud h Pontanum Re generi

Tertia, quae grandi fulgent onerara volemo, c cordi referunt sinuosa ab imagine Drmam, Sed sicco ingrato, quemque ora osse a recusent . Hic tamen admotusque focis, sensiimque recoetus

Insiletante anima, ac tenuem conuersus in amnem

Ora puellarum maculis lauit, , eanaorem Inducti nitidis per colla argentea guttiae.

Haec

333쪽

3i o Hesperidum

Haec autem omina in villatico Portae volumine apertius patent. . Peropportune succurrit hoc enarrandum loco, quod nuper accepi.Consueuerant neapolitani pharmacopolae medicatissimam hyacinia xhinam composipionem e succo peracerbo limonis praedicti subige re . Locum secprat vitiose consuetudini praepostera limonis interpretatio : cuius expressum liquorem compositionis eiusdem inuentor Petrus Pintor Valentinus, Alexandri Sexti Pontificis Maximi medicus peritissimus, in ea conficien . vsarpandum praecipit. Prauam hanc sustulit consiletudinem, cum Proxomedici magistratum Neapoli gereret , medicinae peritiam summa cumulans eruditione, Marius Schipanus: ac limonis vocabulum non vernaculo Neapolis, sed communi caeterarum gentium more intelligendum esse monstrauit. Caeterum vegetae indolis arbori aculei validi,praelongi: neque siursum, nequ* plerunque deorsum, sed in latera directi , Folium ex viridi nigricans , durum, cuspidatim ouatum, crispum, auraniij more soliaceis ad pediculum talaribus frequenter alatum. Flos numerosius, auranxij flore amplior, intus candidus, soris subrubens, lente odoratus , & tapius anno proueniens . Pomum in rotunditatem supraque infraque leuiter depressam, aut etiam modice fastigiatam globatum: duplo triploue maius vulgari aurantio: impressi iuxta umbilicum

dentis nota plerunque cicatricosum: saturato colore aureum : laeuore molliter granoso aequabile: parce carnosum , eaque parte stupae instar insulsum aridumque : plurimae succo medullae, denis duodenisue , atque adeo pluribus membraneis solliculis cum seminibus paucis concluso, quam asperrimum it ac proinde vix esculentum. Sic. Adami pomum etiamnum nobii visu melius, quam usu. Idem aliquando numerosio , instar citrati limonis, conceptu super tat: inchoatosque scelus utero dehiscente commonstrat. Diceres id pomum ab Adamo non modo nomen, verum etiam tacunditatem

ambitiosa imitatione duxisse.

Limon

340쪽

Liber Tertius i Z

Limon, qui dicitur lumia. Cap. XXV.

V MIA M vulgo nominant praestabile limonis

genus: cui nobilitatem ex loci temporisque longinquitate conquirentes , malum Assyrium &Adami pomum ' recentiorum nonnulli vocant. Eius autem genus multiplex. Primas habet va- MRhipl*3 lentina . Laetus arboris vigor alte lateque ramosa libertate diffunditur. Cortex aeneo colore albidis lineis intermeantibus venosse variatur. Spinae citrinis rariores crasu sioresque minaciter prominent. Folia saepius retusa, interdum quoque acuminata, ouato aspectu satis patent: solida crassitudine rigent: non raro muricatim intorquentur: multumque interuallat itemperate virent. Levi flores rubore suffunduntur ,& ore modico languidae suauitatis halitum expirant. Variae magnitudinis poma decem alicubi pondo librarum rotunde tument, cute sus aua, aequabili, inolente, saporisque iucundi: carne plurima, praetenera , succose dulcique: medulla vero iucunde acida, denis duodenisti e membraneis thecis inclusi, de pauca prope rotunda semina includente. Hoc ego loco monitos cultores volo, interdum fieri, ut id genus arbores poma inducant corij rugosioris,carnisque praedurae ac senio nullo mi- testentis: haec tamen a praedictis ita differre, ut a perfectis abortium, . Lumiae supparem valentinae subijciunt aliqui genuensem . Huius Genuensis .

materies su pradictae consimilis. Folium breuius & bene virens . Flos binos sere digitos latus, intus albus, foris rubellus, & odoris perexigui . Pomum ipsum non ita magnum, cute flava, medulla perampla, nucleis prope quindenis compactili: succo peracri, aegrotisquo

saluberrimo, si ore contineatur. Alia inter praecipuas lumia reponi- s. Dominui.tur, quae nomen habet a Diuo Dominico, atque etiam a sale: siu quod mandi cum eo condimento solet: siue quod salillum quadan- tenus resert. Hanc praeterea spuriae Spata sorae vocabulo appellant, 'ui magis ex vero rem aestimant. Qui secus, peretiae genus esse aiunt spuriam Spatas oram: cum tamen pomi facies & sapor, necnon soliorum figura & ordo istorum sententiae refragemur. Est autem arbor tenerrima, laedique facilis. Rami mollitia pexili sequaces, solium minusculum, & in modum spirae seu muricis pariter intortum. Flos quinis senisue solijs, ijsque breuibus & crassis, intus de more candidis, soris rubentibus compactus ,& crocis compluribus bene capillatus: eaque specie non nemini foliosus& plenus. Pomum nostro in solo Appiano malo par, duplo maius in rhegino i cortice tenui, minuta scabritie granoso, temperate flavo,& aromaticam suauita