Oratio de affectibus in celeberrima Witebergensium academia scripta ..., autore Georgio Schomaker

21쪽

AFFECTI.

O G IT A NTI MIHIsbenomero se memoria rei petenti mirandam istam se oc cultam, qua cerebrum est cor

sese mutuo a ciunt, ympathiami quorum hoc affectuum sedem es originem ictu vero omnium animalium actionum fontem esse, nemini in Philosophorum schisias recte insilui dubium eo pulchraim sane sudium se liberaci ingenio dignifiLmum videtur,velsrocu quantu in hac na- rurae deprauatione se mentis caligine fleri Iotess, miranda istas animae actiones intueri, qui ex rebus oriantur se in cor de generenturassecim. Hi enim nonsens notus,qui casu excitati subito evanescant, v falso musti commenti sunt, verum generi humano, quod ad ipsius Dei rerum omnium conditoris se conseruatoris LBiussinem conditum eis,in prima creatione

amore

22쪽

amore in nos creaturam suam flagra aestarentur. Etiamsi autem os insem primorumpareΠtum A sum qui omnisgeneris catimitates O miseni in hunc mundum introduxit, hoc etiam malum humanae naturae accessiras, vi hi animi motus non modo non oraemati, verum uniuers

nus vitio/tim etiam origo extitisse nunc videantur Iamens κινκματυμ ratio in

sese recipia imperium sui idem Nnsten saac Inrimit Pegaso auream frenum Eesterophonti a Pastari tradarum injciatur hi animi motussinguli vinarum formam in duunt a uare omnia fra suta omycma vcram,cunimo in Uriam cogia rationem, mentem aenis omnem in hoc genaea es locanda exsimo, I has animi tenurbationes cohibeamus, ne meras in , in quibus Epetitiones se affecta. consi ere debere ratio fendi , excedamus. De his uiror et in Ar . ct omni cocismarum genere excusemimi, quorum G sectus, hi es longe aucundis us, me hi op 0ronem, non tam mora usitato

23쪽

. Maio dicentem, quam assurientem, ut benigne auriato Mumma qua posis re

renitiores obtestor Euamuis autem non injicier,ingendi mei vires longe minoia re esse' qua vi obu,qui e usis tantuet excultis delectamini, vel in in mustatisfacerest im fretus tame gulari ves a semper expertu sum, humanitate, iudicio me vestro quis imo subidicere non tibirati . Ne autem humili meo se ab recyo dicendi genere auribus vestris ob repere videar ta mihi temperabo, vi orationis iae tu breuitate obis eximam. Euodsi υeniam mihi vobis tribui, concessi sentiam, despciam,vi non mori non se ramaeum falsam Stoicorum opInionem, natura tostendos esse affecta verum etiam nihil magis homini conuenire, quam res bonas prosequi, malas veri uersari saluatis Euas ea tam vecors aut ferreus, nsprorsus homini, exuerit naturam,qui, cum mirandam istam, quam nusia mens cogitatione assequi potesi, humani corporis 'exerit fabricationem Ao consideratione es admiratione immens sapientiae Ara

chitecti suescat, qui iam an te, AEm

24쪽

conuenienter, deni tam per cri, is

nihilsopra se ampliu desiderari posiis, omnia Fecit ' P ustius in me ingendi

Ianium, nusia tacendi aut siribendi tanta v , tanta, copia, quae non duam exornare, sed enarrare arcanam istam mi Opi Mam sapientium positi, quae in corpore humano elucet. Nam cumsummuNomnium rerum condytor se conseruato hominem, quem adsui imaginem creaverat, vi ab ipso in aeterni eobraretur, non immobilem, seu tuae omnis motus essensus expertissimilem esse velut mira quadam ne se sapientia cerebro virum viminentiendi se mouenta reliquas etiam potentias omnes indidit, quas una ratio nato anima, qua sola homo brutispraestat, sub se complectitur. Sensitiuae vero Mientiae vocem natura ad Ei vim una,

quae obiectorumsensibilium secus apprehenderetis percipere siue absentes siue

praesentes alterum veri qua corpus ania malum,secun m percepta persensu emuriores es interiores noricia veloco mo ueretur Ierne,vel 'iritu usu intenne Haoci propterea quota vel ad prosequendum

25쪽

sequendum vel auersandumsecundum opinionem boni maliue sensu percepta cognita aliquem impellat, neutiuam vocaverunt Philosophi tauemadmodum autem prior ista sensitio vis, etiam si reuera una Iantum est, quing tamen sensus ex Ieriores res vero sub se contine interio res ita etiamturus appetitiuae,propterea

quo es in tres activisissundat Ir graium 'sic constituerunt. Naturalem scilicet appetitum sensitiuum se volunta

lectivum. Eis autem non ignoro, uLganem hanc anetitionum partitionem quosdam, qui omnia ad viuum resecant, cauisian, quod naturalis appetitus, qui principaliter ex vegetati potetra oratur, organa sua habet membra nurnnoni seruientia, negsensum, neg cognitionem sequatur tamen quoniam video istam mptatam esse eruditis, o praeceptoribus

meis, a quorum doctrina ne latum unguem recedere nec volo nec ebeo, proban eamersam resinere non dubito, I recte naIm

raos ista appetitiones, ab his,quae proprie sensum, cognitionem sequuntur, G iung

26쪽

io ij int Posthabito ita , hoc primo

appetitionum gradu artiamur appetitum sensitiuum in eum, o si per contactam, nec cogitatIone mutar potest O In alte

rum, qui sine usio sensu tac solim se

quitur cogitationem. Tactam sequentes hoc modosunt affectiones organum ac Ius, quod non unum eu es simplex, si cum exprimis flue extremis quatitatibus, tum cIIam exustu, quae ποιοτη ς π κ maiab Aristotele vocantur; nter se conuensenior te eratis multipliciter compositu, a so similibu siuauiter a citur vera m a contrari s,quae lupam ct membro congruen- Iem mediocritarem excedunt, olorem con .cipit. Duae igitur si affectiones dolor ni mirum se delecta io,ad hunc graiy- petitionum sensuum, qui sper c Otactum, tantum reseruntur. Eis igitur dolor sit D. Peucer in definit assectio praeter natu ram, quae ex perceptione obiecti l de iis oboritur Delecutio vero in organo sensus ea a ferino secundum naturam, quae sensus recreationem se refectionem ab obiecisconueniente conssequitur. An vero sunt

appetitur, qui sotim sequentes cogitatio

27쪽

nem plurimum ab ho H erunt. Cui enim e contactatunt, sola praecedens cogitatione sedem suam habent in corde, es oluntatis imperio it ex sequentibus patra Hi regi possunt tactum veria sequen

ui a utuntur obiecto kquo exsernos,e bonueniente uendente . nec Pimo do VII.ettio muIare eos poteB Hi iris propterea quo a sensus tactas e suo uem a ecfionem vel lesionem in nernis obortuntur P ext ante Use vero quod nasibus inferioribus coniuncti, ad sensunm moueantur iudacium, Senseria appetitur nominantur. Est ausem anus appeIL Ius, quem vosintariam usitates vocamus,

sue,quo idem eis intesiectivam, quod in iesiectiri coni cms, sicut sensitiuus sen- fui, ita a eius sequatur io jum, ut, qua intesiecta iudicat bona,amet proseqHarur, quae veri mala , auersera refugiat. junt veri inresiecm praestantior ess

penor est sensitivo, quidem sensiti ae petitiones per motivam nihil e uere

28쪽

possunt, is absentiatur voluntas,ue onare,velcoacta, vel violenter oppressa. Has igitur appetitiones, quae sub secundo sereni gradu comprehendunturproprie vocamus abfectas, seiunctis iamen ab his Pisassectionibus deuelatione videlice se δε-lore, quas supra ad petitiones en sitiuntacIum comitantes retulimus. Acunc itas inuenta assecuum sede corde aut volun

rate videlicet, qui sit, de quo ea dissuta iio,videamus. . ecius ergo uti. Praecepto anctae recor ationis definitiessmotus in corde aut voluntare sequens cognitionem quoprosequimur, aut fugimus rem oblatam, se quemcuni alium a tactum comitaturadextremum in corde Lae ricia et sicia. Hanc affectuum de nitionem erudire Praeceptore nostro constitutam esse veritas fater uniuersos o

git, qui aliquem in Philosophia progressum fecerunt. Totam enim de assectibii 'utationem, propius asticiatur in se

continet quam breuisiime. Os igitur, ut ei jus explicari haec doctrina positi. gutis eius paries oraene considerabimuri

29쪽

illo, ectuum sedem esse sue VoAntrirem,suecor, de qua etsi varie dissutant Philysophi quidam se Poetae, asserentes eam esse non in corde tantum se es in late se in asi s quibuddam corpo spartibus, ut ex Theocriti se aliorum etiam Poetarum versibus consat tamen cum id falsum ipsa ratio coarguat, relinquammPoetu ista sua Amenta,es ludant illi sane more suo poetico, nos vero secundum receptam saniorum Philosophorum sententiam, assectus vere esse motin in condeo oloniate miter fatuamus. Geminos cutem esse cordis motu quotidiana docemur experientiae usus videnter assectus am cum aerem per arteriam venosam refrigerationi cordis idoneum ex pulmone, ubi praeparatusprius ense ac sanguinem per venam cauam ab Elate ransmissum accipit, dilatat ais expandit usseos: Cum vero aerem nimis calidum ac fuliginosos habius expellit, ac sartim italos lucidos , qui suo calore omnia membra foueni, omnest actiones in homine diu uant, in totum corpus essundit, eosdem coarctat ati confringit. Longe autem alia iij ratio

30쪽

rario es assectare, quibus nunquam feritur

cor, nisi praus motum obiecti alicujus cognitione. Est autem tota haec actio, qua perficiuntur assecim consideratione digni-sima, nec oratione sat exponi potest. Euantum vero humana industria cogitando asequi potest, hoc modo seri assecim

docent id, qui arcana naturae maiori cura es diogentia scrutantur. Cerebrum bivespersensus exteriores, vel ex phantasmatis Internis Uecti alicum concepit no-iiciam, 'tritu suo mira quadam virism- pathia re conceptae prius imbuto imagine icit cor quod sciscium ac pulsatum pro ratione diuersirum opinionum, quae de baiecta in cerebro concepta sunt, rurum farum diuersa ciet assecivum genera si utile ac conueniens iud=catam fuerit obiectam,aetitans alge anaeens se essundis inius, quibus quas amplectitor mon fraiam obiectum noxium arci inconueniens, constringens ais coa=cians sese

refugiente simu anguine ses tibm intro tanquam ad arcem centrum objectum tanquam ingratum uersitur 1e-

git deinde cor visu diritu eam, qua