Nodi Ciceronis variorumq. libris 4. enodati. Ab And. Schotto Antuerp. de Societate Iesu

31쪽

NODORI CICERON. L I B. I. y

voce in ipso spem habituros sese dicerento Sic fere M. T v L L I v a in ea , qua Ma niliam Iegem stadendam putauit. Quibus in verbis una expuncta de particula , nata esuperiore , venustius fore, magisque ex usu CIC TRONI s , videatur ; sic rescribendors quid eo factum Eser : ut alibi noster orator: csd illis factum est hominibus 8 Quid hoc homine faciam 8 Quid meo filia, quid pecunia fiet y Velleius

autem Pater ius eadem de Catulo narrans sic extulit: Si quid ei acciderit. Item que VaIerius MaXimus II b.vIM .cap. I 6. formula CXplanans: , Si, inquit, in uno pompeia Magno omnia ponere perseueras , absumto illo subiti casus incursu, in quo stem. esset habiturus ZΡlutarchus quoque in Pompeio:

alium habituri estis, hunes amiseritis Θ FrequenS autem ea Comicis formula r Plauto quidem in Poenulo Act. V.Sc.2. sc enim lego. Quin mea illa quoque habebit, Si quid Vesuat. Editur enim passum. Si quid de me fuat. Aut prisco more sic lege: quid med' fuat pros mortuus fuero.

Si ille uos huc revenit. reddam suum=,ipSin quid eo fuerit,certo illli in filia. Vbi Dionys. Lambinus addit non necessario, fuerit factum. Terentius saepenumero ut in He ra et Quid faciemus pueror Et alibi : Quid illa faciM Z venustius quam de illo. ut est olim a P tro Benabo etiamnum iuuene , ingeniose ob- struatum. Dicebant & in hac ip1a re: si quid humanitus ipsi acciderit, Vt Tusculana I. TULLIus, D me Ciatio enai , squi. ipsi cecidisset, referri.

32쪽

& Philipp . II . Si quid mihi humanitas accidisset nulta .

enim impendere ridebantur. Ennius antea Annali. II. apud Festum: 'Si quid me feret humanitus, ut teneatis. Et L. Caesar, ac Propertius :Si quid sorte mihi durius inciderit. Vsi autem prisci hac forma in vitanda mortis

mentione,cuius mortis scaeuam fugiebant antiquitus memoriam, ne ominari male, ac cI-- viderentur. Hinc & Abiit,Fuit, Vixit, sim,

Itaque usurpasse libentius a plerisque animaduersum. Phaedrus Fab. LXXV II. Abiturus illuc quo priores abierum.

Et Grsci αλιονας, ἀντὶ του τεθνηκοτου; d Gunt. Adhibueruntque in Testamentis. Romanis. quidem sollemne, ut Pomponio L. In vulgari 162. D. deverb. signis. Si quid blio meo acciderit. . Et Iuliano in L .Quida. D.ad S.C.Trebell. Si quid ei prius acciderit: Graecis aute, ut Aristoteli initio testam eii apud Laertium: ἔς a la,ἐαν-τι συμ ροον, , ταδε Aeden' Αριςseλης. Rede quid cfetfin . vero quid euenerit , Aristoteles ita legauit. Ibidem rEαν I παιδι συ τι, ὁ μὴ γινοι m. Si quid fliae , quod nollem, acciderat. Idem Laertius i ratonis

Quod ad mortem referri sequentia satis deci rant.Ceterum eo ipso Tullij loco, quem recitor a quidem sententia i Ruiritet ivnia A. Gabinius belli

33쪽

NODOR. CICERON. LIB. I. - T

maritimi, rerumquegesta πauctor, comes Cn. Pompeio adscribitur; ut Lambino Vocem auctor ver1Ohic stylo expungenti libenter assentior, sic a Manutiana editione discedo , qua Venetijs comes G.Pompeius euiugandum curauit. C Α P. III.

Valarium quid ' Catillatio, Propola. Ciceronis loca duo ab Agenio restituta.

V ε τ v s Romae eorum, qui de Rep. benEsentiret,querimonia fuit de iniuriis & cupiditate heominu, qui cum imperio in prouincias mitterentur; praesertim in Asiam ceteris opulentiorem,Vectigalibusque magisopimam. Quod vel ex Maniliana CICERONIS parebit : Nunc qua cupiditate homines in prouincias, quibus iacturis, quibus conditionibu3 proficiscantur ignorant videlicet isti, qui ad unum deserenda esse omnia non arbitrantur. Qui locus me torsit, non secus atque ille, qui proxime antecessit; Uidebat enim populus Rom. doctissimos homines exercuit: ubi natumi mendum e notis P. R. Accusandi enum casu Holmanus Populum Romanum legit. Panagathus ero, homo Romae doctissimus, & libris resti- . tuendia natus, Pratores paucos, ex Prater, conformabat. Ant. Augustinus v. CL. legendum hoc modo censuit: Videbat enim populis Rom. locupletariqMt annis pecunia publica raucos. aliter enim Paullus Manutius emendandum coniecerat. Quid

igitur vexat meam hic quoque proferri se

34쪽

tentiam de loco , quem alij non attigeruhi, ac mendosum esse ne suspicati quidem sunt e

Sane vox illa iacturis aures mihi feriens st tim offendit , in eamque tandem cootanudo sententiam veni , Vt ' credam corrinstam Vocem eX versuru , quae & ipsa e torta fuerit ex vasar s. Itaque emendo et qui- bus vasar s, quibus conditionibus , sensu probo; non tactvis , quae nondum ..ctae eranx, profectis nondum . in prouinoam imperatoribus. Sic in Pisoniana L. Pisonem ait vasari, nomine attributam pecuniam , Romae fenori occupassς , hoc est , in quaestu reIbquisse. Verba Oratoris apponam e INonneri S centies ct octogie , quod quas vasari, ηοmine in. rex itione mei captis adscripsieram , ex aeraria

tibi attributgm, Roma in quaestu reliquisti Quod vitium in hac ipsa oratione , quae de Cn. Pompeij laudibus est, reprehenderat CICΕ-Ro, Lucullum , Pisenem ceterosque id genus sic perstringera r Quid hunc hominem magnum aut amplum de Rep. cogitare , qui pecuniam ex aergrio depro tum ad bellum admini rauis dum , ant propter cupidιtatem prouinciae , ma gistratibus diuiserit , Ut prurer auaritiam Romae.

tu quaestu reliquerit Z Vasar, autem nomine inpelligitur omnia supellex , omneque instrumentum , quo magistratus in prouinciam proficiscens instruebatur. Vnde hodieque V salii nomen, pro nobilium clientibus, conformatum , quasi in vasario aut Vasa eorum ςenseantur, vidit doctissimus Turnebus libro '

35쪽

NODOR. CICERON. LIB. r. s

sarium , Ut calcearium Suetonius extulit in Vespasiano cap. VIII. & Clauarium Τscitus lib. Iri. Historiarum quod pro calceis & clauiscesigarum vectigal soluebatur: & Camelarium, , quod pro alendis camelis pendebatur , apud. Ammianum libro XVII. CICERONI Verbnostro familiare hoc Vaserj verbum fulsi sed in paucis locis integrum relictum , incertum librariorumne inscitia , an correctorum audacia , vel xx hoc Lampridis loco in uexandri Imperatoris Vita dista': Iussi es cum promoueret exemplo veterum , ut is C I-' CERo docet, Ur argento , ct necessariis instruebat, itae vi praesides prouinciarum acciperent argenti pendo vicena , phialas senas , amulos binos,

equos binos , pestes forenses binas , domesticas sngulas , balneares singulas, aureos centenos, cocos fingulas. Plinius Verb tralate libro Vo. Natur. Histor. cap. Xox: Neque excutienda sunt vaesaria omnia. Aliter M. Cato in re rustica, capite CXLV. hanC Vocem adhibet in praemio ac mercede factorum , nomine ducto a Vasis torcularibus , quibus oleum eX primitur. Catillatio quoque a Catillo in eadem re,

probri nomine dicebatur in eos , qui prouincias in magistratu diripuissent : quod tanquam prDuincialium bona abligurissent auctore Festo & Macrobio libro m. Saturenalium, capite XVI. Α Catino autem ὁπο - ριςικως Catillae dictae patinae , quibus escae apponebantu , atque interdum etiam ope

36쪽

fortunasque comessent. Plautus Casina: Vt properarent catillorum moxe. Sed priusquam Ora- . tionem de manibusdepono.alterum mendum, qua potero, diluam , e gloua, ut iuspicor, natum: Quare nuste dubitare, quin huic piro credatis om- .riua, qui Inter annos tot unus inuentussit, quemfoci, in urbes buas cum exercitu venistegaudeant. Hic Vocem annos Vt intrusam ac superuacaneam iugulo. Nec enim usitata Oratori nostro,nisi quid iudicans fallor, illa anastrophe pro inter tot annos. Quare το annos, Ut alienum, reiiciO Tale &. Pro-γla qui & Graecis Eμπb , de quibus CICERO I. Ossiciorum, & Institores Vulgo Oppo- nuntur. Idem Orator in Pisonem: Panis is vinum a propola ct de cva; quod Lambinus muta uit in propola, secutus, ut ait, Η. Turnebum, a que in eumdem traxit errorem Hadr. Iunium,. quasi sit qui res propalam,& palo suspesis Vendat. At ego vulgatam cum And. Dunaeo' Britat Ino tueor et qua propolae voce & vetus sic vibtur poeta: e Ac veluti pretio ingenti propola recentes κCum dare conatur sicus, dat primitu' paucas. iΛb eiusmodi autem priscis. Vocibus non plane abhorruisse Tullium, sed condimenti loco in- . terdum,in Philosophicis potissim v,adhibuisse, in Tullianis Quaestionibus disputo ; obserua

'que vir eruditiis M. Ant. Muretus Variar u lib. VI. cap. I9. & 2o. & libro IX. cap. I9. & lib. XV. cap. 2Ο. e Seneca epist. LIx. & Sidonio docens

Essentiam dixisse, quam iii Ser. Flauio dictionem

Institutionum Oratoriarum. Sic & Ens, τὀ is C. Caesa-

37쪽

C. Caesarem injibris de Analogia dixisse Priscianus monet, & Acro, seu quisaelius Horatij vetus interpres. Sed nos de his mox pluribus extremo libro tertio. C A P. I v.

Tu rus in Liciniana, quae est pro

. A. Licinio Archia poeta habita: Caris, inquit, fuit Africano superuri Ennius. Itaque in sepulcris Scipionum putatur is esse constitutus e marmore.

Elogia sibi& Scipioni Maiori constituit versi-hus Elegiacis Q Ennius, quae apud Senecam Epistola ci x. sed mutila leguntur, suntque a doctissimis hominibus in Ennianis suppleta:

Nn est ille situs, quoi nemo ciui' neque hostis 'Quiuit profactis reddere oprae-pretium. Aliud eiusdem Epitaphium laudat ibidem Seneca, & Orator noster Tusculana V. & Lacta lius lib. I. sa Sole exoriente supra Maeoti' paludes, Nemo est qui factis me aequiparare queat. Si fas endo plagas caelestum scandere cuiqaam, Mi solei caeli maxima porga patet. Lactanth codices vitiose p ferunt caedendo, Θ caelestia. L. Senecae vero exemplaria: si fuere plagas caelestum. In antiquioribus tante: sfacien

38쪽

. . a

plagaw. Sed germanam hanc lectionem fμι endo plagas sendo enim pro is, Ennio familiare, γDmnitib constituendam vidit doctissimus P thoeus in Aduersariis Subiectuis, de optimis quibusque auctoribus eruendis sic meritus quam qui maxime. Ennius vero sibi elogium apud Ciceroneret in

Catone maiore & Tuscul. I. hoc Posuit. Asticite, o ciueis, simis Enni, imagini formam: Bem vestrum panxit m linas acta patrum. Nemo me lacrumeis decoret, nec funera steturaxit. quur' posito vivae per ora virum.

Sed & aptius elogiu repperisse videor QTnnii de Scipione Africano apudTrebelliu Pollion in Claudij Aug.vita:quod sic ad num e ros redi

gere tentabam: Felicius alij, cupio quide certe: quam statuam faciat populus, vel quanta columna,' Quae res ipsa tuia saepe loquatur, eritΘQuod huc potissimum Elogium pertinet.Subiungit enim M. Τ v L L I v s : At iis laudibus' μνῶ non serum i qui laudantur , sed etrum populi Rom. nomen ornatur. De sepulcro poetae sic in Chronicis Eusebianis: ENNII ossa ex Ianicula Rhodium translatafuisse traditum, ubi forte Rudium aut Rudias reponendum, quae eius patria est , auctoribus Ausonio,Silio Italico,C ICERONE hqc,atque adeo ipsomet Ennio qui de se alibi cecinit :Νossumu Romanet, qui Duimus ante Rudeinei. Aliter tame plerique senti ut:sepultu nimirum fuisse poetavia Appia in Scipionis sepulcro, qui Ennio statuam in monumem suo erigi iusserit: ' dequa T. Liuius lib. xxxv III. C.Plinius lib.VII. pap.xx IV.& Vab M imia li.VI II cap.XI 1 ε I.

39쪽

C A P. V.

De Luculli imatibus, ciceronem U H rarium non eatim tradidiisse.

F v s o ad CIZicum sugatoque a ci Lucullo

Mithridate Ponti rege , eaptaque 'tigran certa, iri qua octo talentorum millia praedat illi Cesserunt,opulensiores iam Rom. milites spo-I1i1que ditati, & donis ab imperatore acceptis, Ut fieri amat, insolentiorest imperium recus bant, nec satisdicto audientes domum cogit bant. Quod ita M. Τ v L L I v s in Maniliana, modeste tamen, apud Quirites interpretatur, ne offendisse quosdam Videretur , quasi patriae potissimum desiderio tenerentur; Vip te qui longius a patria diutiusque abessent, quam aequo ferre animo possent: Noster, imquit, exercitus pes urbem ex Tigranis regno ceperat. O MI3s Uiu erat secundis, tamen nimia longinquitate locorum , ct defiderio suorum commouebatur.

in Horatius Verb apertius , quod reS erat, ostendit , L. Lucullum longe parentiorem habuisse militem , dum is inops esset, qui fortiter in hostem pugnaret, quam cum spoliis ditatus imperium ducis abiiceret, militarem que disciplinam detrectaret. Ita etiam se iam carmina pangere desiise , Aealtum stertere velle per iocum Poeta res Ort , factum iam locupletem , agris aliquot

40쪽

acceptisa qui antea re non ita lauta versus quam plurimos stans pede in Uno conderet. Sic enim illectib. II. Epist. ad Florum: Luculli miles collecta viatica multis AErumnis, lassin dum noctustertit, adassem

Perdiderat, post hoc vehemens lupivi is sibi ct hosti

Iratinpariter ieiunis dentibus acer Praeficium regale loco deiecit, ut aiunt, Summe munito, o muItarum diuite remm Clarus ob id factum donis ornatur honestis: Accipit o bu dena super sestertia nummum. Forte sub hoc te in castellumaeuertere Praetor Nestio quod cupienc, hortar coepit eumdem Versis, quae timido quoque possent addere mentem 1 bone, quo virtus tua te vocat, 1 pe fausto,

Grandia laturus meritorum praemia. Quid flvis Post haec ille calvi, quantumuis rusticu3, ibit, Ibit eo quo vis, qui nonam perdidit; inquit. Discedit vero, Ut so1ent saepenumcro poetae, dum ossinia in immensum augent, ab historiae Veritate .Plutarchus enim in Lucullo militibus Rom.octingentas drachmas Lucullum viritim dedisse praemij loco capta Tigranocerta T fert. Poeta vero viginti millia sestertium nummum , qui quingentos aureos , decem draCh-marum singulos emciunt: quod amplius est octingentis drachmis.

MOX εν παροδω admoneo,in eodem CIC E RONE ambigi viro modo legatur: Mithridates, inquit, o suam manum iam confrmauit. Editiones enim VUlgares, Suum animum coἡfirmauit, quod placet magiS , praeferunt. , Supra enim non longe

M. T v I v s de Tigrane ait dissidente rebus in suis