장음표시 사용
281쪽
d conclusionis veritate convinci poterIt., Unl- versim nempe demonstratio aliud non est, quam series quaedam, dc colligatio propositionum eo fine facta, ut adversarius admittat consecutionem alicujus principii , aut veritatis ae se jam admissae; ex hoc autem evidenter patet, necesse esse , ut detur principium quodpiam ab ipso admissum, atque adeo utriquct concertantium commune. Sic Iudaeum Convincere nequeo eae libris novi testamenti tamquam divinis, cum is eorum divinitatem neget; si quaestio agitetur physica requiri- tur, ut uterque in hoc consentiat, legitimum sensuum testimonium respui non posse. Atque inde, quantum fieri potest, prio ipia clariora , di notiora obscurioribus praeferri debent: utimur tamen quandoque etiam falsis, quae adversarium in veris habet, si modo caus- Sa ex parte nostra vera sit, ac justa; secus enim talium argumentorum usus a fraudulentae calliditatis nota absolvi nequit: sic licet Mah metanum eae Alcorano de veritate ' Religionis Christianae convincere Cons. β. I97 schol. . Patet. vero ex his , eo difficiliorem . fore concertationem, quo pauciora Sunt principia ab adversario admissa; cum iis autem y qui nullum admittunt, disputari nec debere jnec posse: ejusmodi olim erant sceptici, ho- die scioli nonnulli, ac profani homines reconditae doctrinae laudem inde aucupantes , quod evidentia quoque magno verborum nihil signi
ficantium apparatu in dubium, et illi quidWm
sibi persuadent, vocare sciant; qualia sunt, quae contra demonstratam Dei, providentiae, religionisque revelatae existentiam, ac immortalitatem animae humanae ore impio effu
4. Refutaturus aIterius sententiam vel ipsam immediate,vel principia,eae quibus eam adυersarius deducit, aggrediatur: primum
demonstratione vel di recta, vel indirecta confici
282쪽
De concertatione litteraria. 28 pol frit, idque versando circa ipsam Sententiam, sive circa consemium clare tament ac legitime ex ea profluens : alterum vel ipsal principia refellendo, vel iis permissis ostendendo, thesin ex iisdem non legitime sequi, atque adeo sermae vitium admissum fuisse. 5 Qui in eoneertatione negativam tuetur: partem, non tenetur amiam negationiS Suae ad-l ferre rationem, quam . quod adversarii argumenta nihil proben ; id vero non obtineturi generalibus, a ubi is quae responsis, ut aliquib in more est: forsitan potuit res aliter seri;
fortasge Sunt nonnuIIa, quae ignoramu5 dcc. Ac. sed omnino necesse est, ut ea solide re-
sellantur; sic qui negat ullam dctri in compenetratione, Dreplicatione Corporum , contradi Ctionem, negationem suam exquisitis rationibus constabilim non tenetur, tenetur tamen r solvere adversariorum argumenta, & planum, facere, contradictiones omnes ab ipsis allatas apparentes solum, ac in se nullas esse.
- 6. Qui impositionem Suam verram eue, aut OPPOSitam, quam negat, impossibilem demonstraoit, prorsus ad nihil amplius tenetur, nec prudenter cogi potest, ut respondeat o jectiunculis, quae a pertinacibus, & scepticis accumulari solent; quae enim possunt rati nes excogitari, quae propositionem demonstratam falsam esse, aut rem impossibilem re ipsa dari evincant λ Sic geometrae solliciti sunt, num quid, theorematibus ab ipsis demonst natis a rudibus opponi possit; sic metaphysicus ubi existentiam Dei demonstravit, non tenetur atheorum sophismatibus respondere, nisi polluta ora amplius obtundere velit. - CCXXXVI. Concertatis, litteraria Vel inter ouotiri eruditos, doctosque viros, dc quidem. potissi- plexmum scripto. inter absentes Instituitur,. vel concer ' eos inter, qui disciplinis severioribus In pu- 'u' 'licis collegiis operam navant: haec inter praesentes, & ore fit. . .
283쪽
Coroll. Inde scrip Iemica, sive eristica quae vel dΘ reuus solum scientificis, velestiam ad religionem pertinentibus tractant, denominantur. Qualia continentur in R . ctaeit de divers. Plec. Par MOG. Leibnit
Schol. Viris quidem eruditis nullae videntur leges praescribendae : quia tamen nec eruditio semper a distortis animi motionibus sejuncta est, quaedam hoc loco utiliter. monenda veniunt. Atques in primis quidem . ει ὰἱ magnopere caveri debent ea vitia, quae s.
phit. - 227. Schol. n. 4. allata sunt; tum abstinen- cone. ι' dum est ab iis argumentandi modis, qui ex.ente ἀ- odio magis, aut invidia, quam Sincero Ve- L. 9 . ritatis amore proficiscuntur: cujusmodi sunt, et . ut Lochius observat: fr. ος. I. Awumentum ad Derecundiam: cum ace ' vatim Congeruntur opiniones aliorum, qui vel
ob insignis doctrinae, magnique ingenii famam, vel ob potentiam, aut muneris, quod sustinent, dignitatem, publicum nomen, existimationem, magnamque auctoritatena, ac quod in .am quasi in aliorum animos imperium ad pii Sunt, .ut adversarius, immenso auctoritatis pondere in puncto quasi temporis Opprimatur, nec ultra hiscere audeat. Sunt sere homines
. ita affecti, ut viro in dignitate constituto contradicere, ejusquΘ, quam jam possidet,
auctoritatem in dubium vocare nefas esse Putent. quare, Si quis non continuo. omni Cum demissions se submittat, sententiisque auctorum, qui ejusmodi publica veneratione digni
vulgo censentur, absque maturo examine ad . ,stipulari recuset, jam is vanitatis, ignorantiae , & pertinaciae, non tolerandae reus habetur. . 'a. Argumentum ad ignorantiam, quo utun- tur ii, qui ad aliorum assensum vi extorquendum postulant, ut adversarius, cum rationem
ab ipsis allatam admittere nolit, meliorem
284쪽
De concertatione Litteraria. . sis firmioremque assignet: quasi vero a me Idcirco stet veritas, quod alter argumenta mea dis , Solvere, aut aptius. quidpiam in medium. ad serre nequeat i quid si artifex a me operis sui
Commenda opem, aut. praestantiae consessionem extunuere vellet propterea, quod ego nec
simile, nec concinnius aliud essicere possim Non ambulat prosecto alius ex eo solum Capite rectum tramitem, . quod ego meliorem non novi, nec minus iniquus in me seret is, qui eam ob caussam eumdem tenendi necessitatem mihi imponere vestiet, cum fieri possit, ut & alter aberret, dc em errorem demonstrare, aut melius quid invenire nequeam. 5.ὶ Argumentum ad hominem male a Ii-capum , equidem hoc argumentandi. genus alias probavimus . 197. schol. , id tamen adverti velim primum: nequaquam nobis eo uti licere, cum ipsi in mala versamur caus sa ; hac enim ratione advsrsarium non nisi ab uno errore ad alium traduceremus: deindestsi illud ad convincendum admodum opportunum sit, non tamen ad constituendum quidpiam per sese ullam habet essicaciam; neque enim ex eo meae opinioni veritas Accedit, quod ea ex adversarii principiis profluat, aut ipsa etiam illius consessione comprobetur,
siquidem ego una cum ipso errare possum neque vadem opera, qua ostendo adve arium Errare, simul evinco me ab errore immunem
4.ὶ Denique viri oruditi hohori suo haud
quaquam Consulunt, dum consectaria diversa non tam resutandi, quam calumniandi, odiumque, ac invidiam conciliandi animo ex adversarii doctrina Eruunt, eaquo ipsi tamquam totidem dogmata ex proposito propugnata attribuunt confra a27. schol. 54. Id. genus homines ConSequentiarios appellare solemus, eorum que agendi ratio naturalibus mutuae charitatis osciis repugnat,
285쪽
m Rurs III. Cop. PIII. Euia CCXXXVII. . Concertatio litteraria inter
ἡ.hi', c0 legiorum auditores sive Exercitationis so-oppu tu F, sive speciminis publice dandi caussa in- nansi si i tuta requirit defendentem, u illum, qui thesis a se propositae veritatΘm Contra advori Sariorum objecta apte respondendo vindicat : .rum oppugnantem, sive eum, qui, dum adversarii pyrtes agit, eamdem positionem argumentis aptis vel refellere, vel certe impugnare nititur. uuid ab schol. Sunt nonnnlla utrique, alia cuivis no-
iis ob- minatim' ob ervanda, ut ejuS modi concerta- .servari- tio suo seu cler non careat. - -
ret, aut inania quaerat diverticula , adhibeantur perpetuo syllogismi, nisi quando fusiorv. dictorum explanatione opus est; ne vero inu- riles, & ad rem non pertinentes accumulentur, tempus cuilibet argumento praefixum non
nimis longum sit. Vitesntur deinde jurgia, clamores inconditi, calumniae ; permittatur suum cuique loquendi spatium p nec unus in alterius dicta inurbane involet, universim demnique suo honori mutuo consulant, defendens accommoda'do responsiones ita, ut argumen tum in ordine procedat: oppugnans modESte, neque nimium premendo prorsus enim indecorum est ἔ nec immerito auditoribus stomachum movet, cum defendens quaecumque prae fracte negando eo solum tendit, ut adverSa rium ex argumento, ut aiunt, ejiciat; & Contra oppugnans magna doctrinae suae opinione inflatus ea, quae discentium captum excedunt, importune urgendo defendentem obmutescere
quemvis propositum ad verbum a memorias reddere, atque ad singulas propositiones apte respondere, negando falsas s concedendo veras ;distinguendo ambiguas, aut . aequivocas; cliS parem, ubi opus fuerit, rationem assignando;
286쪽
De concertatione Litteraria. 28shuc non pertinentia transmittendo; tandem etiam, si res postulet, argumentum ipsum in adversarium Fetorquendo. Praecisa tum haec responsa sustori quandoque Oratione Θxplanan da veniunt, praesertim ubi distinctio adhibita, aut d jspar ratio assignata fuerit . Universim vero in omni ejusmodi explanatine sit clarus , brevis, ea solum proferat, quae ad rem praesentem faciunt, inutilia, aut huc non spectantia omittat; ex his ea im mani sestum fist, eum non me toriam solum , sed intellectum quoque excoluisse, neque *ocabula tantum , distinctionumquΘ. formulas, sed rem. ipsam funditus perdidicisse.. 5. pugnantis est .prudentesm thesis impugnandae selectionem et facere, nec faciis admodum evidentes aggredi; tum paret sibi amgumentum ordinatum, quod obtinetur, si pri- mi syllogismi conclusio sit contradictoria propositionis oppugnandae ; in consequentibus vero Constanter inseratur propositio ultimo ab adversario negata, & sic a minoribus pedetentini ad majores dissiduitates ordine, dc quasi mer gradus ascendatur. Sint praeterea syllogismi breves. ut commode a defendente resumi queant; talia opponat, quae a defendentes sciri & possunt, di debesnt, quo illius honori consulat, atque ita, quae objecΘrit, in- aer Se apte Connectat , ut ex altero alterum quodam modo profluat; abstineat in argumenti decursu a nimio clamore, strepitu, ac ironicis quibusdam urgendi formulis, quae non serviunt nisi ad bilem movendam, nec videa- 'ur velle extorquere ab adversario, ut se Vi Elum profiteatur; quin si victoriam ad sa inclinare. advertar, modesto potius silentio finem disputationi imponat, eo contentus, quod argumenti vim auditori praesenti, ac defendenti ipsi detexerit, judicium ipsis relinquat;
denique contra improvisa respo0sa accurata
meditatione sese antea praemyniat, nes facile
287쪽
186 P. III. c. VIII. De Conc. Litter. quid proserat, quod nesciat extemplo proba Te. Cetera usus docebit. Haec porro per decursum hujus capitis allata si observentur, non erit, cur omnes gene' ratimi concertationes earpantur: habent eae
profecto utilitatem maximam 9 nam praeter veritatis I ntionem, quo quidem potissimum illa eruditorum disceptatio contendit, ingenium acuunt; promptam cogitandi, eloquendique facultatem conciliant: judicium denique in discernendo . vero a falso roborant; cum enim in ipso disputationis fervore in omnem
. sese partem mens vertere 6ogatur, ut commodam singulis objectis responsionem depromat, fit frequentissime, ut ea tum occurrant, . quae secus in mentem aut numquam, aut non nisi post diuturnitam meditationem venissent.
Nimiam tamen disputandi libidinem non pr . bo ; ea enim non leve est promovendarum. scientiarum impedimentum; homines non tam doctos, quam scepticos essicit, generatque per- icax quoddam contradicendi studium, quo invalescente nulla doctrina adeo absurda, adeo impia est, ut non aliquibus propugnatoribus glorietur . Id facile patebit, si ad ea mente redeamus tempora, quibus, divisum cum Aristotele imperium veterum sophistarum reliquiae tenuerunt; sed hisce nos malis eripuit I eus Optimus Maximus, cujus honori hunc qualemcumque laborem dicatum volo.
288쪽
οIemmenon in Philosophiam.' Pag. 5 Protegomenon in Logicam. 47
De Facultate cognoscitiva Mentis
CAPUT I. De Veis, earumque Objectis. 5OII. De Formati Mearum Dimerentia. . 5a III. De Materiali Hearum Di rentia. 55 IV. De Meartam Signis. 65V. De Vocobularum inu, Abu3u ejusque Remediis. 7 VI. De De sinitione. 8o VII. De Diisione. 93VIII. De Iudicio. 94IX. De Enunciatione, O ejusdem Dariis ueciebus. . 97X. De Diversis Munctationum Proprietatibus. IOOXI. De Enuntiationibus in Meth do Scientisca initatis. IO7 XII. De Ratiocinatione. IIO. XIII. De Argumentatione, se I - minatim de Syllogismo Sim
XIV. De Syllogismo composito. III XU. De Reliquis Argumentationis, Speciebu3. . I 28 1
289쪽
De Veritate Cognoscenda. C PUT. I. De Veritate, ad Fauitate in Se-' .nere, earumque dioerriis ue-
. II De Veritate uestrum, Iudicio
rum, GC Ratiociniorum. - l . .
3Π. De Indiciis Veritatis, Cerritudine, O Midentia. rbo IV. De Sensu titimo, , Sensu Na
turae communi. r6ori De Testimonio Sensuum Exter- i
CAPLI I' I. De Scientia, ejusque diverSis
IV. De Fide. a V. De interpretatione, O Lectione
L. De Ignorantia, ejussue Caus-