장음표시 사용
11쪽
3. I I I. De Dubio juris mere oecaletiva. o Dula illa , quod lierat quamvis probabilem
ciententiam sequi, Meommodanda non est ad quaestiones mere specillativas , qualis est de ualore Baptismi. V. C. si ministretur in materia , vel sotina dubia, & incerta, nam licet in schoIis probabiliter doceatur, tamen, eum sit mere speculativa, nihil dictat de operando , Ee in sententia dubia per culum est, ne invalide Sacramentum administretur cum mna irreverentia. Exeipiatur tamen easus necessitatis , in quo recte administratur Sacramentum , si sit ex necessariis , cum dubio valoris, saltem sub eonditione. Ita enim V. C. prolas baptizatur , exerta ex utero seu ma- mi , si perieulum in mora sit; cum enim ratio disectet , ex duobus incommodis minus eligendum , in tali casu cessat periculum irreverentiae forma
i4 Non tamen requiritur in quaestionibus de v Iore sacramenti exacta certitudo , sed sussicit magna obabilitas, quomodo aiunt Dinores , lieitum eiab, Sacramentum poenitentiae accipere eum sola alis aritione etiam cognita , eonformando se probabilissimae Sententiae , quod talis dolor in Leram. sunsciat , quia opposita Sententia negans attritionem sinetentem vii de improbabilis est e quia sequeretur , hominem nunquam iustificari per ipsam susceptionem Meramenti Poenitentiae , cum jam antes r e tritionem eum iustificatum esse O rteret .
quod tanquam impra bile communiter jam rejicitur cai. is sust Maxima est inter doctos eontroversia, utrum
,, pura attritio concepta ex metu gehennae , & p
M narum io sacramento Poenitentiae justiseet , sed M in praxi potest Confessarius poenitentem ita attritum absolvere, alias male egisset Benedictus xlU ,, dum voluit, ne Episcopi in Synodis Diceeeianis,, quidquam ea de re statuerent . Uide illum dei, Syata. Diceces. lib. VIII. cap. II.
De Medico, σ chisArgo. 4 Edicus in eurando infirmum sequi debet
IVI Sententias certas , & securas , relictis incertis, ae dubiis. Ratior Quia Mediei officium , &lex charitatis ita postulat, ut adhibeantur remedia , quae ad propositum sanitatis finem magis idonea fiat, id est, profutura, non obsutura judicantur. Quod s nulla, nisi dubia , & periculosa medicamenta suppetant , εe Medicus intelligat , eerto m
riturum infirmum , nisi medicamentum adhibeatur . non carens quidem periculo accelerandae mortis , iunctum tamen cum probabili spe conserendae sanita istis, adhibere poterit. Adrian, ex Galeno.
De Iudice in ea a dabis.16 TUdex debet sententiam serre, quae inspectis al-J legationibus , di probationibus probabilior , iurique eonformior est . I. Quia Iudicis ossicium est . partibus litigantibus sententiam dicere laeu
dum merita cauta ; est autem Per se notum , eam
litigantium partem, quae eausam suam in judicios curseum leges, Se rationes probabilius defendit , p tiore iure mereri: Ergo. Nota . Iudicem non secundum benevesentiam i dicare debo iuxta regulam ra. in 6. In judicio non acceptio personarum habenda. 1od si eausae , Ze rationes hominum litigantium aequa ira snt, tune Iudex ablegare potest eam ad su-Periorem , vel arbitros partium consensu statuere , vel compositionem laadere, vel uni dimidium, ali ri alterum dimidium juris , aut rei, de qua lis est, ut udicare. Probabilior vero eausa emseri debet illa . r. eullo eo loco ree ta assistit . Nam Judex in mandaris habet, ut necandam leges indicet. l. nemo . C. de sentent. Adde , Iudicem defectum scientiae Α Vocatorum , litigatorum , supplere posse , ac pro serre , quod scit , Iegibus , ae iuri publico eonu nire , iuxta Abb. in e. Raynutius , Bum. II. detestam. ubi ait . Ubit νηque Miquod jus ex deductis is judiciam competit parti , licet Parx en
ret , potest o debet Judex ex Uficis supplere , eum
ipsi notorium sit . ae ad facta pertinent , iIla ex notitia proferre debet, quae ex actis , & instrumen
x iniam Ioel eonsuetudo tuetur . iuxta l. I. C quae sit longa eonsuetudo . Nam in dubio istidia es legum interpres consuetudo , I . si de inter . st. de Hib. 3. Quam Doctores eo causarum genere bene periti communiter sequuntur . iam firmi rum rationum momenta stabiliunt . y. Si extera patia sunt . benigniora proferri debent , juxta res.
16. st. quod promiseri fae et . ut is in casu dubio
minus adstringatur . Item , quod fidei , de Religioni , atque animae saluti eOndueit : nam tales causae quam maxime favorabiles esse solent 3 sin rea enim ratio est , sua pro Religione facie , l. iant personae , ff. de Rel ios. Praeterea cum partismia obscura sunt, reo potius favendum est quam acto, reg. II. in 6. Quare , actore non demonstra te, reus absolvi debet , non quidem pronuneiando , ipsum irinocentem esse , sed crimen de eo demonstra- uim non suisse.
1 vocato diei non pollunt , quia Ad meati cium non est definire , seu ius dicere inter pam es eontendentes, sed parti uni litigantium assistere , consequenter , si Advocatus causam elientuli non manifeste iniquam . sed probabilem judicet , liciate ejus causam suseipit , etsi causam adversariam
probabiliorem , & sacilius obtinendam arbitretur . Nam , quotiescunque causa dubia , seu controversa est , permittitur parti litem eum adversa rici contestari . atque m positis iuribus , ae rati nibus suis Judicis dirimentis sententiam postulare . Potest autem quis per aliam , qu ui tot facere per se i sum, reg. 68. in o. Nam ideo Jura Advocatum permittunt, ut sit vicarius partis litigantis .iου Caeterum Advoeatus , causam dubiam si se piens , debet I. inspicere diligenter causae aeqiiit tem , & si injustam comperiat , non suscipiat patrocinium , alioquin tanquam e causa ad compensationem damni parti laetae obligatus erit . 1. Ut sincere aperiat elienti , quantam probabilitatem ,& spem victoriae obtinendae habeat , alias , si spe inani , de sumptibus frustraneis clientem inis volvat , ad compensationem damni obligatur. 3. Ut paratus sit absistere . & elienti significare . quamprimum in progressu litis iniquitatem deprehende
is His adde r. Si bona fide Ae probabili ignorantia ductus Advocatus ciuis patrocinium sustepit ,
de postea ex nova eausa , V. C. propter instrumentum repertum , vel elientuli e sessionem ea usae iniquitatem deprehendit , salarium nihilominus peti test 3 secus , si ob imperitiam causae iniquitatem
Adde a. Quamvis absolute loquendo talis d mehendens iniquitatem causae , quam defendendam suscepit , possit ea derelicta parti adversae ope ram praestare , dummodo secreta , quae cum expresso , vel tacito reticendi pacto aecepit , non aperiat , tamen plerumque id scandalo non caret , ideoque dissuade um , nee a Magistratu permitte
ao Adde Ouod meeet Ad Wocatus , sicut &Judex , vel Co effarii , si intellecto , quod pars
una litigantium causam iniquam habeat , auctores sunt transactionis faciendae , eum alterius partis damno , quandoquidem transactio solum in causa dubia iniet venire debet.
De Jure dubio Proprietatis. ai QI bonae fidei possessori superveniat dubium ,
num res sua sit , & mlh diligentem v ritatis inquisitionem nihil certi eognoscere possit , licite eam retinet , imo Si absumit , εἰ quirali possessori in dubio rem auserti precat, ac rem
Sed licet postea alienum fuisse demonstretur , non amplius tamen obligatur , quam inde loeupletior saeuis . Prob. Αssertio , nam in pari causa possessor potior baberi debet , res; ι o. ff. sive impati
12쪽
tari delicto , vel causa potior est conditio pissidentis .
Quod si bonae fidei possessor speculative proba bilius iudicet , rem alterius esse , dum tamen mi ratem eertitudinem non habet , ad nullam restitutioncm obligatur . Nam non tenetur aliquis iure possessionis suae seipsum privare ante omnem Iudicis lententiam , nisi constet , rem ad alterum pertinere . Ut sanctus Augustinus ait e Bonae fidei pol , , sessor rectissime se itur , quamdiu se possideriis ignorat alienum : eum vero scierit , nee ab alie- is na possessione recesserit , tunc malae fidei posse iari sor perhibebitur . Dum vero partium iura obse ra sunt , ordinarie loquendo , est praesumptio pro posscssore.
za Secundo . Qui ab initio dubius fuit , R ideo non bona fidn Risessionem rei nactus , debet easqrcstituere , saltem secundum proportionem dubii iuris , quod alter in illa re habere videtur . Qui
enim rem aliquam accipit , dubitans , utrum acci
piendi jus habeat , is malae fidei possessor est : Igitur durante hoe dubio po Ilio illi suffragati non
debet. De Dubio valoris Matrimonii. 2 Ubitans de matrim ii e trahendi valore quia V. C. certum nuntium de morie niugis non accepit in abitinere eogitur ob favorem Sacramenti, ne invalide administretur, Nob hoc principium : Mala fide contractum iniri , posscsοηemque inchoari ab eo, quia ab initio dubitat, num contrahendi, possisponemque capiendi jus baseat. Quare, qui ita mala lide contraxit, durante dubio reddere , sed non petere debitum potest . 24 Quod si vero post matrimonium bona fide eo
tractum superveniat dubium de illius valore , Iieite potest petere dcbitum . Nam dubium superveniens bonae fidei posse ei obcsse non debet. De Jure belli in causa dubia .as uxorio inter Principes dubio de Iure proprietatis , potior est causa possessoris boni fidei . Sin longe probabilius judicetur , ad alterum rem pertinere, tunc possctar in transactionem eo sentite debet , alioquin bellum contra eum geri pose est , si paries contendentes audieem superiorem non
habent . od si vero posse e dubius superiorem
Judicem habeat , tunc , antequam condemnetur , ni hil rellituere tenetur. dummodo actor impeditus non
sit, quo minus, si velit , iudicio contendere possit , possetior etiam iustae sententiae superioris sui stare
paratus sit. in Si neuter eontendent Ium rem bona fide possideat , tunc unus alterum mutuo consensu ad trans actionem eogere potest , ut dividantur omnia proaportione dubii iuris , quod cuique eompetere videtur . Quod si juste huic transactioni , de petitioni alter satisfacere recuset , jam injussus esse incipit , ideoque bello Peti potest.2 Per accidens , videlieet ob ignorantiam , fieri potest , ut bellum ex utraque parte formaliter aullum sit , ut si partes post exactam ea usae dilauisonem iudieio discrepent , di una quidem ambitretur , certo sibi rem debitam esse , altera verosbi . Quo casu alteram quidem partem neeesse est deeipi : Si tamen error invincibilis sit , 8e non ex pravo assectu ortus, se seri potest, ut bellum uir bique histum sit. 18 Qui in aliquo regno subditi sunt . si de aliqua te contendant , debent stare sententiae regis . vel ptovinetae Regni , ideoque inier tales ordinarie bellum geri non potest. . IV. . De otio, o quaestione Fucti. Ubium pacti V. C. eum quaeritur , quis O si M. annorum , potius speeulativum est , quam Practicum , quia per eam quaestionem directe non quaeritur , utrum op alio lieita v. C. Taametsi probabile , quod aliquis 24. annorum , non tamen sequitur , quod liceat statim illi Presbyter
tum accipere, sed eiusmodi quaestiones eire 1 factum, aut qualitatem iacti ex principiis resolvi debent. o NB. Factum in dubio ordinarie cin rebus odio sis non piaesumitur , sed de nudi rari debet l. in bello , s. factae , ff. de eaptivis . Cui assine est illud I. 1. ff. de probat. Et incumbis prolatis , qui dicit, seu a firmat aliquid laetum , non qκi negat 3 intellige , nisi praesumptio potius si pro assirmante . factum aliquia fuisse . iri pertinet illud Maseatali Vol. a. ff. de probat. Factum in dubio praesumitur , si illud de iure faciendum erat quia maius est , si existimetita, , aliquem munus suum recie obiisse, atque in eo , quod egit , nihil necessarium omitisse , V. C. Si constet, alienationem aliquam factam esse, in dubio praesumitur, omnem neces Iariam solemnita tem adhibitam . Ita , si constet , liominem vovisse Deo aliquid, praesumitur, sussieientem adhibitisse deliberationem , quia id naturae inest , ut homo deli
a NH. In dubio an aliquis votum ediderit , aut homini promiserit , non debet eenseri obligatus . Sin vero constet, promissionem factam , sed dubit tur , an ei satisfacium , stat praesumptio pro obliga tione . Prior pars probatur 1 nam factum in dubio non praesumitur, sed demonstrati debet . I t hie etiam locum habet requia: Nemo fomere cogitur, a tequam nem siretur esse duιtor . Posterior rabatur ;nam executio voti, alteriusve obligationis est aliquid facti, quaci in dubio non praesumitur. Caeterum s quis probabilius esse arbitretur, a de que opinetur se votum executum suisse , se Horas ablolvisse , immunis est ab obligatione , eo quod in moralibus saepe eertitudo haberi non potest , neque in talibus conscientias nimis gravare opor
32 In dubio non praesumitur aliquem actum V. . donationis, Iegati , intervenisse r Si autem conitet ,
adium esse, praesumptio est pro valore eIus. 33 QMi dubitat, utrum 2 I. annum aetatI mmple verit , non tenetur ieiunare .
- Si dubiium est, utrum pubes lae it adolescens, cum votum edidit, a patre , vel tutore eastari potest , nam haee aetatis mutatio est quid sacti , quoa non prasumitur, donee probetur . Accedit, quod ii dubio superior non sit spoliandus jure suo. Dubitans, utrum 2y. annorum , debet abstine. re a Presbyterio, partim quia factum in dubio praesumitur, partim ob reverentiam Sacramenti, ne eontingat , hominem eum legitimae aetatis desecta contra saeros Canones ordinari.
36 Dubitans , an dies ieiunnii transacta , seu noctis medium si , non potest earnibus vesci . Dubitans vero , utrum sequens dies jejunii coepta se pergere potest vescendo , donee eertior fiat . Eo quod talis non obstante illo dubio postera die Iieite sacriscet , aut communicet , non est imprcibabile . Seeundo r Quia lex Leelesiasti ea de jejunici
communi aruium non videtur tam arcte eonstringere eonscientias in eam dubio: ut si quis dubitet , an dentibus mastieans deglutiverit , dee. Alia vero ratio est, si dubitetur de eo , quod ad substantiam Sacrament, pertinens ab Ecelesiae voluntate non d
37 Mi dubitat, utrum pGeatum mortale conseiasiis suerit, debet illud eonfiteri. Dubitans . an peceaverit morealiter, debet eonsteri . quia tutior pars eligenda est in favorabili, di animae salutari. 8 In dubio , ut tum rensura eo racta st , h nignior pars praeserenda est . Sin vero eonstet , eot tractam censuram , in dubio non praesumitur , absolutionem datam esse . Ratio prior est 3 qui a s in odiosis , delictum opere eonsummatum esse , atque exinde pona eonsequens , in dubio praesumi non debent. Hine reg. 167. F. Foorasiliores rei potius ,rruam actores habentur . Reg. a s. in 6. Odia restrin-ri , fa rea convenit ampliari . Probati posterius ex Sanch. & Αbb. in Cap. Proposuit. num. de Cierie. excomm. donee probetur sublata . Arg. reg. 8. in 6. 3p in dubio Iuris nemo censetur irregularis , sed neque in dubio facti , excepta irregularitate ex homicidio injusto . Prob. prius. Ubi dubitatur de eulpa, non est deserenda poena ; satius enim es impunitum relinivi facinus nocentis . quam imocentem condemne , iuxta l. absentem, T de poenis. Et in
13쪽
Cap. Is qui. erimen im eurrendum requiritur , ut in Jure expressum sit seum autem ius dubium salit expresium non sit, ergo in dubio iuris non incurritur irregularitas. Quod attinet dubium eommissi homicidii , eense ri debet dubitans in utroque soro irregularis . Est eommunis Sententia, & fundatur in Constitutione Pon tificum, qui ob perieulum specialis indecentiae, s so te postea innotescat, homicidam ad uerum Altatis ministerium ae eessisse, in tali dubio abstinendum esse decreverunt. C. Significanti.
Quod attinet alia dubia, U. Q utrum Iesi timest natus utrum uxor virgo accesserit ad maritum epotest & CIeticus fieri , quia in jure dubia illa non
B. In dubio nemo eondemnandus, in poenis benignior interpretatio facienda. i rationabiliter opinatur , quamvis non sine formidine opposti , se hominem non Meldisse , mortaliter non peccasse, aut peccatum consessum esse , practice seeurus esse potest , quia in tali eata , eum ob humanae naturae imbecillitatem maior eertit do habeti non potest , satis est , sequi verisimiliora . Quod si vero agatur de valore Saeramenti necessarii, major necessitas requiritur ad hoe, ut eum rationabili sermidine partis oppositae operari liceat. AI Puer Bapti l mum petens , de quo dubitatur, utrum usum rationis habeat , baptirari debet , parenti x reluctantibus infidelibus, si perieulum in mora sit : Sed & vice versa , si parens talem puerum Baptismo offerat , ipse vero reluctetur . Quia
in dubio inelinandum est in favorem fidei , & Religionis ; sed sub eonditione : Si capax es , ego te
baptiZO. a Inmerdum vero ex diversis Prine ipiis pro utraque quaestionis parte rationes probabiles oceum sunt , ut diseerni non post , quarum maius moisinentum sit . U. Q Si in utramque partem aequa Ie rationabile dubium sit , utrum pecuniarum debitor illas solvetii , nee ne λ quaestio est . an hoe ea su ad solutionem integram teneatur Quod teneatur , prob. Quia factum in dubio non praesumitur , dc creditor actione sua in dubio privari non debet . Quod non teneatur . probatur r ia aequita non patitur , ut deriit cir sine culpa sua magno periculo subiiciatur bis silvendi debitum , creditor autem , quia de ipse , ut porci , tale dubium non dii utetur , nullci periculo expositus
is cam quot occurrit . Debitorem tereri ad partem, , debiti solvendam certum eli 1 ut.tim ad totam pri Assirmat Sanchea Motali. l. i. co . t O. num. 12.,, Layman veto dicit se abs tutulum ecbitorem quiis noluisset solvere nisi partem.
De Constentia scrusticis I CCrupulus est vana apprehensio, de hine ortusci timor , peccatum alicubi esse , ub3 non est . oritur ex ruiturae infiimitate , pusillanimitate , Ecmelancholia. a Remedia eontra serupulos c i. Consultum est ex certa conscientia contra scrupulos operari . a. Nunquam iudicare , se con .ens se in peccatum moriale , nisi id eerto deprehendat . La s lum consiteatur , quae eerta cognoverit . q. Confessarium non de quibuscunque scrupulis eonsulae , sed saepe propriis rationibus , ac regulis. a Consessario praescriptis utatur . s. Cum primum animo scrupulus exoriatur , prudente aliqua rati ne reiiciat . 6. Consessiones non repetat , sed Co
fessario acquiescat . I. Quod aliorum bonorum virorum vita , & conluetudo aliis possit esse via vendi regula . 8. Nosse , quod praecepta assima. tiva te positiva de ieiuniis , Horis Canonicis dee. non secundum rigorem, sed secundum Epichelam inistelligenda snt.
Sentire de Domino in bonitate, O simplicitate ce
Actibus Humanis voluntariis , &involuntarii S.
De Spontaneo , O Voluntario. r ' operationem spontaneam requiritur , ut ab intrinseco principio procedat, & agens agnoscat , quid agatur . Nam Hlimias non sortis in incognitum. Hine Spontaneum definitur , cujus principium est in agente , eo noscente singula , id est , omnia, ex quibus substantia actionis, tanquam obiecto suo , dependet . v. C. Si Titius patrem ense ei dat , nee esse est , ut seiat , esse hominem , esse patrem , esse eniim , dcc. Nam actio parricidii ex
1 NH. Spontaneo contradictorie opponitur non spontaneum , contrario invitum ; quare omne invitum est non voluntarium, sed non vite versa. Differt autem invitum a non spontaneo , A i Voluntarium a non voluntario t. Subiecto ; quia invitum , de spontaneum solis substantiis eo nosee tibus tribuitur , non voluntarium autem , & in v Iuntarium proprie solis intellectitatibus r At vero non spontaneum , & non voluntarium maxime substantiis non eo nostentibu competunt . a. Differunt latitudine praedicationis . Omne enim invitum est non spontanetim , seuti di omne in v
luntarium est non volu . tai fum sed non vlee ver sa i si qui .lcm ex e ne ario recte insertur contra
dictorium ι ΠΤ Fr non albrem . Non item ex conraa t io: 1o em . araum t TR non album eZr m . C, ii firmatur . sola igno. antia sacit , actionem ei. c non volunta iam 3 ut si hominem ocise id illi , invincibiliter ratus , esse seram, sponte limmici Dum non commisi iii . Non tamen sola ignora tia facit. a linnem esse involuntariam , sed requititue et Um relii ignantia volum aris , ut diearis invitus agere . . anropter , si inimicum , quem ozelsum vis, Per in vincibilem errorem pro fera occidas, homicidium tibi nee voluntarium erit , nec involu
De Libero x π Ibera actio est , quae post intentionem finis , a Ee deliberationem rationis electione est. Intentio est motus rationalis appetitus in finem , per media asseqriendum , cujusmodi actio soli h mini competit ; nam solus ipse in bono cognito percipit ordinem , ae proportionem ad media , in qua proportione sermalis ratio finis consistit . Bruta , quia carent intellectu , materialiter solum c gnoscunt bonum suum, de finem. Finis est . qui propter se appetitur , 8c cujus gra
tia caetera velut media appetuntur.
a Deliberatio rationis oritur ex indi Ferentia r rum . intellectui in hae vita propositarum , quae indifferentia in eo consistit , quod nullum parti eulare o ectum homini in hae vita adpareat omni ex parte bonum , atque conveniens , nie de nunc ne eessario appetendum , si filix esse velit 3 nam in obiectis virtutum V. C. reperit molestiam , in ori ctis vitiorum turpitudinem . Quamobrem humana ratio consere hinc apparentes rationes convenientiae,
illine oppositas rationes inconvenientiae , de si e deliberat , ae denique concludit , sive judicat i diciturque talis processus intellectus deliberatio , de eonfilium, quod in brutis non reperitur, sed solum ne eessarius impulsus, sive determinatio potentiae ad pr sequendum delectabile, di fugiendum molestum. 3 Voluntas libere eligit, vel respuit id, quod intellectus facta e sultatione judieavit. N B. Quamdiu intellectus unum ex propositis m Ilius aptiusque ad snem intentum judicat , voluntas
14쪽
non potest eo apis oppositum eligere . Εω enim talis electio sine rationis audisio 1 quod fieri ne-
Duplar est libertas . I. Meundum exercitium , estque potestas , seu indifferentia ad agendum , &non agendum . Qualem libertatem homo in hae rit ac rea omnia obiecta habet i squiliem nullum obis est . euius prosecutio adeo necessaria videri ae hel ad obtinendam selieitatem , ut omissio actus ei et idem objectum non etiam aliquam rationem b ni habere post . attinet activam vitam . Naisti necessario amant Deum , ideo , quia nulla ratiose offerre tinest , eur Deus elare visus , & v kintati tanquam summum bonum indesinenter propositus non ametur . 2. Libertas secundum speeifieationem , estque potestas , sive indisserentia , tum hane , tum contrariam inionem eirea idem o Getum exercendi , V. C. circa fidei propositionem a Dsensum , ae dissensum , circa Deum amorem , cte odium . Cuiusmodi libertatem homo in hae vita eiria ea omnia bona particularia habet . non item eirea bonum 3c malum in communi . Prius prob. Quia nullum est particulare obiectum , quod intellectui in hae vita a bonum appareat , ut non etiam in eo reperire possit aliquam rationem malitiae . Siquidem optimum Deum apprehendere potest ut punit rem sui . eaqtie latione ipsum odiste . Neoue ullum obiectum adeo malum apparet , ut non nabeat rationem boni ν nam omne malum landatur in aliquo ente , quod natura sua bonum est e sie moti propria , quia a majori malo liberat . per accidens bona iudieari poteti . Posterior prob. Αdaequatum objectum voluntatis volentis est bonum , nolentis est malum aequi in bonitate . seu felicitate universim , seu abstracte considerata non reperitur aliqua ratio mali , & econtra i Ergo voluntas odisse non potest
elicitatem, neque amare miseriam in communi.
s Libero eontradictorie opponitur non liberum , contrarie autem necessarium. N B. Si eut duplex est necessitas I. Praecipientis I gis , seu prohibentis , quae est necessitas ex hypothesi . si reatum , ae mam declina se velis . a. N cessitas naturae . Sie nomo sumpto cibo non potest non nutriri . Ita de duplex libertas . I. Ab obligatione legis . Sie libera opera dicuntur , quae non eadunt sub praeceptum , v. C. ccelibatus . a. Libertas a necessitate naturae . Sic omnia ea libera di euntur , quae ex deliberati ἡ rationis , 3e electi ne voluntatis fiunt, alioque nomine voeantur acti nes morales , quia periinent ad mores , quibus lau
dem, vel vituperationem meremur.
6 Sola voluntas libera est lar Iiter a neeeia sitate naturae , intellectus autem est radix libe
r Illae actiones hominis propriae dicuntur , quae Iropter finem ex deliberatione rationis fiunt , re i quae , quae ex necessitate , naturales , U. C. Do
re t V. C. quae a libera voluntate immediate eliciuntur quorum alii circa finem versantur , desum tres . Simplex voluntas seu complaeentia b ni , intentio tinni acquirendi , & fruitio , , seu gautium in bono aequisito . Alii vero versantur etrea media , scilicet eonsensus , sectio , de usus si im sunt imperati , qui sunt actus aliaraim pote tiatum , videlicet intellectus , appetitus sensuvi ,
de externorum membrorum , quae voluntatis moti
nem suscipere solent . Adde : Ipsam voluntatem sibi ipsi imperare posse . Sic v. C. charitas , vel
minuentia imperat actus aliarum virtutum , qua do voluntas ex In vo unius virtutis elicit amm alia terius virtutis , U. C. ex amore Dei pauperis mis
volumatis non est capax peceati , de meriti, similiter nec appetitus sentitivus , nam ad peceandum , &ad merendum requiritur libertas a necessitate naturae satqui intellectus per se non est liber a necessitate n
vix negotio non est proprie humanus , seu mora lis , sed naturalii , ideoque peccati , meritique incapax . Nam libotas non est sine actu voluntatis rScis primus actus intellectux , seu prima eogitatio in quovis negotio est sine omni actu voluntatis ι eum enim voluntas non seratur in incognatum , dc eo P. Loman P. I. sequenter omnem actum voluntatis praeeedat actus intelletius , ne in infinitum abeamus , nece is est f teri , aliquem esse actum intellectus , qui volitus non si , ideoque nee liber, aut moralis i Ad eiusmodi autem primam emtationem homo a Deo in mediate potest moveri , ordinarie tamen per sensus exteriores , de per imaginationem naturaliter com
talis sunt inter se partim priores , partim post riores . Primus enim omnium est apprehensio finis , seu actus intellectus proponentis obiectum volunt ii ut bonum hominis r Sequitur amor . Ac intenistio voluntatis 1 Exinde movetur intellectus ad i virendum media , de eonsultandum , ac denique iudicandum , quianam conveniens ad finem obtinendum a Suecedit his liber e sensus voluntatis amis plectentis medium t Post consensiam in tempore ex eutionis faetendae intellectus practiee judicat , --dium voluntate approbatum membris exterioribus exeis quendum esse , qui actus imperium diei solet , procedens elicitive ab intelIectu ex electione volu tatis , cum sit intimatio quaedam facta inferiori membro de exmutione voluntatis . Denique eum
Me ipso practieo iudicio , seu imperis intellectus
consentiens voluntas reipsa movet , Ac applicat potentiam ad executioncm , quae applicatio usus appe
1 a Coroll. 4. Licet inte lectus in actibus suis per
se liber non sit, multum tamen pendet a libera motione voluntatis , tum, quia voluntas intellectum a
plicat ad Me , vel aliud objectum 3 tim etiam propter sympathiam, quae est inter voluntatem, ερ intellectum, ut, ad quia objectum affectus voluntatis i clinatur, id etiam melius , aragisque appetendum imiellectui appareat.
Quotvlax sit voluntarim , seu liberam er luntarium sebstantiae intellectualis vel est ne-V eessarium , vel liberum . Stricte , quom do Beati in eoelo necessario amant Deum , dc insaniates , 3e amentes , dc ebrii voluntate sua neeessario seruntur in objectum sub ratione boni pro tum . voluntarium liberum dividitur 1. in elicitum , quod est ipse actus voluntatis cum rationis dest ratione es elyn. a. in imperatum, id est , actus intellectus , de aliarum potentiarum , quae voluntatis motioni pa
a Meundo divulitur in id, od est voluntarium v Iuntate propria , Ac quod est voluntarium voluntate aliena. Hcie posteriori modo voluntas patris censeriar vluntas filii impuberis, tutoris pupilli, Praelati Religiosi , Adami posterorum. a Tertio dividitur in voluntarium expressum quod verbis , aut signis ex institato signifieatur Et laetium t quod sine verbis , facto , aut omissic ne facti J. Unde ex circumstantiis consensus volo ratis eolligi potest . Huc illud Reg. 43. in ει ouituet , ci retire videtur. Quod verum est , s ineonjecturis insensas adiuvetur , sie ut deelarae Re M. in 6. Qin tuet, novi fatetur , sed nee Misin no
N B. Tacens consentire videtur , s agatur de eius favore , dc commodo , non item , fi de eius incommodo . U. C. Si aliquis tibi promittat , aut d
net , taces , nec contradicis , censeris acceptare . Item , si aliquis pro te praesente , dc non contradicente fideiubeat censeris ratum habere , iuxta illud Bartholi , i. Si remunerandi. I. Si passus . ff. Mandati . patitur aliquid fieri , quod ad sui comm .dum jectas , moriri censetin . Contra vero si quis rem tibi ab altero donari , vel puellam ad matrim
nium contrahendum obligare eupiat, illa vero tueat, non censetur hoc ipso consensum praebere , quia Mintur de eius obligatione , secus , si nutu , vel Meepto annulo lignificet. Meundo . Taeens consentire videtur , si tonsentire nolens negare , vel e tradicere deberet a non item , si contradicere , aut respondere non rem
Coroll. Si triis a Iudice legitime interrogatus respondere ad obiecta taceat , fateri praesumitur attem , sedens in Capitulo , fi iniquae Constituti ni non reclamet , cum tamen utiliter potest , conse
15쪽
tite eensetur. Quod veriam est in ordine ad ineurrenis nisi extinguat dum peccatum, & Pcenam , non item , quod attinet vile m electionis, quia in re gravi, Ae communitatip udicante tacitiinutas non t haberi pro eo
3. Scientia, de patientia Praelati consensus inimistur, si contradicendo absque scandaIo, alteriusve m Ii perieulo impedire possit 3 non item , s facile ima pedire non pomi . V. C. si praelatus , habens p testatem dispensandi , sciat subditum suspensum , velat regularem c praesumentem ex Iusta causa , P a- tum scire . α eootentum esse consessiones audire , non prohibeat , eensetur hoc ipso dispensare verule . suxta regulam et Quod suu r uirimr lirentia ad
larem ipsus a s , fuscis tatara . O praesumota
de ratibAEtiam praesente , nem autem futura . tiui licentia non tinui ritur ad valorem actus , sed tantum ad debitum ordinem , tune sussieit probabilis spes, & praeiumptio ratthabitionis futurae. 4 4. Dividitur an voluntarium actu , & virtute . Ut vero actio virtute Voluntaria die tur , debet in
tio fit illa libera , Be vi motionis illius hueusque
durare , Ee operantem necesse eli permanere in ea
animi dispositione , secundum quam operatio ejus sub arbitrii potestatem eadere potest . Nam si sacerdos V. C. domo egresus Naeramenti consere di xt tia pinea in somnum , aut ebrietatem in iacidat . At in ea dispofitione formam vel rum proferat , non erit talis operatio virtute voluntaria , eum moralis actio non ut . Loquor de actione ,
non de passione : Nam in suscipiente siret in ad
ministrante non requiritur voluntas permanens acta,
sed virtute , sue in effectu morali , lassicit enim,
si antecesserit , de contrario actu nunquam revoea ta sit , tune enim secundum benignam interpre rationem permanete censetur . Quare dormiens U.
Q vel phreneticus valide baptizatur , si ante Baptismum desideravit 1 non item valide baptizat.1 s. Dividitur id , quod directe , ac per se v Iuntarium est, ει quod indirecte, sive in alio. Voluntarium indirectum duobus modis aecidit ri. Si homo voluntarie exerceat actionem , ex qua
stit, vel suspicatur secuturum aliouem effectum , etsi eum per se, ae directe non interviat, indirecte tamen ipsi voluntarius est . U. C. Si scias , te in ebriet te rixari, verberare, fic tamen te inebrio , pereum , ει homisidium indirecte voluntarium in ebrietate eo missum censebitur , dee. Idem dieendum de pollutio.
ne , quam scis sequi , si ita jaceas , tales cibos e
Cirea hane doctrinam 3. advertenda sunt : l. Ut
effectus ex ea operati e , ut causa , secutus volu starius censeatur , necesse esse, operantem advertisse
perieulum feeu tuti eisinus , nam fi millam cogit tionem de effictu sustent, nullo modo voluntarius censebirur . II. Aliquando accidit , ut effectas i ordinatus ex libm actione naturaliter secuturus , si praevisus fuerit , voluntarius operanti censeatur , sed ad eulpam ei non imputetur , quamvis imp tetur , si ejusmodi essectum voluntas directe intenderet . U. C. Si intelligas ex honesta operatione , quam exercere utile , aut racessarium est , delecta tionem carnalem in appetitu , pollutionem in s ranis secuturam , ea tibi ad peccatum non imput tur , sed nihilominus indirecte voluntaria est ἰ quia, qui eausam vult, e qua effectum naturaliter , ac nocinatio secuturum ignorat , is indirecte , de per accidens vult etiam effectum . quatumvis per se
non intendat . III. Cum homicidiima in ebrietate , pollutio in somnis , non sit actio voluntaria in se , sed solum in sua causa libere volita , ex quams ille pystea naturaliter provenis , nee amplius jub ubitrii potestatem eadit , sequitur , homici dium , de pollutionem in somnis secundum se non esse peceatum , sed interdum ante dentis queati vi sinum 3 eum scilicet praeviso eulo nihilominusquis se inebriavit , omissio Meri die festo propter ebrietatem per se non est peccatum, sed effecti a pra cedentis scilicet ebrietatis. Nota I. Habens consuetudinem blasphemandi non satissaeit Consessario . si dieat , se trigesies blasph malle , sed debet consuetudinem insinuare ι nam iste admonendus , quod teneatur sub mortali se eorrigere . Prob. Qui causam futuri pravi eventus , a se voluntarie posti , non tollit , eum possit , is Continuo mecat pietato omissionis 1 sicuti quicendit ignem, ex quo oriturum inc tum praevidet,
Ad mala eonsuetudo blasphem1ndi ,
seu pejerandi , eollocat hominem in periculum lasso jurandi , Ergo. Nota II. Posse impedire essectum , de non velle . non sussieere, ut idcirco effectus indirecte volunta rius censeatur , aut alleui tanquam causis moliti imtutetur , sed debet etiam esse homo obligatus imia pedire effectum , quem potest , de non vult imp
I. Mene aliqiundo Consessarii a ii em premis Myinum
pravum , quem p'tant deris re ex ali- operatione sui Poenitentis . ae exi is allum obligant ad illam omittenda. . Si e e. M. audiam pinnitentes pati noctumas pollutiorare , easque de m Wari credant ex sero ira curaestione . illos imuietare ineipiunt quoad m,- . & potum , vel illas culpabiles iudieant. Videantem Consi arui se semper cum causa est honesti . - est
obli tin illam deserendi , quamvis eis, is pravus . cui alia non praebent consensum , per accidens sequatur . Potius sat tant, ut Poenitentes abstineant ab omni volunωi mmaee ria. non imponant eis estigationem , ad quam non tene tur, ut eveniret, si coorent abstinere a cibo . a potu nori ex. celentibus eorum ne istatem . Quod fi velint consulere ebriis ti-m mattineationem, ac romiten es promptos adinveniant, optimum quidem erit, sed eaveam adstruere obligationem , ubi non est.
H. Dum Pinnitentes se ae sint peierasse. hlasphemasse. verba obscaena protulisse, & addunt in sui des insonem, se tunem ira, ex ebrietate non advenisse, sed votivi prinutim ex habitu , quam advertenter, non statim eredat illos immurem a ta libus peceatis. Interroget ero , an sciverint ex alioriam tetuis momo initos esse in ebrietate verba olda obstoena proferre fan ex pravo h tu , vel ita sciverint Miros eme peierare, blas-ν mare ree. Si respondeant se id scire. iterum interroget . an uertiit dilirentiam, ut ea verent ab ebrietate , ct ad extirpam eum pravum habitum . st consuetudinem peierandi . blasphe. mandi cte. se Deo commendanda . sae mentorum frequentia , vel etiam, si opus sit, aliquibus poenitentiis &e. Adhibitis istis diligentiis, fi postea ex prava consuetudine inadvertenter hias.
ament, illis blasphemia non imputabit r. ut te quia causa . seu prava consuetudo .citi est amplius illi viauninpia . Secut si illas noa adhibeant , nam eum iii ix eausa adhuc νoluntaria sit. ae providerint quae mala ex ea senuantur . ista censentur illi voluntaria in eadem causa. Quod nonsessarius M ae pr. m.
nibus pinnitentem tam rudem , ut non adverterit se Marsatumeta ad adh.bendam diligentiam Pr extirpanda consuetulitne , di malo habitu, tune exeusari posset, si peieravit &e. fine su
menti ad σertentia . At pertinebit at t ad pium cuniamnum ipsum
commoneticere de sua obligatione. III. Quamvis praedicta, eum causa non sit retramia, imp tentur ad culpam quatenus sunt voluntaria in . em Gota .nibi minus adcertat Consessarius, quod si agatur de aliq in pee meo, cui annexa fit tensura, vel reser Walloe . quale est in nostra D asi Elasphemia , tune peccatum istummoda voluntarium in causa , non vero quando committitur , t narrat. ed a sere tume. Ratio est, quia cum censura , ct reti . trio tigiosaeenseantur, i menigendum est amerae pereata Armat. ter talia . hoe est, quae talia sunt . dum eommittuntue t dum vero qu se . M. inadvertenter Malobemat , non dicitur pronuneiare loris maliter blas emiam ex ginctu advertentia . quamvis reus se malitiae blasphantiae in sua causa . quam non curat rem vere tGras in Pram L l. - . to. s. sa. maris Tri de cas Reserv.
De enomantia , an , σuomodo Meuintarium
positiva deceptio , de metrarius .rme veritati
aliisque erranti r TSi orantia r. divIditur an ignorantiam privati
A nis , mne est eventia latentiae in subjecto septo, & in ignorantiam pravae dispositionis , quae est
a a. Est ignorantia iuris , ut si quis ignoret ,
quod l e , vel eonsuetudine est constitutum . V. I carnes die Veneris prohibitas est e. Et ignorantia facti, ut si quis ignoret rem particularem , ex qua actio moralis veluti objecto de det , ut si quis nosciat, carnem esse, quam com I , vel noci cogi et ,
esse diem veneris. 3, viditur in eam , ouae est eausa operis 3 ut si amicum ex ignorantia oceidisti , putans, seram,
quia facti te poenitet . Et in eam, quae non est ea is operis, sed concomitam 3 ut si inimicum , quem maxime a te occisum ramiebas . pro sera occidisti , non ob ignorantiam, sed cum ignorantia , quia tamen
Occidisses; quare nee te facti pinnitet, sed potius ga
desat . In morantiam antecedentem , quia omnem antatis acium antecedit, ideoque prorsus in linpata , invincibilis dim , quia adhibita diligente a mstione veritatis cognitio aequiti non potuit :ut in ignorantiam consequentem , quae aliquomodo
16쪽
modo voluntaria', ideo eulpabilis vineibilis , quia superari , ac tolli , & oppolita selantia aequiti potuisset, ae debuisses., Vincibilia ignorantia subdividitis in affectatam , eum quis data opera vult ignorare t Et noen affectatam , quae vel erasia , supina , ut si ad eam tolle dam nullam curam adhibe s i alia non erassa , quae non tam facile superari potuit , vel ad quam vim eradam diligentia adhibita est, sed non lassiciens. N B. Crata ignorantia in re magni momenti moris
6 Assertio I. Ignorantia nivincibilis tam luris , quam facti , omnino a culpa excusat . Nam ubi non est voluntarium , ibi nulla est eulpa i sed ignora tia facti reddit actum simplicitet involiratarium t
NS. Ut opus malum homini ad eulpam inputetur. debet actu advertisse eius malitiam, vel formalem rationem mali.
et Si operans indistincte iudieavit . esse Meeatum ,
qum reipsa nullum , aut veniale tantum en , non est
Praesumendus mortaliter reasse , nisi venerit illi in mentem dubitare , vel suspicari de malitia mortali. 8 Astest. II. lanotamia eoneomitans invincibilis a culpa exeusat, &e. Prob. Ubi rem est scientia eius , quod agitur, i, non est voluntarium; ubi autem v luntarium non est , ibi nulla eulpa est i Eleo , qui invincibiliter ignorat, hominem inimicum esse, quem occidit , is non vult ea actione homi eidium eommit
Nee obstat, quod homo ita assectus sit, ut, si inumicum adverteret, homicidium vellet. Deus enim non imputat homini pereata . quae faceret . si hoc , vel illud in mentem venit et , sed divinae gratiae adtariabendum est, quod id animo nos incidat a a . , , c a anquam vero tune eultra homieidii non
,, incurritur prava tamen illa mimi allectio a eulpa
ς Assert. III. Ignorant Ia vise .lis non ex satoris a culpa'. quam si scienter patratum esset . Nam obiectum malum eatenus culpae imputatur, quatenus est voluntarium 3 ignorantia autem vincibilis volunt rium non tollit quidem , minuit tamen excipe ignorantiam affectatam J. Ergo etiam eulpia non ex toto , sed ex parte . to Ignorantia vinei bilis earum rerum , quarum em nisis per se in praeeepto est , est peceatum speciale , oppositum ei virtuti , quae in talium rerum eognitio. ne verstitiae , V. Q negligentia in emnostendi, fidei mysteriis ad eredendum necessariis. Ignorantia autem, sive e nostendi negligentia earum rerum , quammeognitio non se , sed per aecidens praeeipitur , nempe in ordine ad opus , Mod praecipitur , non est speerale peccatum , in Meipit speciem suam a legistransgrestione . cujus causam , vel perieulum praebet . V. C. Vinea bilis ii norantia , utrum ieiunii dies se, quo earnem eontedis , pertinet ad peceatum intempe 1 antiae . Vincibilis ignorantia , utrum sacerdos sit , quem perculis, ad peceatum sacrilegii. II Ignorantia , de eognoscindi voluntarix omissio unum peceatum sacrant in genere moris, ad eum m dum, scut actus internus , 5e exteram unum . Ratios a ignorantia, eum in inrellectu existat , non est Mecatum , nisi quatenus volim x non autem vestita in , nis quia eam aliquis posset , ac deberet tollete , di miti t.
comviscretis . ait ε - tWA- , aut . Mutiis λ ina Conrepiseentia est passio appetirus sensitivi, prosecuentis honuin delectabiIex in sum amor, desiderium, spes, gaudium, ira. Et talis passio dividitur in anteeedentem c omnem voluntatis deliberationem, quae nee meriti, nee dem riti eapax & eonsequentem, quae voluntatis arbitris excitatur , ut ad promptiorem operationem inserviat. a Mettio I. Iino e sequem non minuit , sed potius auget voluntarium , quia demonstrat intensi nem voluntatis ad actum pereati , ut s quis in se magnum descivium vivi ε Milet , ut eo intemperam ius bibere possit.
3 Assertio II. Passio anteeedens non Deli actum , ad quem impellit , involimratium , mimit tamen I,
bertatem , imo interdum omnino tollit . Prima pars probaturi Quia involuminum est , suod agitur cum tristitia; quod vero fit ex amore , id non agitur eum tristitia; Ergo pallio eo uolcentiae essicit actum involuntarium. Secunda pari probatur: Voluntarium humanum . sive liberum oritur ex intellectu , proponente oblinum cum indisserentia ε sed passio eon pirustentiae saeit, ut intellectus magis aestimet motiva oe currentia pro ea parte . ad quam lensitivus appetitus inclinat . idque ob naturalem sympathiam , live consensionem , quae est inter potentias sensitivas , de r tionales, iuxta illud i s urems iudicare de rebus, It mi astenus est. Ergo passio minuit voluntarium: , Per consequens quoque peceatum . aut virtutis metatum . Tertia pars prob. Libertas voluntatis descendit ex rtestate ampliectus , proponentis objectum eum inditis renita; sed in vehementissima passione U. C. irae, tr stitiae , fieri potest , intellectum aism perturbatum el- se, ut oblectum non proponat eum omnibus circu stantiis , neque rationibus in utramque partem indit serenter ostensis , sed eum cinerminatione ad id , ad quod passio inelinat, exhibitis solum rationibus , quae in eam partem tendunt e me casu voluntas non agit librae , sed naturaliter , ae necessario , addi ue non peceat. Coniam. Amentes , bc ebrii ideo libete non agunt . quia sensus internos perturbatos habent . quae perturbatio per aecidens redundat . in intelle in . quippe in hae vita dependeatem ab internis sentibin; sed in vehementissima passione irae , tristitiae , leurus interni valde perturbari possunt , quae Perturbatra u- militer in intellectum redundat , Ergo'.
a r Is οῦ eoactio . & lavoluntarium different a V Vi, , seu violentia s etiam inanimatis e-- petit Ee eoactio locum habet in actibus imperati,
exteriorum membrorum, quae voluntatis imperium s-kipere solere . Cum ergo ejusmodi membra ab ex trinseco moventur contrae voluntatis inelinationem .
tune homo violenter patitur , ut viditur in stupro violenter illato puellae.
N B. intus primo primi sunt involunt 1m , sed
non eoacti , quia mactio pos lat motionem ab e trinseco agente, de eontra inclinationem volantatis. a Metus, iuxta Ulpianum, est inliantis, vel futut periculi eausa mentis trepidatio, di metu fieri id dicit ut , quod quis mali declinandi eausa iacit , alii quin non facturus . 3 Metus alius ab intrinseco pro scitur, ut si na ta pecunias metu nauseagii athletat ultro ι allax ab extrinseca parsona directe incutitur, vel juste, V. αs Magistratus te sub poena exeommunicationis et atia matrimonium a vel iniuste , V. C. si qu s xlicui mortem minetur . n. filiam durat et Et Me matriamonium nullum.
intus ah intriniso alius est eadenx in e sta tem virum, qui etiam gravis , iustus, probabilis die kleis alius eadem in inconstantem virum, qui & lG is , vanus, de injustus diei solet. Nota. Ut metus factum alioquin iluetrum exoset. ne eesse est , ut sit majoris mali, quam fit illud , quod
metus eausa suscipitur . Meundum quam exceptionesnmetus etiam mortis emistur iustus, fi ob eam aliquis etiam in minimum peceatum consentiat . Nam ν-het mala potius vir fortis reserare debet aam is me catum eon ire. 3 Metus gravis mali, puta, mortis Intentatae, sumeit ad infirmandum actum, esto. , alicuis agendo 'e-eri x ut si matris tum tui metu adactus contranat,
6 Assertio I. Vis , re eoactio Nptis dicta , si
membris exterioribus inseratur , tollit omne volunt rium , quia quod fit voluntare repugnante , in id voluntas non eonsentit.
I Assettio II. Vis , & eoactio imprime dicta, flesteundum quid , inferens metum alicujus mali, ob quem actio fit , quae alioquin non fieret , non tollit voluntarium simpliciter i laeti tamen involuntarium secundum quid , adeoque essicit , ut actis si mixta ex voluntario εe involuntario . Pmb. prima para . voluntarium est , quod e sulto si ab inrite eren scente singula , circa quae est actio 3 qui autem metu
17쪽
mortis V. C. latroni prelintra dat , is , eonfiderausoninibus eireumstantiis, consulto eligit, tanouam hie e nune bonum , pecunias dare i Ergo datio eli volu tiria simpliciter lowndo. Posteri pars prob. Involut tarium eli , quod N eum aversione voluntatis; ab eo κtem , quod quis metu agit , alioquin non acturus , abhorret voluntas , quatenus illud secundum se spe.
Coroll. Quod metu sit , magis voluntarium est , quam in voluntarium . Est enim voluntarium simplici. ter , involuntarium tonditionate , iuxta l. Si mulier. si de eo , quod metus ea via r Si intu coactus adii teritatem , mio me Leredem effici , quia , qua Us , se liberum esset , voluissem , tamen coactus -- tui . inare Reg. q. s. de regulis iuris : Quod coacta voluntra tamen volutuas es . Ideoque , ouod dicitur in regula illa: Velle non creditur , qua obsequitur obse-ς uo parentis , vel domino . Intelligitur , ad hoc , uxpoena delinimenti minuatur.
niuste illatum , ordinarie validi sunt , licet rete indidebeam . Plobatur ex Instit. de excepi. Nine. Si metu eoactus , aut dou inductus oec. stipulanti Titio promimi , quod nori debueras promittere , palam is , D re i ili te obligatum esse , inspecto iuris civilis rigore , ua tamen obligatione non oritur actio eff-cax quoad executionem 3 quia secundum aequitatem elidi notest exeeptione iuxta e. a. De iis . quae vi , metu ve eausa fiant . Quae metu , O vi μην . de 1 me debent in imtimi revocari. Aliqui tamen sunt contractus , ut matrimonium , di sponsalia , qui ob gra
vem , & iustum metum ipse iure Ecclesiastico irriti
N B. in st eausa metus ab intrinseeo , vel sine iniuria , omni iure validum , ae firmum est , V. C.
metu naufragii votum conceptum.
s Metus gehennae , si si eausa finalis observationis regum , malus , de servilis est . a quia hoe ea suhomo reatum prenae timet super omno malum , ton sequenter suam immunitatem , ae proprium comm .eum amat super omne bonum , quod divinae charitati repugnat . At vero bonus est time gehennae . si fit caesa tantum impulsiva , & finalis secundaria italis enim timor provenit m habitu spei theologicae rQuandoquidem virtutis est , bonum suum prosequi . di oppositum ejus refugere.,, l c ne vero timor iste causa snalis censere tur, eum quis ita esset animo affectus, ut si non es- , , set insertius noluisset a peccato sese retratine, aut , , lactum retractare.
' Utrum actus morales specim , er essentiam sua accipiam ab objectos
b Orse per se primo convenit actibus humanis
ex deliberatione rationis procedentibus , socundum analogiam vero actibus externis , qui rati nis , ae voluntatis imperio subduntur ι ad eum m dum ia quo sanitas primo dieitur bona animalis eonstitutio , secundum analogiam vero , le denominati arem extrinsecam aliis rebus V. C. eibo tribuitur.
a Dividitur I. in bonum morale s. honestum quod lubst ntiae rationali per se eonsentaneum , ac decens est , adeoque moralis bonitas e sistit ratione , sive .vrdine convenientiae eum substantia rationali libera. a. in malum morale cinhonestum , quod per se repugnae , ac dedecet rationalem liberam substantiam . 3 Actus morales bonitatis , vel malitiae speciem accipiunt a reali obiecto suo i eonsequenter bonitas , vel uialitia in obmo reperitur sundamentaliter , in actione formaliter. N B. Amare Deum ideo bonum , quia Deus optimus peculiari quadam ratione humanae voluntati eo ruit , di opus eleemosynae ideo bonum , quia decet ominem , a miseria proximum sublevare.
4 Ams alii per se , N praeei se ex obiecto mali
sunt ut fornicati , Deum ae proximum odisse ris lii vero propter linis positivae prohibitionem , ut festo die laborare , miram non audire.s Actus morales alii interne consummantur 3 ut eha xitas Dei , haeresis r Alii vero in externam operatio nem transeunt ι ut eleemosynam dare , surari . Externa moralis operatio obiective quidem prior est actu
interno , sed ut exercita ab actu interno polletior , tanquam parti Ipam bonitatem , vel malitiam ab inoterno actu,
ε Actus internus , & actus exteram in genere mo
ris non taciunt numerum , tamen externus actus irConfessi me debet explieari , quippe materialiter implens internum , Ac perficiens. et Actus internus voluntatis eTeax , si opere noneompletur , ouia deest operandi lacultri . habet quicem omnem substantialem bonitatem , vel malitiam s. ut ait s. Bernata. νοuintas 'o facto reput tur , usi factum excludis necessitas J sed non aeeidem talem , quandoquidem externa executione materialiter perficitur . Sie voluntas martyrii essentialem gloriam meretur , ae si tonsummantur , sta non auidentalis gloriae laureol3m.
num per se non augere bonitatem, aut malitiam actu infernt . posse inlatin assicere eos . qui vel ex superuenienti impedimet to rem mmim bonam uoluntatem executioni mari lar vel a paupertate impediuntur pluta bona opera exeriere . Moneat erin o eos . bonam ipserum voluntatem , dummodo quantum eximis erat . serat e mea a , it aut si non lupervenisset inruperabi te impedimentum mandata suimet exeeutioni. moneat, inquam,
eamdem mercedem P, turam, ac si vera operari rutilant. Idem meri pavper bus . di ιns mill &o , qui ex talibus impedimen is a piaribus bonis operibus debent abstinere. Non utique nego ut plurimum persemonem esse actum internum ablatutum . quo quill potens succulum mximo statuat eficaciter illi opitulari , oiiam talis actus condi tonatus . ut dum pauper dieit . fi em . libenter liti opitularer . Ideo autem solet primus in m e se persectior. quia sum operam eonfiderat rem aliquam , ut Gia possibilem, olet maior natu, & inclinatione in illam te we . quam ille , qui videt sibi impossibile esse aliquid neere. di solum lacit et , u potuisset . Nihilominus si pauper non m . noti servore , a desideri et succurrere indipenti . q.am dives , qui in 'test , nori minus utique merebitur . seue dimerebatur pius 11 . qma ma ima tharitate pro equitur proxi
mos , optaret , dum ipit Possibile iuret , mavis illas daret . quam dares .
De Amanarum actioum circumstantsis incommuni.
Ireumstantiae sunt particulares humanarum
a actionum in genere moris accidentales em ditiones . Earum a. sunt genera r Q laedam aeeide taliter tantum aggravantes , vel minuentes U. C. actionis vehementia , vel remissio . mua lonea , aut brevis quaedam vero novam laeemn asserentes
ob specialem , quam gerunt , habitudinem consormitatis, vel difformitatis ad rationalem naturam , V. C. surari in loco sacro . a Cireumstantiae novam speciem addentes subdividuntur . Quaedam actioni retinenti propriam speciem ex obiecto alteram adiungunt U. C. Si eleemos nam des pro poenitentia , erit haee actio in duplici specie virtutis , id est , misericordiae , ac poenite tiae . Si furaris in Ioeo sacro , spectabit ad speciem mecati injustitiae . & sacrilegii . Aliae eircumstantiae speciem actionis mutant : U. C. Si eleemosynam des ob vanam gloriam , mutatur opus misericordiae in inanis gloriae opus . si reddas debitum in loco sacro , mutatur opus justitiae in sacrilegium. NB. Circumstantiam U. C. Ioei saeri mutare actum de bono in malum non ita intelligitiit , quasi actus ante bonus fuerit , & in specie virtutis , per eireum liantiam vero transmutatus in spetiem vitii, sed quod esset bonus , & in specie virtutis , nisi prava illa ei
et Omnis actio moeralis , ae Iibera in individuoves bona , vel mala est , Ac nulla indifferens , V. C. sellu eam humo levare , si humano modo . κ deliberate fiat . ob finem aliquem necessarium fit i quae relatio ad finem , si rationi consor mi, si , puta , si
festucam tollas , ut cubiculi mundities eorporis , a que animae munditiem tibi eonciliet , bona , 8c , nesta est talis actio . Sin autem resatio ad finem rationi conformis non sit , vel quia ad finem malum refertur . vel sinueam hinis tollis , solum ut Itbe tatis exercendae appetitui satisfacias , tune non m nusotiosam quippe fine debito destitutam λ actionem
exerces , quam si otiosum verbum proferas . Verbum autem otiosum peccatum est , iuxta illud chrisi
inbum otiosum , quod locuti fuerint homines , reddens
18쪽
de eo ratisiim is novi o die . Ego a simili actio
De circi. otiis in partisulari. I Eptem Cireumstantias numerat S. Thomas . O dio, auxiliis, cur, quin
Circumstantia Quis significat eonditionem , sive qualitatem personae operantis , & actui malo saepe novam speetem addit ι ut si eoniugatus sornicetur ,& contra temperantiam, & justitiam peccat. Peccata tanto graviora sunt , quanto sanctior, aut si iblimior persona est, quae preeat , s cum plena d
liberatione agat. Hi ne Sapiens α6. Potentes potenter tormenta palisntur .
Circumstantia Quid fgnificat eonditionem, aut qualitatem ob ecti , circa quod amo versatur . Saepe adsert novam speciem, ut si aecedas ad alienam uxorem , si delinquas contra parentes . fratres &e. Si innocentem laedas iniuriose, iuxta Zach. i. Qui vos tetigerit, tanget supillam oculi mei . Eadem circun nantia interdum actui bono novam speciem addit. V. C. Si pauperi sacerdoti eleemosynam largiaris, erit is actus duplicis speciei virtutis , misericordiae , & Religionis. 3 Peccata externa in loco saero commissa continent peccatum irreligiositatis, plerumque veniale une autem mortale , si actus valde turpis sit c uteontactus impudiei in vetendis 3 vel ab Ecclesiacialiter prohibitus ob reverentiam loci sacri, ut sornicatio , & surtum. N B. Peccata in templo tune habent rationem sacrilegii , eum directe repugnant usibus illis , ad quos loeus sacer deputatus est, alias non . Finis extrinsecus Ite et respectu operantis principale obiectum sit, est tamm accidentalis ei reumsta
ita operis , quod ob eum finem exercetur; puta , si quis furetur causa fornicandi, vel si quis j unet pro
N B. Pauperi eleemosynam dare ea uti miseriar sublevandae est finis operis intrinsecus , pro peccatis vero dare est sinis oppris extrinsecus.s Septem potissmum modis eontingit, ut actio ex operantis arbitratu ad finem extrinsecum reseratur: I. vel actus ex objecto honus refertur ad finem e trinsecum bonum, ut dare eleemo 'nam pro poenitentia, aluitque novam speeiem bonitatis . a. vel actus ex objecto bonus refertur ad finem malum, fitque simpliciter malus. Vel actu, ex objecto bonus refertur ad finem indisserentem, ut si te; unes soIum ad parcendum sumptibus; fle ille actus indifferens. 4. Vel actus ex objecto indisserens refertur ad finem bonum, ut iter facere religionis eausa , tribuitque actui unam speciem essentialem bimitatis, scilicetvi: tutis religionis. s. Vel actus ex obiecto indisserens refertur ad finem malum, ut ambulare ad fornicandum , tribuitque unicam essentialem speciem malitiae , stitieet intemperantiae . 6. Vel actus ex obiecto malus resertur ad finem bonum , ut iurari , ut possis eleemosynam dare. 6 Ille acius simpliciter malus est stib genere injustitiae . . Nam speetes quaedam furti est , ex ali no liberalem esse . Ratio petitur ex discrimine inter bonum , ac malum morale , quia , ut S. Di nys ait i Bonum ex interea causa es , malum ex uois defictu . Id est i Ut actio moraliter bona existat , necesse est , ut & objectum , & finis . &o res circumstantiae restae rationi consentanea sint . V. C. Ut eo oris refectio si opus virtutis temperantiae . necesse est , ut medioeris se sumptio , α debito tine fiat , loco, tempore, Se modo . Quia si unum horum desit , U. C. si eomedas in media s re , Vel templo , &e. erit opus malum.
7 Vel actus ex objecto malus refertur ad finem malum ut iurari fornicandi eausa tribuit diversam speciem . Quod si vero media eiusdem speeteie juncta cum malo fine per se esse silent , tunc unam numero malitiam contrahunt . V. C. Actus impudici , qui per se ordinatie referuntur ad se ni eationes , sive tanquam dispositiones praecedant , sive sequentes , Iicet dillinctae , tamen cohaerentes , censentur accessestae , nee opus est eonsessa sor.
micatione tales ei reumstantias , & contactus signi
Circumstantia Quamodo anterdum addit novam speciem ut videre est in stupro violento , di in cadaveie hominis a te Messi in frustra secato. Ηue pertinet , an peeratum commissum ex ignorantia , an mera malitia , an metu , suasione , precibus λCireumstantia QMdo , sumpta pro mora temporis , qua actio durae , bonitatem , vel malitiam Mus accidentaliter tantum auget 3 ut fi die Dominico te in biles , &e. non addit novam speeiem , nisi fiat ex directa intentione inhonorandi sacrum
B. Locus , tanquam res permanens , est eonse-erationis , & sanctitatis moralis capax , non item empus , ut res fluens.
Lvinam peccatorum circi sta tiae in confessione necessario explicandae sint er Ircumstantiae omnes mortales , speciem mu- . a tantes, vel novam speciem adserentes. in Confessione sunt explicandae , quia ad integritatem pertinet , omnem malitiam mortalem explicare t rigo etiam circumstantiae mutantes spe
a Circumstantiae solum intra eandem speerem a gravantes non sunt explicandae , idque propter dissicultatem discerncndi inter circumstantias , muI- tum , vel Palum aggravantes , & ad vitandos serupulos a Circumstantia suid . sive elaea quid , si attingat quantitatem , ac vcluti integritatem objecti su stantialis , necessario in Conse Iione explicanda , U. C. quod to O. furatus sis , quia pertingis at notabilem quantitatem obiecti sormalis , quod est maius damnum proximi a & quod incestum eommiseris
in primo gradu ; quod tot homines occidere proposueris 3 quia alioquin non tota substantia peccati mortalis expliearetur . Nam major irreverentia est contra mati m , quam consobrinam &e. & tmjus damnum , si Io . quam si Ioo. furatus sis. 4 Circumstantia relapsus non est necessario explicanda , quia non mutat speciem c a neque circumstantia duplicis praecepti , si V. C. violasti jejunium Vigiliae ea dentis in quatuor tem
- a Cirea ei reumstantiam relapsis attendenis da tamen est propositio 18. inter damnatas ab , , Innocemio XI. Non tenetur paenitens Ccuissario,, intinuanti fueri peccati Hic us consuetudi-
Neque circumstantia violati duplicis voti eastitatis . Puta , si Religiosus sacerdos fornieatus sit , debet dicere , se Religiosium esse , sed non est necesse explicare ei reum stantiam sacri ordinis.. N B. Monactius debet in Consessione flenisse are , se Religiosum . quia graviorem habet obligationem , utpote spiritualiter mortuus p sacerdos autem fornicans satisfacit , si dieat , se eontra votum c nitatis fornieatum , tacito sacro ordine i siquidem sacerdotis sornicatio extrinsece tantum aggravatur propter sanetitatem personae ἰ at in Religiose etiam intrinsece a ravatur in ratione praevaricationis voti , quod malus , & arctius este constat in Religi is , quam sacerdote .s Circumstantiae pereati minuentes eae tantum exinplicari debent , quae peeeati malitiam vel omnincitollunt , vel ex mortali faciunt veniale , quia alias decipies graviter Consessarium .
Reguis in pris obsere da . I. Cum actus desumat sum honitatem , ae t litiam ab obiecto , aliisque cireumstantiis , di ab diis onmibus in tantum
ritetur in actum homiax, oel malitia, malenus cognoscuntur ι hinc animadvertera dehet Consessarius , alio modo pro cedendum evin homine rudi , & indocto , alici vero cum h mine non ludi . 'imum non est necesse , ordinarie laque eo . stetit re multis interrogationibus ; sed tantum iis , si amari possunt eapacitati nam honis rudis non Met cin nos ere bonit isti , vel malitiam nisi rudi modo. Demus ex. gr. liquem rem alteram ab alio suratam insimul cum eo di stra
19쪽
. non tam uelle anim id eries malitiam , cum inse
non fuerit furnus . Si mecaverit eum eonsantuinea , vel eis nu, non ubi proxima, forte ignoravit malitiam 1nceltus.
M te expotu rari perieulo peerat , dum pol ea non pecca erit , non tam facile ce noscit se preeavisse ex hoc solum , quod se expotuerit tali νericulo. iur, dabit praxis soleti Conse furio, quae viuehit non considerari a mitibus, quando inaim sunt manisesta peccata. II. Coesideret Consessarius multoties necesse esse interrogare poenitentem de fine intento propter novam malitiam . quae . clut peccaminosa superadditur. Aecusabit se scitiasse aliquis i venis surripuisse domi, vel ab exteris materiam notabilem, senihil addet. sed si Consessarius interi et quem finem habuerit , sortasse adinveniet suratum eme , ut habeat pecuniam x qua possit eum mulieri u pereare die. & en nova species m litiae . Dicet aliquis se de proximo detraxisse , S ita credit
propriae conseientiae satis M. At Conlatus ius ulterius intem ogando, adinveniet vel detraxiste, ut aliquem impediat a Macro, seu dignitate consequenda, vel ne aliqua sponsalia cum Pleantur dicit A en iterum nova malitia . III. Quia sicut finis malus addit novam malitiam actui habenti obiectum malum , ita finis bonus addit novam boni tem; hinc est, Consessarium cupidum, ut animae sua curae cum missa in Wia Domini pro ant, debere eas edocere, ut quam Plurimos addant sues honos suis oper tionibus . Si e. g. ieiunent, non soIum ieiune n honestatem virtutis temperantiae, sed etiam ob virtutem Poenitentia , ieiunando in satisfactio nem peccatorum ἰ ob virtutem reli onis . ieiunando ut inum colant a ob virtutem Charitatis , ieiunando ex moti v place in Deo summo Bono die. Ex hM exemplo alia Consessarius as discat . Id autem praecipue animadvertendum est in actibus e obiecto ididisserentibus , qui nullatenus possunt esse Deo grati , si non partieipent bonitatem ab aliquo fine extrinseco operantis . Sic e. g. comedete, dormire , stulere Ae s ab operante non reserantur in aliquem finem honestum, nullatenus prosunt animae et unde Consenarius diligent debet de iis r nitentem moture , ct instruere qua ratione reddere debeat Deo Maias omnes suas operatio e .
Quid sit tectati m ρr DEccatum aliud et, habituale , quod per na
L diim habitualis desectus permanet , donee deis leatur; aliud actuale .
a Perecatum commissionis est actus humanus malus . Dicitur aetiis humanus . quia liber , malus . quia caret debita commensuratione , utpote a regulatationis hominis discedens. Aliter 3 Peccatum eli dictum , factum , in eoncupitum quod materiale peccati J eontra . vel praeter legem Dei aeternam qumd tormale . A Comprehenditur etiam sith peccato commissionis
peccatum omissionis, quia assirmatio , di negatio reducuntur ad idem genus. Peccatum omissionis in eo conssiit , quod homo non operans est , cum secundum legem operati deberet.
s Quaedam prohibita sunt, quia mala suapte na-
tuta, ut periurium, blasphemia quaedam. vero maiala , quia prohibita per se quidem non inhonesta . sed per positivae legis prυhibitionem J ut Iaborate
die ies . aliamvis autem talis lex ab humano Ma-ν istratu posita sit , tamen ejus transgressio etiam diavinae aeternae legi consequenter repugnat . cui enim
remit potestati , Deo resistit . Rom. II. Siquidem Deus jubet , & ratio naturalis dictat , legitimis Su-Krioribus obediendum esse , eum talis potestas aeti sit.
De Decima sinitate , ae. disinctione pecco
I A Ssertio I. Unitas , de diversitas specifica peec lorum , quatenus praereptis positivis repu-nant , optime desumitur penes unitatem , ae divertatem specifieam praeceptorum . Porro unitas illa specifica, & diversitas non debet attendi penes pr
cipientes c nam seri potest , ut Deus , & Magistra-xus prohibeant, V. C. furtum sub una eadem ratio.
ne sed attendi debet unitas illa sor maliter penes motiva honestatis, ut si praecepta sint posita ex m.
liko diversarum v ἰitutum, vel si tem diversatum re ctitudinem eiusdem virtutis , tune etiam tranigressio
seu peccatum in di, etsi specie existat . Sie iniusta pete ussio Clerici, quae lege Leeles asti ea sub excom
niunieationis poena pre hibertu, nian est tantum pere-eatum contra iustitiam , sed etiam eon ra virtutem
religionis . cujus intuitu lex illa Eccles an ea n , siri est. Quoes si blasphemia ab Eeclesia in aliqua D .ce. cesi sub exeommunicationis poena prohibita sit
transgressor unum tantum peccatum e mmittit con
tra religionis virtutem. Ratio peti potest ex dictis . Praeterea fornicatio in loco sacro duplicem malitiam, contra castitatem, se contra religionem; quia
effusici v. luntaria seminis in Ineci saero ab Ecelesia sive iis me prohibita est. Actus vero eoniugalis extra neeessitatem in loco sacro cxercitus unicam tantum malitiam contra religioncm habet : Quia legi, latrix testas habet hane vim, ut id, quoa justa de caula pr ipit , aut prohiber , materiam necessariam seu obligatoriam eonii iluat sub ea virtute, cuius intuitu lex lata est.
a Assertio II. Un fias , ct dive sitas specifica pee-eatorum , quae , N' quatenus naturali legi adversan. tur , proxime , ae sor maliter desumitur ex hinc lia te virtut s , cui opponuntur 3 remote autem , defundamentaliter ex obiecto . Ratio prioris : Quia privatio accipit speciem a serma . cui opponitur a Wccatum autem est formaliter privatio iani bon sit i Ergo Coroll. e. Illa peccata speei Lee diversa sunt , Quae Iel dirersis virtutibus advertantur , ut surrum , blasphemia, rei quae eidem virtuti, sed diversa ratione
distormitatis renugnant , ut periurium , Ac praevaricatio voti, odisse Deum, fle Ixum non amare, Grini portet o nam diversis modis ecinita charitatis virtutem tendunt , quamvis interdum omi no , de eramininio ad eandem speciem pertinere possiant , ut rapere alienum, de non restituere . 3 Proll. a. Plures sum species Peccatorum , quam virtutum , seu , uni virtuti pili res receatorum
spe etes opponi sole 't, V. C. liberalitati avaritia . At prodigalitas . Ratio r Quia bonum ex integra eausa est , malum ex quolibet desectu. V. C. Actus, ouo voluntas in Deum , vel proximum sertur , ut Aa-ritatis existat , debet ex omni parte esse perfectus . Contra hane autem persectionem honestatis varii repuenantes de se ictus committi possunt . V. C. Deum odiise, vel pri ximum, hute invidendo. Assertio III. Inter me eata spe e diversa , quae graviora sunt , ex Objecto praecipue eoenoscendum est . mare peceata , quae in Deum directe tendunt, ut Dei odium Ece. omnium deterrima sunt . Inter peccata contra proximum gravius est homicidium detractioue , & furto , quia majus est bonum vitae , quam bona hominis externa . Majori virtuti maius vitium opponitur : Dctra- majus pcccatum , quam ebrietas ; quia hoe contra intemperantiam , illud eontra justitiam est . Iustitiae autem virtus dignior est temperantia. N B. Ea peccata , quae intemperantia maxima , ut sod.:mia majora sunt , quam minima, quae in gene
De namnica distinctione peccatorum I Α Ssettio I. Peeeata non ideo praeei se multipli-αλ eantur numero, quia sunt contra plura praecepta . Fieri enim potest , ut sub eaaem ratione
formali de eodem objecto posita sint 1 ut vides in praeeepto iejunii, incidentis in diem .iatuor temporum, & vigiliae Apostolorum , aut adragesimae .
Sin veto praecepta diversis rationibus , aut motivis de eodem materiali objecto posita sint , tune eorum transgressiones erunt diversae hiecie , consequenter et-
x Assertio II. Si numeriea distinctio objecti materialis tantum sit , non facit plura numero peccata ; ut si unteo actu plures homines occidere initIdas , non satis plura numero peccata. Sceus, si o
lecti multiplicatio sit formalis , sive in ordine adactum , quia voluntas quasi pluribus actibus in o lectum tendit 1 ut si proponas hodie surari Io. s
renos, de cras et O. Vel proponas nunc furari ela es ,
20쪽
iit pristea fureris pecunias . Cum enim actus inieris nus elientialem ordinem Lerat ad actum externum , ideo si externus , sive obiectivus unitatem non habet , etiam actus internus virtualiter in genere moris multiplieatus censetur. Erinde etiam nota bene . Si peceata externi operis circa materias parvas , V. C. parva surta c. a Jmaneant plura venialia , Ac non transeant in mortalia , tune etiam propositum circa talia peccata fraquentanda, per se loquendo, non lore mortale , scd. eniale. virtute multiplex. Ratior Quia propositum internum peccandi accipit malitiam ab opere exer-no , tanquam proximo obiecto suo r Elgo , si actus externi repetiti circa materias parvas manent plura venialia, etiam propositum eorum erit veniale , vi
,. c a iamvis haec doctrina vera est, ne appli., cata ad parva hirta in errorem tyrones indueat i
et . an ex eo de talem animum aliquando retractauerit . R ierum resumpserit eumuem pravum afissum. Et tunc iudicet toties peceaste. ouoties resumpsi eamdem pravum animam . Si dieat nunquam retrictasse pr. m voluntatem tunc iterum intere et . an inter unieam actum internum pravum alium intercessisit ea distantia temporis , qua non pollini diet mora liter continuisis , di tune erunt tot peccata , quot fuerunt ct s voluntatis . Item tot erunt peccata . quot aetus volum s , quando quis libere ee Ravit a mma prava luntate . R iterutis ad eam rediit . . tis , quae perisse consummantur in rde . ut odium Det . proximi , haeras. delectatio morosa Ac. tunc lamper peccata multiplicantur , prout multiplicantur actus voluntatis . tram
pG qinia Utim perfietantur , secundus Rctas pravus dicin n potest eontinuat a piaeeelentis . H6-- rs inuatio potest adinveniri in prava voluntate set pecora oras , di operis . ut iupra dictum est. At quia, simus scit diuturnus, da iseinimum est adinvenire . quo Valuntas luerit moraliter repetita, idco multoties tat erila si Confessariuu i erroget de tempore , qu aliquia in pra det Gisimis se aediiset de emere extenu emlammatos tunc non opus est Conlisiarium illum .. eata ad Darva stiria n errorem tyron u. a L s tunc non opus est essarium Lllum α
ri ut tamen unita sunt gra Via. - - mm
a Asicrito III. Peccata , quae animo persciuntur ut haeresis , odium Dea , & proximi , sola intermieaim se gereret. si interrogaret de actibus antece uindi, concomitantibus . quia facile non eveniret fine Π io , mr nitentis perieulo . Utrum vero interrogare debint de subsequemibus, dicam alibi.
I V. Urime , ac repetitione multiplicantur , ut proinde heri possit , eundem hominem uno die mille peccata odii , de e. eommittere posse . Numerus tamen ille tum non poteli in consessione recenseri, ideoque satis eli , moram temporis explicare , V. C. se uno anno inimicitias habuisse . Idem dicendum de metretrice , se duos , vel tres annos quibusvis eorporis sui eopiam ieeisse . 4 Alsertio IV. Preeata quae raterno opere persi - , o l. eiuntur , ut homicidium , furtum , sornicatis , o missioni, opponitur praecep g non eensentur multiplicari per repetitionem propoli miti nee ad deelinandum a malo , quod
De divisioniseis peccati accidentalum. I DEeeatum aliud est eommissionis a ut surtum r. Aliud vero meeatum omissionis ς ut parentes non honorare , Missam die festo non audire . ti eirea idem objectum , quamdiu essicacitas primi sinime obli , t . U C. Ne Deum oderis a Rςn o fili in libero aliquo Mctu Perdurat . V - tum sieta, ne parentes inhonores
Qui animo furacidi domo egreditur , unum numero r
meeatum internum committit , re si in via malum iurandi propositum , quod mortaliter nunquam i terruptum est , actualiter aliquoties repetat . Sin v rci somno oppressus renovet Propositum , novum peccatum committit , sed non est necesse , eiusmodi
internorum peccatorum numerum in Confessio 'di etiam actio meeaminosa redditur , V. C. domi cete , eum id moraliter impol tile sit , sed iussi x , &-negligere i Item , ideo Mis
Peeeatum omissionis opponitur praecepto am Pata vo , quod pertinet ad laetendum bonum , quod no semper obligat 3 ut Deum ama , parentes cole , pauperibus mi inrere. . ε ma Si actio , eum impletione praerepti incompol Iibilis , eatisa omissionis eulpabilis existat , tunc ip Inoram temporis exprimere . U. C. Integro mense perstiti in proposito fornicandi , furandi , &c s Qui eodem commotionis inuintu , eademque pugna alterum saepius percussit , vel re ita eontumelia affecit , semel tantum peceasse eensetur , saltem in ordine ad sacramentalem Consessionem sam negligere , ut domi studere , orare possis a ipsa actio propter circumstantiam mali essectus inhelis
NB. si proponas nestigere Missam , Sc tamen am. melis affecit , sermi tantum peccasse censetur , sal propositum non suffodiem in ordine ad sacramentalem Conse sonem . M GY44uendum precatum , sed id , quod ctu vero per intervalla ad verberandum , 'et conviΡ in impediatur Sieri au- dum aecessit , aut in eadem pugna diversae rationis
contumelias irrogavit , U. C. compestando furem latronem, M. duo peceata commissie censetur. Ratio diserimnis est 3 quod in priore casu verbera , aut contumeliae majorem ordinem moralis unitatis
liabeant , quam ia sesteriore.
Rettitae in Dor essemosae. I. Cum iuxta Tridentinam DF. 14. e. s. μου. erim da fiat in Consessione species peccatorum . di circumstantiu
γ - , alioquin incompossibilis . tantum
concomitanter , di per aceidens se habeat ad omisse sonem culpabilem , ab ea non inficitur . v. C. Samissiam die festo negligere decrevisti , atque Idcirco domi manere elegisti , interim vero , ne . tempubin, se transigas , aegrum invisis &e. erit id opus
Licet actio si causa omissionis eulpabilis, adπ
Que Peccatum . non est tamen distinctum ab omis. sumenda sit speeira preca orum , & eximis iudieare quot sint domi studeas, studium istud non eu me tum am n litia specie diveris in peccat quoa expileat suus Poeni , sed relate , quatenus e ausa est omasti m
tens . At in Me quamplures non in agnovi minua peri
tm . Si accedat e. g. aliquis , qui dicit eum Consanguinea Pe asse . multra concipiunt quidem gravius commisisse pereatum , quam si fimpliciter Dinicatus fuisset . M nesciunt obstinguere duo μα in specie diversa incestus nempe , qu te nus pietatem violavit . ct Drnicationis , quatenus ouen lit emperantiam . Demus uxoratum se accusare eum altera 'x ο ecasse , non multi sunt Conlatarii . qui statun seiant
ta igitur malitia per se primo eonsistit in omissiqne Missa , & hine redundat in actionem , quae eius causa existit . Causam autem confiteri , sed solum neglectum Mitis . Excipe , nisi quis ad talem , V. Cnationem , studium , euius eausa festo die Mitiam negligit , tam inordinatum affectu gerat , ut EP
damnium tria perea a Meis diversa , contra te inerantiam negligit , tam inordinatum auretum gerat , uς in 'nempe. & eoatra iustitiam , quatenus violavit ius is c a P marivi, Dei legem transgredi paratus m inordinatus
tur . Sie otiosum verbum , si ia eo ultimus tinis constituatur , fit morial .s PGeatum aliud es specialiter eontra Dum lut haeresis , desperatio , Dei odium . Aliud comtra proximum 3 ut , latium , homicidium , odium
6 Hecata alia sunt spiritualia se dicta, quia coni fiunt in inordinata delectatione spirituali , orea τsola apprehensione rationis , ut , inanis si ra ,
dia . Λlia ea nitatis , qui eum uxorata 'cavit adeoq- tria commisit c is specie diversa , nempe eontra Temperantiam , Contra Religionem, contra Iustitiam . si haec non probe olleant Confessarii , quomodo Iudicis a seium, ut par est , valebunt exercere quam ante Tribunal Divini iudieis racusationem habebunt Fatendum nihilominus est , sota fi Poenitem fit homo rudis , nee valeat saltem in me so apprehendere diversas malitias sui pectati , tune nou iudicandus est nisi illias pravitatis, quam apprehendit. l. Neque potest Conlassarius rite sunt, officio Iudi eis , nnesciat - 1 dicare de numero precatorum , quem explica eum esse in Consessione d et Tridentinum loco sum citat . . Si igitur suus taenitem se ac sat de aliquo pravo anum ,
sive in uesta perpetrandi, sive se ulciscendi, statim interm vidia , ira , tristitia , avarilia , ac dia . nalia,