장음표시 사용
31쪽
1. Praelati Regularium , eum in suos iurisdictionem habeant ncin ratione territorii, sed ratione obligationis personalis , illos tum praeeeptis . tum statutis ubique terrarum obligare possunt; quia totus mameus est eis Praelatis Regularibtis in pro terrisorio. . siamtum obligare potest subditos absentes, s principaliter latum sit in causa προ inente ad ipsum territorium statuentis . V. C. Si statutum sit . ur omnes Clepiei certo anno veniant ad Sunodum, vel Canonici ad Capitulum : . enim alicubi voa facit . quod fatere de-t, vide ur facere acu Mus ea . qua non faeis . Argum. reg. 163. st. Item se valet statutum , prohibens incolis , ne adeant Provi iam de te ins ciam 1 ne extra Proprium territorium mercaturam
. Peregrini . dum per Regniim Castellae transeunt. possunt Incolarum more intestinis animalium vesci in die sabbati : Est enim privilegium locale , quo mnes, qui eo loco versantur, frui possunt. s. Locus intra Dicaecesin exemptus aequiparatur locosto extra Dimees n. 6. Incola civitatis, in qua dies sessus celebratur, si mane messii rus, & perventurus sit ad oppidum , ubi non celebratur , debet tamen prius Missam audire . Ratio : Quia praeceptum a firmativum audiendae Missae tenetur aliquis quamprimum implere , s postea impleturus non sit ; sicuti , qui praevidet , se nostea ,b audienda Missa impeditum iri , statim audire debet , si commode audire possit . Et illa est mens Teia clesiasticorum Legislatorum, quam consuetudo , & fidelium γ' suasio ii terpretatur , quod incolae die se-1to Missam audire teneantur , si per taIe temporis spatium in oppido exutant , ut commode audire possint a V. Discessurus ex loco, ubi ieiunium non servatur , potcst ibidem vesci etiam carnibus . et sil eodem die perventurus sit ad proprium territorium , ubi lex te. ruuii obligat. Et potest domi iterum comedere, qua vis a carnibus abstinere teneatur. Et qui niniu pervenit ad locum , tibi non ieiun tur , potest ibi carnibus vesci, etsi in proprio territ
rio, unde illo die exierat , lex jejunii oblitet . mare , antequam talis mane exeat , potest prandere ,
sed non earnibus vesci . Ratio diseriminis est i Quia praeceptum, sive obligatio carnibus abstinendi dividua est, adeo, ut, tametsi una diei parte justa, vel iniu-sia de causa abiunentiam non serves, nihilominus alia diei parte servare debeas, ubi praeceptum obligat. At vero praeceptum, sive obligatio jejunii individua eth , ut, qui bis in die rescitur ivlla , vel injusta de causa., is ieiunii lese solvatur , propterea quod formam jejunii Ecclesiastici tali modo servare non possit. Verum in his videtur esse habenda ratio temporis potioris, secundum ex loco in locum proficis rem commoraturus eli . v. C. Si mane hora diei primae essurus es ex oppido, ubi jejunium non servatur ;& altera , vel tertia diei hora pervereturus ad oppiadum tuum , ubi jejunium servatur, male facis, licitaca auroram jentaculum sumpsisti, praesertim cum ea nibus . Alia vero ratio est, si post meridiem egressurus .es; potes enim ibi jentaculum iamcre , & prandere 3 consequenter jejuvio solutus es , quamvis acarnibus in tuo oppido nihilominus abstinere do
ini ex Episcopatu , in quo vetus Calendarium observatur , Quadragesimae tempore venit ad aliam Dioecelin, quando j unium serme absolutum est, non tenetur amplius , quam illi , quibuscum vivir , 3 i nium prorogare et Nam non videtur mens esse Ecclesiae, aliquem obligare ad jejunandum in loco, ubi s- deles non jejunant: siquidem id commode fieri nequit. de valde expedit , Ecclesiae cu usquc morem imitornabrer a fidelibus observari. Sed haee intellige de Leelesis Catholicorum . . a mapud haereticos servandum est Calendarium novum , quia in contemptum Ecclesiae cedere videtur , si Ci tholicus pererrinus se conformet illegitimae con Letu dini ab haereticis pertinaciter retentae N B Incolas tamen Catholicos in terris haeretie rum , V. C. Ul- , ex aequitate quadam , di pr. Iumpto consensu Catholicorum Praesulum ad eommu- rem pacem servandam Festa, & Ieiunia celebrare pos. Ie se eundum Calendarium vetus , quibus etiam peregrini Catholici , dum inter eos morantur , se conso
p. Operarii ex locis Catholicis egredi non possunt ad loca haereticorum , in quibus ob diversitatem Calendarii resta non servantur: quia leges Ecclesiasticae,
quae ad spiritualem utilitatem si ibditorum promulat tur , talem e Mitionem annexam habent, ut subditis sine iusta causa earum Obligationem subicrfugere non
Si sponsi sine iusta eausa. adeoque in fraudem Iegis
egrediamur ad contrahet,dum matrimonium sine par elio , di testibus in loco, ubi Concilium Tridentinum non receptum est, peccant quidem , sed eorum matriamonium validum esse videtur , quod sit ex numero contractuum . quibus id proprium est, ut regulari de beant secundum leges , & consuetudines locorum , ubi celebrantur. ta , , ca Casum hunc tanetit Benedictus XIV. in sit, ,, inela ratione super dubiis res ,icientibus matrimonia is legiturque in rius Bullario romo I. ii. XXX a V. di, , incipit matrimoupa ; sed nihil de dicernendam is statuit, volani ut de bis Juxta eanonica Iuri eo νη- is munis principia, probatasque ru simitibias equus aliasis e duas a Sacra Contrarari e Concilιι resolutionci, ubiis dispalatis contingat, decidatur.
advena , per grini teneantur legibus locorum. in quibus pro tem ore versantur , quamνιι iuroprio ipsorum territorio non obtigent.
Λ Dvenae , si eausa inbabitandi ad tempus to gum venerint, vel quasi domicilium ligant in oppido alieno , omnibus cius legibus obligantur . Ratio : Quia tales ejus loci forum sortiuntur , id est , iurisdiationi subjieiuntur Ecclesiasticae , & eivisi: Ergo
etiam adstringuinur legibus. a. Princeps non obligatur statutis muniet palibus civitatis , aut Provinciae, ad quam advenit quamvis longo tempore moraturus et sicut nee Legatus in Provincia di ecialibus legibus obligatur. Raticii Quia ejus. iurisi luscs ab inferiore micitate latae sunt , ut vim nullam habeant in luperiorem Principum. I. Aduci ae , de peregrini , licci in loeo diu mora turi non sint, obligantur tamen linibus communibus. quae in ipsorum patria speciali privilegio , vel eo luctudine non servantur . U. C. Civis Mediolancnsis
peccat , si Roma primis Quadragesimalibus dic bus
earnes comedat a quia lpecialis illa eonsuetudo carinnes vescendi est privilegium locale , quo civis Mediolanensis imi non potclt , dum absens est . Contiarium tamen probabilito docet Sanchca et quia eruves , inquit , dum ablentes. sunt . Ld mox in pa-t clam redituri , me fictionem juris pro praesenti shabentur.
q. Advenae , dum in aliena terra hospitantur , non obligantur legibus , di conlucetudinibus ejus loci propriis . Ratio et chia ad obligandum aliquem legibus requiritur iurisdictio , sed perestrini ob brcvcm hospitiinu ram non subjiciuntur jurisdictioni: Ergo non oblitamur eius loci legibus . . Contractus , & testamenta interpretationem , dcvplorem accipiunt laeundum lines loci , in quo sunt. Hoe enim pertinet ad paciscam commini truqemcum. incolis. 6. Meerdos Graeeus transiens per Eeeles a in latinam potest in aZymo consecrare , vel in termentato , sicut maluerit . Ratio: Quia peregrinus legibus, de conis tudinibus suae patriae liberaturi dum absens est: Verumi que astringitur alienis eorum locorum, per quae tantum transit. N B. Latinus Deerdos celebrans Romae in Eceles Graeca tenetur celebrare more Romanis v quia Graecis veluti privilegium personale concessum in , ut m se mentato ibi lacrifieare liceat.
7. Probabila est , 'uod neque vagabundi oblige urlegibus. de consuetudinibus propriis Iocorum , in quiabus hospitantur , quia nemo sortitur forum , nis ratione domicilii. aut habitationis, vel ratione delicti , vel ratione contractus, vel ratione suae possessionis suae in territorio , vcl denique interdum ratione originis svagi autem nullo horum modorum subjecti sunt i L
go . Per consuetudiriem puniuntur vagi delinquentes , ne eorum crimina impunita relinquantur . Sm tamen hinc non sequitur, eos simpliciter, Ze ia omnibus sortili sorum , leu jurisdictionem loci , in quo exiItuot.
32쪽
m prasi ei rea dominas ruperioribus
. Si aecidat aliqimmis Consessarium excipere Confessio in aliis
uias, qui haeresim eiuraveri , mi 'axi non de re esse vase
rnis L llicitum de ipso intermeando quoad transgressionem istum Eccle idi . Verum utique est ab ipsis ligari. sed quoadusque none nouit suam haeresim esse culpabilem, laborauit etiam ignora tin inviaeibili obligatioins obsit eandi leges Me lini eat . videatem pruno a quo tempore eulpabiliter permanserit in sua haeresi. Interroget postea, an tune adgerierit se teneri ad observantiam regum Ecclesiae. Si non aduertit, iam non petravit. Si adueriit, ecaminet, an sciverat omnes lem , quibus nos obmingit Mele- ita ι an veto solum aliquas, & magis notas, ut sunt iein ieiunii . de non comedenda earne quibusdam diebus, A temporibui. Ita facile deprehendet quomodo peccaverit in transgressio tem legum M.
II. Non tam uelle est, Advenam per unum, vel plum cies in alieno territorio existentem, scandalum non afferte , si quaedam. 'ue magis ibi fit, Malos cadunt, non observet. Ita se haberet coinedere carne . ubi viget obligatio ieiunii: non audire Nistam, ubi est diri se itus . to ptaxi ergo Con effarius a stat istos Ad. vas , ut is talibus legibus aecommoclem, ubi standatum a tinti vel saltem quam maxime sibi caueant, La ab indoctis observe
III. Advertant Parochi mrales aliquando, dum dies festa est in
propria tam nuntiare, ipsorum parochian Pre se credere, ct in alia Communit te laborent . Quamvis emo conveniens fitem mouere, ut sanctis operibus illam diem sinetificent; nihilomi mu ne peccent ex conscisntia erranea. illos e iam moneant, e tra propriam Communitatem potu guta conseientia laborare, nam Gli tio particularis daeis est, . non excedit fines Prope , territorii. IV. Coniefficii habeant prae manibus iliam doctrinam . qua dici ue, quod licet impuberes lembus Ecclesiae adstringantur , nihil mi in non assiciuntur ipsius pinnis. id maxime necesse eli adve tere, dum agitur de eamus reservatis, & de censuris, ut etiam suo loco notabitniri. Et quamvis dixerun ligari ex inmunicati ne is Clerici percussio rem , nihilominus, ultrinumquod semper abiblvi possim ab ordinaris, multoties neque assiciuntur tali cenis sara, quia actio externa. quidquid sit de prava interna volunt ei Ma tepuratur gravi
An, in qua rari e clariti eivilitas seribus
oblitem ιν ax. e Leriei oblistantur eomminibus secularium PH
cipum legibus, quae ad Reipublicae bonam g
bernationem pertinent , neque sacris Canonibus, aut
Cleri eorum statui repugnint. Ratio: Quia clerici, incommuni vitae societate degentes, sunt etiam cives . ve membra Iceipublicae: Ergo naturali ratione aequum est , eos etiam praestare , quae ad communem Reip blicae gubernationem necessaria sunt . Turris est enimhmnis pars suo un/νerso non eou Taens , ait S. Augustinus . cinfirm. Odi sentit commodum , idem s' onus sentire debet . Reg. s. in 6. Clerici autem eommuni
hus Reipublicae commod si , ac privilegiis fruuntur ;
ἐ. EGIesia reprobat ea laeularium stadiata , quibus de rebus, vel personis Ecclesiasticis directe decernitur, praecipiendo , vetando , Ilicet Ecclesiae favorem eontiunere videantur . Ratio et inia ejusmodi legibus ora
tenditur directa lateorum Principum iurisdictio luner Beelesiastiea c siquidem lues serre iurisdictionis actus eli in talis autem usurpatio potestatis immunitati L
3. Ne e de Donis patrimontalibus Clerieorum sp elatim aliquid civili lege praeeipiente , vel prohibe te statui potest t nam lex non sertur sine iurisdictio: ne a nemo autem habet jurisdictionem disponendi de bonis allauius , nisi etiam super ωrisnam iurisdicti ne praeditus sit Secus , sileas politio civilis praeopti va non sit , sed permissiua , & privilegiativa , ut si
statuto caveatur , Cleriem privilegiatos admittendos esse ad se uda, maioratus, staturum valebit: Cujus rei vitio est e inia dare privilegium non est fgm1m sup rioritatis, cum etiam non subdito dari misit. 4. Cleriei delinquentes inersus civilem imm nam merentur ab Leelesiastico Magistratu interendam, sive eandem, quae civili lege decreta est, sive arbitrariam
s. Leges civiles prohibentes , aut infirmantes eo tractum obligant Clericos , si menales non sint i se cus , si poenales , cuia lex poenalis , continens vim coactivam, non potest se Ca e re ad personas Eeel
6. Cleriei chrilibus legibus numquam videntur obli- pari directe, de ex virtute ipsarum legum, sed istum indireM , quia id naturalis aequitas pollulare videtur, cum alioquin communis pax inter cives dissicile se vari possit; quae ratio movit Summos Pontifices, alios. qire Praelatos , ut eiusmodi justas Principum leges as probarent , & Uerieis omnibus Observandas praeciperent, imo etiam vellem secundum eas in lato Meleia
siastieo iudieari, ubi Canones diseerranti , iuxta C.
Mitiis de arbitris . Sicut teres non dedignaratur saeras Comes imitaria ita σ Derorum natura Comum Principum coUitutio bas aluvantur.
in masti observavia . Conseratius min sit tam facilis erga Cleriem mn observantestem Civiles, maxime circa rmam. & circa ea, quae dis nunt quoad communes necessitates. Verum quidem est ex se non litari tali, in legibus: & posthisito pretio legali, posse velle ati tendere pretium naturale . quod admittit aliquam latitudinem tsed quam raro id eveniet sine standalos Demus e. g. principem axane pretium olei, & Grochum illud vendere supra tale pr. tium legaler heu quot odimurmurationes in rudi populo de p.r chol atque ita fit ut ab ipsis parvipendatur veluti inpasto luero ab dictus, ipsius eorrectiones detrectet audire . di concionantem ira deat. videat ergo Confessarius, fi conveniem fit huiusmodi ri. chum reprehendere, & ipsum ad exiguum tu um dimitte eum, ut tot sondala removeat. --ei etiam ratione de tet redarguere, si non obser raret imses prohibentri extra monem frumenti ac. me induratur minia. ture etenim naturali, di divina tenetur 'cavete gram pericuis suae Patriae .
1 π Egislator tam eivilis , quam Eeclesiasticus obl3- ι gare potest subditos in eonscientia, sive sub
peccatos quia legitimus Magistratu utitur potestite a Deo data, tanquam minister Dei. Sap. S Rom. II. . Pet. . Ergo non minus ipsi iusta praecipienti obediri debet, quam si Deus per seipsum praecipiat . x Ut lex sub mortali obliget , requiritur intenti Legislatoris c quia actus agonum non operantur aura eorum inlimionem. Arg. l. Non omnis K Si eerrum petatur 9 & materiae gravitas , sive capacitas, a
contemptus rem levem praecipientis.
3 Interdum materia, quae secundum se levis est, re- Iata ad communitatem, S publicam mcem gravis est
atque eapax obligationis sub mortali', ut videre est
in peceato Adami , quod ratione finis gravissimum erat , quia Deus praeceperat in signam recci initionis, obedientiae , Deo rerum omnium authori debit. , de quasi in tributum humanae subjectionis erga Deum: miliceata militum propter exiguum furtum mortera i
q. Ex verbis, quibus Legaeator usus est. eollis de
hei, qualem obligandi intentionem habuerit i V. C. vlonemux, hortamur consiIium , praecipimus , mat aerus, praeceptum significant sub meeato mortali, procrpimus In virtute Saerae obedientiae . gravissime oblia a x volumus, orduimus conlideranda sunt iuxta menam adiectam ω εe circum. Randi'. Inspicienda etiam eonsuetudo , 8e mborum hominum persuasio, quae est optima Legum ante res s. iis o. IV ciamara is o caris, 'ν
es, ot quod iserumque fieri eo nou.
Leges possitivae ordinarie non obligant eum demmis mortis, mutilationis, gravis infamiae , aut bon
rum magnae racturae 3 juxta Reg. 6. in o. ea ad m-ile οὐ nrt. Qii d autem valde dissicile est
moraliter impossibile est. 6. Interdum humana potestas praecipere, vel proh here aliquid potem eum periculo mortis, si videliere ex observat Ione legis, aut praecepti majus Reipublieaeeommodum speratur , vel ex neglectis majus uvidum timetur , quam aestimari debeat miratum ροκμum mortis. Sie enim Dux militum praeeipit nullia, ut stationem servet cum vitae discrimine, &Summus Pontifex, ut eum simili pericula sacerdos Meem Paganis praedicet. . Si legis positivae transgresso cincta est in eo temptum legislatrisis potestatis, aut fidei Cristianae de trimentum, tunc ipsa etiam naturae lex obligat ad o servationem, quamvis eum vitae Aspendio. 8. Censura liceresalti ea non obIigat eum gravissimo periculo: quia non est intentia Legislatoris , ut oblom . t a ., qaudem vera sunt, sed fallit regula Mola.., quo Praelatus censuram ferens iudieari potat praemia is diue grave illud periculum, & voluisse etiam in eo
, , remm arthulo Gnsuram suam valere, cum piae is tim eandem tensuram relisset ob gravissimam ea ,, sam . Ita meo audicio ligamir censura illi, qui pro ,, curant abortum etiam tunc, cum versantur in periculari gravissimae infamiae, vel mor .
p. Metiscite sine sacras vestibus Ilairum est ad gra.
33쪽
vissimum periculum mortis flee. vItandum , modo id
non cedat in contemptum Religionis.. LO. Matrimonium cum impedimento dirimente Iie te V. C. cum consanguinea contrahitur Ob metum
p vem , sed non licite consummatur ante Papae di- lacnlationem , quia est eo Ia fornicaria , & inc
II. Lex Carthusianorum de carnium abstinentia sem et obligat , excepto ea su , si nullo alio ei bo , prae ter earnes sup tente. Iri naturalis dictet, vitam praesunti alimento serva am esse . Quamdiu vero alii euhi sippetunt , laudabilis illius ordinis e suetudo ita
Regulam interpretatur , ut las illis non sit , euiusque aegritudinis occasione earnibus vesci . Quia si alii ei bi haiati possunt , eam tum esus non est absolute n cessarium medium ad vitam servandam et diutius autem vitam prorogare delicatiore eibo nemo tenetur , si id a vitae instituto alienum sit , maiusque , & publicum tum virtutis, ae regularis observantiae impediat , vel
Iet. Lex non extendit se ad praeterita , sed ad sutura . Nam eausa prior eli essem suo, de ad praeteritum dion datur potentia . Consequenter Lex Boerveniens non potest obligationem imponere actibus factis . sed solum faciendis . Quod vero attinet ad effectus legis , euiusmodi sunt , deelarare , poenam delicto statuere , formam actui praescribere , & aliter factum insim se . nihil obstat , linem ad praeterita etiam extendi rmam lex, quatenus solum dees aratoria est. U. C. ma- arimonium tali modo contractum pro invalido habenis um esse , etiam ad praeterita se extendit . Gateisinus vero lex novam poenam delictis statuit, ordinarie intelligenda est de Wccatis committendis.
s aliquando praecipia i , vel P i boat sub gravi , rex, quae vi beamur parvi moramati . Id autem maxime poteti habere locum in ordine ad personas. quae vivunt In Communitate. In his lo-κix. At praeci e si relatiosa sint , postant e. g. sub gravi prohi. ra furia levia . item ne reserantur . quae una Persona adversus alteram dira . quamvra non fravia essent Se. ex his enim valde remotbatur pax domestica , M Pt inde eum stra Wia esse possint in ordine ia finem intentum a Legislatore , pcimunt etiam pr hiberi gravi . Idem pu o dinendum de pr-ibitione sub M . vi Ex emia referantu desectus etiam leves, qui inter persi claustrales tam mittuntur nam muliones hae te ferendo. gr viter ossicitur hona famae Monasterii , eo maxime quia degentes M laeulis pinant Reg tam exuere debuisse cimnra pravas inclina
Hine etiam Magistratus saeuiam possunt gravi maena punire deserentes arma prohibita, quamvis non animo noeendi; id enim valde ossieme po et publicae tranquillitati die. Ne initur st nimis 4, is me larius in excusando suum Poenitentem a gravi eui- . eo quod trans gressus fuerit legem, quae praecipiebat, vel pr Ith t materiam in se levem . Il. Hura in praxi resci vel Consessarius ex ea eo uti doctri.
is, quia leges positivae, sive Melesiastieae, s .e Civiles , regul
alter loquendo , non obirgam eum grava incommodo . Sacerdoti . g. occvite excommunicato permitet celebrare . & eum a ius communiore, fi ita necessiss cogat, eum e. g. abii abstinendo. eorreret gravem inamaam . ita excuset ab audiendo rum , qui non potest domo ire fine gravi dedecore propter suam pauper
et item ι se deberet sub ta grave ineommodum oti illud audiem m. vei propter no abilem absentiam Ecclasae , vel propter m -xm Muviam . vel quia est valetudinarius. Excuset eum , iuuition habetis tempus serenda ueentiam. desert rma prohibita, ne se emonat periculo, quin ab hoste o datur . Ex his exeniplis
te dignota, quomodo in aliis exsibus is gerere debeM.
De Lege parali .i: π Ex vel est absolute obligatoria sne adiectione
. poenae 3 vel est mere pinnalis sine obligatione sub culpa; vel denique est mixta , quae tum sub culiam, tum iub poena obligat. Lex pure poenalis est , eum Legislator solum ad poenam , di tum ad eulpam obligare intendit . Nam saepe ad animarum pericula cave a expedii in Coimmunitate conseientias non obligari sub culpa . & n hilominus quasdam constitutioncs fieri boni publia ei causa eum oblisatione ad poenam , ut in Religi
s. Culpa interdum stricte accipitur pro desectu coram Deo eulpabili , Deut. 2s. Interdum vero late pro quocunque celactu moris , saltem politice eulpabili . quamvis nulla praecedente culpa , seu peccato , iuxta regulam 23. in C Sine culpa , causa subsι , nemo es pucien in . Sie Praelati Regularibus , patres filiis , viti defectus rigulares , de culpas civiles , & domesti- ρas , quamvis coram Deo innoxiis isnam irrogare possunt, communis disciplinae gratia .
Ex gravitate adιcciae menae mouis, mutilationis ,
exilii , Ne. eonjectura sumitui de triente Legislato ris sub mortali culpa obligantis . Exemplum habes in
Deeretis Primipum sub inma eorporali serarum v nationem prohibentium . Quod si s mplex peeuniaria multa legi adiuncta se, partim ex materia , & fine , alii ue circumstantiis, Wriim ex verbis legis de me te rugis latoris coniectura eapienda est . Sie V. C. ex
materia , dc fine letis de tributis Pii ipi praestandi,
coneludit Marer, tam praeeeptivam censeri, atque ob transgressionem praecepti in am adiectam . Contra vero ex materia, fine. & formula verborum colligi potest , tales leges mere poenales esse r U. C. Sizeneberius Derit Immentum ex Provincia evebere , in tali publica Deo venari , ligna eadere , Lyc. hoc poena pecuniariam solvat. Leges poenales non ita interpretandae sunt, quas earum transgressores in conscientia obligentur ad poenam per se ipsos solvendam , seu active exequcndam: nam legem humanam oportet esse hominum m ribus, ae naturae congruam . Est autem valde alienutria natura , & moribus hominum , quod idcm e gatur
esse reus , & Iudex, & non raro occulti sui criminis
. Qui eommisit erimen laesae Maiestatis . haeresis , &e. ante Iudicis sententiam lieite , ae valide bona su 1
alienat , ea tamen conditione , ut , si deinde sentcntia feratur , quamvis post niuriem eriminos , omni hona a die eommissi criminis alienata fiscus revocare
possit una eum fluctibus extantibus , vel quatenus PONsessor inde ditior factus est. Debet tamen fiscus emptori pretium restituere, se ici, vel quatenus erimi ius, eui fiscus suecedit , ditior exinde lactus est.
Et si aliquis , sciens, poenam eon cationis ipso iure
ob admissum errinen ineursam esse , donationem a cri minoso accipiat , non est obligatus ad bona fisco red-dcnda, nisi a Iudice repetantur . Legcs poenales interdum ipso iacto , & ante I die is sententiam eiticiunt eriminosum inhabilem ad Misquirendum , utendum i scut videre est in Eeelinastieis
Censuris, irrcgularitate, eanonicis impedi montis matrimonii , &e. B. Bona ineerta, ex surto, urum acquisita, quaeque
propriis dominis reliitui non possunt ea pa intibus auari debent ante omnem Iudicis sente
5. Non facile tamen reperietur lex tanta sevcrit te obliga is, ne eriminosus ante Iudicis sententiam neatur positivam menalem actioncm exercere , aba cando se dominio , ae titulo aequisito . Licet enim interdum exprimatur , ut V. C. ipso facto p a privationis incurratur, plerumque tamen benignior inter pretatio adhiberi potest , eriminosum non statim cacis dere dominio ante sententiam Iudicis. r. Reus per seipsum tenetur exequi poenam honestam . & non nimis acerbam , postquam per Judicis sententiam ad id eondemnatus est , V. C. damnatus ad exilium, carcerem, ad multam pecuniariam; quamvis exspectare possit, doncc exigatur, nisi aliter eo
Religiosi etiam tenentur se flagellare. Ratio conci
sonis est : Quia quisque subditus suo Superiori tu sis , & moraliter possibilia praecipienti obedire de-
NR Reus, ad mortem eondemnatus , debet per M. cidens indir. ite cooperari , V. C. alae cre scalas publice flagellare se non tenetur , quia id nimum a
Damnatias ad venenum bibendum par cre non tenetur , imo nec posse videtur, nam directa , & positiva sui ipsius oecisio neque iuste imperari, neque auste executioni mandari potest. Est tamen contu ersum in ter Doctores . Hinc reus se poterit conformare strue
s. Damnatus ad mortem inedia perferendam noutenetur cibum elam sibi subministratum recusare ,
quia nimis disse ite est mortem oppetete , si povit I berari saeue ς quamvis possit ob. iustulae amorcm . Natio i Quia non active eoncurrit ad mollem, sed ob
iustitiae amorem sortiter eam perfert. Io. Ante Judicis sententiam semper licitum est reo sugere , riis promiserit , vel iurarit , se mansurum . Ratio : Quia lante latam sententiam nullum reo P ccptum manendi impositum est , ideoque carcer noo
poena est . sed solum custodia r Quare si negligentis
custodiatur, eustodum haec culpa est, reus auum Iure., ae libertate sua utitur . .
Etiam post utam lententiam mortis , aut mutilat 1q
34쪽
n ζ ἰ ei l e eessus est finis . nimum Secus est dicendum de lege Inseriis clus sustere potest , qu p. illi ob speetalem Theodosi Constitutionem in leg etiam media necessὸς - - 4 hης h. ii, i, Non dubium, C. de legiri passum , n lumNA. Religiola, propter votum o di RV ςης ' eaifactum inter res miseri isti
rerpetuo carcere manerς - . . subseeutam. 4ui e trahunt, tege rim trahere nisi
ri e per te ei re, gravi, ae proinde soli reo ratiotae gravissimae necessitatis declinandae concessa . Herus tamen captivus potest uti famulo suo , tamquam instrumento , quia . quod Miquis per te aptum , id etiam per alium , tanquam instrumentum tuum, emiscere poteli. Nee obstat , quod MUR nanum custodis 1 quia reg. ff. s. Nullus videtur dolos iere, quis ure suo m r. iReus mortis, etsi iugete possit, non tenetur, quin se Iudiei se ipsum sistere ad iustam poenam patiendum non prolitiatur ob amorem iustitiae . Nam sicut alius I udiei suadere potest , ut publica authoritate reo tu nam mortem decernat 3 ita & reus idem suadere , seu petere non prohibetur.
Restiis tu pravi osse auda. I. Qianquim lax . ceti adiecta sit poena .
utorve pro infectis haberi , iudici praescribitur , cuius proinde ossicium est inspicere, contra quale ius, &qua ratione eontra illud actum sit , ut intelligat , validum- , an invalidum pronuntiare debeat. 4. Interdum lex contractum , aliumve actum , litet per seipsam non infirmet, tamen a Iudice in mandum decernit ἰ idque ordinarie eensendum erit , li lex ut tur verbis ad Iudieem proprie spectantibus : R se ita tur , infir nutur , annullatur . . . Interdum lex e tractum , tellat rentum cie. Igna acto, de ante omnem aliam sententiam irritum redditie sequent Iudiei lubet , ut per sententiam ita d Talis ins alio eontractus, alteriusve actus , suaprenatura subsilientis , plerumque intelligitur tantum civiliter , ut interim maneat obligatio naturalis per se susciens ad transserendum dominium , aliosque est
'Aptiva'. ex , 6. interdum lex plenissime infrmat actum, V.C. IV,' ut semia, quanto lex fit pure M viii . triae cinium clandestinum , ut nullus inde essectus , aut Pi in inegires non cura obligatio , ne in eonscientiae quidem soro , T Mur ra Pari modo lex eirilis infirmat eontractum pupilli eum
nem in isto Milinae, sed istum exterare oblim in v Si Delitator, eum actum instituit, vel elus e cutis m, moi- si prW t -S-eendi potestatem primitus eonseri , sormam , vel co de illis Theo eis. mii dic t U 'V adimisit, eum qiia ooeeri debeat , censetur 'ut , V 'talis is itis debes e mare ex alio eam e forma subitantialis . Exempla habemus in formis S multoues ipsaram transgressioni adi rem eiis p rara eramentorum ex Christi Domini institutione requimnat in lini biri eivili , iuste in R : iii, in se mi, Naeromentalium , puta , Benedictionum sab 'Eeeles a requistis. sin es Iaegislain vanda ei rea contractus suis hae, vel vis PQm . dicam tuo i aliquam procedendi praeeipiat observara ab ris , qua Constat etiam intervenire ' di iam antea actus seeundum substantiam enerce, i ρο na em habuerint, forma accidentalis cyseri debet.
itatem habuerint, forma accidentatri centeriae t.
S. Et si Legislator non exprimat, ut tali toma non observata actus inutilis sit, elerumque tamen id inte ligitur , ut requiratur Iudieis sententia , ea sumis
s. Si actus aliquis c puta, Electio , sienatio rei ad Leeleliam pertinentis sine fraude , de injuria ulla eet Kratus cit . praetermissa Iuris solemnitate , in eo II seientia tutus est electus rei Ecclesialticae emptor dae.
mo tam subeundam ine lae sero conscientiae , etiam ante sententiam declarati νam commissa crimine, vel rem aequi- nstrantia, sera sine dismidici aut retineri, i dicis, insta agendo de lege irritante, quaesito tritis.
De lage prsessore, vel in ante pacta, ex tractas , testamenta e e. 1 T Egislator supremus potestatem habet ex justa l. eausa ad bonum publieum pertinente personas
aliquas ad contrahendum, testandum , inhabiles redde. te ι item contractui V. C. matrimonio in certam is mam, de solemnitatem praescribere, quae ad eorum tu stantiam pertinere debeat. a. Interdum lex contractui me res stit , assiliit ,
donee Iudicis restindentis authoritas accedat. Rogavi is mari
L plurima adinveniet Consessariu , si bene stare eurat. -la uelit hino iure, seu facto irrita . Maior pars occurrit in mataria de Ianitia, uri intur de ludis ; de mutuo datoe Filio Familias
de eontractibus celebratis cum pupillo et de restamento minus m. Iemni &e. Plura etiam adinveniet im lino irrita a lege Mel ii,stiua a ut est electio Excommunicati a cap. de Clari.xem. m. minit . , & electio facta ab excommunicatis, vel suspe eap. cum inserins de e f. ω ea . eam -- de eis. In his omnibus Conlatarius ante sententiam Iudicis non inquietet suum Poenitentem , nam ex dictis lati tuta est sententia . quae docet vim iries ante sententiam iudieiis non habere loeum nisi pro M. to externo , si , ut circa snem capitis praecedentu adnotavi , everbis legis clare aliud non colligatur.
De lege Ca rea infirmote ultinias defunia rum voluntates non solamnes. I. Ivilium Legi latorum ultimas minus sola mkia voluntates ea stantium intentio fuisse videtur , illis resistere civiliter tantum , relicta interim rati
ut . '' est in pacto nudo , ex quo eivili iure actio ne naturali, quamvis inessicaci, quippe quae per excelu IC ptionem eivilis eonstitutionis elidi possit.' . LY eontractum prohibet. sed non insim I. NR Iudex in externo foro haereditatem adiudi mat . nee a Iudice infirmandum decernit , nam mηlta re debet baeetesi ab intestato , 2Ique liberum pr , -- feri, oua, si fuerint jacta, in ent rami nunciam a solvendis lagatis ex testamento minus is rem. Innociant. Is I. C. ad Apostolicata, de Regul. Iemna , Iiret certum sit , aliam suilla dictatoris volun .dilidis . sed non lieitus . U. tatem . Prob. Iudex non de legibus, sed seeundum i
citurque tune contractus validus, sed non licitus , V. C. negotiatio Clericorum , matrimonium tempore Iij terdicti , & ante denuntiationes, & post votum conisenentiae, aut contra fidem priorum sponsaliorum. N B. Si lex Eccles allica simpliciter aliquid proh beat , nulla secta mentione infirmandi , non censetur infirmre nam actum prohibere , eumque infirmare diversa simi , de inter te separabilia I Ergo unum ex altero colligi non debet, praesertim in materia odi i , juxta Reg. D. in 6. Semper in obscvrar, quia mis
talem. Pt . Iudex non de legibus, .sed seeundum i ges iudieare debet; impersectum autem testamentum mcundum leges nullum est. s. ex eo. Instit. Qissius m dis . Ex imperfecto restinenIo voluntatem tmere desu cti notumus. 3. Neque in conseientiae soro haeres ab intestato sere re tenetur legata ex testamento imnet secto , iis se per exceptis , quae ad pias causas sunt . Nam iudicis sententia , ut justa sit, non debet repugnare iuri n turali s repugrat autem juti naturali ea Iudicis se Uae
35쪽
tentia , per quam haeres in consckintia legata V. C. solvere ei icaciter obligatus , ita , ut nulla excepti ne se tueri possit , a solutione liber pronuntiaretur rLrgo haeres non est in conscientia obligatus. Quare
esto haee generalis Regula a sui in foro extento justa , et me ta legis heneficio se risera potest, qua minus Diaraat, is ηme in conscientiis foro de ea re eonventusso et ere ex iussitia obligatus est. . Si hates in testamento minus solemni institutus , vel Iegatarius rem sibi relictam sine vi, fraude, nactus est, ius retinendi habet , donec ei vili condictione inis debiti ab ipso repetatur. Ratio: Quia manet obligationaturalis, quae per se lassiciens est ad dominium trans
s. Si haeres lateatur , suae fidei eommissum a desu
cto, iit haereditatem, vel legatum alteri restituat , eivili quoque aure ad id cogendus est. Eadem ratio est,
I id per duos testes probari possit.
N B. Leges Caesareae testamentis minus solemnibus aes stunt civiliter tantum, & non naturaliter. 6. Idem homo unius testamenti tanquam minus sol
mnis , eassationem petere , & postea ex alio minus s Iemni haereditatem , Vel legatum ea pere non prohibiis aue, si nihil eontra ipsum excipiatur. Haec enim duo, laet ex diversis, tamen non oppositis principiis ortu
tur . Nam prius illud testamentum oppugnavit . &callari fuit in beneficium legis ei vi Iis , quae talia te
si amenta a Iudice infirmanda decrevit . Ex altero a rem minus solemni testamento haereditatem , aut Iesaxum eepit . secutus voluntatem dc iuncti secundum iuiaris naturalis aequitatem, si haeres non opposuit beneficium legis rescindentis 3 quippe quod iis tantum prodis Esse delat , qui eo utuntur . Confirmatur a simili .
Si minor annis absque tutoris aut roritate eontraxit , potest excipere, dc opponere benesiicium legis eis vilis , quo minus contrarium servare tencatur . Porro si idem homo temporis progressu , cum aetate ma
jor factus est, similiter eontraAum ineat cum minore, non prohibetur ab ipso petere , & accipere soluti nem, si is nulla se exceptione legis defendat . Ratio rQuia Leges civiles , i 'firmantes contractum pupilli ,
minus solemne testamentum , non omnino auserunt obligationem naturalem, quamvis reddant minus eseaeem , dum beneficium exeeptionis tribuunt . Sin vero pars una nihil exeipiat, aut opponat, .ltera jure naturali uti non prohibetur. HEtes institutus in testamento minus solemni non potest oeculta compensatione uti , si haereditas in ex terno soro haeredi ab intestato adiudicata est a quia fiexet injuria haeredi ab intestato haereditatem juste mis- denti, u te per Iudicis justam sentcntiam , ut poni-rnu , ID adiudicatam.
Quod autem Iudex Iuste iusicet , infirmando test
mentum non solemne , supra probatum eli . Et confirmatur Quia Judex in quaestione controversa debet sequi consuetudinem , seu stylum Curiae , cum coosuetudo se optima legum interpres , imo stylus Curiae ius faciat . Est autem eommunis pra Stis tribunalium . saltem in Imperio , ut testamen sta non solemnia eassentur i Erκo id iuste fit, co sequenter haeredi ius acquiritur. Interim fateor, si si Ius alicuius Cariae esset, ut haereditas consertetur se. aeundum voluntatem defuncti, etiam ex teitamento non solemni, tune cessante seandalo posse institutum haer aem, vel legatarium elanculum Meipere, quod sibi vo-Iontate deiuncti relictum est, esto, in externo foro id probari non posse. ia, quando in externo soro ali cui causa adiudieatur sol fim propter desectum probatio
Nis, tunc pars litigans, si veritatem perfnectam ha bcat , non tenetur se in conscientia eonsor mare sentcntiae, nil atropter seandalum vitandum. Alioquin , si eausa aperta
sit, nullaque probatione indigem, tunc Iudi eis semen. tia, si iussa sit, iuri naturali, ac consc1entiae repugnis e non potest 3 ut per se pare . Quamobrem hane Regulam dare possumus: Quod forum mer m , si sustumes, no c imentiae , mst propter
1sectam lanis, adeoque per accidera ab ignoran.
QB. π Ex alia est communis squae uti verbis , Ita de sensu univerta complectitur a alia exorbi tam c quae a communi lege ob favorem eausae, vel peria lanx, aliquos eximit, diciturque ius speciale , stu pr alia limitan per quam a communi icoc
ecptio fit, ut in certo easu laeum non hil eat. 9 D, Licit lex limitans ab exorbitante , quod haec certum personarum genus a lege communi eximat , illa vero a communi jure certum ea sum excipiat. Alia corrigens, cper quam jus commune vel in totum , vel ex parte simpliciter aboletur. Nam lex nova veteri derogat, si simul stare non possunt. Alia lex dicitur favorabi lis, quae in personae, vel Communitatis favorem laia
est e Lex odiosa squae in detrimentum personae 9 Lex Valis c quae minam transgretari decernit. Omnis
tinnalis est etiam odiosa, sed non e eontra . N B. Saepe lex poenalis, quatenus vergit in utilitatem
animae, in favorem Ecelesiae, vel boni publici , inter favorabiles censeri potest. Praeterea, an lex favorabilis sit, nee ne, id aestimari debet principali intentione Legislatoris . utrum ea suerit, ut alicui gratiam praestaret, licet secundatio in alicujus damnum cederet. Nam ex primaris pne mimGranda est dis sitis.
r. Interpretario est Verbi, vel sententiae obscurae p. ealiud deela ratio. Alia insuper est necessaria , alia doctrinalis. Illa vel generalis, sive erga omnes sublitos, quae pertinet ad Legislatorem , vel Principem ; habet enim te ipsa legis vim. Quare eiusdem es lege in arithra tice interpretari, cuius est condere. i. g. & seq. . de legibus. Alia particularis, quae ad inferiorem Judicem lacciat: Nam Iudex est juris interpres in caula dubia.
Dieitur autem naee judicialis interpretatio necessaria , quia juxta eam Judex sententiam fert, cui parcre oportet , ram quam vim habenti particularis legitimi praec mi. Interpretatio doctrinalis, non necessaria , schol illea , Dotiorum primria est , quae eonjecturam affer , non necessitatem, nisi si omnium Doctorum consensus. Particularis interpretatio Iudicis est in ordine solum ad partes ; nam alii non tenentur illam sequi.
a. In dubio prisumptio ella debet pro lege communi 1 quod vero a communi iure deiicit, stricte interpre
Correctis, legum, quantam seri potest , vitanda. Nam
jura Iuribus concordare deberit , eorumque correctio, qua-
icuus fieri pato , νitanda. C. Ciam expediat. de Elect
Exceptio a retula si rami r uiam in aliιs. r. Lex Dinnalis, de odiosa litariam interpretationem postulat, iuxta In panis o. rmor est interpreturio I.-cienti. Reg. 49. in 6. dc Kcg. l . in si Odia restringi,
nasii intelligenda sunt cum et ictu. v. C Si Censura
Canonica, vel irregularitas nomicidae decreta sit, eam non ineurret , qui occidendi proposito facinus aggressus est, nisi effectus mortis sequatur. In legum interpretatione potius adhaerendum menti, quam verbis Legislatoris. Ratior quia mens, di volu tus Legislatoris est veluti spiritus , dc anima letis unde omnis vis obligandi per verba tamquam si ana instrumentalia provenit . Porro mens , At voluntas istaretis partim ex materia legis , partim ex cimeumstantiis, praecipue vero sne, causa, sive ratione legi, serendae intelligi poterit , juxta Reg. 6 . F. etu ius idem sermo duas Iententias exprimit , ea polusimum accipietur , qua rei terenda aptior est . s. In dubio verba legis , alteriusve dispositionis
accipi debent secundum communem acceptionem , quae etiam proprietati praeserenda est. 6 Propria verborum signifieatio eligenda potius , quam imprcyria, nisi ad hane recurrere necessitas coingat, aut recepta consuetudo aliter legem interprctetur , aut si significatio vel bi propria absuraitatem contineat, aut si ae mente Legislatoris aliunde certior conjectura accipi misit , aut si lex secundum propriam ver rum ligni cationem repugnaret , aut derogaret anti
qui oribus tutibus , tune ad impropriam signifieationem
trahcnda est. I Lex geucraliter , vel indes nite loquens omnIa s-gniscata propria comprehendere centctur. Nam verba generalia generaliter ace unda suet. l. I. ff. de Iegatis
praestandis. Et, ubi Ius non distinguit , nee nos dicti raere debemus, ait uariolus in I. de pretio. fide Publiciana, &e. N B. Enuntiatio indefinita in eommuni locutione aequivalet universali. In materia favorabili , te nemini praejudica te , nisi quid obstct , ultra communem , & usit tam verborum acccptionem interpretatio fieri inditest . V. C. Statutum de filiis comprehendit qui dem cliun filias , quia vox filiorum pro utroquest xv c ccipitur; non tamen nipotes, neque sitos a optato ε
36쪽
NR . Vocabulum mori amad Iareeonsultos etiam a lipitur pro morte civili, nomen filii pro adoptivo, delegitimi pro legitimat . s. Interdum lex ultra verborum signifieationem obrationis identitatem extenditur ad alios eas . & personas . si praesumi possit , Legislatoris mentem sui Gla , eos etiam comprehenderet modo ratio, ouae me
vit Legislatorem etiam ad id , suod in lege sua
expressit statuendum , adaequate , sive per omnia e tiam taeum habeat in aliis casibus per verba non e pressis.
N B. Talis extensio ob similitudinem rationis fieri non debet in legibus odiosis, nisi necessitas eogat adservandam instantiam legis. io Matutum de uno correlatorum censetur etiam statutum de alier . Ut si poena aliqua Canonica, vel civilis uxoricidio decreta lit . eam etiam uxor ineur. ret , si maritum oceiderit . Item , si lex disponat , ut maritus lueeedat, vel non luceedat in bonis uxoris , idem quoque interpretandum est de uxore , ut luce at, vel non succedat in bonis desuncti mariti. N B. iando duo in Iure aequiparantur , quod de uno conitituitur , de altero etiam constitutum cens tur . Sie v. C. Exeommunicationem Canonis , t tam eontra Clericorum pere uisores , incurrit etiam mandans ob luris aequiparationem . Quod quis per alium faeit, perinde est, ae si ipsemet satiat , etiam rati habens, quia rati hal itio, aequiparatur mandato , juxta Reg. Io. in 6. 8atιbabitionem retro trahi, G mandato non es dubiam coimrari. II Lex interpretans non minu obligat, quam inter pretata . Nam licet Princeps interpretando legem anteriorem eius sensum non . anquatur , tamen authoritas interpretantis desectam supplet ι siquidem lex interpretans non minus obligat . quam interpretata . Judex vero quilibet a publica potestate . ipsoque Principe in mandatis habet , ut ,-quam fi ri potest , eonformiter legibus sententiam proserat . in propter , si lex supeetat , me quam eo troversia exprimitur , ae deciditur , secundum ilialam iudieate tenetur . Sin lex talis non suppetat ,
a similibus ad similia procedere deho , auxta l. ix. ff. de legibus . possunt omnes crinali si-rtilatim aue legibus , aut Senatui cinultis est prebena ιι sed eum in alioua eati a ferueηtia raram manifesta
es , is, quι Iurisdictini pras, ad ilia procidere,
ta jus dicere dcbet. N B. In iis , quae sunt subordinata , tamquam persectum , Se imperfectum , vel tamquam totum , ει pars . extensio etiam fieri debet ad easiis non expressos , iuxta Reg. y3. in ε. Cui licet , quod plus est , heet ut Hare , quod minas est. Et reg. go. eod In toto partem non est dubiam eontanoti . Quare, cui testamcntam facere concessiim est, ei etiam Cod, eillum. Contra. mi Coviculum prohibitum in sacere, eidem multo magis testamentum . Item , cui tempore. Quadragesimae esus cainium permissus est, ovorum quoque permissus cenRtur. Nam coacesso pristipati rem ceduntuin etiam uetes Ha o tu
is ' Regula hae ex juris dispositisne speciali in
,, exemplo allato de Munio Quadragesimali fallis; nam
,, eui eoneeduntur carnes , non potest in eadem mem, , is earnibus Ee piscibus vesci, ut suo loco monebitur .
I ID Quum, & bonum opponitur iuri strictis, verisIT tum proprietati tenaciter adhaerenti . De quo sermo eli rem m. ss. In omnibus, maxima tamen in Iure. Maestas D ctanda est. Hinc illud enatum in inna sus , fumma injuria.. a. AEquum , de bonum , sive Epikeia est emendatio ulti legitimi, dictat enim, aliquem calum a lege propter aequitatem exeipiendum esse , qui alioquin verbis universalibus . legis eomprehenderetur , aequitatis enim ratio interdum dictat, concurrente aliqua circumstantia, eontra veriba legis agendum esse, qua vis non eontra mentem Legislatoris: uippe Legislator, si intcnoetati,s fuisset , utrum ad hune quoquaeventum legis tuae obligationem extenvi vellet , utique negassci, vel nunc quoque, si adesset, Mem diceret .
Consentit S. Thomas definiens , quod Epikeia , sue aequitas se directis seris, ubi desierat premere uni Mus Λ. U. C. Si Iete civili cautum sit, ne civitatis portae aperiamur, aperiri tamen possunt , ue debent eo easu, quo cives, hostium ammon susentes . ad eia vitatem se recipere eupiunt. Et lex Melesiastiea de j iunio . omnibus Christianis adultis univcrsaliter possis, non obligat infirmos, aut pericul infirmitati obnoxios, si ieiusarent. ' i Nis In legibus oblieantibus potius, quam insima tibus Epi heiae loeus est nisi de voluntate Legislatoris
ex aliquo signo constet . Sic enim testamentum non valet eoram tribus rectibus , etsi in aliquo casa . lege . aut voluntate Principis non excepta , plares haberi non potuerunt . Nee valet matrimonium sine Parocho . de testibus celebratum tempore Pestis . etsi ii interesse non potuerint . inia ejusmodi Ieges praeset unt formam subsannalem ι sine se stantia autem actus subsistere non potest . Deinde ad vitandas fraudes interest Rei blicae , ita observati , posthabito particulati incommode , per accidens aliqua
a Si manifestum sit, ea sum aliquem ob speetales eis eumflantias a lege generali exeipi oportere , interpretatio talis a quovis fieri potest. lN3. Si coriourrant euo praee a , qua simul servari non pesunt, ρ haberi debet minus, U. C. Ecelesiast ea legi divinae. & naturali. Deinde si legis ob ervatio a majori bono altioris virtutis impediat . Sie U. C. Musa die festo omitti potest , ut proximo aegrotanta
In dubio, utrum lex in partieulari easu per Epia kejam cesset. Princeps consuli debet, iuxta l. I. C. de legibus ubi Imperator ait : Ini r aequitum, equaque interVsitam interpretationem nobis setis ci oportet ol
1 Gi excusatur ab eo, quod in praecepto acetae tale est , debet tamen observare principale, si possit. Ratio : Quia principale non ιrahitur ab accessorio . QC. Qui ob profectionem , negotium , vel insemM talem in eie ieiunii eogitur prandium anticipare , debet is deinde , nihilominus 16qnium stiva re , si
posse . mia detisminatio temporis seeundum comsuetudinem , qua hodie utimum , 'prandendi cirea m ridiem , vel sors antl meridiem .: . . videtur esse tam tum aeςidentalc . . vel saltem .s Eundarium requisitum ad ieiunii formam . Aliud exemplum habes iaeo , qui Se sests ad unlaam ejus loci Missam aeueessit , eum jam Praelatio coepta est . debet is , quod reliquum est Missae , audiret. Nam quae a
Consteratione usque xa Deerdotis Communionem peris
aguntur , proprie , di substantialiter ad saetis cium Missae pegii ni . , restiui 3 vetor quasi accidentarie innexa sunt . Si alitem Elea presationem disseedere debeas, &, quod principale est taerifieii, ne. vligere , non peccabis, ein totam Mittana intermi --. i, destructo principali destruitur etiam Meestalium 6 si praeceptum m ct re individua , qvi exemsatur a parte eius substantiali, exeusatur a , nisi ars praecepti , quae servari man mi est , exigua sit :Lam autem voco partem individuam , in cuiu parte lubitantia praecepti servari non potest consequenter, si unam pariem substantistem praecepti auferas , totum corruit . Exemplum habes in eo, qui praevidet, se de--e in die ieiunii post meridiem binam refectionem co) eapere , is etiam mane lentaeulum aeeipere non proh=betur. Deinde, qui vovit se Rosarium , vel Veia1rtas oraturum, de non potest orare totum, excusatur etiam a parte.
d, ditelligeresectionem plenam , e. e. bis prandere. Quod si pars praeeepti , quae servari non potest,
e gua sit , tune , qui reliquum observat, censetur e sam moraliter implere praee tum quoad substantiam . Tunc autem exigua., de non notabilis , .videri debet in praereptis lub culpa mortali ouigantibus, s partem illam eulpate omittenda , de reliquum se vando moraliter aliquis peccaturus non sit . U. C.
Qui Breviarium suum amisit , de in intutinis ali cujus Feriae omnes Psalmos memoriter sciat, sed Lectiones cum Responsoriis nesciat , obligatur
M Usalmos recitandos , quia tunc pars , quae omittitur ,. notabilis non est . Aliud vero dicendum de Natutinis novem Lectionum, quarum omito notabilis censetur; quare, qui eam patrem recitare nequit, at to excusatus este videtur . Item, qui Diunium servare non potest , nisi mane offam eomclendo , is de c*t m, li Greus sit, se lemare posse, tenebitur; nam isti
'llum panis , aut offula exiguam ieiunii violationem 2 colligo, quod, qui sne eausa ita violat, Mde caetero ieiunat, mortalis precati damnari non potist videatur.
si praeceptum sit de te dividua , qui excusatur ab
37쪽
tina ejus parte . debet tamen se re alteram i quippe pa excusat a sed . quando aliquis post dii eeruem in is qua praecepti substantia consistere potest. U. Q S quisitionem dubius manci , tunc lcgem non habet si eodos , qui ob aliquam caulam impeditur a recitandis bi iussieienter propositam , & cognitam , id ue in Matutinis , tenetur niuilominus recitare Horas parvas, culpate ignorat i Ergo licet abstrata , di speculati,evi Vesperas, si possit. Item, qui ob infirmitatera, aut dubius ivereat de lege in parrieulari , tamen practi reeorporis labores una resectione nori potest contentus es- eertus est, se ea non obligari. Confirm. in dubio m se, debet tamen a earnibus abstinere i Quia hae duae itor est conditio possidenti quamdiu autem nviserur arte, ieiunii inter se dividuae sunt. Hine hie loeum biliter ignoras , utrum lex lata sit, manes in natura abet Reg. 33. m 6. Luile per inutile non debet vitiari. ii possessione liberae voluntatis et Et o . Idem sentiem Quam Reulam Dinc ' intelligunt. si utile ab inutili dum, de dubio contractus inter D ores, utrum lie separari penat. Nam alioquin vitiato uno vitiatur totum. tus sit, nec ne ob aliquam eausam maiore parte Quadragesinae a te. s. Si constet de lege lata, dubium vero sit, utrum aunio excusatur , tenetur nihilominus iis diebus jeunare, ablogatast, Vel obligatio eius cesset, tutior pars elioe sn quibus ratio excusationis mani sinoeessat; nam prae- da est, di secundum legem operandum. Ratior Ouiaeeptum Quadrages mae, item Canonisi ossicii habet partes eum semel constet , ierem politam fuisse , ocium inter se dividuas, in quibus lingulis ratio Eeelesiasticii ptio, ae veluti possessio stat Pro Iege, ut, si quis eo junii, abstinentiae, vel Canonicae orationis seratari po- tra eam excipere velit, probandae exceptionis Meessi- et est . Dixi: Si manifesto e esset. Nam fi eertus aliquis tas ipsi incumbat . Similiter se res habet in obligati st, sesse impedimentum, exeusans a majori parte OL nibus ex contractur Si enim certus lim, debitorem me seu Canoni ei, aut Quadra fimalis ieiunii, dubitet ve- fuisse , dubitem vero de causa excusante a solutionexo, quoties in hebdomada IQunare, aut quantam ossiis nihilominus solvere eoeor. 'cii partem fine issime corporis persolvere possit, tunc Tamen , s qius re diligenter eo derata non omnia Εp, hera dictabit, quod pars certa trahat ad se partem no ambigat, sed in abilius arbitretur , quamvis non minorem 1 ertam, in nemqne omnino exsolvat obli- sine formidine oppositi , se ob aliquam causam a te gitione legis, eum ait uiri Propter dubium scrupulo- gis observatione exculatum, tune Ioeum sore Foth, imxum, & a aetatas materiam oriri persa cile etati ut practice iudieari , se tali ea se legis oblina . tione solutum: Propterea quod in moralibus, ubi e e
titudo haberi non potest , suseit sequi iudieium probabile . 6. i praevaricatur Iegem , quam Iatam esse non ignorat , licet ignoret poenam annexam , nihilominuserieitur reus poenae . Excipe primo Ceus am mel fasticam , quam nemo incurrit , qui ignorat ob dei ctum anninam enasmodi menam . Exeipe secundo et Nisi poena sit admodum gravis , Ac plusquam delictum meleatur . U. C. si peregrinus transtat regimnem. in qua severissime prohibita est venatio serarum , ille vero nesciat violans , non videtur affeteiaus tamia poena , sciens qui clem proh bitionern , sed ignoram
poenae gravitatem ι cum in sua rcgione, de spectata rei natura non ita straviter puta ri soleatit tales.
unorantis fatiι- Inris c U. 13. in s. intelli tur, secundun solum extemum , ubi ignoraniatia iuris communis, & publici sere non praesumitur ,
sed ab allegante probari oebet, propria scientia se instruectam non jωtye ,-J-re in fusti c. filiam secvtam fuisse, iuxta l. requia. s. sed iuris, fi co tutis, de facti ignotantia. Dcinde curri miliIem, arma enim magis. quam iura stire legislator existimat; dcinee min rem 23. annorum , cui ob imiacillitatem venia e
men ea cum raris utatur . Demus e. R. Parochum abis emi, a Civitate Mnt posse differre et trimonium sine perieulo imis minenti gravis standati . am fi per epiheiam non interpretetur in tali casa tetare obliotionem dentaciationum dieaendarum ante niatrimonium , nec aliam Pome esse mentem Epistopi, ad quem non adest tempus reCurrendi . certe M ipsius ignorantias ita seandala poterum evenire . Item , si per epi iam non r. Eiet cessare obligationem ferendi in viaticum cum orcinariani num asi lati e , quoties Periculum est an mora eWenita facile potem plures abique anto auxilio Oiam . Novi per hoc tamen intelliso fert posse cum indecentia. Ex hia plura xtia im erat, di in iis, quae non iunt i mrinsece mala. non refugiat utio hein . et oti Nervant a lesum videt via sita , mei aliis protimum periculum se vis damni imminere. Hi die . ut id etiam peto praxi non desinam adnotare . quoties videt ex mare ii integrit is Coritissimia, via Infirmo grave p. Heuhim inutis inmurere . - struminis i molerabilem conmemeiae perplexitatem , iudicet ex em eis non habere Ioeum plenaeaa servortam legi divinae de materiali intefruate Confessionit. Idem diem de obligatione recitandi . Horas C non iras quoties σου imas recitatione ita qui scrupulis angeretur, ut ipsarum re critio emit illi onus gravissimum . Ob quietem tamen maiorem smipulos , melius est recurrere ad superiorem Ecclesiasticum prodis enis 1 4. I. No et Consistarius Regularium nimis permittere operari ex 'tumpra superimis iacemia , esse iamram . unde laxitates , di corruptesa Monasteria in dant Regularium. Non fit nimis erro
cvitias operandi. blicum, sive natorium factum sit, vel eaus scientia ex offeri alicui incumbat . Arg. c. innotuit. de electa. CAPUT xx. &-quamvis de reg. iuris . Ubi S. Gregorius ait :Non potu pastoris excusatis , si lupas oves co-dit, nescit.
Facti ignoerantia, nisi erassa st, tam in commodis,pe Rum damnis excusat etiam in foro conscientiae , V.
Robabilis ignorantia non soIum a culpa extulit, C. quis Ius ιgnoros Dinebitam c civiliter, debis ut supra prob. Tract. a. Cap. 4. sed etiam apsis tam autem naturaliter pe iam solverit, cessas repe-rra . Ratio sumitur ex eap. a. de Constit. rem , qua titis . Veluti , si haeres per iuris ignorantiam Iegata culpa caret , in damniam vocari non eοnnmt. Nam pinis solvit ex testamento imperiecto , vel non detracta Fal-na decernituris eulpam. Ergo cessante culpa, ut cau- eidia , ordinarie dignus licui centetur , cui juris bene-Ia , cevare debet dc poena a tu effectus , sive reatus sietum prodesse debeat . Quicunque autem ex facti ignorantia , non supina , indebitum eiviliter solvit , , 2. Ignorantia erasia, leu supina non excusat a pedi. V. C. quia ignoravit testaminium imperfectum esse , Na issis , etiam gravi , eum neque a moriali precato solutum repetere potest . QVod si vero aliquis ob igno- , - - . φ rantiam sive juris, sive facti stavisset, qood suum erat. N B. Si tamen poena deerela Di ieienter, ae temere nulloque iure alteri debitum, illud haud dubie , ta peccantibus, non comprehenduntur delinquentes ex igno- quam indebile solutum , condicere poterit : Nam l xantia, nis incctata sit. ι,pletari non debet ali ais eum inerras injuria, sevea Ignorantia vincibilis, non eraua, ex sat a pinna Mura. Reg. s. in o. ordinaria gravi. Nam sicut illa gravitatem culpae mi. De exoscrime ob Ignor tiam. nuit, & venialem efficit i ita etiam aequum est, ut pinnam minuat. Quare iudex in tali casu vel veniam deis icti dare, vel etiam mitiorem poenam imponere debet.. Qui post diligentem inquisitionem speculative duis bitat, utrum lex, vel praeceptum impositum si, neene, interim obligatione immunis est . V. Q Si quis in sylvis eonstitutus dubitet , utrum lex Ecelesamea extet de alicuius diei ieiunio , & neminem habeat ,
Hatio : Nulla lex aliquem ad sui observationem obli- Porro legi derogatur, eum pars ejus detrahitur 3 abr sat, si fissicienter ipsi proposita , 3c cognita non sit, gatur, cum totum tollitur. atque per ipsum non stat , suo minus e noscatur , NIl. Si statutum eo ernens savorem aliorum , aut
pam tali rasu est invincibilis ii norantia , atque a cuti putateum , a Superiore confirmatum si , non edicii
De musatione , derogatione, obrogati elegis. I. π Ex perpetuo durat , quilmdiu legitima authoria
a late non tollitur e tollitur vero legitima aut holitate i 2 cm res omnis , per quascunque ζαμμι scitor , per e Gm cissolvitur , cap. i. de reg. iuris.
38쪽
deInse ab inferioribus qui illud statuerunt, inlii
gi- quia Superior illud confirmando secit quasi suum . Sin vero statutum a Superiore eonfirmatum est in gratiam statuentium , tunc possunt recedere , illique perinde, atque alteri gratiae , seu privilegio renuntiare . Secundo cessat lex ob mutationem objecti, sive eausae,
propter quam laxa est - . . sa. Posterior Principis constitutio derogat priori , quatenus ei contraria est , licet verbis express nulla eius mentio fiat . Exeipiuntur tamen mereta Concilii generalis , quibus posteriore lege contraria derogatum
lion censetur , nisi clausula derogatoria expresse adji- Cessante universim totali eausa legis per se ipsam
cessat lax. Sumitur ex e. eum cessante , de appellat. ubi dieitur : Cessante eausa cessat effectus . Confirmatur . 'Quia, sicut lex ab initio non subsistit . si sine latione lata sit a ita etiam postea desinit, desinente ratione eius , quandoquidem tune ejus obtervatio inuti iis , atque supervacanea esse incipit, iuxta Heb. 7. 8ς-praatis bit praecedentis mandati clegis Mosaieae pr
pter infirmitatem uus, s inutilitatem. Dixi in assertione: cessante ea ι mali. Nam si partialis tantum eausa cesset , seri potest , ut perseveret altera eausa , uuae lassiciens sit ad conservandam eius obligationem . V. C. Lex tributi eivibus indicta, eum hostes ei vitatem oppugnarent, non penitus cessat, etsi hostes adesse desinant, dum perieulum ab hostibus, vel aliae iustae eausae exigendi tributi permanent. Secundo dixi: Cessante causa universim . Nam celsa te eausa legis in partieulari homine non ideo ejus obligatio desinit. v. C. Si eivibus intermeatur arm rum usus ad vitandas riκas , fas non erit etvr, qui ob senect ditem a pugna alienus est, arma prohibita gestare , quia interest boni publici , ut leges communes
ab omnibus eommuniter cinserventur , quamdiu non
occurrit aliquod impedimentum contrarium , quod per Γpikeriam excuset.
B. Si lex plures ici se contineat partes , quarum altera ab altera separari non potest , tune testante ratione unius Partis Perseverat lex seeundum alteram .
Ratio i Quia utili per malite nou debet vitiari . Reg. 37. in 6. . Lex in praesumptione fundata eessat obligare , si
de contraria veritate constet e cedit enim praefammis veritati . . Arg. cap. supcr hoc. de renuntiat. Porro ea
lex in praesumptione fundari dieitur , cuius formale motivum , & intrinseca obiecti eo itio est praesii ptio alicujus rei, sive per quam Iudiei praeeipitur, ut
in omnibus oecurrentibus casibus ex tali praesumpti
ne , quam ipsamit lex Deit , talam sententiam serat . V. C. Sponsalia de suturo , secuta copula , in matrimonium transiisse censentur ob iuris praesumptionem , sponsos non animo fornicario , sed conjugasi coniunctos fuisse . iso tamen nihil obstante , si sponsus sciat, falsam esse hanc iuris praesumptionem, animumque sibi non fuisse in matrimonium consentire , ideoque aliam 'postea uxorem duxerit , priore sponsa , quamvis per injuriam, spreta, hoe easu non prius salsa praesumptione nixum , sed posterius matrimonium eonitabit . Quod adhue hodie servari debet iis locis , in quibus Tridentina Constitutio recepta non est .
Aliud exemplum Navarrus adfert . Lieri exeommonicentur ii Christiani , qui Saracenis, dee. deserunt a ma , ferrum , quibus christianos oppugnant i 8e vero praesumptio esse soloat , talia ipsis subministrari eum
nocumento Christianis inserendor Si tamen ecreto eor stet ministranti, Saracenum , vel Turcam non ad bellicos usus, sed U. C. ad aedes privatas fabricandas p tere, eo tra lugem Eeeles asticam non peerat, ideoque nec Excommunicationem incurrit.
i. praevi obser via. . Muertat Consessarius multas dari leges in praesemptione fum
datis, ut animadvertet maxime studendoe de contractibus i ubi ex praesumptione traudis, loli λα multa annullantur gesta a Filiis. anulias a Minoribus; multa ita exiguntur pro validitate alio rum e tria irum, di maxime Testamenti. Cum autem huiu di leges soleant ene strictae interpretationis, non faelle Quae fiunt contra tales leges, nulla declaret, quoties absilit fraus αα senenihi minus consideret , an e veniant Din eas leges fundari in praesummicine solim periculi; nam tunc, etiam non interveniente fraude, obligarent.
Ira dispensatisne in Lege . r. Ispensatio est relaxatio legis, publiea auctorita
I te facta . Est actus iurisdictionis . DistinguL
tur a. ab absolutione , U. C. a Censura : Nam γε hane non relaxatur vinculum legis , sed alterius obli gationis . a. Distinguitur ab Epikeia , quia per hine obligatio legis non tollitur , aut relaxatur , sed deci ratur , per se ipsam eessare : Dispensatione autem re jaxatur lex alioquin obligatura. N B. r. Quod in legem divinam non ea dat dispem satiri, quia inferior homo 1 non potest tollere, vel rolixare legem Superioris, id est, Dei. N B. a. Deentiam dare non est dispensare . U. C. Henitens licentiam dat loquendi extra Consessionem , non dispensat , sed apposta conditione mutatur obj ctum legis, ut ea per se ipsam cesset. Dispensatio distinauitur etiam a derogatione legis, di sirmatione 3 quia per dispensationem relaxatur talum obligatio legis respectu eertae personae , temporis, Ecc. Per abrogationem vero, & derogationem lex tota, vel pars universim tollitur.
a. Potestas dispensandi alia est ordinaria , alia dei exta. Illa imprimis Legislatori eompetit: Nam et deme. lirare,'solvere . Meundo, ejus suecessori di Nam
par tu parem non babet imperium . cap. innotuit. Melis. Sueeetar autem , & antecessor sunt diri potestate praediti r Ergo . Tertio , Legislatoris Ap 3. Papa in omni iure Eeelesiastio tam universali. quam particulari dispensare potest , etiam in Apost licis Canonibus, eo itis ab Ecclesiae Praesidibus . V.C. ieiunio madrages mali , observatione Dominicae .
Non item in Canonibus , quos a Christo authore M..eeptos uti miniliri Ecclesiae promulgarunt, ae tradid runt , V. C. de Baptismate parvulctrum , baptiχatis confirmandis, consummati matrimonii inditat ubilivi
Episcopus in lege Ecclesiae universali iure ordinario dispentare non potest s Ratior Quia inferior mutdispensat in lege Superioris attamen in dubio, utrum res egeat dispensatione , declarare potest , non ege
Lpiscopus dispensare potest in lage generali , si s cultas dispensandi generali lege illi eotieessa sit . T
lis enim potestas eoneessa transiit in ordinariam i eum non personis , sed ossieto , & dignitati eonseratur . a.
Si Iegitime eonsuetudine praeseripta dis niandi faculiatatem compararit . 3. Si in casu necessitatis ad Summum Pontificem non Deilis sit reeursus, V. C. in vo tis Religionis propter grave incontinentiae perieulum f& in matrimonii impiat mento alioquin dispensabili .
si matrimonium sit bona fide eontractum, separatio auiatem sine gravi incommodo fieri nequit et Non autem in matrimonii impedimento dirimente , nondum in s cie Eeelesiae eontracti . q. In materia levi , aut stequenter occurrente, U. C. eirca Festa , ieiunia 1 ciam verosimile non sit, Principem vella, ut in rebus parvi momenti , aut frequenter contiogentibus multoties ad
s. Super votis, ae iuramentis Episcopi iure ordina. rio eum subditis suis dispensant a Quia talis dispensa
tio ob frequentem ejus necessitatem omnino ordina riis convenit ad salutem animarum. Parochis vero iure ordinatio non conceditur sacultas dispensandi, nisi speciali consuetudine ob remotos Episeopos s quod acerudere potest in Germania nostra.
6. Delegata potestas dispensandi alia est a iure, quae,s in per uum eo edatur , non annexa personae , ita ossieto, aut dignitate aequiparatur ordinariae r Rutest ab homine per modum serae commissionis in sav
rem certae personae; cujus dispensationis ea natura est. ut delegante mortuo . aut deposito exspiret eommisso , si res integra est , sive causa executioni nondum mandati erepta e Vel est ab homine per modum gratiae in savorem delegati , quae , si a solute confera-
ur , non exspirat morte concedentis. Decet enim com
Dispensatio interdum expresse fit per verba, & in terdum , tacite per factum , quo dispensandi voluntas fignificatur . Est eiusdem virtutis eum prioris : quia taciti, expres eadem es virtus. g. Raciliabitio de praeterito non sussieit ad valorem
dispensationis, vel collatae jurisdictionis , sed necessa-
39쪽
tia est seientia Mus , quod astitur : Qui enim nescit, utique non consciuit . Hine , si sacerdos iurisdictione eatens, peccatis absolvat, eo necessitatis eas u , quem si Ordinarius scitet , haud dubie iurisdictionem eonferret , ibsolutio irrita est , neque ivb Uenter ratificatione eonvalalait , ut dicam Lib. s. 1ract. 6. cap. Io.
o. N B. Cum hodierno iure iurii dictio, seu potestas
audiendi Confessonos sacerdoti eommitti non possit , nisi prius ab Episcopo approbatus sit, consequens est, si Parochus exponae Consessarium ab Episcopo non approbatum praetextu rati habitionis , vel approbationis eonserendae , nihil essici. Exciper Nili hoe postre ano casu communis probabilis error in loco , ubi res gesta est , aecedat i Nam error communis eum titulo praesumpto NB. non debet esse intrusus, a eii , iurissim em ne tribuit, etsi Mealtam Iussit impedimentum ex iure positiva nam si iure naturali , et divino, nora erunt valida , U. C. si Parochus Diaconum Consessarium exponat proveniens. V. C. Si a Papa, mees Episcopo, vel parocho alicui bona. ves m la fide eommissa sit iurisdictio in foro externo , relinterno , qui ob impedimentum publice ignoratum iurisdiectionis incapax est , Omnia illius acta valent . et. Iam paucorum respectu , qui impedim tum cognitum habent . Ratio elt a QMod ad vitanda scandala , gravia Reipublisae incommoda Princeps universali iure ,
ae voluntate, non obsta It tali delectu occulto, age di potestatem eonscrre ideatur. M ca Pauca haec vel ba notant meeptionem huius, , communis regulae , error enim non sussicit ad dan-
., dam iurisdictionem intruso ; quare si Sacerdos ab que ullo consensu praevio ordinarii saltem eolora... to se intrudat ad audiendam conscssionem , nihilo essicit. N B. Sacerdos excommunicatus denuntiatus , si alibi, ubi constat, Parochiam administret, omnia ipsius uua valent. io. Dispensatio iusta est , quae eum tanta iustae e gnitione iit ; α haec interdum debita , cum vel legis praeceptum, vel publica utilitas , aut necessitas homi uis privata eam conferri postulat e Interdum vero
non dcbita , sed permissa , ob misericordiam , plat
spensat , irrita est dispensatio . Ratio i Quia delegatus , si cxcedat Iimites commissae potestatis , nihil effeti. N B. Dispensatio facta a Papa in voto, vel iurame ro sne iusta causa irrita est . Ratio : Quia talis dispentatio est in jure superioris Dei et Non est autem eredibile, Deum commitisse suo in terris vicario p testatem temere , Se sne causa relaxandi vota ; esset enim haee potcstas non dispensandi, sed dissipandi, non ad aedificationem, sed ad destructicinem. tr. Qui sine iusta causa i ae temere dii pensat in Ie.ge Super oris ; item , qui tali dispensatione utitur , eeat mortaliter, si lex, in qua dispensatur, submoris
'Na. dilida est dispensatio , modo iusta eausa su
sit , Praelato eam non agnoscente . Item si Praelatus plobabiliter arbitretur , esse iustam causam dispensa sit, etsi errare contingat, valdi tamen dispensatio propter praesuminam Voluntatem Superioris . Idem inicia
lige de dispensatione in votis , & iuramentis hona i de concessis . Porro si subditus bona hde dispensati nem pcidit , dc lcgitime illi collata sit , iustus est in
conse sentia, donec contraria veritas appareat . In foro
aut cm externo , si distans alio proprio motu Superi ti, sit data , habet illa praesumptionem juris , & de iure suisse idoneam eausam r Quod si ad inliantiam pariis suit data , cuia odiosa , incumbit illi probatio in dubio, in quo dis pcnsatum est. 11. Si Superior in propria lege dispenset absque iu-na causa, V. C. in aejunio Quadragesimali, valet dispentatio, quamvis ipse, & qui utitur tali vispensati
ne . venialucr mccent . Ratio prioris i Quia Legis inbligatio necessario pendct a voluntate Superioris i Tigo , si is aliquem e Communitate nolit obligare , cessibit obligatio. Posterius prob. Quia est contra legem naturae.ideo peecant peccato singularitatis, & insolantiae ex genere suo vcniali ἔ turpis enim in omnis pars suo lucisci non congrucns. Essct iamcn mortale , s si ave deuimentum inserrctur Reipublicae . v. C. Si unus
sine rasa eximeretur tributo & alius rimis gravare
t . Si eausa dispensandi tempore datarum literarum adsuit, non item, cum a Commissario dispensatio saetenda est , non potest eam executioni mandare . R
tio i Puia cesso te ea a finali mandati cessat moda tum , si res integra si . V. C. Si Cala d
tis ob paupertatem desectu . item susceptione prolis ex consanguineo a Papa postulavit dis omisationem super impedimento consanguinitatis et Papa eommisit Ordinatio , ut , precum veritate inspecta , eum Caia dispenset 1 sed ante executioncm prolo moritur , aut Caia haeres ab extraneo instituitur , non potest tunc ordinarius eum ipsis dispensare . N B. Quod si tempore conserendae dispensationis , sin exequendae causa subsistat, sed non constiterit tempore impetrationis . seu datarum litterarum et quia postulatio fraudulosa , ae subreptilia suerat, non potest fieri dispensatio , vel executio a Commissario . Ratio ex iuris Reg. ik in 6. Armatur tractu te νπρο- νis, quod ce jure ab lxitio non Iabs stit . Ium ex verbis, quibus eommissio seri solet : Precum araritate in Bettia
is . Si causa dispensandi subsilit , eum dispensatios acta ab ordinario intrinsecum effectum consecuta est, nihil interest. etsi postea eausa cesset . U. C. Si cum aliquo dispensatum fuit in matrimonio c vcl super v to continentiae γ eausa legitimationis prolis , & p stea sacta dispensatione proles moriatiar , non reviviscit im dimentum, aut obligatio voti . Ratio e duia per dispensationem , causa jutia subsiliente , extingui tur obligatio Ie is r Lrgo posse a revivis ccre non m lcst , niti per aliquam causam moraliter efiicientcm , quae in proposito casu nulla assignari potest . Co firm. ex Reg. 73. in s. Factum ligitime retractari non debet, licet casus posta orniat , a non potuit Dis
cessivum habent, cessante causa finali , pariter ecssant . Quare . si Papa cum infirmo absolute dispenset in lege ieiunii , ille autem praeter opii i cm vires inicere tu cuperet , tenebitur postea jejunao . Nam sicuti obli gatio Ecclesialticorum jejuniorum succcssivo temporuoritur, ita etiam decens cst , ut dis pcnsatio Iiberati nem a ieiuniorum leae successive operetur , dum eausa subsistit . Et Laee mcns est Ponti scis. Quia nunquam praesumendum est peccatum; peccassit aut cin Ponti l cx,
Ii aliquem exemptum voluisset a lege , ctiam eo evenis tu, quo omnis caula exemptionis ecflat. N R. Si eum aliquo in voto contiocntiae absolute ,& illimitate dispensatum fuit, intelligitur ad omne legitimum matrimonium . V. C. Si alicui ob dissicultatem continendi dispensatio matrimonium ineundi da ista sit , tunc , etsi nuptiae , quarum contrahendarum causa dispensatio petita svit , post dispensatiorum im-nediantur, poterit aliud natrimonium contrahcre. a . Rescripta Principum alia sunt gratiae ccuius spe. eics dispensatio obtenta per subreptionem, quae iplo jure irrita lunt. Alia justitiae, sive ad I tes , quae non ante censentur irrita , quam ab adversario pin exceptivncm allegatae subreptionis elidantur . Ratio : Quia licet rescriptum iustitiae ex errore promaneat , cum tamen versetur tantum circa mcdia , sive modum litis ut minandae , potest nihilominus causa juste terminari . At vero rescritum gratiae cum versetur circa fi-m m, videlicet gratiam obtinendam , si ex errore pr manet , cvcrtitur omnino principalis intentio conce-
18. Tacitum;tas qualitatis , euius expressionem lus , vel stylus Curiae specialit cr reqtii sit , oratiae rescriptum subreptilium reddit , esto . Princeps etiam in pressa illa qualitate concessurus suissct . Ratio et inra cxpressio talis qualitatis requiritur tanquam sorma Pollulationis . Quapropter vitiabitur cliam dispissatio , li-cri qualitas de jure simpliciter cxprimcnda ignorantcri, missa sit: Cum enim omittitur forma , vci conditis
sne qua non, eorruit actus, etsi ignorans, talem com ditionem requiri, a culpa excusetur.
N B. Impetratio dispensationis super impediam matrimonii intra gradum prohibitum , nulla lacta ratione antecedentis copulae incestuosae , subre i-tia est . Ratio : Quia stylus Curiae , qui ius lacri . ita observat , & Cardinalium Congregati' ecclaravit . Si vamen inccstus occultus sit , poterat a baci λIPoenitentiaria dispentatio impetrari, facta interim mcntione , quod super publico impedimento eonia uὲ-nitatis dilpensavit Summus Pontifex , quia
40쪽
sitici immitata a Papa soro externo publicati dcbes. N R. Praeterea si iura speciatim proliabeant , ne alinuo casu , circumstantia eo urrente distaeniatio concedatur t Talis enim circumstantiae taciturnitas
dispensationem vitiabit. V. Q Qui dispensationem pr-tit super impedimento intra gradum prohibitum , posteaquam matrimonium lia invalide eontrahere . vel
etiam eonsummare praesumpsit c reiam sub spe impruationisὶ tenetur temeritatem istam explicare. Ιnteuliae Si uterque ita temerarie processit ; sin veto altereulpa' ea ruit , non debet spe dispentationis earere , ne innocens ob culpam nocentis pisatur. νυ Reseripta gratiae subreptilia censentur , quae pertuiturnitatem veri , per se , & intrinsece ad rem pini iuniis , obtenta sunt ι si Princeps ea veritate e pressa non concessisset , vel saltem tali modo non Messisset , sed eum adjuncta eonditione . Ratio i Sia eo egio gratiae pendet a voluntate com dentis r ergo quando praesumi potest , s totum vi culum , seu dispensandi facultas , ad rem intrinsece γrtinens , olfensa esset . quod Pontifex tali modo dispensandi animum non habuisset ; consequenter etiam praesumi debet , tali veritate supp cssa , Irruam el- se dispensationem , quippe in voluntarie concessam propter errorem. U. C. si concurrant duo impedimenta , quae se invicem augent in ordine ad dispensationem obtinendam , v. C. impedimentum duplieis consanguinitatis ex parte utriusque parentis , vel impedimentum tam eonsanguinitatis . quam assinitatis , non valet dispensatio super uno impetrata cum taciturnitate au
N B. Qui petit dispensationem super impedimento matrimonii in gradu prohibito inaequali , tenetur inaequalitatem exprimere , si alter eontrahentium a communi stipite clisset in primo gradu : U. C. si vis velit ducere filiam fratri, sui . Nam hoe casu dissiculter
dispensare solet Papa. Idem dicendum . si e sanguinuas , vel assinita, ex duplici eapite contracta sit. Male qui fornicatus est cum duabus sororibus eius sceminae , cum matrimonium contrahere eupit , debet duplicem impedimenti causam explieare i quia alioquin Pontifex totum
impedimentum non cognoscit . .
Item: Qui duo homicidia eommisit. & vult habere dispensationem super irregularitate , debet numerum exprimere .
Item , Qui a Principe legitimatio vi rescriptum p tit, debet explicare, an naturalis, an spurius sit , Zein quo genere sceditatis. Item: petens a Papa dispensation luper vota e stitatis, habent etiam νotum ingrediendi Religionem ,
debet utrumque votum explicare
Io Dissimulatio vetitatis , quamvis intrinse ee pertiis notis ad rem postulatam, non vitiat dispensationem, aliamque aratiam, si praesumptio esse Iis sit, etiam triathi lecta tali veritate Superiorem dispensaturum stulti se . Guemadmodum in contractibus , & donatio ne venit , ut , si dolus proprie non praebeat eausam e trahendi, vel donandi, quia etiam perspecta verit te alter contraxisset , donasset &c. non infirmetur contractus, vel donatio 1 oKamvis fortasse dolus impuleiit donatorem, ut ei lius tinaret. Sed utrum in dubio dispensatio valida sit, de exetationi mandanda, Doctores non eonsentiunt. Qui dicunt esse irritam, reddunt ra tionem , quod , cum impedimentum V. C. matrimonii,
super quo petitur dispensatio, certum sit , dispensatio autem incerta, stat possessio pro impedimenici. mi eon. trarium asserunt, dicunt: quod in dubio potius existimare debeamus, dispensationem a Principe t sicuti &alias dispensationes a sine alterius praejudicio promanantem, validam esse, quam irritam. at Si qualitas dissimulata in postulatione extrinsee est tantum habeat ad rem postulatam, non ideo dispe satio etiam subreptilia eensetur, tamets Princeps mei cumstantia e unita non dispensasset. Exemplum habes in eo , qui benescium Eeelesiastieum petit, dissimulatis eriminibus, quae si Episcopus se iret, non concede ret . Sicuti & pauper malus non censetur eleemosynam subrepti te obtinuisse . quamvis dans ei non concessisset, si hominis improbitatem agnovisset. Et in eo, qui tit dispensationem super irregularitate ex homicidio,
non tenetur exprimere, quod Clericum occiderit , eum haec eirmi antia ad ea nonicum impedimentum irregu Iaritatis extrinseca, di accidentaria ut . In eo, qui dispensationem aeceperat super ordine subdiaconatus, ut posset uxorem ducere ι si postea velit consanguineam du-P. Laymo P. Lee He, non vitetur obliguus, ut in altera dispensitionmentionem saeiat prioris . Uti sancti E Lib. g. Dispar. nu-ro S. ubi hane Regulam tradit. Si dispensationes sunt supcr di ersis. & una non habeat re in tionem cum altera, non vitiari postcriorem ob tacitur
11 Expressio salsi , si suu eausa sinalis concedendi
dispensationes, vitiat; non item . si fuit eausa tantum impulsiva. Prius prob. Nam eiusa' finalis ea dieitur , propter quam Princeps concedete vult, & qua nis exi liente concedete non vult ι ideoque talis eausa resolvutur in eo itionem sine qua non, quae conditio plerumque in reseripto exprim tur : ista est 3 sicis veritate nitamtur. Poste ius prob. Quia causa impulsiva dicitur, quae non absolute movet ad concedendum, sed ad sacilius concedundum . , et a Si una tantum causa dispensationis obtinendae. eaque salsa , a supplicante allata fuit , dispensati subreptilia censeri debet. Ratio et quia Princeps , , AC. Papa , vel non potest dispensare sne vera causa videt ieet ut in votis vcl iuramentis , vel et si absolutpossit, non vula dispentationem valete; uti eonfiat O
24 Expressio falsi vitiat dispensationem, si h incipi eausa finalis suit dispensandi tali m o. U. C. Si quis
petat dispensationem super voto Hierosolymitano , allegata eorporis debilitate , ac paupertate, quarum Pr Oteausa vera, posterior salsa sit , dilpensatio ecillata est subreptilia. Ratio : quia hane numero dispensationem in tali forma, Se modo noluit conce.lcre , niti subl:
causa paupertatis: Ergo est causa finalis huius numin
at Una parte rescripti ob subreptionem vitiata, a, tera pars, cuius causa vere subsiliebat, ipso iure novitiatur . si partes separatae , R invicem independentcsint. Nam ut iis per inutile non debet vitiar a reg. 37in 6. si utile ab inutili separari possit λ26 Error qualitatis adiectae per modum demoni trationis dispensationem . vel scriptum inutile non reddat asteus, si adiiciatur per modum taxationis, ita, ut re substantiam csclignei. U. C. Titius ti Caia in teit gradu afinitatis coniuncti, eupientcs matrimonium contrahere , a Papa petierunt dispensationem . Papa comis
misit ossiciali ; sed ereatum fuit in Bulla , quod pro
tertio gradu assinitatis teritus gradus eonsanguinitatis positus sit. 1 Quia si lassicientibus testimoniis ostendant, erro rem ab ipsis non fuisse commissum, sed se super tertio gradu assinitatis dispensationem petivisse , poteli ei
iis coalinissonem exequi ι quia verba rescripti stricte sunt accipienda. & ad alium casum non extendenda , nisi de intentione mandantis aliud appareret expresso. Quae exceptio omnino in isto casu locum habet. Unde manifestum est, errorem illum praeter mandantis intentionem incur. 2 exeeutorum , vel seriptoris irrepsisse , ideoque omnino materialem censendum . Accedit , hoe
rescriptum subreptilium non censeri , quippe absque ul
21 Praelatus in lese propria dispensans , eommuta tionem aliquam adiungere potest , seut fieri solet in dispensationibus super votis, & iuramentis. Et eonstat ex praxi Curiae Ronianae, ubi si equenter dispensatur in legibus Canonicis , imperata aliqua mulcta, sive ele
1ρ Episcopus in lege universali . v. C. ieiuniorum,
eum aliquo dispensans eleemosynam imperare potest in opus pietatis. Ratio i Minor est potestas commutandi,
quam dispensandi i quate, si eui potestas dispensandi
concessa est, magis videtur ei competere potestas comis mutandi .
o si Praelatus V. C. in lege ieiunii dispenset eum
Communitate , cujus eaput existit , indirecte se ita piam etiam obligatione solvit 1 quia Superior non debet elIe deteriotis conditionis , quam subditi . Hinc non proprie dispensatio dici a . quam interpre
at si Praelatus sine iii sta causa secum ipse dispensat,
dispensatio nulla est. Ratio: Si enim Princeps propriae legis vine esum sibi ad libitum, etiam fine causa, v lide resaxare potest, sequitur, eum legis vinculo nunquam fuisse obstrictum, quod eontradictionem involvit. a si saJ Si tamen Praelatus in eo casu de lege a se I
is ta, eandem sine causa non observet, non eommitici ,, grave peccatum i cum principes non obligentur sua is Ige nisi ex quadam convenientia.