장음표시 사용
101쪽
Fit etiam ista meretum,& eommercii prohibitio, ne Regum, aς Regnorum arcana ab hostibus fidei Christianae, vel alijsi percipiantur. vi
in l. Mercatores. C. de Commerc. & mercat.&voluit Benue nut. Stracca de mercatur. parte q. u. I . cum pluribus seq. In hoc Regno Neapo-
y li sunt Regii Portulani t rerum maritimarum, de quorum ossicio,& quae illis incumbunt, quae multa sunt, habetur in Const. Regni. Cum nihil prosint.& in Const. Vt illorum fraudibus,& inso Cost. sup extractione. Estq; unust Portulanus Neapoli; alius Apuliae,q dicitur Portulanus,&secretus, residetq; Baroli; Alius Aprutii;alius in Prouinciis Hydruti,& Bari; alius apud Brutios, seu Calabro Malius in Prouincia Comit tus Moli sis. Sunt praeter eos ali; Portulant, qui non curant maritima, de quibus Matth. de A si ct in Constitutionib. Regni in Rubri c. de ODfic. Magistr. Camer.& in Rub. de ossi c. secreti. Δ in Cost. Iustitiari j nomen. in fi.& Io. Αnt. Niger in Cost. Regni. supra allegatis. Cumq; Portus snt de Regalibus, ut dictu est,& in hoc Regno Sint Regis, sequitur nec Barones, nec alio SDO-minos habentes Ciuitates, vel oppida in locis Maritimis , illos facere suos, aut aliquid iuris habere, ut e nostris scribit Marin. Freccia de
sub seud. Baron. lib. I. Tit. de ossi c.admirat. n. 26.
cum duobus seq. Nisi illos haberent ex Regis Perm risione,quod nunet fieri vidimus. Nec D nisi terrarum,aut Ciuitatum possunt i Nouos Pomtus sacere: ut voluit Anton. Capi c. in investit. Feud 9 Feudoru Regalia. in verbo. Portus. sol. mihi. 270. Post Andr. de Isern. in Const. Regni.
Si quando, uti ipsum allegat idem Capicius. in
Sed si Princeps concedit Ciuitatem in Feudum, in qua est portus, an ceseatur,& Portum, set ac illius redditus cocessisse λ Bartol. in l. Cqsarinum. 2.fide Publican. dicit quod Portus venit Ciuitatis appellatione. Clo. in c. Vbi periculu. f. Porro. in verbo. Cum sua curia. de elect . in s. 1 bi dicit, quod Ciuitatis appellatione continetur Portus. sequitur etiam Petr. Santerna de Sponsio m b. Mercator parte 3. nii. 38.39. Sed in casu isto salua Barioli pace, contrarium est v rius: conccssa enim a Principe alicui Ciuitate, ubi sit portus, nisi exprimatur portus, non censetur concclius . Reditus enim portibus de-btus, di imminens est allixus ossibus Regijs, a cuius persona separari ncquit. Lucas de Penain I. si quando C. de bon. vacase Quia sunt por 63 tus publicii iuris, ut dictum est. vi in l. Nemo. D sn.st. de rur diaris. Et ideo quoad sesum sunt
omni u. S. Flymina C eo. tit. Quo vero ad protectionem, de proprietatem sunt Principis. l. a.
is Ne quid in fium . pub. Quo vero ad iurisdictionem in ijs. qui deliquerunt in portu 3liud licendum: quia portus dicitur de districtu.&Territorio eiusdrin Ciuitatis,& ita Procedunt contraria ; videtur enim illo easu iurisdictio.
rea si inter duos. de Proh. ud. alien .P Federi Regalia autem sunt in specie exprimeda. cap. In generali.de ossi c. vicar. in c. c. In generali. Si de laud. fue r. contro.& in Regno probatur Per . Const.Dignum.&per Const. Ea,quae ad decus. Vnum tamen animaduerti oportet,quod tam ad instructionem,quilm ad reparationem portuS, omnes conferre tenetur,cum fiat pro com
63 muni omni ui utilitate. l. Ad portus. C.de ope rib. public. Nec idcirco portus erit qdificantili, ut videtur innuere Bari hol. Veron. in dicto e. de portu. & Afflict. in dicto c. t. in verbo Portus. sub nu. 2. Quae sint Regal. Quia dicunt esse Principis dificantis.arg.l. In tantu. in princi P. 66 fide re r.diuisi qui text. non loquitur de Principe aedificante, nec de Portu, sed de piscationibus, ut possit ponere casam in littore maris. . in qua se recipiant,cu text. in dicta l. In latum. veniat ad declarationem, & ampliationem legis ibi praecedentis in finalibus verbis: Nec loquitur de portu , sed de Casa quae est propriὰ Piscatorum, rusticorum, & pauperim uxta i Iud Virgilii Buccolicorum Egloga a.
Atque humiles habιtare casas . Et Pontanus ait: Nee pudu4ye tenues, aceubuisse casasi Ouid. lib. 3.Fastorum inquit. Et pudet in paruis nomen habere casis.
Quae plurunq; , & frondibus & straminibus ex luto, & ex ligno solent aedificari, ut de Primo
Ouid. lib. .Fastorum. ait: Sunt,quibus ἡ ramis froηdea facta rasa in. De Secundo Propertius lib. 1. Straminea posset Dux babitare casa. De Tertio Stro 2 Ea pater. Et luteam solidastruxerit arte easam
De QuartoTheodoretus,uui ligneam inquit
casulam sibi struat. Naulum etiam vocari solet,quod in Portu pro 67 nauibus solui assolet: tui docet Uulpianus . in l. Huius .st. Qui potior. in pignor. hab. Nisi potius sit illud, qd datur pro vectura. Iuxta. l. Sed addes. S. Si quis mulierem .Elocat. de quo loquitur Francisc. Marc. in decis. Delphin. 3 1 .vol. a. ubi loquitur de Naulo, quod exigitur in loco limi tropho,seu communi, ac intermedio inter duos d nos, cui nam debeaturλExactores autem vectigalis in portu, vere, ut dictum est, 68 portito resi appellabantur. ut post Ascon. Pedianum in Diuinat. voluit Carol. Sigon. de an liquo iure ciuium Roman. lib. 2. cap.4.
102쪽
De Regis Catholici praestantia. Cap. X. 13
eOMPENDIUM.a 'attea μοι de Retatibus. Ripatica, an aνra diei debeam a Riparum usus publieus est. 3 Lutorum usus publieas est. Aer, equa prostuens. Mare, re Littora maris e mmunia sunt.
II Dpa appellatione non eontinetur intremento, quod reeipit flumen ex imbribus. G. II.
is Ripa in venditione pradii vieini, venit. id Ripa de se,ut plurimam intituis .i Melones δεηι in Ripa Maris apud Rarolum. x8 Dominus pradj, an muniat Ripam a ri ae impetu,
o inundatione staminis. u. Is o. Munimenta quis faeιι, νι aqua sibi non noceat,alias
aa Aggeres ad vicini odium fieνi nequeunt. a 3 cautio damni infecti danda est per eam qui argeres Deit,o quomodo. . T. 23 Q.ando νηeommodum vicino non est magnum permittuntuν aneres fieri. 6 Aggeres eam fiunt, ct eausatuis ineommodum navi sationi oeum habet intradictum.13 Aggeres fiunt secundum artis peritiam. si Hirundines doeuerunt, aggeres fieri ad eomprime sis staminum impetus.
RIpatica etiam inter Regalia eonnumera- iiii Federi eus in dicto cap. t. Rut sint Re-1 galia , t Licet Riparia potius dicendum fui s.
et a Ripa dictum, quae est Fluminum. Ac Toris geriti m Maris autem dicitur Litius,iuxta illud Iulii Caesaris de Bello Gallico. lib. s. Dissicili inquit transitu numen, ripisque praeruptis; cui concinit Ouidius lib. Metamorphoseos I. Pro Rιριs Littora stulμηt.. Hi ne dieit Iustinianus , Riparum quoque 2 vsus publicus est, & iuris gentium, sicut i ipsius suminis. in f Riparum. Inst de re r. diuis.&pau o post in S. Littorum. Inst. eod. tit. Litto-3 rum inquit quoque lusus publicias est , dc iurisgeritium, sicut,& ipsius Maris. Et Martianus ait: Communia sunt ista, Aer, A qua profluens, Mare,de per hoc Littora Maris in l. quaedam. in fici .seo.tit. Idem dicit in l. Nemo igitur. in princi P. g. e .lit. de Caius ibidem in l. Ripa.rDm . Quod aduertit etiam Recursi in dicto. S. Riparum . in dicto. S Littorum Ac indicta. l. Riparum.in prima Glossa. Unde non loquitur. Federiens in dicto e. i. Quae sint Regal. quod
, Ripa sit de Regalibus,cum sit vis publica dicta. I.Riparum. 6c g. Riparum. & l. ica. s. de
Rip.muniend. Breuiter non confundamus terminos, sed dicendum est, ut rectε iura enucleentur, quod cum sit Praex eodem Imperatore dixerimus,
quod Flumina nauigabilia , 8e illa , ex quibus fiunt nauigabilia, Principis Regalia sunt, Sc sic
loquuti suimus de alneo: nunc autem non eo dem modo dicendum erit de ripis, ex quo respectu Dominij, ae proprietatis sunt illorum, o qui praediat prope ripas habent. dicta. l. Ripa rum , de dicto. S. Riparum. de scribit Com. in
confit 99. litera. g. vol. a. Francisc. Veggius in consit. .num. o. vol. i. Riminal senior. in cons. ΑΦ .nu. 39. vol. 3. Plenὸ Forcatulus in Necyomant. iuris. Dialog. 86.nu. a Licet illarum usus sit publicus. Nec enim rationi congruit,quod fieret fluminum nauigatio , dc Domini ri Parum, nauigantes ad easdem ripas diuertentes, repelleret: Tum quia esset contra nauiganditum libertatem atque utilitatem tum etiam,
quia necesse foret, ut qui semel flumina nauigare caepisset, perpetuδ in flumine consisteret, nec nunquam ripis applicaret, si ab unoquoque i ripa sua repelleretur; Quod satis absu dum esse nemo unquam negabit. Nec iure fluminum censentur, ut quemadmodum, flumina ipsa Principum Regalia sunt, sic, de ripae sint, et cumide illae de eisdem fluminibus minim8 di cantur. l.i.6. In flumine. is de fluminib. ibi. Ee quod in ripa fit, non videatur in flumine publico factsi annotauit Franci se . Marc. in decis. Delph. 3 6. num. s. vol. I. Augustin Berous incos. 77.nu. Ist .vol. 3. Ideoq; solum id Principi debebitur ripa ticum,t quod est quaedam solutionis species pro appulsu ad ripas, estque praemium, quod Princeps capit pro tuta navigatione fluminum, Sc securo appulsu, Sc statione in ripis , ad Portus similitudinem . Nec, obstant i dicta Andr. de Isern in dicto cap. r. in verbo Ripati ea. dicentis idem iuris esse de Ripa, sicut de flumine; cum intelligatur istud quoad titulum, ne quid in flumine publico ri pave eius fiat. Et intelligitur etiam quoad solutiones reddituum,quae sunt sub protectione Principis,& tanquam publica sunt inalienabilia. ut in I. Sed Celsus .st. de cotrah. empi dicit. que Andr.haec Principes sibi usurpasse. Bal. ve
ro ibidem dieit, qε Ripatio sunt solutiones, loquet fiunt i i transeuntibus flumina per nauieulam de Ripa ad Ripam: 8c hinc credo quod Romae in Tyberi fiunt solutiones , 8e alibi, de de hoe dicendum erit infra dum dieemus de
Pontibus,& Scaphis, ut infra cap. tr. Ripa autem intelligitur illa, quae c5tineturi flumine tenente naturalem , ae solitum sui cursus rigorem, nec in ripae appellatione continebitur incrementu, quod aliquando flumeni I imbribus ac procellarum de pluuiarum' abuncautia recePerit. ut dicitur in l. t. S. Ripa. ubi
103쪽
Aecur ε. de Fluminib.& voluit Fracisc. Marc. in dicta decis. Delph. 3 s. n.6.vol. 1. Estq; Ri Pa 1 a terrenum,tquod suo cursu naturaliter flumen
dicit, quod si hyeme aquarum impetu, & imbribus flumen creuerit,quod ultra solitum cur 3 sum aqua tetigerit, non t dicetur Ripa, sed aquarum inundatio, quae solitam Ripam non mutari refert, S: sequitur Francise. Veggius indicto cons. I. nu. II. & I a. vol. I. Federi c. Scotus in consi I p. nu. 32. Sc 33. lib. q. tomo I. Stephan. Foreatui. in Necyom. iuris. Dialog. 8s. nu. a.
An autem, Ripa fluminis a Dominis haben- tibus contigua, dc vicina praedia talienari permittatur Ex supra notatis videtur dicendum alienationem fieri posse. arg. dictae. I. Riparum. α dicti. S Riparum . prout in specie concludit
Albertus Brunus in cons. 13. nu. l. dc per totum,
ubi concludit, Riparum venditionem fieri potuisse, quae sunt inter Ciuitatis maenia, de so iasata; quem in specie sequitur Iacob. Mandeli.
in cons. I 6. num. II. Sed tamen contrarium est
die edummam Fluminum Ripae cum sint publi-ἶΟ , fc communi omnium usui destinatae, nunquenduntur, prout nec vendi soluerunt. vi post Bartol. in tract. Tyberiadis. voluit Barthol. Ueronens. de serui tui. Rustic. praed. tit. de Ripa,
Dominus autem Praedis , an possit Ripam adiIg geribus munire . ut sibi fluminis aqua i non noceat, sed illuus impetum compescat vide
batur dicendum, non licere; munitiones enim. facere minimὰ licet.arg. l. r. in princ. dc per i
tum. ff. de fluminib. dc per titulum i Ne quid in flumine publico , ripa uὸ eius fiat;adeo ut tam Per Rubrum, quam per Nigrum facta videatur prohibitio. Respondeas tame licere. Quamuis
enim fluminis naturalem cursum, opere manu
facto, alio non liceat auertere; in Ripam suam aduersus rapidi Amnis impetum, munire pro is hibitum non esti dicit Gordianus in I. . C. de iΑlluuionibus & palud. Ripas enim Fluminum publicorum reficere,& munire, utilissimu esse, Ulpianus asseruit. in I. i. g. Ripas is de Ripa muniend. Interdictum enim , ne quid in flumine publico si quid Ripae muniendae causa fiat, locu non habet. l. i S Labeo scribit. Ede Flumin.
Contra enim ta Ie interdictum , plerunq; utili tas suadet, exceptionem dari. Pone enim grande damnum flumen ei dare solitum, de pridia eius depopulari: Si forte aggeres, aut quam . aliam munitionem adhibuit, ut agrum suu tueretur , eaq; res cursum fluminis aliquantulumao t immutauerit, cur ei non consulatur inquid c Vulpianus in dicta l. i.s. Sut autom; in vers. Sed
S si aliqua. E Ne quid in sum. pubi. Maxim Esub nu. 7. vers. In contrarium allegatur. dc Lau- a I du munimenta facit, ut aquat sibi non noceat. Tent. Calcan. in con Loo .nu. I . sequitur Hieronym. de Monte in tract Finium Regundorum. Cap Σ .nu. 3. in venditione tamen Praedij vicias ni Ripat venit. de quodammodo venditioni aceedit. censuit Ripa in dicta. l. Ouominus. n. 73,
frustratoria, & inutilis esset Dominis praediorum vicinorum illa proprietas, dc Dominium, nisi cum praedio accederent Ripae, venditioni I 6 facti. Ripaenim de per se, tui plurimum inuti Iis, & sterilis est . iuxta illud , Ripae. in dicta. l.
ut in I. In summa. g. idem labeo ait si vicinus. ff. de aqu. Plu .arcend.tenet. Barthol. Veronens. deseruit. Rustic. praedi. tit. de Aggerib. cap. 37. col. I. vers. Sed quid si flumen publicum. & q. seq.& in Titul. de Torrente. cap. 38. infin. post Bart. in dicta l. Quomjnus. q. l I. nu. 2I. ubi etiaRipa. nu. 8 o. cum pluribus seq. Corn. in coLys. voj. a. latissime Cardin. Paris. in consit. Ios. Per totum. v Ol. I.& nouissime Vedelin. Schelli uch. Action.& except.Forens. par. 2.tit.de action. in
factum. sol. mihi. 232.8c seq Io. Crisp de Mont. in Formul. Action. num. 33. Molliuntur tame aiam dicta pluribus modis. Primo, dum tamen quis non faciat aggeres Quo minus. nu. allegantis illud ovi dij in sta ad vicini odium, quia tunc non t permittitur. Heroidis in Epistola Oenone ad Paridem. I. i g. Neratius scribit. E de A qu. plu. arcend. qui fucis Oenone quid Arena femιva mandat λ ita intelligi debet, quando nimia curiosi ea te Non profecturas intora bobus aras. hoc factum fuerit. Quem refert, ac sequitur Barth. Bertaret ol. in Secundo, licet, dum modo in ah nos dece praecon sit. ciui I 6 o. nu .ao. vol. I.quibus simile est il- a 3 stetur cautio damnit infecti, vel per eum nota lud Iuvenalis. stet,quo minus detur satisdatio.ut in dicta. l. i. Tostamen bae agimus , tenviq; in puluere sulcos in princ. Ede Ripa. mun. dc voluit Io. Crisp. in meimus, oe flerati lιιtus versiamus aratro. dicto. nu S s. Cum Ripat, ut plurimum , sui natura sterilibus Tertio, ut opus aggerum . necessariis factu sita arenis tantum abundent: iuxta illud Baptistae a 4 ut facieti damnum, de nocumentumi non ob Mantuani dum ait: ueniat. ita notatur in dicto.S. Item Labeo ait si Stabat Arenosa frondens in margine Ripa. vicinus. Et si vicino fiat incommodum idem Nisi simus in Maritimo littore Baroli, in quo erit, dum tamen incommodum maximum norix aestiuis temporibus,Melones, siue Pepone Stia a sit. t dicta.Ll.9. Sunt autem. in vers. Neq; enim ciunt Hortulant Aquaticos,& gustu,ac dulce - Ripae is Ne quid in flumin. pubi.& in dicta l. i. dine,dc magnitudine eximiO1. ., C. de Alluuio a. Cardia. Paris in consit. ios.
104쪽
De Regis Catholici prestantia. Cap. XI. aue s
6:vol. l.Tune enim prohiberetur; Seeus si vicinoru damnum,& nocumetum mo di eum effet, sed faeientis aggeres maximum utile tunc enim de illo curandum non erit, ut supra notati Doctores censuerunt. Quarto, tunc demum licitam esse Aggerum,& Riparum accommodationem, quando nauigatio non impediatur, nec illi ineomm Mum16 fiat,alias tune t opus esset interdicto. de quo in dicta l. i. s. de Fluminib. de in S. Prohibitoria. Inst. de Interd.&dicta l. Unica. S. Merito. ff. de Rip. Mun. Francisc. Marc. in Decis. HI .num. ao.& in Decis. Ita num. 3. vol. 2. & voluit IO. Crisp.de Montibus in dicto trach. de Terminis Actionum. num. s. Quinto quod eadem ea utio, siue satisdatio in annos decem p r standa boni viri arbitratu, praestetur ante inchoatum opus , alias erit I a1 cus t actioni legis Aquiliae, non autem interdicto. d.'. t. in prine. dc circa finem. vers. Etenim cura dum fuit.ff. de Rip. Mun. dc voluit Florian. de S. Petro in I. Si fistulae. ubi text. s. de Seruit. vin praed. dc voluit vendetin.& Io. Crisp. in locis allegatis. 18 Aggeres verδ saetendi erunt seeundum a tis petiti 1m. de quibus plenὸ Leo Ba P. Alberi. Architecturilib. Io. cap. Io.Quos ad fluminum impetus comprimendos Hirundines docuisse sa homines,t scribit Ioan. Pierius Hieroglyphicota lib.aa.
Vectigalium seges hic enucleatur,quando, M a
quibuS,qua ex causa,ex quibus rationibus,dcrebus exigatur.
a Teloneum quιd.er Vnde dicatur λ num. .F., Telesphori vectigalium exactores.s Telonum, quod Cicomam apud His nos nominant,
quid βι λε Quadragesima solutio quid p
ao Octauaνη quι octauam rediιAMm partem exigebant, cui Iuua . AI Decuma erat vectigal,quod exigebalur ex fruitas mulorum x x Vieesima erat illorum,qui manumittebantur. 13 Vicesima exuebatur, et sto mandante, ab harediabus extraneis. V cesima quinta exigi solita erat a vendentibus Manesia.
13 2Wadragesima solvebatis pro litibus, ct Iudicqs
28 Vestigalia Publicami locabatur a censoribus apud
3 3 Alexandri ab Alexandro Laus. 3 Uinuatium indimo σ exattio de Regalibus en ad Principem spectans. nu. 3I. 3 6 Vectgalia indicere etiam au flues Jectat. 37 Uenerorum Respublica vectgatia ιnduιι, s alia
38 Dux Sabaudia similiter. 3 9 Alty Domini,ac ciuitates habentes Iura Principum.
42 An praescriptione quaratur ius imponendi vectigal , 43 Passag ,ac pedagi' vectigal est in Regale, ac Principum .
Pedagium est vectigal,eaias solum sis a transeuntibus pede. 3 cuidagia,quae set 46 Iura Passag η, Pontet , Pareagis Funt,qua exigμntur pro passu Ponte, o Barca. 7 Concesso terruorto,dieitur eoncessum ius Pedagis. 48 Vestigia passus, pedet' cpassagissolvi debet d ιν Ieuntibus foνensbus. ης Pons seuper 'ume factus uis appellatione eontinetur. o Pontem facere, invia, auι flumine publ/eo,priuato
non luet. I i Pontes, er via aptantur in Mgno ex ordine Regia camera s 1 censores vias filiee sternendas in urbe glarea extra urbem,ac Pontes mAliis in locis fac enuos, pyιωOmnium locauerunt. 3 3 Pons rescissus,Horatio coeliti muram Pietatis Pa. tria argumentum.14 Pontem Lapideum Traianus supra Inrum,siue D nubium fecit. 3 3 Exaetio vectigalis, me passus in poηtibus,o similia
36 Loea exactionum vectigalis passus secura esse de
s I Dominus vectigal passus exigeas tenetur pro scele
re in Nia patrato .s3 Exigentes vectigal passus tenentur de robaria, vel debuquenlem exhibere. nu s γ. εο Dominus passus dans balleiam transeuntibus , fida-
105쪽
I Io Vectigalis exactor m 'mis Neapolim. Mu
nem pontium. 66 Fontes dicuntur facti ex ligno. m. 8
6 7 Pon's dicuntire eiuran fabricati ex lapidibus, vel ex
adscatione cum arctibus. Nons unde scatur nu. 79.
ineat pedarit, vel simile . si exigi solitum in po
e, Uectigal se exigi solet in flumiηe, an is qui vado flu
Ioa Drelaratur dictum Guid Past an deess4 7.1o3 Immunem se praetendens is solutioηe vectigalis, audebeat docere de immunitate.
1O9 Uectigalis ea actor, si non stat in loco exactιonis, viator transtbιι impund.
π Ectigalia, &ipsa iuris Regalis ad Prines pem spectat, ut statim dicetur de Telonea
interprae tantur. Teloneum autem, melam Pu
blicanorum, in qua vectigal exigitur, significacI ri omnes unico ore tradiderunt, id ictumquσas erunt a TV-- graecὸ, quod vectigal signita cat . Uel dicuntur Telesphora, quia Teles a phori vocantur tvectigalium exactores ab An drea Alciato in i .Pupillus. g. Decuriones. isdeverb. signifie. Aut iuxta Nicol. Perotti Sypon tini traditionem, dicuntur i Telone, quod est Instrumentum , unci sorma confectum, rostro 3 aduncato,qui lingua Hispanica, Cleonia i dicitur, ad similitudine fere rostri Ciconiarum facium, ita ut diei possint Telonarii, quasi vn Cinatore&, trahentes ad se reditus, de vestiga les. Uel dicuntur cu duplici litera. L. Tellonea,4 quia sit vectigal appellatum a TeIlure, i quod rerum, quae per terram vehu tur ea solutio fiat. Sed antequam alio diuertam,aptissima,atq; huic verbo consentanea verba referre minima grauabor Io. Cassiani collation .at. p. 28. qui τHc de quadragesima alloquitur:Εt fortasse si quit ipsa Decimatio recte, quasi ab usu Teloia nei.quadragesimaei nomen acceperit illi enim illa publica vocatur exactio, ex quo lata lucri portio Regis commodis deputatur, quantum, S a nobis a Rege omninm saeculorum pro usu vitae nostrae legitimnm quadragesimae vectigal exigitur.Haec Cassianus. Quae aute ista quadras gesima erat,& pro quibiist solutio fieri solita erat, loquuntur Arca dius 8c Honotius in I. Omnium C. Theodoside indulg. debitor. re statim
Isidorus aut Ethimolon lib. o.inquit:Tel - αγ nium est locus in portu Maris, i ubi mercium, nauium, fle nautarum emolumenta redduntur. Telos enim Graece, ut Beda dicit,Latine ve cti-3 gal dicitur: t&d Telone, dicuntur Telon ari , colligentes tributum nauium pro Rcge. Hinc Gl. inc si testes .f. Inuiti. in verbo.Publicam. . P q. I. exponitrPublicani, id est Telonearii,tquo. rum de numero fui Mattheus Apostolus, ut patet Mati c. p. Lucatc. s. & voluit Alvarus Pela- igius de Planctu eccles lib. a. e. s. de quo Teloneo meminit etia tex. in c. Si quis Romipetas. 2 q. 3. Uectigal etiam a principio vocaturo est. 0, populus1 Romanus habebat ex Pascuor. per illud Plinij. lib. i 8 cap. 3. Etiam nunc, insit, in tabulis censoriis pascua dicuntur omnia ex quibus, populus reditus habet,quia diu solum hoc vectigal suerat. Verissi nuli aut ucetigal illud est,qd pro rebus,' κ
106쪽
De Regis Catholici praestantia. Cap. XI. 17.
quae vehuntur publice exolvitur,& huius ve-' ctigalis exactores Publicanos vocamus: quibus Caius inquit: Eum,qui vectigal populi Rotii mani conductum habetis publicanum appella. mus. l.Eum, qui vectigal. s. de verb. significat. omnes etiam . qui a Fisco vectigal conduxeta rint, Publicani appellatur. in . SHic titulus. ff.
de Publiean.Dicitur enim me iudice Publicanus,quasi publicus Canis,qui non solii tranes seuntes t mordeat, sed venatione quadam in eosdem tam s inmanis fera, velut in lepores, grassetur,& saeuiat Hi enim Canina quadam famelica rabie accensi, transeuntium pecunia S, esuriendo deuorant, vel Publicanum pro redimendo pub ico inuigilantem; unde a publico dictus est Publicanus: publicum vero pro ι tvectigali aecipitur. Cie. ado Frat .Hic ita te versari, ut & publicanis satisfacias, praesertim publicis malό redemptis. ut & voluit Guliel. Bud. in l.Miles. I. Qui operas. E. ex quib. causimaior. Inde publicani dicuntur, qui publieois i fruuntur. Vulpian. indiὼa l. i. ff. de Publican. Sic dicitur vectigalia per Publicanos tueantur. Uictruvius. lib. 8. cap. 7. M agri vectigales appellantur, qui siue a Fisco, siue a Municipi- εο hus,non aute i priuatist condiicti sunt. ΑudrAlciat. lib. 3. Dispunct. cap. I . lacob.Spie geli. in lexi eo iuris. S. vectigal. Io. Maurit. in dicta .l. unica. col. 26. vers. Hs deniq; accedit. C. quo Ioc. Mulier.Oner. subir . lib. I i. Ioseph GoetaleΣ
variar.quaest. c. 28. nu. I 2. Hi exactores non mo-
, do Publicani sed manci pestvocabantur ut voluit Maurit ius in loco supra allegato. Et ex Ascon. Pedi. de Diuinat. in princi p. voluit Id.
Braecheus in dicta .l. Eum, qui vectigal. num . .
Sed verius est mancipes fuisse ipsorum Publi-23 canorumtPrincipes, ut ex eodem Asconio refert Frae. Silvius Ambian in Orat. Cic. pro Gn. Planco. Ac annotauit Budaeus in l. in naue s locat. Quod,&ide Cicero prius dixerat in Verr.3.3e concinit text. in I. Qiai fideiussor. istoc. sq. lebantq;. ut ex Higino cie luestibus. sicie Alciat. in dicto lib. 3. dispunct. cap. ao Marici es dici,qui per centum annos, vel qui nos condu
cebattterritoria , & ij demum lucri causa sub Ioeabant ali js, qui dicebantur publicani Populus autem Romanus sibi caueri fac icbat a mancipibus,& idcirco praestita ab illis fideiussione non tenebantur Publicani ipsi aliam Reipublicae praestare:& hoe dubium substulit, de clarum
facit Pomponius in dicta l. Qui fideius . r. su.
Pra allegata. Octauam redituum partem pro vectigali sol. xo uebant,& idcirco octauaria sunt lvocari Ac ab
ea nullus erat immunis. l. Ex praestatione. I. a Iegatis. l. uniuersi. C. de vectigal. &commissis. ee l. Si cum hermes . C. locat. Decima praeterea ab aratoribus exigebatur. vi inquit Alex. ab Alexandro dierum genialium. lib. . eap. IO Sic
Thraces a Philippo Macedone validis copijs aggressi, aliquot praeliis commissis. s per vi
ctor debellatos copulit, ut decimas Macedo nibus darent. ut testatur Diodor. Sicul. lib. Is cap. I 8. Erat,& Decuma,qua pendebant Siculi,
a I ex frugibus omnibus,quas t recolligebantide
qua Liuius. lib. Cic. in Vcr. Act. . dc e nostris Francisc. Hotoman. in s. per traditionem.in s. . Inst. de re r. diuis. Appian. Alexand. litat .qui dicit aliarum frugum fuisse. Quintam. Erat ec Via 2 cesima illorum, qui manumittebanturii cuius
memini e Liuius tib . . Vbi Gn. Manlio Consula inquit ab altero Consule . nihil memorabile
gestu, nisi quod legem , nouo exemplo ad Sutrium in castris tributim de Vicesima eorum, qui manumittebantur,tulit.Patres, qui ea lego haud parum vectigal inopi aerario ad dirum di set,authores fuerunt. unde de ea Cicero ad A ticum lib. a. Epistol. 35. Portoriis. inqui letaliae
sub latis, agro Campano diviso, quod vectigal super est domesticum praeter vicesimam p quae
mihi videtur una conciuncula, clamore Peci sequorum nostrorum esse peritura . Quod ad-
uertit etiam Uda trich. Zas. in Catalogo legum
antiquarum in lege Manilia. vers. Fuit, ct alia. Vicesima etiam haereditatum , extraneis haer
dibus ab Augusto tirrogata, cui ' meminit tex. in I. fi. C. de edict. Diui Adriani toll. de qua primum scripsisse Offilium iuriscos. refert Popon. in t a.S. ex his .ff. de origin .iur. de hac etia referens Pliniu iuniorem lib. I. Epistol. I . Ad C relia, scribit Iacob. Reuardus Ambiguitatum iuris lib. 3 cap. iσ. Et suis haeredibus remissam.& extraneis tantum impositam a Traiano scripsit. Plinius iunior in Panegyrico ad Traianu.& Alexander ab Alex. lib. .c.lo. Erat & Vice in Q sma quinta vectigal,quo tenebantur, qui mana 4 cipiat vendebat,cuius meminit Cornet Tacit. lib. Annal. 13. dum ait: Uectigal quoque quin-t Vlcesimae venalium mancipiorum,temtia
sum specie,magis si vi, quia cum venditor Pen dere iuberetur, in partem pretii emptoribu accrescebat. Hoc tamen vectigal post modum ad quinquagesimam deductum fuit aut hora Dione lib. Sed hanc quintam, & vigesimam sui Principatus initio a Nerone remiisam, scribit Tacitus in loco allegato. & Alex. ab Aleis
x adro.lib. q. cap. io. Et quadragesimae vectigia
13 erat solutioi statutat litibus,& iudici js conisceptis. ut est author Sueton .in Caligula. Sed Mquadragdsima, dc quinquagesima fuerunt Neis Pronis tempore abolitae,& sic alia,quae ex illiciatis auctionibus, nomina publicani inuenerandi ut refert Tacitus in dicto lib. i 3.& Budaeus da 'Αsse lib. . Fuit, & Centesima & ducentesima , as trerum venalium, quorum vectigalium meminerunt Tacit. lib. i. 8c a & Sueton in Caligula. c. 16 Rex noster Catholicus exigit in Hispania 27 vectigalia antiqua : ex nouis i vero, non niti, duas partes relicta tertia Ciuitatibus,& locis,
ut in legibus Λlphoasi partita. S.I. 7.tit. a. χα
107쪽
est eonformis dispositioni Iuris communis ini.fin. ubi AccurLC.de Uecti g. dc Commist. Maserin. Laudens. de Fisco.s.s6. Eorundem Uectigalium Iocatio, apud Romanos ipsis Publicanis fiebat a Censoribus,' th8 t dicit Liuius lib. 3ς.& 43. Nec tamen locati nem facere poterant, nisi publice populo inspias ciente. t Vnde Cicer. de lege Agrar. contra Rullum. ait; Censoribus Uectigalia Locare, nisi in conspectu Populi Romani, non licet, Deceso viris uendere, t vel in ultimis terris liccbit λEt hoc, ut sinistra, collusionum ac fraudis suspicio excluderetur. Quod de habetur in l. fin. C.
Iuribus hui' Regni Neapolitani, sibu S utimur. Publieani maiori ex parte ex Romanorum Ciuium ordine fuere,ex Equestri ordine: pr si batur et ex verissimo omnium Romanarum a liquitatum relatore Cicerone,qui in oration.
Pro Leg. Manilia inquit; Nam,& Publicani homines,in honestissimi, de ornatissimi. Et paulo post idem Cicero ibidem ait; Etenim si vectigalia neruos esse Reipublic semper duximus;
eum certὰ ordinem,qui exercet illa, firmamentum c terorum ordinum recte esse dicemus. Et apertius idem Cicero in Orat. pro C. Planco .
Adiunga ait si vis id quod tu etiam huic obesse putas,patrem publicanum, qui Ordo,quanto adiumento sit in honore, quis nescit Flos enim Equitum Romanorum, ornamentum Ch uitatis,Firmamentum t Reipublicae, Public morum ordine continetur. Et iterum in Orat. Pro C. Rabirio iquit: C. Curius Princeps Equestris ordinis, fortissimus,& maximus Publicanus. Unde Alexander ah Alexandro, omnium 33 Vrbe Neapoli unquam exierint, aliorum pace sit dictum antiquitatum diligenti Dsmus scrutator. Iib. 2. Geniat. Dierum. cap. 29.
Si quidem inquit, Principes Equestris ordianis, Olim Publicani fuere. flosque Equitum Romanorum, Publicanorum ordine continebatur. χua de re multa apud Carolum Sigonium de antiquo iure Ciuium Roman. lib. 2.cap. q.
Vectigal tu itaq; tu indictio, tum exactio ius est Principis, ad priuatos nequas pertiuens: 3 tri docet Federicus in dicto cap. r. Quae sint Regat. Illa namq: absque Imperatoris praece-Pto,neq; Praesidi,neque curatori, neque Curiae 3s constituere licet: t dieit Hermogenianus in I. Vectigalia in princip. st. de Publican. & vectigal. I. I.l. Non solent. C. Noua Vectigal. Im-Pon non poss. Angel. in consit .aso. Thema est tale .col. fin. ante ipsum Signorol. de Homo d. in consit. iop. latὸ Corn. in consit. I99. v l. l. Io. de Fermo in Tract de Gabel l. parte .lonu. I.
; nu. a. v l. 3. Petr. Anti boli in Tract. de Munerita' par. 2. 8 Restat. n. i. Quod sicuti in Imperat
36 re, ita procedit etiam in Regibus t Henr. B hic. in c. cum te . de Re Iudi c. Specul. in tit. de Caus. Poss&propriet. S Quia verum.& postea Martin. Laud. de Fisco. g. 8 Hoc ide pertinee ' ad quemlibet alium Principem, vel Rempublicam, habentem iura Regalia, ut de Serenissima 37 t Venetoiu Republica voluit Angel. in dicto tconLapo. De Republica Floretinorum scribit
Petr. de Anchar. in cons. 2. Abb. Pan Tin cons. 38 1 o. vol. a. De Serenissimo Ducet Sabaudiae v luit Barth. Soein. in cons. vol. 3. Iason in cons.' 227. vol. 2. octauian. Cacher. in decis. Pedem.
39 i s. Et de Dominis i Mala testis voluit Ra
phael. Comen in cons. I 6 a. per totum. De Se
Ao nensibus t idem Abb Panor. in consit. 2 o. vol I. Et sic de aliis Ciui rara bus Italiae, ac aliorum i locorum habentibus Iura i Regalia de quibus Martin. Laudens. de Fisco. S. 6. de promiscuELancelot. Conrad. in Templo Iudicum. lib. I. c. . S. A. in verbo Collectas. nu. . Quod procedit
etiam si quis iure imponendi Vectigal, tempore, cuius non extet hominum memoria in con41 trarium usus t fuerit,absque Principis, vel alterius scientia absque bona fide,& absque titulo. Si verum dicit Bald. in consit. 37o.& in eo si. qo g. v l. 3.& in consi. 34o. & in consit. 4 voLs. Salicet. in l. Vectigalia.CNoua Uectigal
Hoc in loco, minime loquar de Collectis, MTributis.alijsue nouis impositionibus. de quibus dicemus in locis congruis, sed sequem uxordinem contentum in dicto c. l. Quae sint Re- 'pal. omittet es etiam loqui de Solutionibus Ri : parum, Flaminum, ac Nauigationum , quia de his supra scripsimus dum Fluminum, Ripam,
& Portuum mentionem fecimus, nunc tantum
prosequemur. Vectigalia, iura passus, pedagij, sue passagii,ac de mercibus,& Rebus quae ter
Pedagii, sue Passagii Vectigal, cuius a transeuntibus per itinera fit solutio, ius Imperia- t 'le, Regum, aliorumque Principum smilia Iura habentium, Priuilegio, aut consuetudine est ἔ43 de quo in specie loquitur 1 Abb. Panor. in c.
In novamus,post Gl. nu. F. de cens b. Id ei Panori in c. super quibusda. de verbor. signific. Bal. in consi. 242. v l. a. Petr. de Anchar. in clem. Praeis 6 senti. nu. Io. de Cens. Dicitur autem t Pedagiua Pede .u, a transeuntibus pede fiat. Io. Andri in cap. Quamquam in No uel l. de Censib. in s. Rotan . Cauagno l. in Decret. Montis ferrat. s. S. 7. nil. 3. q. Vel dicitur a Peda,quae secundum
Festum Pompeium, dicitur humanu Vestigiu. Sunt, & Guid agia Vectigalia, pro itinere tuteque faciendo ' statuta, ut voluit idem Panorm . in odicto c. Super quibusdani vivo Hoc est vulgare
108쪽
De Regis Catholici praestantita Cap. XI. is
Italorum Passagia, Pontagii, di Barcagij Iura 46 Pri 'cipuappellauit quae exiguntur pro t passu, Ponte,& Barca: de quibus scripsit petr Bel- iuga in Specul. Principum. Rub. 3 S. S. Perqua.
Exaetio, itaque iam die a Pedagii,venit co- cesso Territorio, cit eidem Territorio sit cohe67 rens t Bald. in consit. 239. v l. 4. Et dum concederetur in Privilegijs, ut plerunq; fieri assolet. in Regno intest igitur cocessum ipsum ius exi. gendi Pedagium . Bart. in l. Aquilius Regulus. nu. a. in sin. E. de donat.& in l. Cotem. S. Qui maximos . nu. 1 ff. de publican.& Vectist. Didiaque
Vectigalis, passus, pedagij, seu Passagii solutio fit a forensibus transeuntibus per locum. 8 ti Bald. in d. c. i. nu. 7. Quae sint Reg.arg. l. Pen. . 6 Nauem C. locat. Et Plerianque fiunt solutiones illi in locis nemorosis,& ob Latronum su. spitionem, non tutis. Fiunt etiam ob transitum
Fluminum,& Stagnorum, in quibus facti exti-
. terunt PoteS,Naue S, vel Scaphae. ob aquarum, . di Fluminum eorundem pericula. Pons enim
s super Flumen laetus viae appellatione t continetur . Bald. in I. fi p. s. seruit. Rustic. praed. Vbi dicit; Statutum loquens de delictis in via publica, intelligi similiter si fiant in Pontet cum veniat appellatione viae publicae. Unde quemadmodum vis publicae Principum sunt, ut late deduximus supra dum de via loquuti
fuimus. cap. 7. similiter,dc pontes in Vils,ac publicis fluminibus existentes; ut voluit Barthol. Veron. de Seruit. urban. praed. cap. 7o. de Ponte. in fin Et id c O non licet priuato in Mia publiso ea,aut in flumine i publico pontem facere; l.
a.f. tractatum .ENe quid in loc. pubi.& in l. fin. Ede Flumin. Quae iura intelligerem procede xe in flumine N iuigabili,vel in flumine ex quo aliquod fit nauigabile. Sed quatenus ille ex hoc vellet uti iure exigendi; hoc enim facere nequiret,quia spectat ad Principem di vel si ex hoe viae publicae deformarentur vel aliquo pacto deprauarentur. Alias videmus, praesertim in Regno Neapolitano, multas Ciuitates, Oppida, pro communi utilitate Pontes in. fluminibus et dificare, in qua aedificatione publiea versatur utilitas,& tamen cum ipsi non exigat Iura passus, pedagij, vel Uectigalis, superiores Regij non reluctant. Quid enim ad Principem superiorem quod quis faciat Pontem suo sumptu ad Publicam utilitatem absque Reipublice, & transeuntium onere 2 Quin immo Curia Regia,& prisertim Regia Camera pro luribus Portu laniarum Per terram,omnibus Regni Ciuitatibus, & communitatibus mandat, quod unaqueq; in suo territorio, districtu, Publicas vias aptet,& nemora; Nec non Pontes reparet in locis,in quibus hactenus fuerunt. Uis x detur enim tunc t de iure permitti, licet de
iure non tenerentur. Florian. de S. Petro . in l. M. in princip. versi c. di nota. & vers. Puto tammen. ff. do Seruitutia - uania O pro aliquo Ponte exigitur P cda-Riuni, aut lus pals xij, u saeuetur ad v, uri e . Pontis reparationem, τι et dificationen Du illo destructo e Dicendum cli qui madinc dum ti-x Hilu S alia, ue vijs publia is lupra cap. 7. Postv
PO M. e S veniunt viarum appi , Iatione, ut pro λιAnci diximus. Ad illorum tuu , cn omne S, etiam
Ecclesiasticae personae contributionc ni tenvbuturinum sit pro communi omnium utilitate,ac salute. vulg. l. A u imitructiones. C. de Sacrol. sic clcs. dc remi iliue Berna ruin. Alianus in Collectan. I I i. di dicam latius infra capit. 63. Ve L8.
Haec autem procedunt in vijs Regijs, ac publicis, ut illas populi reparare teneantur. Cia ante tamen ad Principe, vel eius Curia Regia, eiusque Magistratibus. Sic olim Romani ex publico per Uiariam publicarum curatore S ZpLAre,atque aeuificare Pontes faciebant; ut est auxhor Liuius lib. i. dum ait: Censores vias stur nendas t silice in Urbe, Glarea extra Uibem, substruendas , Marginandasq; primi omnium locauerunt, Pontesq; multis in locis facie dos. Unuphrius Panuimus in Urbis Rom.commet. tit. de Mancipibus viarum. Hinc de Anco Martio idem Liuius lib. i. Id inquit non muro sp- νlum,sed etiam ob commoditatem itineris Po- te sublicio, tum primum in Tyberim facto, co-
3 3 iungi Vrbi placuit. Sed hic poli modum t re
scissus, Horatio Cocliti perpetuum farnae monumentum extitit, eo dein Liuio te ae .lib a. Sic
Traianus Princeps in litro, seu Danubao, lapi-s deum Pontem t fecit,opus sane mirabile, S: Rculis memora iacium,quem expressim descripsit Dio in Traiano. Nec dissimile fecit Philippus Rex Catholicus in hoc Regno, procurante id
primum Pera fanno Ribera Alcalanorum Da ce. Pro rege,ac Principe immortalis memoriae, cuius mentionem feci in Controuers. 25. subnum. 6. Centur. I. Fecit, & Pontem mirabilem
supra mare a Puteoli ad Baias C. Caligula. scrihu Sueton. in Caligul. cap. i 2. re post eum lu-lius Cesar Capacius in Historia Puteolanai ca. o. Triu millium,& sexcentoru passuum is erat. In alijs autem locis . in quibus alia Principe S,Barones, Domini,aut Ciuitates,alique personae pedagium, via aliud Uectistes exigere lar, si pons, vel scapha destruisti client, arbitror
eosdem eorum sumptibus reparare cogodos, ut incommoda patiantur in refcctione, ob c moda, quae exigunt per ipsam exactionem. Noenim alia ex cauta itinerantes pro transitu Pedagia, vel Vectigal soluunt, ac Domini istud
exigunt, nisi ut itinera,ac transitus securos, de pacatos a Latronibus reddant,& prouinciam, locumque prauis hominibus expurgatos te-
neant: Regalia ipsa i retinentes, quasi Rιgia
manu transeuntes tutos reddendo. l. 3 & l. lo-
gruit. Ede offic. praesid. Publicae enim utilitati congruit,ut incε dentes valeant,absque a liquo
109쪽
metu . de periculo erimn rari: semper enim ea loca, per quae vulgo iter fieri solet eandem se- curitarem habere t debent.l. l.g.Summa. F. de his qui deiecer. vel effud.l. si putator.ff. Ad leg. Aquit. Hinc adeo Dominus tenetur territoriuisum scrutari facere, ut pro scelere in eo pa- ,7 trato teneatum, quia tenetur t operari, ut secure incedant. dicit Flor. in I. In lege. S. Ru ties.in fin .ss Ad leg. Aquil .de in hoc est originale dictum Archidicon .in e Si quis Romi petas. q. q. 3. dicentis ; quod exigentes pedagia, ac vectigalia tenentur secura tacere itinera, & loca eom,aliis si succedat Robaria aut ipsi tene 3 buntur,aut debent male sectore exhibere. is
quitur BaId. in c. i. S Conventiculas. n. .de Pace Iur. firm. faciunt notata per Bartol. in l. Ne quid .nu. r. 2.ε.de Incend .Ruin. de Naufragi.Sequitur Iacob in . de S. Georg. in Inuestitur. Feu-dali in verbo Marchio in Italia. versi c. Quaeritur etiam. sub nu. q. ubi Marchiones, Comites,& Barones terrarum, tenentur tenere stratam
securam in omnibus locis, in quibus colligunt pedagium:& ideo si quis derobatur in illo territorio,pr sati Domini tenentur emendare dana.per dictum Archidiaconi in loco allegato,so i & eiusdem Bald. in c. l. col. a. in verbo Ma chio.Qui laudum dar. poss. Eo enim ipso quod Dominus facit dare Bullet tam transeuntibus, videtur illis dare fiduciam.& securitatem per fio totum ' suum territorium, ut ex odostredo in auct Habita. C. Ne fit.pro patre.& Bald. in d. e i. tuae sint Regal. Voluit idem lacobin. ubi supra in fin .sequitur Vda tricli. Zas in cons. ι .
Quae proximὰ diximus faciunt ad intellectum,non nullorum statutorum Italiae.alioruq; locorum disponentium quod Villae de communitates teneantur ad emendationem damno. rum,ac delictorum commissorum in eorum territoriis,ut in specie est in hoc Regno Neapolitano isispositum per Imperatorem Fridericus I in Const. superi incisionibus. de in Constit. si damna clandestina S per Carolum Regem primum in c. landestinis. in c. Statuimus.& Caro Ium secundum Regem. per c. item Statuimu Squod p nae.& c. costitutionem de quibus scri-hit latissime Paris de Puteo in Tract Syndicat. in verbo Robaria per totum. dc per ThOm.Gramat. in Decis Neapol. 7. per quam apparet Sacrum Consilium absoluisse a pinis dictarum Iesum Regni, Vniuersiratem S. Seuerint de Ciuitatem Theanensem. Hodie tamen eadem iura non obseruantur,ex quo Regia Curia sibi Custodiam Prouinciarum astum psit, tenendo in qualibet Prouincia Capita neu cum militibus, si i quem Barrisellum vocant: pro quorum Salario facta est indictio exactionis a Populis Regni, denariorum duorum pro quolibet foculari. ut dicit Ioan. Anton. Niger. in dicto Regni C. Clandestinis. sub num. t . ra.Priniustii illan 6 constituit Petrus Toletus Marchio Villaei frachae, Caroli C faris locul. anno I vetesta tur Carolus Tapia Eruditissimus Iurisconsulta in Rub. de Ct,nstit. Princi p. cap. . nume. 79. Ex quibus eum dicti Barriselli, de milites teneane onus dictarum prouinciarum, deberent etiam sarta,quae a Viarum graisatoribus sunt, atque damna Clandestina emendare . Verum ista
emedatio recessit ab Aula,& subditi persoluue impositioneni pro eoru salario : de quod plus est quotidie per singula prouincit loca hospitantur, de malefactorum numerus adeo creuiein hoc Regno, ut rumorem ad cunctas Christiani orbis partes peruenisse credam. Et cum aliquas Regni Prouincias de praesertim Apr iij,Regiae visitationis gratia in illus, peragra. rem,& coram Generalibus, ac particularibus visitatoribus aliisq; Regiis Magistratibus verba facerem,grauiter contendi ,has pestes nunquam i Regno propelli posse,nisi inter alia remedia ad dictarum Constitutionum , Capit uinru, ac iurium obseruatione, Barrisellis abolo litis,regrederemur. de latius istud conicitatus sum in Discursu in materia banni torv. quem Italo sermone conscriptum ad Don Henricia GuZman, Proregem Regni Neapolitani dignis sinu. de integerrimum uirexi . Quia Se si Pro reis ges aliique suprenis Regii Magistratus omnia remedia adhibeant, notamen tu ror illoru catasat. Causae multς ibide a me tradi ae sunt. de plures omissae, ne dicatur,me ponere os in celum.
Alii autem Domini, qui exigunt Vi ctigalia
a transeuntibus. causam assignare minime Valeo , quare Tutissima itinera nianu tenere non debeant ac proprijs illorum sumptibus. apsos rum t Pontium refectionem ac reparation miscere non teneantur: ut tenuit Barth. Cepoll. in dicto cap. c. de Ponte.q 3.
Vbiq; autem exigentes Pedagia, de Uectigazlia,ut supra diximus, vel id faciunt ut nemora 63 tuta reddantur ac itinera ipsa ab incursu t Latronum; vel in numinibus ut quis securus reddatur; tenentur reficere Pontes,de Scaphas ne aquarum immersione obruantur . Pontes vero
c6 dicuntur proprie dum sunt i tacti ex ligno. vevoluit Bartol. in I. supra iter.in princi p. nu. I. ff. de A qua plu. arc. Sed communiter etiam Ariscus Lapidei, vel ex fabrica supra flumina Α-67 quarum fabricati de Erecti Pontest appellantur. ut dicit idem Bartol. in dicta l. supra iter.
de quo Lucan. lib. q. iiiquit.
Saxeus ingemit quem pons amplectitur Arcu.
Tu quoque marmoreis superabere Pontibus olim
Nec illorum opinioni ego adhaereo qui poni εa ponendo dicunt appellari; sed potius a Potone dicitur. Ponto autem Naviculae species est, cs quae t in Navibus asportatur, quam nostroruItalorum vulgus, Battello, nominat; de ita in- telli-
110쪽
De Regis Catholici praestantia.' Cap. XI. si
telligitur illud Virgilii. lib. io. .gneidos.
Interea Aeneas Deios de puppibus altis
Et Iulius Caesar Belli Gallici liba .Pontones quod est genus nauium Galli earum) Lyssi relinquit . Et Apuleius h. si vado non poterunts Pontonibus transibunt. Et quemadmodum flu mina Pontonibus traiiciuntur, sie pontes ad illorum similitudinem pro transmeando flumine, deseruium. Cui concinit, quod dicit Paul. ini. in. s. de seruit. Yustic. praed. & annotauit Ant. Gouwam Variar. Lect. tu ais i ib. I. cap. num. t. & Iacob. Spiegel I. in Lexico in verbo. Pontones . Scapha i similiter sic vulgo Ital rum dieitur,ae etiam , Schissorde qua Sueton. in Caesare verba sacit dicens: Eruptione ho- .stium compulsus in scapham pluribus eodem praeeipitantibus, cum desiluisset in mare, nando per ducentos passus euasit ad proximam navem. Et idem Caesar lib. a Quod enm animaduertist Caesar, Scaphas toga rum nauium, item speculatoria nauigia, militibus compleri iussit. Cicer. lib a. de inuent. Rhetor.Postea aliquanto ipsos quoque tempestas vehemen tius iactare carpit,vsque adeo, ut Dominus nari uis, cum idem gubernator esset, in Scapha conis sugeret. Et Liuius lib. 3s. Inde aeceptus Sca-7o pha in arcem confugit. Ideo eam, nauis t imis strumentum appellauit Iabo Zemas: quamquam
Paulus mediocritate, non specie dieat a nauieti differre t in L fin. s. de sun d. instruct &inst. leg. Cui se subseripsit Alphenus, dum nauis paristem dixit non esse Scapham, sed per se pam a uami nauiculam. in i scapham .st. de euire Idcirco Scapham a naui separatim vendi cadam voluit Ulpianus in I. Marcellus. S. Armamenta. s. de rei vendi eat. In Poenis vero,naui cofisca-73 ta,nori confiscaturi Scapha. ut dicit Bald. in l. 3. num. s. in fin. C. de nautico 'nori de Scapha etiam Callistratus in I. Nauis. s. ad leg. Rhod. de iact. de quibus ample Benue nutus Stracin
Scaphat non est de nauis substantia, est tamen γε eius aptitudini,&vsui accommodata, tu' pla
gnificat. In trai jeien8is itaque fluminibus, lacubus,& stagnis I sunt alia vascula, ut Cymbae,rs quae t idem significare videntur, iuxta illudo uidii lib. I. Metamorph'
teriam. calcem c qmenta,atque arma conuexit.
R Caesar Commet. lib. I. Conquirit etiam Lyn- tres , has magno sonitu remorum incitatas. in 'aeandem partem mittit. Ex hoe dicto remibus Iyn tres operari voluit Caesar. sed in partibus nostris Lyn tres in lacubus,& stagnis conto exercetur, iuxta illud Virgilij lib. 6. Aeneidos.
De his omnibus, qui satiari velit, accedat ad exquisitissimos commentarios Lazari Barsi de Re Nauali. Ex his notorium fit,quod deliciente ponte, Nauicula, Scapha, Cymba, Lyntre, his q. similibus in locis, in quibus exigitur vectigal, is prouidere debet, cui vectigalis emo
lumenta quaerutur. in via autem Regia, ex iam
dictis ex populorum solutionibus prouidendum erit: ut dixi supra cap. 7. ubi latE . ,
Quid si vectigal, pedagium, aut quid simile
percipiebatur in ponte, vel Scapha alicuius fluminis, demum flumen mutauit alueum, an de 77 beaturipedagium, vel mutato loco, etia loco primi debeatur Barth. Uerones. de seruit.rust. e praed. c. 3 . de alueo.col. I. vers. Quid a sit si al
suit pedagium non deberi,quia ponte mutato, r78. talius censetur pons argum. l. 3. SItem Iulia nus ff. de eo quod cert. loc. εο l. fin. g. de seruit. rustic. Praedi ex quo pons dicitur a pono ponis,& si ea stabilitate. Sed ista ultima ratio mi ἀhi non satisfacit per ea, quae superius dixi, quod pons dicitur a Pontone ; id est nauicula '7y.t apta ad traij ciendum flumen , quo casu similiter.diceretur pons. Et si dicatur pontem dici a pono Ponis, vendicaret sibi locum in nouo ponte, ut omnibus est notum. Si autem diceremus dici a stabilitate, neq; hoc sibi locum
vendicaret, nisi in ponte, vel arcu marmoreo,& sic non solueremus quaestionem.Tanto plus,
quia si ponatur pontem dici a stabilitate esset
cotra Barioli opinionem in dicta. l. Supra iter. 8o Qui censuit pontem xere appellarit ligneum: Quod fuit etiam de mente Dyni, de Alberici de Rosate in l. Hoc iure. S. Si aquam. ff. de aquai quotid.& aeli ual. quitur Ias. in dicta l. Quois
minus . num. s. cum duobus seq. ff. de Fluminib. Anton. Capi c. in investitur. Dudai. g. Fe dcirum clausulae . in Nerbo Pontibus . vers. Et
. quando flumen. Sebastia. Medices de Casibus
fortuit. parte a. quaest. 8. num. io. Vnde mihi
videtur aliter dicendum fore r Quod, aut fuit coucessum ius exigendi vectigal, vel ped gium in tali ponte, .designando illum,&logi cum ;& tunc Pontet destructo pedagium non ' debetur, nisi in loco hoc veteri, pons nouus reaedificetur; secus si superius, vel inferius. ut in l. si locus. in princi p. & in fin. F. Quemadmod. seruit. amitt. Ita Bald. in l. Si plures. num. ιψ. C. de condit. insert. idcm dico si flumen pontem non destruxerit, sed alibi cur sum diuerterit, & demum ad primum locum