장음표시 사용
141쪽
ceu unicam inter omnes , caelo consentaneam, veritatis colore
ornatam iactet, sibique soli fidem
habere velit, caeteris omnibus eliminatis &c. Non abs re suerit cum maxime reipublicae astronomicae intersit, veras mercatas diuitias stias conteruare, . spurias
verb,de fallas eliminare penitius
examinare : Icilicet num tanta fide dicta Lansbergh Vrano metria digna, proindeque pro tali, qualem nobis conatur persuadere tenenda,amplectendaque an potius ceu futilis toto caelo & proprijs suis postulatis distentanea, explodenda sit. Itaque cum Lansbergius Elemento XII uae nanometriae, Solem terra maiorem determinet vicibus 434. Lunam vero Sole minorem, & econtra hunc illa maiorem, vicibus I9,7 Ο. videamus an vere, an salso potius.
Primo ipse diametrum Solis apogaei ponit 33 . 4 U. perigaei 3 1/.38 in me)ia distantia; /.11t . nobis hac in parte maxime,& fere accedens, determinantibus eiusdem Solis in media distantia diametrum δη/. AIN. proxim c. Iam 34 . 3 it/. diametro solari Lansbergianae in media diastantia, ex tabula sinuum respondent de partibus totius sinus Ioo . particulae Ioo. Ergo diameter Solis vera, de partibus radio magni orbis in Ico .diuisi, continebit IoO. IJ/. Distantiam vero mediam Lu-
nae a terra seu radium orbitet Lunae earundem particularu Lan bergius determinat 4 . in semidiametris vero terrae I 8. . quibus
ex proprijs eius postulatis, &fundametis positis ; posito Lunam in media distantia 18. , semidiametris terrae a tellure άistare tuti omnes quidem obseruationes vari si Auctorum probabilissime conuincunt dico facillimum so-re , proportionem non ibium terrae ad Solem, verum etiam distantiae Solis a terra veram in semidiametris terrae, & leucis horari sedeterminare, videlicet hoc mo
Partes oo. siue in minutis primis 24,ooo. media scilicet Lunae a terra distantia , dant 3, 1 Io. hoc est 38. '. semidiametros terrae, in minutis primis 3 quid
dabunt 39ia. minui in tabula sinuum diametro Solis 34 . IIV. minutorum constanti partium
Io . IJ . In minuta resolutarum.
Facit 88o.minuta: quae diuisae per6o. dant Iq. go . temidiametrorum terrestrium: tot igitur neceDsario continebit Lansbergio semidiametros terrae una diameter solaris: ergo Solis una semidiameter I. 2o f. semidiametros terrae continet, & consequenter erit Lansbergio talis proportio terrae ad Solem, quae est I. ad 7. ro . siue in minutis primis, ut 6o. adg o. Iam si cubetur uterque tem inus, scilicet terrae α. & Solis AU. erit Duili rod by Cooste
142쪽
tem hic in illo vicibus sqq. et
Lansbergius ergo falso Solem tellure maiorem facit vicibus 434. adeoque ex proprijs postillatis conuincitur illum Solem o.integris semidiametris terret iusto maiorem determinasse. Pro media vero Solis a terra distantia, in Lansbe ij sententia eruenda, sic agito. Media Lunae terra distantia continet Lansbergio 1y. semidiametros terrae proxime. Si ergo Aoo. particulae radjorbitae lunaris. dant. 19. dabunt Io, ocio, radius scilicet magni orbis, seu media Solis a terra distantia I 4 4. I. semidiametros terrae:& non I498. i. falio ergo etiam Lansbergius Solis a terra distantiam mediam iustoque et . semidiametris terrae maiorem determinauit; ut euidentissime ex demonstratis patet; prout & maximam & minimam eius remotionem;quarum quidem haec esse debet 1416.issa 1131.semidiametro-
Iam necessario ex hisce funda mentis,Lansbergio Sol sese debet habere ad Lunam, ut 4 o. ad I . ἰ. siue ut 26 co. ad 93o. Cubetur autem iam hic terminus, & Solis: erit huius cubus I 8, 399, 44, DO, o oo. illius verb 8o 3IZ OO. continetur verb hic cubus Lunae in cubo illo Solis, vicibus 2267 .ό. ergo toties Sol erit maior Lu-nὶ Pars I. Iam pro magnitudine terr*respectu Lunae ex Lansbersi j iam dictis & demonstratis postulatis
habenda ; erit illa ad Lunam ut 6 I. ad I 1. ἱ. siue Vt 36co. ad 93o. cubus huius est 8o 3 FZ, O . terrae vero φ66J,6oo,ocio. continet autem hic illum vicibus 18. ergo toties terra maior erit Lansbergio Luna,& non ut ille posuit vicibus 41. ἱ . Igitur Lunam vicibus. 33.
iusto terra maiorem taxauit Lans
bergius. An ergo nosti Philippe
ordinem coeli, eiusque veram rationem te possiisse in terra arbitraris
Lansbernum mokm Luna haud bene determinasse, ac proinde ignorare ordinem cali.
metriae Lansbergius ad mliam actiones pro gratia quasi sibi soli a Deo,circa Planetarum, stellarumque molium & magnitudinum veras determinationes concessa lectorem invitet: nolui ego huic inuitationi, alioquin in se iustae,deesse; dummodo causam huius gratiarum actionis veram esse compertum prius haberem. Verum ea profecto proprijs Lans- bergij postulatiscontraria,totique coelo aliena deprehensa; potius
143쪽
Idas esseriori, quod erroneam hanc Lansbergianam, caeloque minime
consentaneam Vra metriam n-que opera digitorum Dei tam nobilia, adeo falsam immissam censuram;mihi, tibi mi Lector,& denique mundo,& orbi detegere,indeque scientiam hanc nobilissimam, eiusmodi dissentaneis coelo ultro appictis notis, de censiaris perpurgare dignatus sit. Cum igitur aduerterem Tychonis haud spernendum asse clam, Christianum Longomontanum, omento I 2 lib. I. Vranom
tria a Las bergio duriuscule reprehendi; quasi nempe tellurem Luna vicibus II .... iusto maiorem determinasset : econtra suae soli
Vranometriae, velut infallibili,&indubitatae fidei, ita aquiescedum
velle , 'ut de eius Peritate cum ratione dubitare non liteat &c. ad trutinam
eiusmodi positiones LansbergianaS reuocare, necnon ad lydium lapidem penitioris examinis affricare necesse habui ; ratus ip mei Lambergij asserto ita instructus ) nil in disciplina hac astronomica recipiendum esse, quod firmissimis demonstrationibusnotabilitum,munitumque sit. It que reperi,& deprchendi, Longo-
montanum quod Limam lina vicibus 1 i. i. minorem determinauerit, haud aeque stringi, sed a Lansbergio perperam rem ridi, cum ex huius proprijs postularis,
Luna adhuc tellure multo maior euincatur esse,quam eam Longo
montanus taxauerit. Piimo igitue Lansbergius, Lunae ad tellurem nostram proportionem &terminum esse vult ut 16. ad . seu in minimis terminis , ut p. ad II. quamuis meo iudicio haud bene. Nam per auream regulam ; ut 1 ad 6o. ita rad 26, vel ita Φ ad I F.
tem hic in illo, non η . sed Jχ.sere vicibus; idem proueniet ex cubis de terminis A ad I 3,nam huius scilicet 3,3 I. continet illius, hoc est . vicibus a.dc ultra parum: Igitur Lansbemius nolens etiam &inuitus Logomontano accedit, &contatit; imo eius taxatam tu narem molem, respectu terrae adhuc multum sua excedit: quod iterum sic demonstrare liceat. Ex praecedentis membri dictis, demos ratisque, Lansbergio Luna ad terram necessarid erit ut 11. i. ad 6o. siue ut 93 o. ad 3,6ooo s&non ut ipse ponit ut IS ad 6o. Cubus igitur ex λ, hoc est 4, 1,
licet D ,3 17, o.vicibus I 8.conia tineat ; consequens est,terram toties Luna sua mole esse superiorem,proindeque multo maiorem Lansbergio, quam Longom-
Quomodo ergo cim Bono Deo, Lansbergius veras Planetarum moles determinasses loque Verissimam,& indubiam Vranom triam nobis deduxisse se iactare audet; Diuitiam by Coos e
144쪽
audet ;cis vicinissimi, & infimi
lunaris sideris molem, vicibus I s. aut ad minus septies iusto minus quam propria postulata demonstrant determinarit 3 Nosti ergo, Phi lippe, diraemc si, dum tam falsiam eius rationem ponas in terra minime certe;dum, quae vix ad hypotheticae veritatis, normam reduci queunt; tu ad absolutae & realis certitudinis trami. tem te perduxisse, tibi nobisque tam inaniter persuadere conaris: laudabilis quidem tuus conatus,at
in tollerabilis lapsiis. Crede mihi, me corrigo non mihi, sed Deo
ita Iob asserenti,quippe nos caelorum , dc operum digitorum suorum,caelorumque ordinem veri in ignorare,quam noscere. Non ergo veram te rationem caelom,astro
rumque postiisse in terra adeo glorieris, cuius ordinem tam certo te ignorare euinceris, quam enormi
ter te b c in parte lapsum esse demonstratur. Et si forsan inde tibi a nobis iniuriam fieri arbitreris, scito,illis tuis erroneis demonstratis in caelum tam stirpendum di gitorum Dei opus, immissis censuris,le coelum,orbem , nos, dc ipsum Deum multo maiori iniuria affecisse; qui falsa pro veris, scorium pro argento nobis vendis, sicque opera Dei ludis potiusquam attingis. Satis namque tuae de Solis, Lunaeque respectu telluris deteraunatae & erronee taxatae
molas arguunt quidnam fidei tua Vranometria circa reliquorum, dc distantissimorum siderum magnitudine a te definitas, .merem tu i cum viciniora tanto lapsu de errore determinaueris, quos haud in hae disciplina tollerandos equi dem reor, utpote quae elusimodi nauis foedata, paulatim magis ignorantiae, quam scientiae nomen turpiter mercaretur.
larum ordinem bene nouerit, earumque molium rationes vere coelo deduxerit ,ου recte
in terra seuerit λHA tenus demostratum ha.
lis moles dc magnitudinem haud, Quaqu3m rite determinasse,adeoque ex erronea sua coeli dc siderum in terra posita ratione, apertae ignorantiae ordinis coelorum corvi,
ctum censeri debere. Nunc qiuomodo fixorum 6c remotistimorum siderum moles respeetia eclipticae attingat dc determinet,pari ter videndum est. Et quidem notum est Lans-btigium stellas secundi ordinis,&magnitudinis, integro dc immenso circulo ecliptico,seu mmo Ο be telluris,vigesies maiores determinareiasseredo semidiametrum sphaerae terrae sese habere ad semidiametrum fixarum secundi h
145쪽
noris,ut Io,ooo. ad continetique in harum cubo, cubum eclipticae vicibus 2o. cum tamen
paulo ultra 1'. vicibus in illo c5prehendi deprehendatur,adeoque integro magno orbe terrae quasi stellam secundi honoris mai rem determinat, Quis ex proprijs eius positionibus esse con
Quippe cum accuratissimis, non tam nostris, quam alioriam peritorum Virorum Obseruationibus frequentissime iam a pluribus annis ex industria maxima
institutis, deprehensium, & quasi certum, indubitatumque habea mus quidquid alii in contrarium
sorsan, magis ex antiquorum erroneis positionibus, quam pro
prijs stud ijs opposituri unt)Solem
scilicet verno aequino stlo incumbentem , inque media distantia, praecise Ioo. suis diametris, siue a oo. semidiametris a tellure ab- stare ε, eiusque semidiametrum ad radium eclipticae proportionem
habere ut ioci. ad Io o. siue ut Io. ad ΙΟΟ. aut vi I. ad Io. hoc est
stupendum sane arcanum,hactenus quidem ignoratum, sed di gntim operum digitorum Dei ut radix quadrata ad suum quadratum , &c. Hinc erit cubus
ex termino Solis Ioo. videlicet I, oo,ooo: eclipticae vero ex termino Io, Vo. constabitur Ι,ΟΟo, OOO, Ο, o . Igitur totus magnus orbis terrae magnitudinem
Solis sua mole excedet vicibus
Ergo Lansbergius stellas stacundi honoris vigesies, toto ma gno orbe telluris,seu ecliptica maiores determinado cum ad summum vix decies non ies & semis eas excedere magnum orbem, ex proprijs cubili possit conuincio saltem ut minimum medio millione larium magnitudinum maiores iusto determinat &c. Et vero clim vigesies stella 1. magnitudinis secundum hunc auctorem, magnum orbem telluris excedat sua mole,& diameter eclipticae minimum 2oo. .lares se midiametros censeatur eontinere: ergo semidiameter eclipticae, bis& sem is s impia, Oo.sere comprehenderet lemidiametros Solis.
Igitur 'iiaelibet stella secundi honoris sese haberet ad Solem ve
ties stella quaelibet secundae molis maior toto ingenti disco lari, scilicet vicibus I 13, o, O . hoc est 111 millionibus;quod stupendum potius paradoXon, quam apodition, seu demonstrativum
censendum dico &c. At maius adhuc multb paradoxon & exorbitatio inuenitur in stellis primi honoris inam cum eas sese ad magnum orbem sphaerae terrae, Lansbergius contendat habere Vt m,7 12. ad 1498 θι siue bipostea correxit 3 ut ad M,ria se habent Diuitiam by Cooste
146쪽
habent io, ooo. siue Vt 4.i. ad I. adeoque vicibus 5 . . totam siphς- ram magni orbis excedere; sequitur necessario,quamlibet eiusmodi stellam ad Solem se habere ut
Soo. ad 1 .cubus igitur huius est l. illius autem Fir, o O,oo , toties
ergo Sole maior esset qu libet primae magnitudinis fixa,hoc est 1i r. ilionum vicibus &c. Deinde cum Sol sese ad eiusmodi primae magnitudinis stellas
habeat ut i. ad 4.& semidiameter magni Orbis terrae contineat Lansbergio i 98. semidiametros terrae; concludet ergo semidiameter cuiuilibet stellae fix primi honoris F99 . semidiametros
terrae, hoc est leucas horarias J,9M,OO Denique si numerus termini telluris i. de termini fixae primae molis cubentur, erit illius cubus I. huius vero et i , J J2,647,784- ties ergo stellae unius primi honoris moles, telluris magnitudinem secundum Lansbergium excessura esset, si vera foret ipsius Vran metria. Quis aute huic ineffabili excessui fidem habeat; clari Lans- bergi, demonstratum habeamus, quid fidei tua, circa propinquiora& nobis notiora sidera Sc astra, tacoelo aliena Vranometria mercatur Vtpote, quae te& hoc loco maxime suspectum reddit, toto quippe te coelo a coelo aberrasse: teque & hic intollerabiliter lapsum, primus tua in Uranometria immanissimus, etsi postea correctus, lapsius, quo quamlibet stellam primi honoris tota sphaera
tertiae maiorem vicibus 2o,o Τῖ.determinabas, conuincere Videtur.
Heus quo igitur te propria opinio effert Sane, si tuae circa fixarum moles ingentia tellure distantiaremotarum Vrano metriae fidem &authoritatem conciliare voluilles; certe Lunae, Solisque prius propinquiorum nobis siderum ,respe. Etu telluris exactiori calculo,proportiones & moles determinare debuisses: Quod clari nullatenus pr. aestiteris, verum potius intollerando lapsu eas definieris; male te habere nullatenus debet aut potest si malae fidei tuae Vranometriae, minus etiam a nobis, dc astronomis deinceps fidei habeatur Aliam nobis Deo dante urano- metriam, a tua longe diuersam; mirabilique proporti Gnumero& mensura; Dei tanti Opificis di gnitati, dc sapientiae, ut speraimus,
gis probabilem suo loco insinuarς potius,quam tecum pro fidei quasi dogmate vendere aut ventilare, animus est. Vbi proportione etsi magna,tolleranda tamen,& valdς probabili,siderum moles resipectu telluris deseribentur,& Planet rum molium, eorumque, dc qyebium, & excentricitat rim, c distantiarum a tellure,& se inuicem
miraculosa quasi proportio depingetur.Interea has bona fide,rς- ista di simplici intentione,tum i
147쪽
Vranometriam immissas qualescumque censuras velut aequus rerum aestimator, aequo animo feras,etiam atque etiam precor.
C A P V T III. pro Babilitate, immobilitate terra, infauorem A riRotelis, oe Ptolemai,com
f ' Sac. Congregationis Decretum commendatur.
propriu sit, unicuique quodsiiu est tribuere;& distributione
aequitatis neminem respicere in Onmodo congruum, verino & decens erit; ut praemisiis iam omnibus necessarijs rationibus & refutationibus circa variaru hypothesium insufficientias, modo etiam argumenta quaedam quae econtra terrae stabilitatem arguere & firmare possunt, afferamus ε, ut hanc opinionem omnibus quasi communem , sensui nostro indubitatam;cunctis sere acceptam,& gratam;experientijs probatam,quinimo Sac. Congregationis Decreto roboratam, non solum non oppugnare, squod nunqtum mihi obsecro affingas sed maxime so-uere,eique quantum par est,& pro mea exiguitate possum, deferre potius videar; prout Superorum aestimabilissimum testimonium, plurimaeque stabilitatis terrae gratia speculationes suscepis, necnon Tychonis systema a nobis fidelis
qualis cu Copernicano facilitatis iam, tibi abunde testari possunt quantum solicitus fuerim ; hypotheses Ptolemaei circa terrae stabilitatem stabiliendi, roborandi, re
facilitandi : prout maxime circa motum & hypotheses Lunae inter alia etiam facile conscere poteris, cum euidentissimis demonstrationibus argumentum Lansber-gij quod ipse alias vocat apodi et i cum scientificum, ac demonstrativumὶ ita a nobis fuerit labosa statum,ut Lunae mixtus motus
aeque bene terra immobili, quam mobili demonstrari posse lib.3.supra demostratum habeaturaciem
de omnibus Planetarum motibus euincatur,sedula diligentia elaboratum est in Tychonis resormato& omnibus epicyclis expurgato
systemate; interea haud nefas sit, pro facilitate maiori,dc Copernici hypothesibus promiscue libereque etiam uti,prout unicuique videbitur;non enim officium Astronimi est, tales hypotheses veras exhibere in terris, quales reuera obseruantur viae, modi, ambitus, circuli,motusque a Planetis in caelis : clim hoc mathematica iubtilitate praestare & efficere, sit quasi impossibile, si Sac. Scripturae fidem habeamus Prouerb. et F. asserenti: Disitirso by Cooste
148쪽
renti ta sursum, esse inscrutabile
dcc. &Iobc.χy. Nunquid nosti ordinem cali, pones rationem eiiιε in terra 3 Sed sussicit verisimiles hypotheses, taleique condere, & exhibere,quibus mediantibus, omnes apparentiae & phaenomena circa motus Planetarum, omni meliori
modo saluari , & demonstrari queant. Si enim habere desideres
rumque rationem ; an tibi exhibeatur aut per regulam multiplicationis,progrelsionis, aut detridictam, ieu per aliam speciem arithmeticam &c. dummodo tibi exhibeatur 3 perinde est. Sic qui
vellet tibi donare, aut perso itere I OD. aureos,an non perinde tibi foret seu in auro,seu in argeto, scii in altei ius monetae specie, valida saltem, tibi dicti iocio. aurei .luerentur'Et vere stultum diceres, qui oblatos gratis illos Io oo. aureos in argento,nollet tamen nisi in auro recipere, cum non debeatur attendi species auri, vel argenti ; sed potius valor in argento oblatus aequi ualens & idem tibi praestans,quod aurum &c. Sic, qui tibi monstrare, & depingere vellet ea quae sent gerunturque apud Indos, an non tam colentus foret oculus tuus, si hoc sculperet in cupero, vel calamo in charta depingeret, quam quod ad viuum eadem prorsus proportiOne,ijsdemque viuis coloribus, tibi hoc penicistio & aureis coloribus praestiturus esset cum hoc secun
dum quasi sit impossibile, pri
mum vero sufficiat s Ad propositum igitur nostrum ut veniamus, idem prorsus esse videtur, dummodo motus Planetarum nobis exacte exhibeantur , eorumbue Phaenomena nobis certo de intallibiliter demonstrentur, seu hoc fiat per hypothesim Copernici,
seu Tychonis:quaeritur enim motus Planetarum ceu finis propositus -, dc non hypothesium modus; neque etiam absoluta, sed se lummodo hypothetica hic spectatur veritas dcc.
Proponuntur 3. Argumenta communia ab experientia δε- sumpta, contra motum terra diurnum
habetur contra terrae mO- tum maxime diurnum,quod corpora , dc proiectilia grauia e sublimi loco decidentia, perpetuo per
lineam rectam perpendiculariter in superficiem terrae reuertantur, deseranturque: quod irrefragabile censetur argumentu pro stabilitate terrae.Nam sit v.g. aliquis demittens lapidem ex altissimae turris sium mitate; euidens est,si tellus rob occasu in ortum gyraretur, interea temporis, dum lapis terram attingeret,iellurem multis cubitis orientem versus promotum, lapi-
149쪽
ridens non amplius ad n bardat D terrae infi- , interuallo,veri US Or- urus esset, quantumi versius ortum fuisset id elicet in punctum rei tamen experientiat, ergo terra non mo-o experientiam a memmo studio obserua- sumptam a pendulopitium , quandoque quadrante ad stupo- altissimo aere haerenialie immoti,& resperuin per eundem situm &orsum tenere & respitur uod proculdubio isset, si terra interea; multis enim milliarier versus occidentemn aere pendulus relinet:vti in figura i .lami -
que aliquis accipiteri aere G. punctum ter-:ndiculariter, a primo volatus instanti respi-indiim rectam lineam it uno quadrante horari terra A. B. C. E.D. ab
b qu drante respiciet errae D. sed versus occi- videbitur in punctolque punctum terrae Ellineam F. K. E. Suppo
150쪽
natur autem accipitrem semel directe in India pendulum haesisse per horam aut plus in aere M.& in terra rei pexisse punctu Indiae L. tunc si terra moueretur ab I. in B. accipiter non amplius super punctum L. Indiae , sed supta pun-etiim D. alterius loci & regionis pendulus deprehenderetur in ae
ris puncto G: quod si hoc a ha
beatque nidum in India L. quomodo illum denuo reperturus est,
tot in illiaribus retro, versus occidentem relictas cum ergo accipiter semper eundem terrae punctum, & nidum suum optime reperiat signum est euidenti sis imum terram interea, dum ita pendulus haereret, non iuisse nec hilo promotam,alioquin aliam in terram reuersius stationem reperturus esset, quod tamen falsum esse experientia quotidiana evinctimon e go terra mouetur. Sed potius Co- pernicanis cerebrum gyrari videtur,talia sibi imaginando, & somniando. Hoc sonisiimum argumentum , alio adhuc comprobatur, quasi simili experimento, ut serunt , probatissimo : Compertum nempe habetur ab experientia; duos globos V .g. ex uno loco, sub eademque poli eleuatione emissos unum a D. versus occidentem C. & alterum ab eodem D. in ortum B. idem prorsus spatium abombarda, seu tormento bellico
maiori, eandemque omnino distantiam emetiri in terrainum ta- pars Lmen, n terra moueretur ob oecasia in ortum, globus emissus versus occasum multo maius spatium in terra a loco bombardae confieere deberet , quam Versus ortum eiaculatus : tantum videlicet, quantum esset aggregatum duorum motuum, unius a globo consecti versus occasum,& alterius a bombarda , terrae gyratione in orientem promota & delata: sed hoe
experientiae repugnat; ergo etiam motus terrae rationi & veritati. Idem quoque confirmatur ab alia experientia,abombarda nempe exonerata versus septentrionem, dc meridiem : Si enim terra moueretur, impossibile esset v. g. globum ex loco aliquo terrae versus meridiem, aut septentrionem, in scopum aliquem certum dire aetiim ob oculo; scopum illum attingere posse, quin globus dictus
semper versus occasum,multum a scopo declinare, & aberrare deberet cui tamen rei experientiam refragari,quis non millies & vidit &probauit
Optimum certὸ terrae hic mo tus,tutamen,& certissimum semper effugium foret omnibus aui-bus,ceruis,leporibus, ursis&aliis feris,a iaculatoribus, & globis toties infestatis,nulla enim unquam
nec ferarum,nec avicularum attingi globo posset; terra nempe semis per motu suo interea temporis dum globus E bombarda emitti tur locum bombardae, &eiaculantis radium, in seram directum, N x ali-