장음표시 사용
161쪽
Et similiter probabile videtur: circuli, una consciunt & una maia si aer simul cum terra agitetur, ius,altera minus spatium perficiat uti necessario admitti debet a necesse est, prout magis aut minsis pernico) quod tunc lapis a co- a centro distant; ita etiam lapides cauo Lunae deorsum usque ad ex ijsdem circumferentijs, altio- centrum delapsus, etiam nectar- ribuS,amplioribus,inserioribus,ac dius nec citius quam spatio 6. ho- minoribus simul demit si, spatio si rarum descensurus esset, non ob- horarum a sua quacumque lupers ante quod aequali tempore de- ficie ad centrum pertingerent; &cupio,immo millecuplo plus a- tame unus plus altero spatij ementis cadendo emel uriis est ci, quam surus esset, suo motu non recto, lapis alter, verbi gratia ex medio sed circulari: quod quidem stu- terrae semidiametro N. simul cum pendum videretur & mirancum eodem demissus: cuius ratio est, arcanum naturae, si vera esse thy- quia lapis non ex loco quietis, sed pothesis C pernicana &c. Haec motus iam concepti descensurus tamen omnia de circulis aequino& praecise illius imperficiei mo- etiali subiectis intelligenda sunt
tum imitaturus, concepturus & &c. conceptum scrvaturus esset,aqua, Neque hoc absurdum tibi vi- ceu principio sui motus suisset de- deatur: cocedis enim,& experien- lapsus. tia docet, circulos inaequaliter a Ctim ergo aer millecuplb ma- centro seu axe remotos,verbi gra-gis a centro A. distet, quam pun- tia aequinoctialem maximum,&Oxim N. medium semidiametri arcticum minimum,tropicos me- terrae r & circumserentia quae ma- dios in terra, uno & eodem tamen gis a centro distat semper citius tempore hoc est spatio et . hora- rotetur gyreturque quam prope rum) cir uolui, aequalique tem-
centru vicinior; lapis etiam sem- pore inaequalia spatia peragere per i Ilum motum induat, illius &c. Cur non ergo imaginari tibi nempe periphaeriae terrae, aut aeris quoque potes, motu lapidis mix- unde deorsum moueri coepit: ne- tum ex recto, & circulari terraecessario sequitur, lapidem a cir- supposito, a circulis dccircumfe-cumferentia aliqua superiori de- renths inaequaliter a centro A. dimissum ,respectu inferioris multo stantibus, etiam inaequalia spatia etiam velocius serri: quemadmo- aequali tempore posse describeres dum autem omnes circumferen- clim induat & imbibat quasi intiae globi terrestris, dc aeris, simul instanti sui descensus motum cir- raptae,simul & eodem etiam tem- cularem suae circumferentiae, &pore sipatio scilicet 6. horarum) loci a quo moueri deorsum coe- unum quadrantem,seuso gradus pit &c. impossibile namque videtur, Di0ilred by Corali
162쪽
TERRAE STABILITATE Cap . III. m
detur, lapidem in descensu simul culum deseripturus esset a supersi-
intereacum terra circumgyratum cie usque ad centrum 3 dissicilis& raptum, motum circularem eL plane obiectio, subtilis quaestio fugere, aut recta linee serri deor- haec est: cui ego puto sic posse reΩsum posse, sed necessario cogetur ponderi: Lapidem nempe illum,
motum circularem terrae immi- quo magis ab aequino fhiali remotari & sequi. t autem videas non tus,& ad polos vicinius fuerit ad- ablbrdum , immo probabilissi- motus, semper quidem miniis &mum,& in sententia Copernici minus incurriatiim arcum descri- quasi necessarium este, scilicet la- pturum suo casu;magis a perfectipidem perpetuo spatio 6. hora- circuli figura deficientem conti-rum,ad centrilin, ex quocumque nub,&paulatim, sese ad lineam terrae loco demissum pertingere rectam magis disponentem,adeo-
posse, rem tibi ita demonstrare que quod mirabile,& valde qui- conor. dem probabile, immo in hypo Vnumqt odque punctum si thesi quae terrae mobilitatem tri-
terra moueatur ex suppositione buit necessarissimum) lumin&Copernici) stib aequinoctialiter- ex duobus polis mundi motus re-
restricostitutum, una die naturali Aus deorsum contingeret in toto conficit germanicas leucas 1 oo. mudo, sicque omnium proieci Singulis horis Q - --- rum corpora grauia per rectissi- Scrupulo uno primo - - - ι mam lineam deorsum descende-
Scrupulo secundo - o. rent; sed qud magis ab aequino-Hine si secundum Orontium, etiali hic descensius fieret versus pro uno milliari seu leuca. com- polos, eo minus semper spatium putentur 4166. passus, tunc uno a lapide eodem tempore deorsiam lcrupulo secundo, Ruod est quasi cadendo consceretur, donec tan- paulo plus quam unum momen- dem in polis 86o. leucas lum-tum aliquis lapis ab quinoctia- modb peracturus esset ι hoc estii ad centrum terrae demisius, c5- tantum quantum semidiameterficeret tantum Io . passus circi- continet a superficie terrae usque ter communes : quae velocitas iu- ad centrum; sed extra polos easta videtur respeetia lapidis deor- semper proportione in quantitate iam tendentis. Sed petes: quid er- motus lapidis deorsum cadendo go continget lapidi prope polos augeretur, quantum nempe linea mundi deorsiam ad centrum ten- a cadente lapide descripta, sese indenti s parine celeritate descensu- curuatura esset paulatim ; semper rus esset, cum eo qui ex aequino- autem magis ac magis sese esset chialis circumferentia dimittere- incum tura ad circuli persecti fi-tur 3 anne similiter etiam semicir- guram quo magis remote a polis
163쪽
versus aequinoctialem dicta lapi- occasu in ortum) hinc clim circu dis demissio institueretur. Et puto lus ille 89. in se non plus quam reuera illam lineam , quoad di- 94. leucas contineat, si has per A. mensionem, si velimus pergra- diuidas, pre uno quadrante, seudus, seu milliaria eam dimetiri, 9 o. gradibus, non plus quam 23. componi praecise ex recta, & ali- leucas enumerabis: quas si semi- qua particula quartae semper par- diametro 86o. leucis in ad scias,tis circularis circumserentiae, ex pro parallelo 89. leucas 893. .co- qua lapis dimittitur, pro cuius flabis tantum videlicet,quantum proportionis accessit, & adiectio- spatij vel arcum, plus lapis ab hocne,recta semper magis incuruabia parallelo demissus, confecturus tur versus aequinoctialem &c. per esset,quam in polo per lineam re- exemplum. Etam descenturus consecisset: ita paradoxa. ι Lapis sub polis per lineam re- ut una hora 36.circiter leucas,uno elisisimam descendens , praecise minuto primo,vix dimidiam leutantum spatij emetietu quantum cam emensuriis esset: cum tamen continet semidiameter terrae: hoc ex aequinoctiali de militis singulis est 86o. leucas germanicas sed a horis plus quam 1χJ. dc Vno scrU-
. parallelo ab aequinoctiali 89 cu pulo quali leucas lapis des- ille parallelus seu circulus iam sit cendendo ometiatur : quod si
Uno gradu extra polos) necesse erit motus terrae sit verus) etiam verinillum permotum terrς, spatio 24. simum erit&c. adeoque mira&horarum gyrari, & consequenter paradoxa in grauibus deorsum lapis ex illo descendes, nullo mo- tendentibus, respectu circularis do amplius perrectam lineam,sed motus terrae,&descensus,mixti,in Ier incuruatam&arcualem deor- rerum natura hactenus nunquamum tendet, tanta nempe propor- nec mniata, nec credita cogeretione motus lineam augendo, ret,si terra moueretur; totaq, phi-
quantus est quadrans unus illius tos phia quasi emendanda foret: paralleli 89. taliter , quod cum quς etia proculdubio in superficie
singulis 6.horis in unoquoque pa- terrae euenire necesse esset. Globusrallelo seu circulo unus quadrans, namque bombardae sub aequino- seu 9o. gradus semper a terra ab- etiali iurium eiaculatus, in des.soluantur ab occasia in ortum; in- censu maIorem,& magis incuruaterea etiam lapis a summitate pa- tum arcum immo quasi perseetiralleli 8y. deorsum ad centrum circuli portionem esset descri- tendens, pariter centrum praecise plurus, quam alter iub tropico pertingere debeat dum nempe Cancri: minorem vero adhuc subso.gradus dicti 89. paralleli a ter- circulo arctico, & antaretico pro-ra,spatio 6. horarum gyrentur ab pe polos, sed non omnino remm
164쪽
TERRAE STABILITATE Cap. III. II 3
lineam: at in polis rectissimam esset descripturus: adeo quod globi & cunm grauia ex quacumque parte mundi ludiim eiecta; uib quocumque parallelo viderentur, semper eandem supradietam proportionem descensus line ,temporis, & motus obseruare debere &c.
Ex motu ergo terrae Copernicano,haec mirabilia exotiaca & incomprehensibilia seque rentur, circa grauia proiecta sursum & deorsum tendentia. Motum lapidis ad centrum,exi. aequinoctiali, & ex quocumque parallelo demit si,sore circularem, arcuatem,seu sipiralena. Eundem solummodo, sin,&1. ex polis mundi fore remam, alias nulli bi. Fore undique symmetricum, ,. dc commensurabilem, atque proportionatum suae ex qua sit circumserentiae,ceu loco & principio motus,quod quidem mirumesset. Compositum ex motu recto &circulari,necessario fore. Aequali tempore plures lapi- ,. des Versus centrum delatos, inaequalia spatia emetiri & percurre
re praecise ad centrum pertingere Pars I.
debere s hoc est sipatio 6. horarum Hoc autem declaratur duobus leu diuertis punctis in rota quadrigς Wyab axi circumuersonis &gyrationis magis & minus distantibus,nam clauuscircumserentiae infixus, tam cito reuoluitur, quam punctum prope axem constitutum , dc tamen decuplo plus spatij percurrit eodem conis uersionis tempore, quam dictum punctum &c.
Haud in sententia Copernici c. negari posse, scilicet motum in
terra semper minorem ac minorem in minoribus ac minoribus parallelis,versus polos elim paulatim minuere calorem debere, multumque detrahere generationi;augere frigus, & reddere terras
inhabitabiles: foreque forsan tarditatem motus telluris in illis septentrionalibus & polaribus partibus eiusmodi frigidissimorum in ibi accidentium , cum Solis eloniagatione, haud leuem concausam,
cum videamus omnia in mundo motu seri , cessante verb
Denique, posse ex supradictis ,
sendamentis & speculationibus, certas aliquas & mirabiles experientias in partibus septentrionalibus,& polis vicinioribus; atque meridionalibus aequinoctiali pro
ta toribus , institui : quibus
certissima cognitio & argu- P menta Di9iliaco by Cooste
165쪽
menta, mundusne moueatur an bustandem aliquid de motu, aut quiescat,venentur.
Si enim e duabus bombardis inaequalis longitudinis, globi duo aequalis etiam ponderis una quidem & breuiori lub parallelo ro.
6o. J .constituta, altera vero prope aequinoctialem sub parallelo
Io. aut ro. locata) sursum emissi, aequali ambo tempore denuo in terram remearent, hoc est verbi gratia spatio tot & tot minutorum, seu tot & tot oscillationiblis peractis a duobus aequalis materiae , & ponderis globulis in filo unius palmi suspensis, dc libere a
puncto eiaculationis, currentibus& oscillantibusὶ si inquam globus
in partibus septentrionalibus ex breuiori bombarda duorum cubitorum verbi gratia emissus,&alter, sub aequinoctiali, ex tubo 3.
cubitorum eiaculatus: uterque ae
quali tamen tempore V.g. spatio χo. vibrationum a dictis globulis pendulis emensarum in in terram reciderent, quasi certum quid inde de mobilitate aut stabilitate terrae concludere possemus: Nam si mi noris bombardae globus, citius esset reiiersurus in septentrionalibus quam alterius prope aequinoctialem; 'nicus cum suo mo
tu terrae certo videretur conui
ctus,de aperia falsitate teres stabili imposita; & ideo condemnandus. En Lector ad mille speculationes elusinodi experientias circa motum, hoc vel alio modo instia stabilitate terrae experien tia magistra concludi posset &c. Caetera tuo captui, genio, & ingenio relinquo et intellectum rei dictae, de circinum figurae applica,& omnia dicta in se verissima deprehendes; quae tibi omnia tamen pro solemni paradoxo vendo &c. donec te ipsum ratio, imperatrix intellectus potentii sima, ad credendum& assentiendum coegerit. Vt autem proportionem verisimilem motus deorsum in sententia perniciὶ sub unoquoque parallelo possis inuenire, i uentem tabulam tibi apponere volui, qua continentur longitudines parallelorum in milliaribus germanicis, quorum aequator seu aequinoctialis continet mill . ΑοO.Nam
cum quilibet circulus seu parali lus , siue sit maximus, seu minimus, semper diuisus intelligatur ab Astronomis in 36o. gradus; quorum quilibet continet leucasis. Si per i . diuidas 36o. prouenient tibi leucae 34oo. quas quilibet locus sub aequinoctiali constitutus uti sunt insulae S. Thomae, Molutae & alij loci) spatio a .horarum cum terra, ab occasti in ortum, in sententia pernici percurreret , si terra nempe mouer tur , adeoque singulis horis eiusmodi locus sub aequatore 22ν. dc singulis minutis 3. i. leucas emen
Verumtamen clim paralleli ab tuendas,campum tibi aperui,qui- aequinoctiali versus polos ascendentes,
166쪽
TERRAE STABILITATE AEap. III. iis
detes, tantum semper magis con- latitudo seu distantia de poli Hetrahantur , minoresque in sua cir- uatio tibi nota est, in milliaribus, cumserentia fiant, quantlim ma- spatio 2Φhorarum cum terra pergis,& minus ab aequinoctiali, sur- curreret, si ea moueretur : tunc sum utrimque in polos elongan- quaeras altitudinem poli illius tuitur uti ex globis terrestribus arte- loci, & e regione apparebunt tibi factis apparet hinc necessario se- milliaria germanica quaesta. quitur, eos semper etiam minores Verbi causa. Si cupias scire, & minores gradus cotinere, adeo- quoit leucas Ciuitas seu Vrbs Ro que etiam illorum gradus semper mana, cuius latitudo est 42. gr. etiam minorem quantitatem leu- spatio 24. horarum percurreret, sicarum ex illis 1J. leucis uniuS gra- terra moueretur ab occasu in ordus sub aequinoctiali comprehen- tum, tunc quaere in tabula gradere, ea proportione , qua magis dum latitudinis 4r.gr.&e regione vel minus ab aeqtiatore versius bo- reperies milliaria 4oi tantum ream, Vel austrum ad polos rece- nempe qitantum Roma singulis dunt. 24. horis percurreret in sententia Hinc consequens esset locos,& Copernicana: quas si multiplices ciuitates, in dictis parallelis extra per A. prouenient tibi milliaria aequinoctialem sitas, tanta pro- Italica 16o 12. Si vero supra dictas portione etiam numerum leuca- 4oi, leucas per 24. diuiseris, prorum minorem cursu suo cum illis dibunt leucae 16 . quas Roma
parallelis conficere, & abibluere singulis horis percurreret has si de debere spatio unius, vel 2 hora- nuo diuidas per Α. habebis milli rum ; quanta ab aequinoctiali ria 4 . ci citer pro singulis horae utrimque remotς iunt. quadrantibus i quod si denique Quantum autem unusquisque leucas horarias, id est i6a. perso. parallelus ab aequatore recedens diuidas, habebis pro singulis mi- de gradu in gradum, in milliari. nutis unius lidrae a. r. Iam si probus seu leucis decrescat; & quanta unaquaque leuca computaueris cuiusque sit longitudo seu integra semper 4166. passus,&per eos Sccircumferentia, in milliaribus horarias,&quadrantum,&deni- German Ieu leucis,ex tabella ad- que minutorum laucas multiplli ista summo studio elaborata caueris, omnia milliaria. pro h patet. i ris, minutis & quadrantibus ta, Si enim scire cupias, quantum passus conuertes. ii . . . spatii unusquisque locus i cuius i , HLs
167쪽
116 CONTROVERSIARUM p Rollabula longitudinis parallelorum in leucis German. quo
rum aquinoctialis 2' maximus rimulus continet leuc. S OΟ. Prima columna continet gradus altitud. poli cuiusque loci & paralleli. Secunda columna e regione prima, dat longitudinem parallelorum in milliar. m.
Proponuntur argumenta quadam proflamitate terra,
utra eius motum in rei μὰ - . . S. Vperioribus membris conistra; motum terrae diurnum actum est , in fauoretristabilitatis telluris: hoc tandem, ut nil a n bis desideretur, contra motum annuum terrae quam ei Coperni cus in ecliptica tribuit, procedendum erit. Quod igitur terra non possit moueri in ecliptica , hoc modo probatur. - Si terra moueretur in ecliptica, tunc stellae firmamenti nobis in ea existentibus, quandoque mul- id maiores, quandoque minores apparerent diuerso anni temporeiatqui hoc nunquam fieri h ctenus compertum est;ergo. Maior vel inde probatur: cum enim diametri eclipticae tota dimensio ultra hoooooo. milliaria germa. secundum Copernicum contineat, necessiario sequitur terram in una eclipticae parte quandoque stellis fixis sore magis victi
168쪽
TERRAE STABILITATE Cap. III. II
nam, hoc est,hoooooo. leueis, econtra alia vice tot milliaribus magis ob eis remotam: atqui accessus eiusmodi duorum quasimillionum leucarum, obiectum proculdubio multo maius oculo repraesentat;ergo.Cum aute nulla unquam fixa stella maior quam alias,sed perpetu domnes eiusdem prorsus quantitatis appareant: signum euidentissimum etiam esse videtur, terram in ecliptica non moueri,sed quiescere;ergh Copernicanis iterum potius cerebrum moueri videtur quam terra per eclipticam realiter feratur. Deinde supponendo terram esse corpus simplex,sententia omnium philosophorum , cum secudum Copernicum triplici motu feratur hoc est diurno, annuo,&motu inclinationis, &renitentiae axis ) sequeretur ergo, Vel terram seipsam mouere εἱ vel diuerses illos motus trinos, a tribus etiam
principijs naturalibus distinctis,& diuersis inter sese promanare. Si
dicas primum, neque poteris etiam terrae negare animam Viventem motricem, qualem videmus animalibus concessam; sicque redibit error & sententia multorum
Philosephorum dudum a peripathetica Schola explosa , rationi, naturae, & Sac. literis repugnans.
Si asseras secundum, cum contineat in se tria principia triumriaturalium motuum, ultra partem motam; ergo non erit corpus
simplex terra,sed ex tribus principijs mouentibus coinpositiim: alia qui corpus esse simplex in consesso
est apud omnes; non ergo mouebitur terra tribus motibus.
Ad primum Copernicani respondent , diametium sph aerae terrae,seu eclipticae, vix h. bcre sensibilem magnitudinem, respectu semidiametri firmamenti,asserenis do & probando, tantam esse firmamenti a Saturno ultimo Planetarum adhuc distantiam ; quae distantiam Saturni a terra, septingenties quasi exsuperet: cum Itaque dis latia Saturni a terra secun-dsim illos sit 11soo. semidiame
liariorum germa. distantia firmamenti a terra contineret circiter leucas I 2,64,2Oo,o oo. secundum alios vero adhuc plures videlicet
nes milliariorum 727, ῖ9. leuca rum et adeo quod impossibile sit, stellam fixam, ob tam immensam distantiam , aliquam differentiam posse producere magnitudinis in oculo nostro, etiamsi
ribus magis vicinus in ecliptica eis accederet. Sed quis credat obsecro, tam immanem distanti disserentiam , scilicet leucaru 2,COO, Oo. nullam prorsus causaturam disserentiam apparentium diametrorum & molium stellarum fixarum in oculo tubo armato 'Certum est recentiores Opernici asseclas, scilicet Leplerum,
169쪽
Origanum, Ba ardu, Patritium, desumi poterit validum iunda-
Moinlinum de alios ea potissi- mentum,aut probabile argumen-mum ratione persuases Ptolo- tum, quod conuincat terram mo-mato, Aristoteli, & Tychoni circa ueri, caelum stare: Si quidem mo terrae stabilitatem contradicere; tu coeli & terra stabili in nostris quod videlicet Copernici systema hypothesibus resormatis, omnia sit simplicius indeque melius Pla- phoenomena simplicissime sal
netarum motus se venari,plicenO- uantur luunturque: haud aliter mena caelestia compendiosius sal- ac in Optica aeque bene omnia ex
uari & demonstrari posse arbi- plicantur, siue species ab obtestoirenthir. immitti in oculum , siue radios Verum cum nos ex nostro sy- oculi ad obiectum protendi &stemate Tychonico a nobis refor- progredi dixeris &c. malo,omnibusque epicyclis pror- Hisce itaque fuse in utramqiae Combis sitis expurgato, & ad simpliciorem partem disputatis , dc praemissis adhuc norma,quam siit ipsum Co- eum tum in finem, ut utrius De ii rati pecarninum, reducto et per puros opinionis fundamentis libratis,&simplicissimos Planetarum ex- Lectoris intellectus in hac mate-υ. centricos,a Sole per eclipticam an- ria, non tam magis illustretur,niae delatos, exactissime ad om- quam Astronomica disciplinanes differentias temporis motus magis inde iuuetur, ac facilitetur,
veros omnium erronum venari multabue antea ignorata,tandem
posse, suo loco demonstraturi si- ὸ tenebris ignorantiae eruantur; mus, cadet profecto systematis tandem,non obstantibus rationi-Copernicani Lactenus tantopere bus in contrarium, censeo ea cum inualescens aestimatio: & reuiuis parte omnino sentiendum & te-cet,ut spero,stabilitatis telluris se- nendum esse, quam totus quasi curior opinio Copernicus simpli- mundus tenet,sensus,dc prudentit citatem quoad saluanda phaen simum Eminentissimoru Decremena caelestia sito systemate quae- tu celebrat,pr fert,& amplectili risiuit soli1m: quam terra stabili in- Maneat ergo & volutas & ratio iri uenire foriὸ non valuit. At clim hisce omnibus, & per omnia, Sac. nos eam in resormato Tychonico Rom. Ecclesiae Decretis & defi
systemate optime iam & melius nitis intime,& humillime subdi ipso Copernico inuenerimus terra ta, & filialissimo obsequio subita stabili persistente,superfluum erit gata: prout hisce, & me & omnia deinceps pernici Theorijs quo- mea dicta,& scripta,eidem sanisti Dad veritatem ab lutam subscri- sim Imperatrici,Ecclesi mic inbere.Qu ibus positis,profectb nul- terris, caelestipotestateaccepta lolume tota Philos psia dc Mathesi eo Christi regnanti sponsae: hu
170쪽
TERRAE STABILI ΤATE Cap. III. Ias
millimis votis sub ijcio, &subiecta esse declaro ; cui, si quandocumque aliquid aliud, seu contrarium hac in materia dc controuersia definire, dc decernere placuerit, plenit imis etiam velis, primus omnium, obedienter adnavigando obtemperabo: interea protestando;omnia a me hactenus scripta, lummodb diis ursus, disputationis , doctrinae , & maioris elucidationis causa esse scripta, citra ullum ullius pr iudicium;cunctis suum honorem, de aestimationem relinquendo & opinioni communi nullam litem inferendo,sed potius ei assentiendo &c. Hinc quoque in meis hypothesibus terram immobilem in centro , Ut reperi relinquo, Solem in
ecliptica collocatum, annue circumsero; caeteris etiam omnibus,
suis in locis relictis, loco & modo quo Ptolemaeus locauit dc Tycho reformauit, selummodo circulos superfluos auferendo ; dc magis simplicem Theoriam inducendinquae hypotheses, quod mirabile in) etiam optime Commicano systemati applicari queunt;vti suo
Multa quidem adhuc dicenda forent circa motum,& mirabilia,noua,& stupenda inde sese nobis vltro pandenda dc aperienda ; sed haec Δc alijs , dc alterius temporis
curriculo, committens , pro nunc non e re nostra censeo citra necessitatem ulterilis nos diffundendi , sed laudandi potius, & celebrandi siderum Ter Opi. MaX. Conditoris benignitatem, quod
suarum qualicumque minerua dc modulo, ad ipsius maiorem riam tblummodo,& proximi utilitatem, & iucunditatem, hucusque tam clementer promouerit: eundem enixissime precando, quatenus in sequentinus mihi dissertum motum quoque recti Lsimum addere non dedignetur.