De capella regis utriusque Siciliæ et aliorum principum liber unus auctore Josepho Carafa c.r

381쪽

tum, cum primum Regiae addictus est Capellat, tria alia protulisse Ecramenta, cum nempe creatus est Archiepiscopus , tum quando imperium inter iratres Reges divisum fuit , aedenique ubi Carolus Calvus Regia exornatus est Corona, colligitur ex litteris Patrum Concilii Tullensis ad eumdem datis. III. At inita foedera jurantur a Galliae Regibus solemni ritu in Ecclesia , ut plurimum Palatina . Refert Petratius lib. 2. cap. 63. Regem Christianissimum anno II 39. in Metropo litana Ecclesia Parisiensi , celebrata Liturgia , solemni sacramento fidem suam devinxisse custodiendis foederibus initis cum Hispaniae Rege, & Angliae Regina, praesentibus horum Principum oratoribus. Ita etiam anno I 663. die Novembris , uti refert Dumontius lib. I. g. 37. Caeremonialis Galliae, in Cathedrali Parisiensi Sacris operante Episcopo Carnotensi Suffraganeo Parisiensis Ecclesiae, Rege sedente in Solio , praesentibus oratoribus Principum, & Magnatibus A lae , absoluta Liturgia, sacramento firmatum fuit foedus inter Regem Christianissimum , & Helvetiorum Senatum , prae bente Regi Evangeliorum librum Cardinali Antonici Barberino Magno Eleemosynario , & decantato postea Hymno gra tiarum actionis. Attamen foedus inter Ludovicum XIII. Regem Galliae, &Carolum I. Angliae Regem sancitum, anno I 629. juratum fuit in Ecclesia Palatina Fontisbellaquei, &ad Uesperas, ut idem narrat Dumontius lib. a. c. 6. Caeremonialis Galliae. Decantatis namque Uesperis, Rex Solio insedit, & prope Regem tum Cardinalis Richelius, qui vices agebat Magni Eleemosynarii, tum caeteri adstabant Proceres Aulae , adhaec a caeremoniarum Praesecto ductus est ad Solium Anglus orator, isque Regi Christianissimo exhibuit tabulas initi foederis ab Anglorum Rege subsignatas. In te rea ad Cardinalem Richelium delatus est a quodam Clerico ea pellae Regiae secer Evangeliorum Codex , quem ille O tulit Regi deosculandum , statutisque a Rege manibus super Sacrum Codicem , lectaque a Secretario juramenti sormula , se ita facturum juravit, & propria manu tabulas subsignavit ,

tum Anglum oratorem amplexu excepit. His peractis, Palatini Cantores quasdam Antiphonas decantarunt, tum a Fecia

382쪽

libus semel, iterum, atque tertio acclamatum fuit, Vivat Rex . Pariter in Capella Palatina Fontisbellaquei, anno I 679. celebrato conjugio inter filiam Ducis Aurelianentis , & Caresum ΙΙ. Hispaniae Regem, pactio Noviomagi inter Gallos Hispanosque constituta , sacramenti religione firmata est ad Evangeliorum librum , quem Regi praebuit Cardinalis Buillonius Magnus Eleemosynarius. Denique Ludovico XIII. evivis sublato, hisce ritibus anno I 64 . die Iulii, confirmatum esse foedus inter Gallos, Anglosque, narrant lib. I. 8. Dumontius , & Rossuetius. Rex eo die accubuit mens, solemni pompa, una simul cum Anglorum Oratore tum sBlemni quoque pompa ad Ecclesiam se contulit Palatinam ,& Uespertina audivit Osticia modis musicis decantata. His expletis ad Ecclesiam eamdem deduetus est a Praefecto caeremoniarum Anglus Orator, &salutato Rege, insedit scamno prope Solium Regis . Ad haec Episcopus Metensis Primus Eleemosynarius, Pontificalibus indutus ornamentis, ferens Evangeliorum librum, praeeunte Clerico cum Pedo Pastora- Ii, Cancellarius quoque, & Secretarius ad Regis Solium a cessere. Et primo quidem a Secretario lecta sunt paeta conventa , tum a Rege signata, mox jurata sunt, statutis super Sacrum Codicem ab eodem Antistite exhibitum manibus, tum a Rege, tum ab Anglo oratore, & legente Secretario foria mulam juramenti. Hymnum deinde gratiarum actionis Cantores Palatini subjunxere , quem excepit benedictio a Metensi Antistite lata , & iteratae acclamationes a Fecialibus factae.

IU. In Hispania vetustissima esse fidei sacramenta ab Episcopis, cunctisque ordinibus Regi exhibita, probat canon 7s. Concilii Toletani IC anno 633. ubi execratis iis, qui fidem facramento stram am Regibusfuisservare contemnunt, ct juramenti professionem, decretum fuit, constituendum es Regem electione Episcoporum , & Optimatum, & anathemate seriendum illum ex Clero, & populo, qui seramm-

tum fidei suae , quod pro Patriae, gentirique Gothorum sata ,

vel conservatione Regi alutispollicitus es, temeraverit. Innovatum est hoc decretum in Concilio Toletano Q can. 7. tum

a Conciliis Toletanis VII. & X. gravissimae additae sunt podi

383쪽

nar Clericis reis violati hujus saeramenti: & hine ob initam

adversus Regem conjurationem ejectus est sede sua Sisbertus Toleti Metropolitanus in Concilio Toletano XVI. anno 693. Inde perspicuum fit , olim in Hispania , vel in solemni conventu Regiae coronationis, vel in Comitiis Rcgni, Episcopos, cunctosque ordines juramento fidem suam Regibus devinxisse. Deinde haec juramenta praestari consueverunt, cum jubente Rege haeres, successorque imperii salutabatur . Ita anno I 98. contigit, regnante Ferdinando Rege, quum Emma nuel Rex Lusitaniae, qui I sabellam Ferdinandi filiam duxerat , inauguratus est successor Regni Castellae, indicto Concilio Regni totius. Ordinem rei gestia ita describit Osorius lib. 1. de reb. gest. Emman. Reg. Lulit. Die Dominica , qua

secuta est, Emmanuel, di I bella in Tem uis deducti sunt ;Dux Meumnensis, cujul paulo ante mentio facta es, pedibus

ad Emmanuelis latus incedens, habenam equi illius manu

tenebat: a laeva vero Hiensis nota smile ineium Isb.lla

juniori Uabat. Hoe etiam modo Magnus equorum Magistera dextera , Dux AIbanus a laeva Fernandum, di majorem I bellam deducebant . Archiepiscopus Toletanus Rem Divinam singulari caeremonia, sitque Ianctitate peregit. Religio ne rite procurata , Ferdinandus, ct uxor surgunt: iue generum, illa vero filiam manu a rehendit; ρορ utrumque

in fellis in sublimi positis, herrime instratis collocant

is que in aliis fellis ad eorum latera considunt. Civitat procuratores in subselliis ordine jam a mullis aetatibus in Hi nania reeepto disponuntur. Principes, ut f rte euique locuIobsenerat, ita eum siue ossensione e usquam occupant ...

Uentio deinde facto , vir quidam juris civilis eruditione praestans, qui dicendi peritus habebatur , assurgit, orati nemque luculentam habuit, qua pacis commoda , inspanictotius etiam, di tranquillitatem, incrementum imperii , di reliquas utilitates, guc ex Regnorum conjunctione sequi vi debantur , exposuit. Hortatus deinde es Principes, ct Civi-rater , ut Emmanuelem, ct I seelum , quos Regum suorum Boedes esse ridebant, certatim amarent, ct colerent, sum gnaque tuis Me ratas in omnibus inservirent, Derarentque

384쪽

rer, quos jam sciebant esse Regiis virtutibus ornatissimos, Umiles futuros eorum Regum, quibus erant tempore a Deo constituto, successuri . Deinde ad Emmanuesem , ct miselum

conversus eos admouit, ut cernerent animo, quod eis munus imponeretur . Eorum namque oscium esse , eonsulere populis , tueri innocentiam, coercere improbitatem, dare salutem , propulsare pericula , conservare , ct omnibus amplificare Rempublicam . Hare ubi peroravit, quidam δε- erorum Antipes assurrexit , di librum, qui Gangesta, ferorum rationem continebat, explicuit, idi in medio illius Crucem auream imposuit ; deinde eum libro ad Principes hae redes accessit, eisque dixit, ut manibus Crucem tangerent.

Cum deinde is verbis praeriret, i se sanctissimo jurejurando

constrinxerunt, fore, ut jura populis admini arent, Iibertatem Reipublicae conservarent, omniumque saluti summa contentione stros cerent. Hoe DOD, Magnus Equorum Magiser librum e Patriarchae manibus a umit, illumque tenem jurar, se Emmanuelem, ct Mabellam stro peris, ct Iegitimis Dorum Regum bacredibus habiturum , eorumque i erufemper obedientem futurum , summaque fide pro eorum am plitudine , ct dignitate pugnaturum . Deinde reliquos Pris eistes , eisitatum Legatos eodem jurejurando constrinxis . Tum omnes ordines ad Principes, quibus em dederant ,

cedunt, eorumstue manus osculantur. Nunc vero temporis,

hac caeremonia quae est ex insignioribus Aulla Hispana: Prin-eipi Asturicensium , t redi Regni fides juratur. In Ecclesia Regii S. Hieronymi deI Ruiro inter Aram principem , R Odeum excitatur tabulatum , ubi sub Cortinis consistunt Rex , Regina , & Regia proles ὸ scamna etiam parantur oratoribus Principum, Praesidibus, Dynastis Castellae, Con--riis Castellae, Delegatis Civitatum , & sedes Magno Capella no . Stata die, universi ab AEdibus Regiis ad Ecclesiam hoc ordine se conferunt: Aulici adolescentes, Cubicularii, Dynostae , vulgo Titulati Castellae, Delegati Curiarum vulgo Procurator des Cortes , quatuor Caduceatores, Priesecti Domus Regiae, Magnates Hispaniae, & Magnus Abiae Magister, quatuor Feciales, Comes Oropesae serens Regis ensem, &ZΣ eo

385쪽

eo absente, supremus Praesedius Regii stabuli, Phineeps Asturicensium medius inter alios Principes Regiae prolis, si qui sunt; Rex, & Regina, ac tandem Matronae Aulicae. In Ecclesia Rex , Regina , & Regia ioboles conlistunt sub Cori nis, & prope adstant duo supremi Praefecti Domus Regiae; ante Regias Cortinas se sistit Enliger Regius; Matronae Aulicae in tabulato ; Feciales , & Caduceatores in tabulati gradibus , caeteri in scamnis suo Ordini addictis. Ubi universi

locum siuum occuparunt, inchoatur Sacrum de Spiritu Sancto

ab aliquo Antistite, & Collecta additur pro Rege , interea Magnus Capellanus recitat prope Regem Introitum , & caeteras Missae partes, atque Evangelium , & osculum pacis exhibet Regi. Peraeta Liturgia, Antistes sedet prope imum Altaris gradum , tuncque Fecialis ex ambone cunctos monet, ut

audiant saeramentum fidei, hominii, & obedientiae praestandum a Regiis Principibus , Praesulibus, Magnatibus, alii Aque ordinibus N. Principi Asturicensium, successori, & haeredi Regni, ita jubente Rege. Qua proclamatione facta , , senior e Castellae Consiliariis legit e scripto quodam , aditan

tes omnes conveni sse, & consensisse ut N. Principem Asturicensium , vivente Rege, & eo mortuo, Regem colerent, at

que illi fidelitatis juramentum integro , & libero animo praestarent. Tunc, monente zeremoniarum Praefecto , Magnus

Capellanus Crucem, & Evangeliorum librum collocat super mensulam coram Antistite, ad hunc Principes Regiae stirpis accedunt, ingenua procumbunt, tactisque Cruce , & Evangelio, interroganti Antistiti, an iurare velint juxta ea , quae

lecta sunt, annuunt. Mox Regem adeuntes ad ei praestandum hominium, manus suas cum Regiis manibus implicant, petente pariter Rege an hominium velint praestare; denique Principem Asturicensium adeunt, illiusque manum osculantur , & ab eo amplexu excipiuntur . Praestito juramento a

Principibus Regiae stirpis, Fecialis Magnatem illum accersit , cui exeipiendi hominii munus Rex demandaverit; isque salutato Altari , & Rege, sistit se detecto capite prope Altare in cornu Epistolae . Tum alium Evangeliorum librum, Crucem quoqae aliam ab ea , ad quam Principes Regii jurarunt, Cle

386쪽

rieus Aulieus supra mensam statuit. Fecialis vero Antistites accersit ad juramentum praestandum; & primo quidem Magnus

Capellanus, vel dignior Antistes, monente caeremoniarum Praefecto, tum caeteri Praesules suo ordine, adeunt Pontificem

illum, qui Sacris est operatus , flexisque genibus , interroganti , an iurare velint , affirmant , deinde ad Magnatem illum

accedentes, hominium exolvunt, complicatis cum eo mani-hus , ae stantes; eosque ille sciscitatur, an semel, iterum , atque tertio velint hominium facere ἱ ultimo Regis, & Principis manus osculantur. Sequuntur, Feciali accersente , Magnates Hispani rei hos excipiunt Dynastat, seu Titulati Castellae , Comites nempe , & Marchiones, qui e Magnatum classe minime sunt ό tum caeteri nobiles viri , Magnatum filii, Civitatum Oratores, Praesecti Domus Regiae, Magnus Aulae Magister , Regius Ensiser, tradito ense Supremo Prae isto Regii stabuli, eodem ritu, primo fidelitatem iurant coram Antistite, tum hominium praestant eoram Magnate , denique Regem , & Principem colunt osculo manuum. Sed & a Magnate, cui accipiendi hominii munus demandatum fuit, sacramentum fidelitatis, hominiumque coram Magno Auia MDgistro emittitur. Ultimus omnium Antistes ipse , qui Sa-erum feeit, quique aliorum sacramenta excepit, exutus Pon. tificalibuq ornamentis fidelitatem sacramenta promittit coram

Magno Capellano, qui Pontificalia induit , & illius sedenta

occupat ῆ ac pariter Magnatem causa faciendi hominii, Regem , & Principena ad manuum oscula petit. His omnibus peractis, Regem Secretarius Regi sciscitatur, an edito sacramento, praestitoque hominio factum sit satis , &an ei voluntas adsit jurandi servaturum se leges , consuetudines, & jura Regni. Affirmante Rege , tota caeremonia concluditur. Quoniam vero non omnes Regni Proceres, sive Clerici, si velaici, quibus iurandum est, eo conveniunt; hinc ablegantura Rege in Provincias, qui huiusmodi exprimant sacramenta. U. Clerici Palatini Aulae Hispanae sacramento fidein Obligant suam, cum primum obsequio Regis addicuntur. Et quidem, uti refert Turturetus lib. de Sacello Hisp. cap. S. Magnus Aulae Magister excipit nomine Regis sacramentum Zga a Ma

387쪽

a Magno Capellano praeliandum, is vero iuramentum excipit Praefecti Regiarum Cortinarum; at caeteri Capellani Aulici jurant coram Reeeptore Sacelli, se ossicio suo minime defuturos. Carpit proinde hunc morem Petratius lib. I. cap. I 6. quod ipti Regi potius, quam alicui Aulae Magnati convenientius sit Magnum Capellanum sacramentum exhibere, quemadmodum in Gallia Magnus Eleemosynarius ipti Regi juramentum praestat additque Capellanis Aulicis potius apud Magnum Capellanum, quam apud Sacelli Receptorem jurandum fore .

Formula vero iuramenti a Turtureto, & Petratio relata, est

hujusmodi: Ego N. ab hac hora in antea fidelis ero S. Petro , sanctaeque Romanae Ecclesiae, Dominoque nostro Papae , eis que fuce oribus canonice intrantibus: Finiti modo Meias ero Regi N. Domino nostro, Reginae , est Principi, pro tempore existentibus, eisue fideliter inservire curabo: Regis nosri M suum, auctoritatem, prominentias edi regalias , ejus que Regiae Capella, ct domus , est quae utilia erunt pro viri bus defendam , tutaborque , ct his contraria remolebo , in per me M praesare non potero, Capellano meo Majori Re gio standam , cui tamquam superiori meo Ordinario pro tem fore expenti obedientiam , reverentiam , edi subiectionein promitto, ω quod mihi ase eo e uo nomine fuerit injunctum omni moram V ta adimplebo, ejus honori , bono, em commodo Capellanorum, o Cantorum aliorum ae Minis rarum ,

edi i us Regiae Capellae confulam , ct quae commoda esse sto terunt , procuraru : Capeuc Regiae secreta, edi quae in ejur

Congrega Ionibus Ventur , eusodiam, ejus ue Constitutio ver , ct Stacuta , est tandem ea omnia observabo, quae ad honorem , ct decorem praedictae Regiae Cuellae eoneernere, inspectare intelligam. bie me Deus adjuvet, est hae sancta Esanxelia . Hac sacramenti formula plura indieantur ossicia Capellani Aulae Hispanae, nempe legibus Romani Pontificis , Regis, Reginae, Principis successoris Regni morem gerere , Regis, & Resiae Capellae jura tueri; fidelem operam' in suo

exequendo inune re navare Magno Capellano tamquam Ordinario suo obedrre; Palatini Clarieorum Collegii statuta , R secretae custodire ἱ ad ejus gloriam , α utilitatem conser-

388쪽

re omnem operam, denique sui muneris partes in cunctanter

obire.

UI. Ratio autem faciendi foederis in Aula Hispana, haec est. Oaeremoniae agendae statuta est aula quaedam Domus Regiae, ubi paratur Solium Regis , & sedes oratoris illius Principis, quocum foedus est sanciendum. Adsunt, qui Regi siunt a Consilio, & a secretis Feciales quoque, si v . Aroldi, & Caduceatores sive Mazetieri . Si quis e Cardinalium numero adscriptus sit Regis Consilio , huic sedes apponitur . Anno I 6OS. cum inter Hispanos , Anglosque pax firmata est, interfuere etiam caeremoniae Magnus Praefectus Regii stabuli deserens Regium ensem, Magnus Aulae Mao ister ,& Magnates Hispaniae scamno insidentes. Stata hora dueitur Orator Principis, quocum foedus est ineundum, ad cieremoniae aulam, illique venienti Occurrunt honoris causa Auli-

ei; pauloque post, illuc se confert Rex Catholicus, Oratorem salutat, sedet, innuitque ut ille etiam assideat. Mox a Secretario Regni legitur jurandi foederis sormula ; qua lecta, collocatur prope Regem mensula, sepra quam Magnus Capellanus Crucem , & Evangelioru in librum statuit. Tum flexis genibus, detecto capite, manibus ad sacra illa admotis, Rex Catholicus affirmat, se in ea jurare verba. Surgit

deinde, remotaque mensula, Orator pro inito foedere diuturnam amicitiam , felicitatem, & imperium Regi precatur. Caeterum & apud Romanos Olim insignis, & sacra fuit caeremonia foederis sanciendi, ut ex Livio lib. I. cap. 24. aliisque constat. Nam, qui foedus facturi erant, quique interes Ie volebant, in publicum aliquem locum congregabantur ,& Rege sedente, vel Consulibus, Fecialis rogabat Regem, aut Consulem, an juberet cum eo populo foedus ferire. Illo jubente ,

Fecialis ex arce Capitolina verbe in asserebat, seu sacram , herbam, qua mos suit coronandi Feciales, Sc Patres Patratos laedera facturos . Tunc utriusque populi Feciales scribebant leges in duabus tabulis, quarum una apud Populum RonM-num, altera apud foederatos servaretur, & scriptas recitabant . Legibus recitatis ex utraque tabula, Feciales Populi

Romani, praesent Patre Patrato alterius populi tamquam i

389쪽

risjurandi teste, pronunciabat iuramentum, ut qui prius in i geret foedus, illum Iupiter sic feriret, ut ego hunc porcum hodie feriam , tantoque magis ferito, quanto insiti potes , polierique. Id ubi dixerat, porcum faxo silice percutiebat. Idem juramentum Fecialis alterius populi faciebat. Postremo Feciales, & Patres Patrati porcum Jovi immolabant. Progressu temporis deinde institutum est, ut foedus fieret jactu

lapidis, quem Fecialis dextra projiciens a jebat: si ens s

Io , tum me Diespiter, fama urbe , creeruo , bonis dieiat, uti ego hune lapidem. UII. Lusitani, vivente Rege, eoque iubente, fidelitatem sacramento promittunt successori, & haeredi, indieto Conventu generali Regni. Ita olim Michaeli infantulo Filio Emmanuelis Regis fides jurata est, uti narrat osorius lib. i.

de Rcb. gest. Emm. bis verbis: Emmanuel anno sequenti, qui fuit a Chripo nato MCDXCI x. ad eam rem Ane ulla mora stera gendam concillam indixit. Omnes Fne uua recusatione conveniunt . Is ab omnibus postulat, ut em aeni, s Michaeli j flus unico filio tamquam successori legitimo, fores re, pos-

usm ille ad Regnum perveniret, ob quentes . IIII priustiams dem darent , ab eo expopularunt, ut nomine flui promisteret , idque juramento rmaret, ut numquam Wρue Iuri d HIones, neque tectigalium adminifrationes, neque arcium praefecturae ad Portetalliae ditionem pertinentes, sive citra a , Ase ultra mare alicui, qui non esset naturo Portu alensis, u is tempore, aut condicisne mandarentur . Dod Emmanuel

facile concessit. Illi igitur fidem publice ab nis Michaeli dederunt : ct Emmanuel premis nis suae furor propria irasurmanu consignatum , t , m sub eo testimonio ad memoriam sempiternam eonfirmaretur. Atque is mos apud Lusitanos sequentibus quoque saeculis viguit, uti constat ex Historia Regum Lusitaniae , quam decem Tomis distinctam nuper edidit Vir Clarissimus Antonius Caietanus Sousia Teatinus, ubi plurima leguntur exempla praestiti solemnis juramenti Principibus si iccessoribus Regni, pueris etiam , vel adolescentulis, Rege vivente. Ita Alphonso Principi, nato anno I 6 3. tamquam haeredi imperii jurata est fides anno I 633. & Petro II.

390쪽

filio Regis Ioannis IV. anno i 668. & Elisabethae unicae illius filiae, anno I 67 . Lusitani ordines fidelitatem sacramento

praestitere . Hanc caeremoniam agere solent in aula quadam Palatii Regii, Rege, & Principe Solio in sedentibus, legente juramenti formulam ossiciali quodam Aulico, quem vocant cribis de Pisidari , tactis Cruce , & Evangeliis a Magno Capellano delatis , & osculo manuum Regis , ac Principis successoris: & primo quidem Principes Regiae stirpis, tum Magnates Regni, nullo inter eos servato ordine , Episcopi, Nobiles viri, Magistratus jurant. Hoc fere ritu Joannem in

nune gloriosissimum Regem, tamquam successorem. Regni, octo annis natum, vivente Petro II. Rege, illius parente , die i. Docembris, anno I 697. consueto juramento Lusitani ordines coluerunt. Et in ea caeremonia Infans D Franciscus , vices agens Magni Comestabuli, detulit ensem Regium, primusque juravit, venia a Rege facta tenellae aetatis, quae satis non erat edendo sacramento. Ille vero , defuncto Petro II. anno i7o6. imperium tenuit, atque Rex salutatus est anno IIo . die I. Jan uirit, consueta Exaltationis ceremonia , quam fuse desicribit to. 8. Historiae Lulitanae Clarissimus Sousa. Narrat is, in area Palatii Regii insigniter adornata instructos suisse in acie milites, R excitatum amplum tabulatum, ubi Solium Regis eminebat; hunc se eo contulisse Fecialium, Caduceatorum, & Aulicorum magno comitatu p cedentibus ipsum proxime Insante D. Francisco cum Ense Regio, tam

quam Magno Comestabulo, & Uexillisero cum vexillo Regni ;adhaerentibus vero Regi Infantibus Antonio, & Emmanuele ;sequentibus Regem Nuno de Ataide Episcopo Targensi Marigno Capellano, aliisque Episcopis; Solium conscendisse , acceptoque aureo sceptro a Marchione de Marialuas porrecto , sedisse operto capite, stetisse vero omnes detecto capite, ut moris est in hae caeremonia tum a Consiliario quodam Regio declaratum regnandi iura ad illum pervenisse; eumdemque juraturum more praedecestarum Regum statutisque super mensam a Magno Capellano Cruce, & Evangeliis, R gem abiectis sceptro , & pileo , flexis genibus jurasse , servaturum se Regni ,& subditorum jura, illique juranti adllitisse