장음표시 사용
251쪽
nosteri cui ea felicitas obtigit, ut L. annos profitendis disciplinis mathematicis et physicis exple- erit, inde a d. xxiii. Nouembris XXXXUL quo munus professioris extraordinarii Lipliae inierat, unde decimo postea anno Gottingam euocatus studia mathematica et physica ea cum auctoritate docuit, ut in iis, qui ex his litteris ian;
aut fortunas quaerunt, in Commendationem veniat, si ex Kaestiteri disciplina prodierint. Quod
itaque decennium. Lipliae exactum, conani odis Georgiae Augustae decessile videri poterat, compensatum est nominis fania et auctoritate, quam iam 'tum academiae nolirae, cuius connubio potiturus erat, tanquam pro nuptiali munere obtulit. Habent autem uniuersitates litterariae hanc naturam, ut, cum in aliis reipublicae administrandae partibus satis sit admoueri muneribus viros. qui cum probitate et hona fama scientiam et usum rerum agendarum habeant, academiarum fortuna et salus etiam nominis claritatem requirat, utque ad earum laudem et celebritatem magnum momentum habeat prolatarum celebritas: in qua quidem ipsa
quoque fortunam regnare fatendum est, nee tamen tam licenter, ut nullis, omnino meritis illa subnixa sit; potest opinio hominum multa veris maiora putare, alia illustrare; quae paria erant meestis. in lucem producere aliud, aliud obscurare; caeca tamen et luce cassa pro lucentibus venditare nequit; contra Vero plurima, eaque certissima, iudicia de virorum doctorum dotibu et meritis eminentibus petita sunt et petuntur a fama et nominis
celebritate. Kaestnerus utique . ad disciplinas 'Ρ a matheis
252쪽
mathematicas et physicas tradendas huc evocatus, arum honorem ita tuitus non modo est, verumi etiam auxit, prouexit, eoque adduXit, Vt . . quae in aliis paucorum esse soleant, in nostra academia frequent illina a sint matheseos studia. siue eos respicias, qui iis aut solis aut praecipue se addixere. siue numerum tradentium publice priuatimque, ' siue audientium numerum; cum, quod Ipsa rectasti liorum regendorum ratio postulat, inter omnium disciplinarum probaedeumata habenda. sit ira athesis. t. hoc itudium incenderetur, non minus pro fuere libri ab eo conscripti di dacticit . cum uniueriae matheseos, tum partium singularium: per quQS. ille nomen sibi communis Germaniae praeceptoris, in his disciplinis parauit. Commemoramus haec uniuerse ae simpliciter; non enim consentaneum esset, in laudes viri laudati, eiusque collegae nostri. excurrere; at iidem eius. summamque reli- gionem in docendo praedicare possumus, quand0- quidem animi virtutes etiam in carissimis laudare licet. Nunquam ex numero eorum, qui in subselliis sederent. nec ex mercede, quam afferrent, et operae praemiis quae colligeret, 'calculos subduxit in lectionum habendarum ratione. Prodesse iis, qui eius opera eli consilio uti vellent, unice propositum sibi habet. Ipsis autem disciplinis, quas profitetur, eo quo diximus modo coni litutis, dispositis. auctis et ornatis . alias easque nouas ingenii. fuhtilitatis ac doctrinae exquisitae, opes attulit scriptis fingularibus, inpriimis commentatioris nibus in Societatis Regiae Scientiarum confestibus recitatis et in commentariis excusis: de qua SQ
253쪽
cietate quam praeclare ille meruerit commemorare, necesse hoc loco non est. Quod secundum haec
omnia substructae per tot merita celebritati noua ornamenta adiecit, Ut Coniunctio litterarum elegantiorum, amoeniorum et hilariorum, cum disciplinarum, quas tanta alliduitate excoluit, seu litate; quam nec minus temperant, ornant et fecundant infinitarum rerum notitiae ex varia lectione paratae, cum 'nullum 'litterarum genus intactum
reliquerit, in historia autem litteraria, maxime disciplinarum mathematicarum, facile princeps habeatur. 'Iuri discendo cum primordia vitae a ca- demicae consecrasset, limbiberat ex hoc studio plurima, quae modo Vtiliter monenda, modo ingeniose dictis opportunam materiem. suppeditarent. Longius procederemus, quam par est, s.
quae philosophica studia ipsi debent, si, quae in
sermonis patrii expolitionem ab eo prosocta sunt, enarrare vellemus. Incidit enim prima eius aetas in ea tempora, quibus patrius sernio coepit excoli, cumque eo quicquid est elegantiorum litterarum, poesis maximo et bene dicendi scribandique ratio. Fert autem ita ipsa rerum natura, ut iis maxima gratia habeatur, nomen quo ebruin sit clarissimum auctoritasque praecipua, qui primi fuere nascentis alicuius studii auctores. Sed cum alii in remissioribus his litteris subsisterent. Κa est ne rus noster infinitas alias litteras adiunxit, , et sermonis cultioris puritatem et natiuum nitorem ad disciplinas s veriores transtulit, ita ut patrii sermonis auctor in hoc genere princeps merito habetatur
254쪽
Videtis. Cives. annumerata potius. quam appensa, viri summi , collegae nostri, merita quanta et quam rara ae digna ea sint . ut ei. mulis . loque magis nobis, et Georgiae Augustae, et si diis disciplinisque mathematicis ac physicis, omniaque omnino litteraturae, gratulemur de indulge tia diuina. quae eum ad hoc usque tempus seris xauit, integris animi corpo6sque viribus vigentem valentemque, unice litterarum honori et utilitatubus studentem, et ea meditantem, quae reipublicae litterariae, almaeque inprimis Georgiae Augustae. sint proficua et honorifica. Videtis. quam iusta sit haec voluntatis nostrae beneuolentiae et amoris
testificatio publica in collegam, quem inter prima
Georgiae Augustae decora merito referimus. Comis munia et coniuncta cum votis noliris vota facietis. ut Numen O. M. virum, reuerentia vestra et veneratione dignissintvim , per multos adhuc seruet annos, quibus fruatur tot decoribui praeclare partis, hac nominis celebritate, hac collegarum cbniunctione ac necessitudine. Est enim inter se. Inectutis praemia et solamina post vitae bene exactae recordationem hoc vel maximum, coli se viderea iunioribus, amari ab aequalibus, consiliorum auctoritate et vitae dignitate inter ciues suos ea uti, ut nec ultimo loco habearis nec aliorum inuidia infestatam vitam habeas. ut contingant ex merito collegae Coniunctissimo, ita ut ei sint perpetua, nulloque acerbo fortunae casu intercepta, ex animo precamur. Ρ. P. M. Decembri cI I ccxcv I.
255쪽
XIII. Ac ADEMIAE, GEORGtAE AUGUSTAE
256쪽
Certamen litterarium et praemia
Quae in quotidianis congressibus et sermonibus
esse' solet locupletissima confabulandi aut
materia aut opportunis, euentorum nolles- temporis i riirabilis varietas et inexpectata saepe casti uni
fortunaeque yicis litudo, si eius qdoque cui prM-fandum est aliquid . . in argumento quotannas tractando, menti obuersatur . nihil sane, quod jmiretur aliquis, res habere videbitur. , Etenim nec stilla est, id maxime mentes nostras 'impellere, quod et tempore et loco nobis familiare sit, idque, quod aut mirationem. auε metum ac sollicitudinem, iniiciat, ad sensus nostros mouendus esse potentissimum. Prae omnibus tamen cum nostris studiis: vitai votis, coniuncta maxime esse debent, primo loco quicquid securitate ni publicam continet; tum studiorum vitaeque tranquillitas. Contingit autem nobis ea felicit s. ut, saeuientibus undiquaque bellorum procellis et stragem facientibus, quod quidem ad nos nostramque Academiam spectat, tanquam in sudo ac sereno ipsi agamus et segetum nostrarum fructum et prouentum habeamus uberrimum. Tam propitia enim beneuolentia diuina usi sumus, tanta cum vigilantia, sapientia et constantia. viri summi, qui nostrarum terrarum administrationem suae fidei creditam habe pi, periculis imminentibus obui in tuerunt, Vt metus ac terrorςs iam in finibus haerentes depulsos viderimus.'Fruimur itaque,' Cives, ea rerum nostrarum conditione. ut non modo incolumes . et saluas, verum etiam auctas et locupletatas res nostras esse
pronuntiare liceat. Cum enim superiorum annorum
257쪽
rum timores frequentiam ciuium nostrorum aliquantum imminuit sent: continuo, ex quo tutiores visae sunt res nostrae, eorum, qui pos adierunt, numErus insigniter est auctus. Tranquillitate autem cuna. uniuerse patriae nostrae. 'tum Academiae
frui licuit ea, ut etiam disciplina publica non modosiistentata sit, verum etiam firmata et stabilita. Quae 'omnia hum per se sint magna et iucunda; quanto incundi Ora et maiora. ea videri debent comparatione aliarum terrarum . in quibus partim per bellicos terrores, partina per domjnationis libidinem. alibi per pravas superstitiones, per iniqua principum iudicia, per potentum odia et suspiciones indoctas de periculosis litterarum
et scientiarum incrementis, pro fauore, laudibus, praemiis, quibus digna erant, litterarum bonarum studia auersas hominum voltuuates, calumniationes, vexatio Pes, coercitiones, indoctorum censorum impos. lituras, prohibitiones, interdicta, experiuntur. Circumferte oculos per Omnem Germaniam, et pronuntiate eX animi sententia, quanam in Hierra, qua in urbe, maiorem luterarum honorem, fauorem. libertatem, esse compertum
sit Τ ubi is, qui suo iudicio uti nec seruili obsequio in aliorum verba et opiniones iurare, velli . sui magis esse possit arbitrii 3 ne illud dicamus, in
qua tantae sint. opes litterariae et litterarum subsidia, tantae auctoritates et exempla, quae ingenia excitare, alere, fingere possint 3 . Comparate porro aliorum populorum inter bellicas has calantitates fortunam. uis est, ' P s e populus,
258쪽
234 Certamen litterarium et praemia
populus, cuius libertatem sentiendi et scribendi
iactare malit aliquis prae nostra Τ Francorum cautem quae sit litterarum et ' litteratorum inter furores ciuiles conditio, quis ignorati Inter tot ac tanta summae artis Oper 3m spolia . tot congestas librarias opes, litterariam supellectilem cumulatam, quam circumscriptum earum rerum audimus esse usumlquae virtutis et doctrinae praemial Italia, quae non tam praesenti litterarum celebritate, quam superiorum temporum ingeniis eorumque monumenistis superbit, iam ipsa metuit suis ornamentis, artisque seu priscae seu .recentioris monumentis pra
flantissimis, ne ad populum victorem in praedae . parte avehantur. a quidem fortuna quid esse potest tristius, quid miserius i . Atque haec quidem non iactanter ac gloriose
Commemoramus. Verum, ut comparatione cum
aliorum fortuna instituta hona nostra intelligamus, grataque ac pia mente indulgentiam' eae prouidenatiam numinis veneremur; in primisque id agendum nobis esse censeamus, ut tot tantisque beneficiis digni esse videamur, dum libertate nostra litteraria utimur circumspecte, otio et securitate honeste et industrie, opibus autem et copiis omnis generis ad litterarum incrementa et Academiae bonam existia' mationem accommodate; Vt partes quisque mune- ris sui tueamur religiose, iisque disciplinis. quas docet, is quisque tanquam antistitem constitutumesta censeat. Ita enim animati esse debemus, quota 'quot sumus, Omnes, Ut non nostrae, sed publicae ' utilitatis caussa eo, quo sumus, loco constitutos
259쪽
nos esse, utque primas. nobis partes a republica creditas esse arbitremur docendi, tum disciplinam quam quisque docemus pro virili locupletandi ac perficiendi. Fidem et religionem, qua regi, qua patriae . qua reipublicae obstricti sumus . violari credite, si primo loco id propositum habuerimus. ut ex auditorum tributis ditescamus, aut vi suae quisque solius laudis praeconium agamus, et sine laude publica priuati inclarescamus. Vana est omnis gloria, gratuita et illiberalis, nisi cum publica laude, et cum bona existimatione Georgiae
Augustae sit coniuncta. . . 'Sensu itaque hilari et grato etiam huius .diei sollenne peragimus, Cives, quo natalem Regis nostri augustissimi. Georgii III. gratabundi recoli-ymus . eumque saluum et incolumem rebus nostris prouidere, ex hoc quoque cognoscimus, quod
integra tranquillitate et sesuritate publica ,, bene-.ficiis Eius frui, atque etiam praemia. Eius munificentia constituta quaestionibus annuis . ad studia vestra. Commilitones, acuenda propositis ab Ordinibus academicis, publice pronuntiare victoribus eorumque nomina promulgare licuit. Sed ante
omnia quaestiones superiore anno evulgatae recitandae, et, quae commentationes ad concertandum oblatae fuerint, exponendum est.
is duplex hac vice argumentum, in quo vires ingenii. iudicii, industriae ac doctrinae experirentur Commilitones propositum erat, disquφ-
260쪽
236 Coramen litterarium et praemia
fioni eruditae; alterunx, quod . nouo praemio ex munificentia et auctoritate regia conitituto. - acces
serat, edtioni suciae, aptum ae destinatum. riptior quaestio ita se habebat:
quamnam maxime utititatem etiam hae aetate σὸrre possint libri nostrae eccistae symbolici, qua ratione mos introdullus fel paulatim propagatus scierit, holuim librorum subscriptionem a doctoribus religionis exigendi δAltera autem, Oratori sacro proposita, hoc serebat, hut doceretur: in quam vim habeant ad animum tum emendandum tum pacandum rectae de peccatorum remissione nolisnes δDe priore quaestione tres ad nos peruenerunt
eommentationes, aC ' . Prima quidem infiignita verbis Senecaei qui ante nos ista moverunt, non domini nosmi, sed duces sunt. Patet omnibus Ueritas, , fondum. es occupata, multum ex illa. etiam futuris relictum es. Altera verbis Palillinis r σν ελευθερια, ν χριστος
Tertia denique verbis: Medium Duuere beati.
ἡIn his nulla fuit, quae non studii ac doctrinae saud vulgari, 'testis esset ac non suum aliquid et sibi proprium ad argumentum perdifficile et impeditum explicandum atque extricandum videretur afferre. Magnopere igitur laetati sumus, quod, sicuti alias ita etiam hac occasione data animad-