장음표시 사용
471쪽
aut infirmare pristinum robur valetudinis videbatur. Sed insidiosum virus in occulto gliscens, animo quam corpori infestius grassari, atque ipsam sensim corrum pere, ac labefactare mentem, magis
mirantibus ingenii, morum, naturae, Vitaeque mutationem, quam satis intelligentibus causam, qui ei in domestico usu, ac familiaritare eramus. Quotidie molestior, iracundior, & sui impotentior fieri : quocumque cupido impulisset, non ipse se inhibere, non alii moderari poterant ; ipsa excellentissimarum virtutum ornamenta, quarum gloria floruerat, elanguescere, atque adeo in contrarium verti, & ingenii vis omnis hebetari in dies vi debantur, & ex diligenti medicorum consultatione adhibita remedia morbi vim, contumaciamque irritarunt; tanto enim impetu mox crupit, ut voce, spiritiique abrepto, diu pro mortuo jacuerit, nec igne, nec ferro adhibito excitari, revocarique malo obruti sensus potuerint, donec ipsa per se desaeviente,ac remittente peste, scVixere tandem, ac suus corpori vigor rediit. Mens exinde illi numquam satis constitit, maxime ea pars dilapsa est animi, quae reliquarum custos ingenii partium dicitur, ut vitiata, penitusque extincta memoria,
qua antea summa, & admirabili fuerat, & sui, Maliorum oblivisceretur. Quia solitudine maximE conturbari, asscique videbatur , adhibiti assidui custodes, qui cogitationibus defixum serendo sermones varie detinerent. Et ipse sicuti sua sponte haud facile silentium abrupisset, ita illatum ab
472쪽
alio sermonem arripiebat, protrahebatque spatiando, ac loquendo longissime, eadem assidue repetens ; nec rem coeptam unquam omisisset , nisi novo injecto sermone alio de industria traductus fuisset, in eo semper insistens quod novissime subajectum esset, priorum penitus immemor: nec tamen seu narraret aliquid, seu dissereret, ordinem non tenebat, ac ne solito quidem acumine oratio ejus carebat, sententiis quoque, verbisque apta,& cohaerens, & si res postulasset, etiam salibus, jocisque distincta, sed iisdem lassem per revolvens.
Atque in hac miseria annum fere transegit, miserantibus, & lacrymas aegre comprimentibus qui in colloquium ejus admittebantur, recordantibus gravitatis, ingenii, eloquentiae, & variarum, &pulcherrimarum rerum notitiae, qua tenere hominum aures,& siti admirationem facere erat Q-
litus. Ne Romae infelicitas ejus spectaculo esset,& quia curandi spem aliquam tamen fovebamus,& occulendae rei studebamus, lecticae impositus Patavium est adductus. Ibi omnibus frustra adhibitis remediis, quintum post mensem nova erumpente vi morbi extinctus est. Ad vi II. Kalendas Ianuarii, Natali die Christi, anno M. D. LXXXIV. aetatis suae sexagesimo, sacris religiose, ac pie, Vt videbatur, cum interfuisset, peractis iis capturus cibum consedit, & repente collapsis omnibus membris supinus cecidit. Strato illatus eum diem, de noctem insequentem juxta mentis, ac sensuum expers, atrocibus motibus, ct colluctationibus vo-
473쪽
Iutatus , postridie ejus diei, eadem fermὶ hora, qua corripuerat eum morbus, foede, miserabiliterque oculis, atque ore distorto, ad vitae finem pervenit, genere mortis, quale ipse minime optataverat. Mentione enim aliquando Iulii Caesaris ot ta lentum exitum damnantis, subitiimque, de inopinatum praeferentis obitum, ipse longe praestare aiebat sensibus, ac mente integra decedere ; magni scilicet aestimans, animum prius morti componere, & Deum sibi per Christianae disciplinae sacra, piacuisque propitiare: Augustini diactum cepe vrurpans, Neminem, quamvis nullius criminis , delictique conscium sibi, committere debere, ut sine dolore ossensi, aut certὰ non perinde, ac de humano genere mereretur, culti di vini numinis e vita discederet. Elatus est nullo funeris honore, & iis Capucinorum aede inam utrumque ante testamento ipse ita mandaverat vulgari sepulcro est conditus.
474쪽
ORAxio Nis habitae a Commendono in comitiis de Rege Poloniae eligendo, cujus aucti r noster meis minit pag. 369. exemplar integrum nancisci non potuimus et maiorem tamen ac potiorem ejus partem ecce tibi producimus ex Andreae Maximiliani Fredro historia gestorum populi Poloni, sub Henrico Valesio pag. 43. 4 . & seq. cditionis Dantistanae 1619. Sic autem habet.
INTRO Missus in plenum utriusque ordinis conia Apim Legatus Pontificis , Joannes Franciscus Com- me doni Cardinalis. Hie Mutatis ordinibus litteras secretas a Pontifice reddidit e tum ipse eum in modum Latino sermone locutus ; cujus formalia seuero. OV ae Pontifex Maximus in vestra Regis eligendi deliberatione gravissima atque maxima a
Deo precatur, ut vestrae mentes atque sententiae divino instinctae Spiritu, salutem vobis, & huic Regno incolumitatem & dignitatem praestent, eandem mandatorum meorum & legationis summam esse voluit. Nam quemadmodum sua Sanctitas indictis Romae ad omnia templa publicis stipplicationibus, de suis, & populi precibus Deum placare non destitit, ut Regem vobis concedat, qualem & vestrae, & universae reipublicae Chri-manae tempora pomalant ε, ita vos hortatur, ut in re tanta , quanta major Νobis nulla esse potest,
475쪽
non tam quid in praesentia ipsi possitis, quam
quantum momenti in eo sit, quocumque judicia vestra inclinarint, animo reputetis, atque hac potestate sapienter utamini. Est enim res hujus modi, ut in unius decreti vi summum aut salutis aut exitii discrimen vertatur. Qirae intelligens Pontifex, sicut ex litteris quae modo recitatae
sunt audivistis, haud minus quam Christianae reipublicae parentem decet, sollicitus de vestra
salute, comitiorum , consilioriimque vestroruin exitum spectat. Verum ego vellem, ut ex eo templo, unde pias ad Deum preces pro vobis mittit, qua pace, qua tranquillitate interregnum hoc, Vna vos patriae charitate, & legum reverentia conjungente, peregeritis, intueri posseti bonam profecto spem ex vestra virtute perciperet. Est Gnim singularis exempli res in libero regno Rege diu caruisse,& silentious Regis morte prope omnibus legibus, omnes tamen ex lege vixisse,& suam cuique voluntatem, situm cuique in patriam studium pro lege fuisse, ut in tot nobilium, & maxime militarium huminum millibus nullus tumultus aut vis, nullae seditionum turbae extiterint, nullus omnino armorum sonitus auditus sit. Quod cum vobis ipsis salutare, & praeclaro posteris vestris exemplo fuerit, tum certe apud omnes nationes moderati animi admirationem habebit. Quam ego gloriam & vobis ex animo gratulor,& mihi ipsi meo quodam jure gaudeo, cui in his quae de vestris laudibus, & republica praedicare
476쪽
consuevi, tam illustre testimonium dedistis. Qubdsi qua pietate,'orbati Rege, pacem pa iamque servastis, eandem hoc in loco, in dicendis senarentiis ferendissicive suffragiis retinueritis, si unam animis Rempublicam complectemini, si nihil nisi ex veteri more & majorum instinatis, quibus hactenus Respublica stetit ac floruit , agi patiemini equidem non modo spem, sed laetitiam delecti
concordissime optimi Regis, iam animo percipio. Eam vero vestrae Reipublicae formam considerans, admirari soleo sapientiam1majorum vestrorum, qui regni & libertatis modum ita temperarunt vi inter supremam unius potestatem, & di luo tam multitudinis licentiam, tam firmam tuendarum legum & propagandi imperii rationem excogitarint. Hanc illi innumerabilem Equitum multitudinem amplissimo diffusam regno, patiabus viventem legibus, dc. aequo inter se jure lita viventem, ut una aliqua videatur esse ingens civiutas, quae multas & longe distantes provincias sit complexa ) haud alio imperio regi posse, quam Regio intellexerunt. Cum vero hoc quemadmodum est praestantissimum, ita sit periculosum libertati , iidem utrumque viderunt,&Rege Rem-oublicam indigere, & ne Rex gravis communi libertati foret, providendum duxerunt. Cum imagistratus in Republica institui nullus posset, qui gem potestate anteiret. Spiritualem ordinem assumpserunt, eumque in specula libertatis, &praesidio Reipublicae collocarunt, nullumque' λ
477쪽
Α 4 ne eo publicum consilium esse. voluerilivi Cum
enim Episcopi instituti in populis sint, tanquam
nuncii dc interpretes Dei, ad eorum dignitatem per se maximam adjecere humanas opes nonormque in Republica amplissimos, quibus commuta niti & Regem in ossicio haberent, parentiam-rue majestitem apud eum obtinerent, atque in te custodes ac vindices libertatis existerent: quod sepe factum esse rerum vestrarum scriptores me moriae prodiderunt, ut efferentem se Regum ςentiam , saluberrima Episcoporum admonitio oercueris. Quamobrem cum ita Respublica suconstituta, ut fundamenta libertatis,in religionis re Ecclesita ordinis dignitate collocaverit, nemo ut arbitror, dubitat, quin necessarium siu ad statum Reipublicae conservandum, ut Regem. avitae, MCatholicinpietatix cultorem habeatis, ne si spre ta fuerit aud etiam eject Ecclesiastica auctoritas: tanquam minis iis radicibus, quibus primum Q a & confirmata est, vestra libertas evertatur ac concidat. . C a x rei exempla. utinam nulla habe retis, quae: ni mix multae vobis ad cavendum horum temporum pravitas praebuit. Sed profecto videmus in quibus provinciis par tuendae libertatis ratio instituta erat, in iis, sublatis per eorum
dominatum i quila Catholica religione desciv rantὶ Epistopis, non istum libertateni oppressam, sed & noialitatem extinctam esse, de omnia sub
unius arbitrium voluntatemque redacta. Id ne vobis accidat, vestiae imprinus prudentiae, vestrae
478쪽
in patriam pietatis est providere. Ut Regnum hoc nobilimmum, quod semper propugnaculum habitam est Christianae Reipublicae, iisdem ratio nibus conservetis, quibus .initium stabilitum esse intelligitis: Id enim, id, fortissimi Equites, es
si mamentum vestrae libertatis, quod qui comminutum & labefactatum cupiunt, eodem tempore eoncuti totum, dictivi Rempublicam volunt. Multa vos quidem & magna a Deo beneficia habeatis, qui Regnum vestrum a Baltico mari ad Euxi fium, ab Odra flumine per immensa regionii spatia Bori sthenem ultra propagatum, tantis rerum
opportunitatibus auxit; led pulcherrimum illud est, quod eligendi Regis facultatem vobis tribuerit :vt Regem habeatis, non eum quem sors ex certa haereditatis lege dederit , sed quem vos ipsi dignum a quo regamini in judicaveritis, quo pro- recto iέ rebus humanis nihil videtur esse praestantius. At non hoc solum muniis dignitatis & amaplitudinis plenumi vobis elargitus est Deus, sed
munus ipsum novo, & nobiliore munere cumulavit, cum id nom humanis viribus aut opibus , quanquam ne his quidem, vos non abunde in structos esse voluit in led bonorum omnium maximo & potentissimo, Catholica religione fundaavit. In qua utinam omnes consentientes essetis,
neque haec novitas & varietas ὀpinionum, quibus seinditur Christiana Respublica, in Poloniam vim quam pervasisset,& in hanc gentem, ae suis juncta & consentiens legibus, praesidio esse' Chri-
479쪽
Quo aegrotare vestrana Rempublicam de ipsi senta si itis, qui proximo Waraviensi conventu ei mede-'ri cupivittis, &c. Hιe de mia religione longum admodum disseruit
facunde, quam sta Requiblica futura, si vera et con tingat religio ; quam infirma Cr ad caseum proriram, si
adulterata in varia. Longum foret recitare totam L gui orazionem, quam prolixius perorabar, solumfυ-riam epilogum. Decernite ergo nunc concordibustivocibus Regem eum qui maxime Reipublicae utilis sit f. turus, qui vel ro beneficio ad vestram salutem ivtatur, qui cum a vobis creatus & tamquam genitus Rex fuerit, evadat i pie patriae & vestrum omnium pater, amaror Reipublicae, conservator legum, idem erga Deum pius, fortis adversus hostes, in gubernandis, gerendisque rebus peritiam,
in jure dicundo justitiam diligentiamque adhibeat, in domestica consuetudine humaniratem, in omni publica actione dignitatem majeitatem que retineat, nec ipse voluptatibus occupetur, nec juventutem languescere otio patiatur, sed Gxemplo & praemiis, bellicae disciplinae laudem excitet. Sit regia domus tamquam templum pudoris, modestiae, religionis, ut liberi vestri quos in regis ministerium traditis, ex ea vclut schola virtutum, digni parentum honoribus evadant. Haud ego sum nescius , Regem his praeditum ornamentis, or tione e fingi facilius quam inveniri; verum n
480쪽
447que nobis defunarus est quae emibus, &ivi talem habeatis, multum in vobis ipsis positum est, non tu in deligendo illum , sea etiam instituendo.
Quem enim non optimum Regem effciatis, si quot eliis Senatores, tot monitores Regum esse
volueritis 3 Si Regis salutem quis, gratiam malueritis a Si publica commoda privatis utilitatibus antetuleritis 3 Si denique hoc propositum habebitis, diligentissimeque operam dabitis, ut & vos ex legis praescripto Regis imperio obedientes sitis, &Rex ita obsequio utatur vestro, ut se liberis & v lentibus imperare intelligat hoc enim modo de res Polona augebitur, de libertas vestra conservabitur, nec dominatu offensa, nec corrupta licentia, quae plerumque filib libertatis nomine exititiolam servitutem concipie,acparit. Ad hunc statum rerum vestrarum tuendum communiendumque, vos Pontifex hortatur, atque ad eam rem mihi mandavit, ut de in praesentia vobis, de paulo pὀst, simul vobis, simul Regi vestro summum p
terni animi studium pollicear, ac deferam, ut omnia vos quae non solum conservando, sed etiam augendo aut ornando huic regno sint, haud alia ter ab se quam ab optimo Patre: postulare atque expectare velit: Tum sicuti vobiscum egit de Reage reque vestra) eligendo, vobisque auctor filii, nihil a majorum conluctudine de rationibus discodendi; ita Regem quem elegeritis verbis suis admonere me voluit, ut memor a vobis accepti regni, parem vobis gratiam referre studear, nihil-