장음표시 사용
521쪽
sie autem se habet omnis scientia ad omnem conclusionem. Vt enim est scientia cognitio procedens ex alia, di quaera
gnosti uius id, quod ex alio sequitur,lia de intellectus est cognitio, d non ex alia in . tellectiva cognitione, ac ideo est principium
Similiter est cognitio qua propositiones primae quae ex aliis non sunt cogno .scuntur: ac propterea est principium principii ex quibus omnibus tres propolitae quaestiones solutae sunt.
QVAESTIO Lamprimipia per se nota induectione
Pilm no sensus quaestionis sit mani senus, ta quo ad Caduerte primo, duo esse genera prin, sensum ci pinium quaedam fiunt rei.quaedam quaesti cogniti odiis principia rei principia sunt. anis Princi quibus res suum esse accipit.scut materia. pia alia esse ima dc reliquae canta dicuntur rei prima ei alia coccipia. Cognitionis vero principia suri, agnitionis, quibus cognitio rei procedit; sicut propositiones sunt principia cognitionis ipsus
Conectio conclusionis. Non autem existimes, quod semper disserant re ista principia, cur nima posterioribus procedimus ad cognitio. nem priorum, tunc differunt re principia cognitionis di rei, at clima prioribus est processus, tunc ea de re sunt principia cognitionis e rei semper tamen disserunt ratione: nam rei principia sunt secundum suum esse cognitionis vero secundum Ppet intellectum sumuntur, di ipso tum c gnitio aliorum est causa cognitionis.
Meundo Adueti secundo, quod intellectust nota in te ster duplicem habet operationem. 5 a Plectus esse praehendendi, dc iudicandi per appraehen- dupliceo sionem enim te ipsas cocipit in se,periu-peratione dicium vero earum vetitatem vel falsi thlem comptaehendit, assenti edo vel disse n. Intellectus tiendo. Has autem operationes essedine iudicium das, expetientia ostendit multa enim a 'non fit nisi praehendimus, de quorum vera late dumis detcbus tamus; in hac utraque operatione intelleis appraehen eius est dependens nam in appraehensione
sis indiget obiecto, quod percipiat dilo aseas bus acipit in iudicio etiam dependet
's nisi deicbus appraehensis despraeterea indiget iudicium praetet appia hensionem alio iudicio adiuuante natu iudicium c clusionis pendet ex iudicio praemissarum di quando in intellectu iam non est aliud
iudicium, quo pre missas cognoscamus .fit recursus adlidicium lenius perinducti nem An vero semper omne iudicium in
tellectus de pedeat ex alio iudicio, siue sensus siue intellectust hoc dubitatur modo cc disti cultas est propter illas propositio Formaturnes per se notia communissimas: nempe quaestionis
quodlibet est, vel non est: omne totum est status. maius tua parte, desimiles dehis enim est quaestio.annotae sint per inductionem singularium ita vi absque inductione non
I fio tundam opinio. quod hae com Ad eam p. munissimae propositiones inductione eo opinio. gnoscantur, nee intellectus eis acquiesce, re nisi praecedente iudicio sensus persi gulatia rationes autem huius sententiae haesunta Prima: eausa uniuersalis non producitate hae et Tectus . nisi mediantibus causis particu pinione a latibus, ut patet de cacio. dc Sole. glorio Ratio.
so Deo,quando naturaliter operatur,scmper enim cum his causis particulatibus o- petat ut . at intellectus est causa uniuersalis omniumrissensuum intellecti uorti ergo ad particulares assensus opus est, quod sint alii assensus, ut enim ad assensum hi ius conclusionis utitur assensu harum premissarum, principioru . ita ad assentum principiorum utitur assensu de iud reici sensus .ut fiat inductio quaedam ex singularibus illo tum principiorum, nempe hoc totum est maius sua parte di hoc totum est maius sua parte di sic de caeteris ergo omne totum est maius parte tunc sing Iaria illa sensu. uniuet te intellectu comm
Secundo si ista pi incipia non cognos a Ratio .cerentur inductione. solo lumine inteli eius fierent nota sed hoc est falsum, nam ho modo nullus posis ea ne a terat con stat haec principia multis esse negata; vadicitur . Metaph. di notat Averr. X. Meta. com i S. ergo non cognoscuntur solos mine intellectus,sed per induetionem.
Circa hoe aduerte non esse dubium de i. Fundam. Princiripimmediatis, ni isti edituae ita ui
522쪽
Nota ordi Ex quo insertordinem cognitionum in
nem cogni homine: ex sensibus enim interio libus fitticinum in memoria manentibus imaginibus rerum homia: sensatarum: ex multis autem memoriis similib experimentu est enim expertiren,
Expertie n. tu collatio multor singularium sensibicia quid V sium ex hoc aut experimento. ex toto uniuersali collecto iam abstracto, di facto Principiis Vno. propter multa, fit principium aliis discientiae mi icita altis si fuerit in rebus factibilibus, altis scientiae si fuerit in speculabilibus. Unde principium altis de scientiae est pio positio
uniuei latis collecta per intellectu ex experientia. ex memoria, ultimo.ex seus Circa literam . Aut copulatiue est logendum, ut notat Philopo.hec omnia claruis explicantur in asciuilino Metaph, sic es. c. Ne ire igitM insani et ruinat, .
Responsio infert ex praedictis responsionem tertie
tertiaeque, quaestionis nempe cognitione principio, stionis tum non inesse nobis a natura, ne fiet ex alia notiori intellectiva cognitione sed a sensu modo,qui dictus est,p oduci.& ex eis
N plum ponit sicut aliquando pugna exiis, iente accidit milites hine inde dispersos
L fugeri ac exercitum destituere. tunc unus stat, quo stante alius etiam stat. mpost hos aliuta donec pluribus stantibus sit iterum
exercitus si fit uniuersale ex hoe dc illodi alio remultis singularibus conseruatis in memoria,quae quide dispersa erant sed
adunantur di colliguntur intellectu com . praehendente similitudinem omnium per abstractionem.
Dubium Quod si dicas: quomodo anima potest recipere has species singulati in sede
Solutio ' nouo respodet .ani in Iesi talem ut possit pati illa: nam intellectus,secundu Aristo t. 3. animae. teu 3 est, tabula rasa, quae pote treium similitudines in se recipere univeis Vnde repetit clatilis modum quo uni. I uomo uersale fiat: dicens, quando est aliqua na. do me a tura secundiis una.& indifferens multis, iam a ut homo. animal, albia, hoc per intellectum, nam extra intellectum non est separata natura comunis eum igitur talis natura sic est facta unam comunis est,nia uersale ut Petrus est homo di caeteri etiasunt homines a qua vi sumitur homo persequi in illis est si separatus, iam a Tnivcrsale ante non cauti fit tam hoc P intcllcclvim
Dices: ndnne sensus circa uniuersalia se Dubium. tuntur; no visus habet pro obiecto ipsum colorem non hune vel illum responder Solinio. potentiam sensitiuam habere ipsam natu Sensus estram communem pro obiecto tame aestus citi ari mis,sensationes non fiunt,nisi circa singula uersalia. ria:intellectus velo actus est,qu tu uniuei sed non salia fertur. raseas . Huius loci declarationem vide superius lib. i. super e et .vnde sequitur.quod intellectus collecte madunate intelligit naturam,quam sensus sparsim in multis percipiunt singularibus ac ideo per inducti
nem . quo sensu fit. cognoscere seu intc 'quar.
Secundam di tertiam soluit quaestione Solutiori . ostendens cognitionem principioru non diri quest, esse scientiam, sed alium habitum scientia cinis.
certiorem nempe intellectum ex quo fit. ut nouin eiusdem sationis .cognitio principiorum, eorum quae extri ucipiis de-
Supponit autem duo:altetum est. hab Hab, iusta, tus intellecti uos veros speculati uos esse tellecti uos tres primus; qui potest recipere falsum, ut speculatiis opinio talio, id est syllogismus topic uos veros qui est causa opinionis: altera est scientia effeta, quae est cognitio necessario tu per causam rtettius est intellectvis qui est cognitione. cessariorum immedia totum. atque hi duo semper sunt veri. Supponit secundo, quod nulla eognitio Que cognae certior,quam scientia, nisi habitus hic tio sit cet. qui dicit ut intellectus quae duo colligun tior Idem
tu rexi. Et hic capit. 3 tunc argumentum ti
est horum principiorum non est opinio, quia temper sunt vera et non est scientia, uia non habent causam nee pet discudium cognoscuntur di praeterea, quia sunt ceri tota his, quorum est scientia ergo emtum erit intellectus io enim restat aluus habitus intellectivus certior scientia praeterea. quia scientiano est scientia. alias e
nim esset processus in infinitum. deuenire est ergo ad aliquam cognitionem quae non sit scientia, haec est intellectus Nara delata quo colligit hane cognitionem, que tellecta
intellectus dicitur. esse principium impria quatenuscipium principii, id est.coonitionem. qua est habitus cognoscimus ipsas propo uti opes primas principi quaesitat principia tumidicis
523쪽
sie autem se habet omnis scientia ad omnem conclusionem. Vt enim est scien-ll. cognitio procedens ex alia, di quase .gnosciuius id, quod ex alio sequitur, ita de intellectus est cognitio .sed non ex alia intellectiua cognitione, ac ideo est principium Sirriliter. est cognitio qua propositiones primat quae ex aliis non fiunt cogno .scuntur: ac propterea est principium principii ex quibus omnibus tres propositae quaestiones solutae sunt.
v AESTIO I. In principia per se nota inductione
cognoscamur IPiim tetrao -- T sensus quastionis sit manifestus, ta quo ad Caduerte primo, duo est e genera prin- sensum cipiorum quaedam stant rei, quaedam qua stio ' cognitionis principia rei principia sunt an is Princi quibus res suum esse accipit. sicut materia. pia alia esse mini ad te liquae canta dicuntur te istinis rei alia cinistria. Cognitionis vero principia sunt, agnitionis quibus cognitio rei procediti sicuti toto.stiones sunt principia cognitionis ipsius
Conectio conclusionis. Non autem existimes, quod semper differant re ista principia, cu enima posterioribus procedimus ad cog Ditio rem priorum tunc differunt re principia cognitionis di rei, at clim a prioribus est processus, tunc ea de re sunt principia cognitionis ex rei semper tamen differant ration diuam rei principia sunt secundum suum esse cognitionis vero secundum oppet intellectum sumuntur di ipsorum. gnicio aliorum est causa cognitionis. Meundo Aduelle secundo. quod intellectu si nota in te ster duplicem habet operationem c a Plectus esse praehendendi .ex iudicandi per apyraehen- dupliceis sionem enim te ipsas cocipit in se, per iu- petatione dicium vero earum veritatem vel falsita.tem compraehendit assenti edo vel disten. Intellectus tiendo. Has autem operationes esse diu et iudicium das experientia ostendit multa enim a p. non fit nisi praehendimus, de quorum veritate dubiis dercbus tamus; in hae utraque operatione inteli appetaehenectus est dependens nam in appraehensione sis indiget obiecto, quod percipiat di hoc aliasibus acipit in iudicio etiam dependet
nisi de tcbus appraehensis de praeterea indiget iudicium praetet apprahensionem alio Iudicio adiuuante nam iudicium c elusionis pendet ex iudicio praemissarum di quando in intellectu iam non est aliud iudicium, quo premissas cognoscamus .fit recursus ad iudicium sensus perinducti nem An vero semper omne iudicium in tellectus de pedeat ex alio iudicio siue sensus siue intellectust hoc dubitatu modo h difficultas est propter illa pio positio Formaturne per se notas communissimas nempe, quaestionis quodlibet est, vel non est omne totum est status. maius tua parte, imiles de his enim est quaestio.an notae sint per inductionem singularium . ita vi absque inductione non
Est quorundam opinio. quod hae com eam . munissimae propositiones inductione corum opinio. gnoscantur, Me intellectus eis acquiesce, re nisi praecedente iudicio sensus per sim tutaria rationes autem huius sententiae hae sunt Prima causa uniuersalia non producit Pto hae enectus . nisi mediantibus causis particu pinione i latibus ut patet de caelo.' Sole di glorio Ratio.
so Deo.quando naturaliter operatur Am- petenim cum his causis particularibus operat ut . at intellectus est causa uniuersa. lis omnium assensuum intellecti uotu eristo ad particulares assensus opus est, quod sint alii assensus, ut enim ad assensum hi ius conclusionis utitur assensu harum prPmissarum o principioru . ita ad assensum principiorum vinula illac sua iudicio sensus,ut si fiat inductio quaedam ex singularibus illorum principiorum, nempe hoc totum est maius sua parte di hoc totum est maius sua parte di se de caeteris ergo omne totum est maius parte tune sing Iaria illa sensu.uniuersale intellectu corm
Secundo: si ista pi incipia non cognos a Ratio
e etentur inductione solo lumina inteli eius fierent nota. sed noeest falsum, nam ho modo nullus posive ea ne a terat con stat haec principia multis est negata radicitur. Metaph. o notat Auerca Meta. com is ergo non cogno leunt ut solos mine intellectus,sed perinductionem.
Circa hoc aduerte non esse dubium de i. Fundam. Punc irib immedia, is v, ut Mellitiae sunt
524쪽
Nora ordi Ex quo in t ordinem cognitionurn in nem cogni homine rex sensibus enim interioribus nitionum in memoria manentibus imaginibus rerum homine. scillatarum: ex multis autem memoriis si . mih b experimentu; est enim experimen Expertie n. tu collatio multor singularium sensibicia quidl lium ex hoc aut experimento dc ex toto uniuei sali collecto a ' abstracto, di facto Principiis Vno .propter multa, fit principium aliis discientiae de scietiae attis . si fuerit in rebus factibilibu . aius scientiae si fuerit in speculabilibus. Unde principium altis di scientiae et pio positio
v niuei latis collecta per intellactu ex ex pe. xientia. ex memoria.d ultimo.ex sevi in Circa literam . Aut copulative est logendum, ut notat Philopo. hqc omnia clarius explicant utrimis in viti Metaphvsices.c. Neque igitur insitu chrmis i. e. Responsio infert ex praedictis responsionem tertie
tertiae qui quaestionis nempe cogat tione principio, stionis tum non inest nobis a natura, ne fiet ex alia notiori intellerativa cognitione. sed a sensu modo. qui dictus est, produci. Mexe.
N plum ponit sicut aliquando pugna ex iis, iente. accidit milites hine inde dispersos
L fugere,ac exercitum destituere. tunc unus A. iat, quo stante alius etiam stat. N post hos alius, donee pluribus stantibus fit iterum exercitus si fit uniuersale ex hoe dc illodi alio dc multis singularibus conseruatis in memoria,quae quide dispersa erant, sed
adunantur ex colliguntur intellectu com . praehendente similitudinem omnium per abstractionem.
Dubium Quod si di eas quomodo anima potest recipere has species: singularia in sede
Solutio. nouo respodet, anima e si talem ut possit pati ista: nam intellectus,secundu Aristo t. 3. animae. tex. 3 est, tabula rasa. quae pote it rerum similitudines in se recipere una rasa Vnde repetit clarius modum quo uni. Ie quomo uertate fiat: dicetis, quando est aliquata.do tura secundi se una .e indit Terens multis, lima ut homo, animal, albu, d hoc per intellectum; nam evira intellectum non est separata natura comunis clam igitur talisn
tu rarae est facta, cara comunis est, niuersale V I et rus est homo, di caeteri etiasunt homines diat quando sumitur homo
per se aut in illis est si separatus iam e Tnmirsale ante non crati fit aurini hoc
Dices nonne sensus circa uniuersalia se Dub um.
runtur; no visus habet pro obiecto ipsum colorem non hune vel illum responder Solutio. potentiam sensitivam habere ipsam natu Sensus estram communem pro obierio tame actus cite unibdi sensationes, o fiant nisi circa singula uersalia. tia: intellectus vero actus est,qu tu uniuerri ed non salia fertur. raseas . Huius loci declatationem vide superius lib. i. super c et .vnde sequitur.quod intellaetiti collecte madunate intelligit natu .ram,quam sensui sparsim in musis percipiunt singulatibus: ae ideo per inductio. nem. quo sensu fit. cognoscere seu intel 'quae. ligere incipimus.
Secundam diuertiam soluit quaestione Solutior.ostendens cognitionem principioru non e et quest, esse scientiam, sed alium habitum scientia onius. certiorem nempe intellectum ex quo fit. vi no sint eiusdem rationis .cognitio principiorum, eorum qua ex priucipiis din
Supponit autem duo: alterum est. hab Hab ius iv, tus intellecti uos veros speculati uos esse tellecti uos tres primus; qui dotest recipere falsum, ut speculatiis opinio reatio, id est syllogismus topic uos veros qui est causa opinionis altera est scientia esi equae est cognitio necessarior per ausam: tertius est intellectus qui est cognitione
cessariorum immediatorum. atque hi duo semper sunt veri.
Supponit secundo, quod nullaeognitio Que cogniest certior,quam cientia, nisi habitus hic tio sit era, qui dicitur intellectus quae duo colliguntator scisa
tu rexi. Et hic capit. 3 tunc argumentum a.
est horum principiorum non est opinio, quia semper sunt vera et non est scientia, cui non habent causam nec pet discurisum cognoscuntur di praeterea quia sunt certiora his quorum est scientia ergo e rum erit intellectus io enim restat alius habitus intellecti uus certior scientia pra terea. quia scientiae no est scientia. alia. nim eu et processus in infinitum. deuenire
est ergo ad aliquam cognitionem, quae non sit scientia. ex haec est intellectus Netra de in Ex quo colligit hanc cognitionem, que tellectu
intellec tus dicitur, esse principium ecpria quatenuscipium principit. id est .cognitionem. qua est habitus cognoscimus ipsas propo ones primas principi v Iuat Aiaci m. tum dicis
525쪽
sie autem se habet omnis scientia ad omnem conclusonem. Vt enim est scientia cognitio procedens ex alia, di quaera.gnosciuius id quod ex alm sequitur,itaec intellectus cst cognitio,sed non ex alia intellectiva cognitione, ac ideo est principium
Sirniliter. est cognitio, qua propositiones primae quae ex aliis non sunt cogno scuntur: ac propterea est principium principii ex quibus omnibus tres propos quaestiones solutae sunt.
In principia per se nota inductione
cognoscamur a Piimi no -- T sensus quaestionis sit manifestus, ta quo ad Caduerte primo, duo esse genera prin- sensum cipio tu quaedam lant rei. quaedam quaesti cognitionis principia rei principia sunt, anis Princi quibus res uum esse accipit .sicut materia, pia alia esse mimad reliquae canta dicuntur re istinis rei alia cin cipia. Cognitionis vero principia suri, agnasonis, quibus cognitio rei procedit; sicut proto, sitiones sunt principia cognitionis ipsius conectio conclusionis. Non autem existimes, quod
semper differant re ista principia .ci enima posterioribus procedimus ad cog titti .ncm priorum, tunc differunt re principia cognitionis drat ei, at clima prioribus est processus . tunc ea de re sunt principi ac initionis d rei semper tamen dit Terunt rationernam rei principia sunt secundum suum esse cognitionis vero secundum Ppet intellectum sumuntur, in ipsorum cognitio alio tum est causa cognitionis. Meund c Aduelle secundo. quod intellectus no- nota in te ster duplicem habet operationem dc a Plectus esse praehendendi, dc iudicandi petapPraehenis dupliceo sionem enim te ipsas cocipit in se,periu- petatione dicium vero earum veritatem vel falsitaetem comptaehendit assentie do vel disse n. Intellectus tiendo. Has autem operationes esse diuer iudicium das experientia ostendit multa enim ap- non fit nisi praehendimus, de quorum veritate dubiis deribus tamus; in hac utraque operatione intelle, appetaehenectus est dependens nam in appraehensione
sis indiget obiecto, quod percipiat di hoc aliasibus acipit in iudicio etiam dependet
nisi dercbus appraehensis de praeterea indiget iudicium practet apprahensionem
alio idicio adiuuante natu iudicium c
clusionis pendet ex iudicio piae missarum di quando in intellectu iam non est aliud iudicium, quo prs missas cognoscamus .fit recursus ad iudicium sensus perinducti nem An vero semper omne iudicium in tellectus de pedeat ex alio iudicio, siue sensus, siue intellectust hoc dubitatur modo didi iti cultas est propter illas, topositio Formaturne per se notas communissimas nempe, quaestionis quodlibet est, vel non est omne totum est status. maius sua patie in similes de his enim est quaestio. an notae sint per inductionem singularium . ita vi absque inductione non
Eit quorundam opinio. quod hae com Ad eam p. muniitimae propositiones Inductione co opinio. gnoscantur, nee intellectus eis acquiesce, re nisi praecedente iudicio sensus per sim gularia. Rationes autem huius sententiae hae sunt Prima: eausa uniuersalia non producitato hae effectus nisi mediantibus causis particu pinione g. latibus ut patet decalo. dc Sole, elotio Ratio.
so Deo.quando natura uter operatur, sim- per enim cum his causis particularibus operatur: at intellectus est causa uniuersa. lis ommum assensuum intellecti uorti et isto ad particulares assensus opus est, quod sint alii assensus, ut enim ad assensum hi
ius conclusionis utitur assens harum prPmissarum o principio tu . ita ad assentum princi piorum utitur assensa de iudicio sensus .ut si fiat inductio quaedam ex singularibus illo tum principiorum , nempe hoc totum est maius sua parte, hoc totum est maius sua parte di sic de caeteris ergo omne totum est maius parte, tune sing Iaria illa sensu.uniuersale intellectu con praehenditur. Secundo si ista pi incipia non cognos a Ratio cerentur inductione solo lumine inteli cstus fierent nota sed hoc est salsum, nam
ho modo nullus posi tea nevare: at con stat haec principia multis esse negata ut dicitur. Metaph. dc notat Auert a Meta. com is ergo non cognoscunt ut solosi mine intellectus, sed pet inductionem.
Circa hoe aduerte non esse dubium deri Fundam. Princiri; immediatis unius scitatum sunt
526쪽
Nota ordi Ex quo in t ordinem cognitionum in nem cogni homin ex sensibus enim interioribus mi icinum in memoria manentibus imaginibus retunt hominet densatarum: ex multis autem memoriis similib expetimentu est enim experimen, Expertie n. tu collatio multo tu singularium sensibi, a quid lium ex hoc aut experimento, rex toto uniuersali collecto iam abstracto, iacto Principiis no . propter multa fit principium aliis dimentie scietiae lattis . si fuerit in rebus fac tibilibus,aius scientiae si fuerit in speculabilibus. Unde principium attis: scientiae ei propositio uniuersalis collecta per intellectu ex experientia, ex memoria. xvltimo, ex seus Circa literam . Aut copulative est te. gendum, ut notat Philopo,hyc omnia clarius explicantur in Accinio Metaphysices. Neque itum infama et mi ire . infert ex praedictis responsionem tertie
Responsio tertiaeque quae monis nempe cognitione principio-
tum non ineste nobis a natura, ne fiet ex alia notiori intellectiva cognitione sed a sensu modo, qui dictus est,p oduci.& excis3 plum ponit sicut aliquando pugna ex iis, iente, accidit milites hine inde dispersos
L fugere,ac exercitum destituere. tunc unus stat quo stante alius etiam stat. post hos alius, donee pluribus stantibus fit iterum exercitus fieri uniuersale ex hoe dc illodi alio, di multis singularibus conseruatis in memoria,quae quide dispersa erant sed
adunantur c colliguntur intellecstuco m. praehendente similitudinem omnium per abstractionem.
Dubium Quod si dicas, quomodo anima potest recipere has species singulati in sede
Solutio ' nouo respodet,anima esie talem ut possit pati ista nam intellectus,secundu Aristo t. 3 animae. t ex Ia est, tabula rasa, quae potest telum similitudines in se recipere. Umuelli Vnde repetit clarius modum quo uni.ti quom ci uersale fiat dicens, quando est aliquata a. do ti, in tura secundi se una. c indifferens multis, a iura ut homo. animal, albii, hoc per intellectum; nam extra intellectum non est sepa. rata natura comunis cum igitur talis natura se est facta, cam comunis. est,nia uersale ut Petrus est homo, caeteri etiarent homines at qua uso sumit ut homo
rei sequi in illis est, si separatus, iam Tnritersale ante non mi fit autem hoc
Dices:n Gnne sensus circa uniuersalia se Dubium. tuntur; no visus habet pro obiecto ipsum colorem non hune vel illum responder Solutio.
potentiam sensitivam trabe te ipsam natu Sensus e tram communem pro obiecto tame actus cirravnsedi sensationes non mini. ali circa ungula uersalia. ria: intellectus vero actus eli. qui iuri niuei sed non salia fertur. Ulcasas.
Huius loci declatationem vide superius lib. i. super e et .vnde sequitur.quod intellectus collecte madunate intelligit naturam,quam sensu sparsim in multis percipiunt singularibus ae ideo pet inducti nem 'quo sensu fit, cognoscere: seu inici, quar. ligere incipimus.
3 et undam di tertiam soluit euaestione Solutio nostendens cognitionem principioru non St. vlst esse scientiam, sed alium habitum scientia cinis. certiorem nempe intellectum ex quo fit. ut no sint eiusdem sationis .cognitio ptit cipiorum, eorum quae ex prauci piis de-
Supponit autem duo. alterum est habi Habitus intus intellecti uos veros speculati uos esse tellecti uos tres primus; qui totest recipere salsum, ut specillatiis opini, ratio, id est syllogismus topic cum veros, qui est eausa opinionis: altera est scientia effetae quae est cognitio necessarioru pereausam: tertius est intellectus. qui est cognitionecessariorum immediatorum atque hi duo semper sunt veri.
Supponit secundo, quod nulla eognitio Que cognie cetitor, quam scientia, nisi habitus hic tio sit e qui dicitur intellectus quae duo colliguntator Licet
tu rexi. Et hic capit. 3 tunc argumentum a
est horum principiorum non est opinio, quia semper sunt vera r non est scientia. quia non habent causam nee pet discuditam cognoscuntur di praeterea, quia sunt
certiora his, quotum est scientia ergo e rum erit intellectus io enim testat alius habitus intellectivus certior scientia pra terea. quia scientiae no est scientia. alias nim eu et processus in infinitum. deuenire
est ergo ad aliquam cognitionem, quae non si scientia.& haec est intellectus Nitra de in
Ex quo colligit. hane cognitionem, que tellectu intellectus dicitur,esse principium, pria quatenuscipium principit. id est.coonationem,qua est habitus
cognoscimus ipsas propo opes primas principi quae sunt principia tum, Eo tac
527쪽
sie autem se habet omnis scientia ad omnem conclusionem. Vt enim est scien . ita cognitio procedens ex alia, cli quaera.gnosciuius id quod ex alio sequitur,itaec intellectus est cognitio,sed non ex alia intellectiva cognitione, ac ideo est princia
Similiter est cognitio, qua propositiones primat quae ex aliis non sunt cogno .scuntur: ae propterea est principium principii ex quibus omnibus tres propositae quaestiones solutae sunt.
ano rincipia per se nota inductione
Piim licto, T sensus quastionis sit manifestus, ta quo ad Caduerte primo, duo esse genera prin- sensum cipiorum: quaedam sunt rei. quaedam quaesti cognitionis principia rei principia sunt. anis Princi quibus res suum esse accipit.sicut materia. pia alia esse formari reliquae canta dicuntur rei prinis rei alia cin cipia. Cognitionis vero principia suri, agnitionis quibus cognitio rei procedit; sicut propo sitiones sunt principia cognitionis ipsius Conectio conclusionis. Non autem existimes, quod semper differant re ista principia, cit enima posterioribus procedimus ad cognitionem priorum, tunc differunt re principia cognitionis e rei, at clima prioribus est processus, tunc ea de re sunt principia cognitionis ricis semper tamen differunt ratione: nam re principia sum secundum suum esse cognitionis vero secundum cppe intellerium sumuntur, di ipsorum. gnitio alio tum est causa cognitionis. Secundo Adueti secundo. quod intellectus nO- nota in te ster duplicem habet operationem ex a Plectus esse praehendendi, e iudicandi perapuerae henis dupliceo sionem enim te ipsas cocipit in se,per iu- petatione dicitim vero earum veritatem vel tal sithlem comprehendit, assenti edo vel disse n. Intelle tus tiendo. Has autem operationes esse diu et iudicium das experientia ostendit multa enim ap- non fit nisi praehendimus, de quorum veritate dubi-deribus tamus; in hac utraque operatione inteli appetaehen estus est dependens nam in appraehensione sis indiget obiecto, quod percipiat di hoc aseas bus acipit in iudicio etiam dependet ab sppicacisiones non tuum iudicum fit T Io, VNA. Inis dercbus applaehensis, repraeterea re diget iudicium praetet appraehensionem
alio iudicio adiuuante natu iudicium c
clusionis pendet ex iudicio praemissarum in quando in intellectu iam non est aliud iudicium, quo pri missas cognos. m. s.fit recursus ad indicium lenius perinducti nem An vero semper omne iudicium in tellectus de pedeat ex alio iudicio, siue sensus siue intellectust hoc dubitatur modori disti cultas est propier illas propositio Formaturnes per se notas commultissimas nemph, quaestionis quodlibet est . vel non est omne totum est status. maius sua parte A similes dehis enim est quaestio.annotae sint perinductionem singularium . ita vi absque inductione non
En quorundam opinio quod hae com Ad eam p. muniis mae propositiones inducti neco opinio. gnoscantur, nec intellectus eis acquiesce re nisi praecedente iudicio sensus per sim gularia. Rationes autem huius sententiae hae sunt Prima causa uniuersialia non producit Proh e essectus, nisi mediantibus causis partacu pinione L. latibus vi patet de caelo.& Sole di glorio Ratio.
so Deo.quando natura uter operatur Amper enim cum his causis particulata huc peratur: at intellectus est causa uniuersa. lis omnium assensuum intellecti uotu eristo ad particulares a issensus opus est, quod sint alii assensus, ut enim ad assensum h ius conclusionis utitur assens harum prPmissarum, principioru . ita ad assentum principiorum utitur assensu iudicio sensus. ut si fiat inductio quaedam ex singularibus illorum principiorum , nempe. hoc totum est maius sua parte di hoc totum est maius sua palle di sic de caeteris ergo omne totum est maius partes tune singularia illa sensu. uniuerside intellectu con
Secundo si ista pi incipia non cognos a. ratio
e erentur inductione solo lumine inteli us fierent nota sed hoe est salsum, nam ho modo nullus posio ea ne a terat con stat haec principia multis esse negatai Tadicitur. Metaph. denotat Aurat a. Meta. com i . ergo non cognossunt ut solos mine intellectus,se pet inductionem.
Circa hoe aduerte non esse dubium deri Fundam punc iri, immediatis unius stimuxi sunt
528쪽
Nota ordi Ex quo inset ordinem cognitionum intacm cogni homine rex sensibus enim intelioribus fitticinum in memoria manentibus imaginibus rerum hominia sensitarum: ex multis autem memoriis similib experimentia est enim experimen, Expertie n. tu collatio multo tu singularium sensibita quid V lium ex hoe aut experimento. ex toto
uniuersali collec o iam abstracto, di facio Principiis no. propter multa, fit principium aliis de scientiae &ii et laetati is si fuerit in rebus factibilibus, ditis scientiae si fuerit in speculabilibus. Unde principium artis di scientiae est pio positio
uniuersalis collecta per intellectu ex experientia, ex memoria, di ultimo, ex seus
Circa literam . Aut copulatiue est te. gendum, ut notat Philopo.hico inhia claurius explieantu ingo mo Metaph sic es. c. Ne ire Cites infant citraminiat, .
Responsio Infert ex praedictis responsionem tertie
terraeque quae monis nempe cognitione principio, uionis tum non in et Te nobis a natura, ne fieri ex alia notiori intellectiva cognitione ted a sensu modo. qui dictus est,phoduci. Mexc-N plum ponit sicut aliquando pugna ex iis, stente. accidit milites hine inde dispersos
in fugere .ac exercitum destituere. tunc unus stat, quo stante alius etiam stat. dc post hos alius, donec pluribus stantibus fit iterum exercitus si fit uniuersale ex hoe . illodi alio de multis singularibus conseruatis inmemoria,quae quide dispersa erant. sed adunantur colliguntur intellectu com . praehendente similitudinem omnium pet
Dubium QEod si dicas: quomodo anima potest recipere has species de singularia in sede
Solutio ' nouo respodet,anima e si talem ut possit pati illa: nam intellectus,secundu Aristo t. 3 animae. te v. 3 est ut tabula rasa, quae pote iuretum similitudines in se recipere. Uniueis Vnde te petit clarius modum quo uniti quomo uersale fiat dicens, quando est aliqua na.do M. ita rura secundi se una, di indifferens multis,
I ima ut homo. animal, albu, di hoc per intestoctum; nam extra intellectum non est sepa. rata natura comunis, eum igitur talisn tu rarae est facta uuam comunis est, niuersale. Vt Petrus est homo in caeteri etiasunt homines Vat quando sumitur homo
Persequi in illis est si separatus, iam e Tniuirsale antemcntiauit aurini hoc
Dices:ncnne sensus circa uniuersalia se Dubium. tuntur, no visus habet pro obiecto ipsum colorem non hune vel illum respondet, Solutio. potentiam sensitiuam habere ipsam natu Sensus estram communem pro obiecto tame actus ei re uniadi sensitiones non fiunt. nisi circa lingusta uersalia. tia: intes lectus vero aestus est, qui tu uniuei sed non salia fertur. Nicasas. Huius loci declarationem vide superius lib. i. super e et .vnde sequitur.quod intellectus collectet adunate intelligit natu .ram,quam sensu sparsim in multis percipiunt lingularibus ae ideo per inductio. nem 'quo sensu fit. cognoscere: seu intel 'quar. ligere incipimus.
Secundam di tertiam soluit quaestione Solutio 2. ostendens cognitionem principioru non rex.qui esse scientiam, sed alium habitum scientia cinis. certiorem nempe intellectum ex quo fit. v no sint eiusdem sationis .cognitio primet piorum, eorum quae extri ucipiis de-
Supponit autem duo:altetum est habi Habitus intus intellecti uos veros speculati uos cile tellecti uos tres: primus qui potest recipere salsum, ut specillatiis opinio relatio, i est syllogismus topic uos veros, qui est causa opinionis altera est scientia esse ex quae est cognitio necessario tu per causam: tertius est intellectus, qui est cognitione. essa totum immediatorum. atque hi duo semper sunt veri. Supponit secundo, quod nulla eognitio Que cognae certior,quani scientia, nisi habitus hic tio sit cer- qui dicitur intellectus quae duo colliguctior silica
tur ex C. Et hic capit. 3 tunc argumentum lia. est horum principiorum non est opinio. quia temper sunt vera r non est scientia. uia non habent caulam, nee pet discur um cognoscuntur di praeterea quia sunt celliora his, quotum est scientia. ergo emtum era intellectus io enim restat alius habitus intellestiuus certior scientia prae terea. quia scientiae no est scientia. alia,
ni macet processus in infinitum uenire est ergo ad aliquam cognitionem, quae non sit scientia.&late est intellectus Netra de in Ex quo colligit hane cognitionem, que tellectu intellectus dicitur, esse principium impria quatenuscipium principii, id est.cognitionem. qua est habitus cognoscimus ipsas propositio ac primas principi Q. suat principia tum dicis tac
529쪽
sie autem se habet omnis seientia ad omnem conclusionem. Vt enim est scientia cognitio procedens ex alia dc quae gnosciuius id, quod ex alios equitur,lia dc inteliactus est cognitio, d non ex alia intellectiva cognitione, ac ideo est principium
Similiter est cognitio, qua propositiones primae quae ex aliis non sunt cogno, si unturiae propterea est principium principii ex quibus omnibus tres propositae quaestiones solutae sunt.
QVAESTIO I. In prinimi perse nota inductione
cognoscanturIPtim ficto, T sensus quastionis sit manifestus, ta quo ad Caduerte primo, duo esse genera prin- sensum cipimumiquaedam sunt rei, quaedam
quaestio cognitionis principia rei principia sunt axis Princi quibus res suum esse accipit .sicut materia,
pia alia esse mimae reliquae canta dicuntur reiit in . rei alia co ciria. Cognitionis vero principia surit, agnitionis quibus cognitio rei procedit; sicut propo, stiones sunt principia cognitionis ipsus
Correctio conclusionis. Non autem existimes, quod semper disserant re ista principia, cit enima possetioribus procedimus ad cog titti .rrem priorum, tunc differunt re, principia cognitionis dictet, at clima prioribus est processus, tunc ea de re sunt principia cotnitionis diricii semper tamen dit Terunt ratione: nam rei principia sunt secundum
suum esse cognitionis vero secundum eppe intellectum sumuntur, de ipsorum. gnitio aliorum est causa cognitionis. Meundo Aduelle secundo.quod intellectus no- nota in te ster duplicem habet operationem dc a Plestiis esse praehendendi, iudicandi per appraehenis dupliceo sionem enim te ipsas cocipit in se, per u
peratione dicitim vero earum veritatem vel falsita,
te comptaehendit, assenti edo vel di len. Intellectus tiendo. Has autem operationes esse diu et iudicium das expetientia ostendit multa enim apis non fit nisi praehendimus, de quorum veritate dubiis deribus tamus; in hae utraque operatione inteli appraehen, ctus est dependens nam in appraehen ii onesis indiget obieesto quod percipiat di hoc ahasibus acipit in iudicio etiam dependet diappi acasione non tauri iuditam nTI N A. ranis de rebus appraehensis repraeterea indiget iudicium praetet appraehensionem
alio iudieio adiuuante natu iudicium,
elusionis pendet ex iudicio praemissarum di quando in intellectu iam non est aliud iudicium,quo pri missas cognosiam s.fit
recursus ad iudicium sensus pet inducti nem An vero semper omne iudicium in
tellectus de pedeat ex alio iudicio, siue sensus siue intellectust hoc dubitatur modo oc dissicultas est propter illas propositio Formaturnes per se nota communissimas: nempe, quaestionis quodlibet est, vel non est: omne totum est status. malus tua parte 5 similes dehis enim est quaestio .an notae sint per inductionem singularium ita vi absque inductione non
Est quorundam opinio. quod hae com Ad eam, munissimae propositiones inductione co opinio. gnoscantur nec intellectus eis acquiesce, re nisi praecedente iudicio sensus persi gularia. Rationes autem huius sententiae hae sunt Prima eausa uniuet salis non producit Pro hae et Tectus . nisi mediantibus causis particu pinione a latibns vi patet de .aelo. dc Sole, elotio Ratio.
so Deo.quando naturaliter operatur,scmpetenim cum his causis particulatibus inperatur: at intellectus est causa uniuersatalis omnium a sensuum intellecti uotii eristo ad particulares assensus opus est, quod
sint alii assensus, ut enim ad assensum h ius conclusionis utitur assensa harum premissarum o principioru . ita ad assensum principiorum uriturassensu de iudicio sensus. ut si fiat inductio quaedam ex singularibus illo tum principiorum , nempe. hoc totum est maius sua parte di hoc totum est maius sua parte. sic de caeterra ergo omne totum est maius parte tunc singularia illa sensu. uniuersale intellectu compraehenditur.
Secundo si ista pi incipia non cognos a. latio
e erent ut inductione solo lumine inteli estus fierentiora sed hoc est falsum, nam ho modo nullus Posio ea negare: at con
stat haec principia multis esse negata; vadicitur . Metaph. denotat Averr. Meta. com is ergo non cognoscunt ut solos mine intellectus,se pet inductionem.
Circa hoc aduerte non esse dubium de l. Fugidam.
Pt Rc32 ij mmediatis unius scitatuae sunt
530쪽
gnim multa ex iis quae inductione et gnosci debent; sed de communibus mulis tu
scientiatiam .d commuia illi mi omnium
vi superius di xim m. Et de his estitima Concluso.Solum lu-Con tu intellectus. tactastilis adprehensio Digni suffieii ad cetio assentiendum istis dimi in ' gnitatibus. patet conclusio ictos cari ubilc ciui extae inlinis cognosci has propositione di minem rum ei Axisto t. suffieit. inquit quid per tot
Ad i. quid per pariem intelligatur cognoscere, ut statim nullo iudicio praecedenti cognomscatur, omne totum maius e parte ubio Alberi uti diximus comparabat has pro positiones visibili luminosis. quae suo. Aulio videntur lumine.absque ullo alio extrinseco: dc Egi hete loco dicis scutocu.lus informatus speeie videt colore ita intelleci appreliensione fac a assentit istis. Et Lineon. i. post cap. s. praeterea Aristot.
D. Metaph. e. t. vocat has ianuas scientiarum, in quibus no contingit error Praeter ea. quia aeque notum est singulare:hoetotum est maius parie scut: omne totum
est maius parte praesertim cutet senium non percipiamus aliqua singularia harum propositionum non enim sensu cognoscitulisi ab his aequali, haecdemas aequa. Ea .remanebunt aequalia.
Secunda Conclusio Liaeet ista principia possint syllogietati crinduci: tamen non fiunt nota ex tali inductione de syllogismo cum in seipsis clatissima sint,oc pei se
fidem habeant. Unde ad primum argumentum respodeo quod satis est det minatio ex parte speciei obiecti per qua speciem fit appraehensio Et preterea, quia ita ut lumen Solis est causa uniuersalis tamen se solo calefalla d lumen intellectit se solo indu
est assensum illorum principiorum. absq; alio particulari iudicio cum ille assensus principiorum sit quid uniuersale de commune ex quo derivantur multi assensus Darticulate conclusionum aliatum.
LIB. II. POST Ad ecundu aedico, quod negate aliquid
multipliciter contingat aut ore extritu , aut corde intelius no loquimur de exteriori negatione; quia virilibet potest negare omnia, sed de interiori haec est iplex: aut virtualis aut formalis, de haec directa, vel in dilecta.virtualis cum negamus aliquid in alio: ut qui dicit nussu corpus es.se album .umualiter negat nulla niue esse albam tot malis.cum aliquid in se ipso ne .gatvr hoc vero si negatur, quia rati nes faciunt apparere aliter, tunc est negatio drie talli vero negatur, quia licet in severum appareat semper tamen es ire ea, quae sequuntur ex illo. facit de illo dubita re est negatio in directa quo pacto Zeno negabat motum e sensum qnia nescicbat intelligere.quomodo, si mouetia taliquid, possit pertransite infinitas partes: quae sunt inspacio. Dico negate principia vi tristit et non arguit illa per se cognita uo esse:imo quoties in bona cosequentia aliquis concedit praemissas. di negat conclusionem .vmualiter negat: quodlibet est vel non , Drio Iecundo, nullus negat directe illas
dignitates cum non sit ratio directa contra eas apparens.
Dico tertio in directe negatur sed hoe non arguit eas non esse per se notas nam etiam hune motum esse est per se cognitum sensu, dc tamen Zeno negabat. Dices: Aristoteles dicit has pendere a sentia dico ptimo quod loquitur deintrinsecis propositionibus&particularibus demonstrationum immediatarum. Dico secundae quod etiam istae comunissimae a sensu pendent quia est necessaria appre. hensio terminorii, quae non fit sine sensu. H AEC de Quaestione breuiter que latius examinari debet lib. 2.Metaph. atque de totae nunciatione in libro Posterior v. Sit laus ino Opt. Max qui ad hae in nos perduxit. AMEN Adt riegatio
alia exteri or alia i tenor est. eaque m ric x. Zeno ne gabat, ricta sen sum Dignit tes viri u