장음표시 사용
621쪽
GRAMMATICA ET ΜΕTRiCA. 56itur. Quaedam participia praeteriti temporis palimbacchio suppeditant , ut conpactus , insectus , mactatus , gestatus , detrusus , retortus , perpessus , depressus , adnexus , conplexus , desexus , contritus , Consultus. Sed attritus et consultus et nomina sunt et participia tubi autem regula participiorum sungantur , Vergilius declarat dicens. - et sulco attritus splendescere vomer. - Εt rursus idem inconsulte abeunt sedemque odere Sibyllae. -- Nomen vero est ubi dicitur ex totius senatus consultu decretum est. -- Et Plinius physicus se Ceterum , inquit , attritu digitorum accepta caloris unima , et reliqua. - Δ. Quo accentu palimbacchius pronuntiatur Z Μ. Si penultima positione producitur , acutum accentum habebit , ut devexus, congestus. Si vero naturarum decreto proteletur, circumflexa prosodia describitur, ut indutus , exutus, inbutus , Obrutus , explosus , conPlοSus , Conrosus. De proceleumati CO.Δ. Enucleatis igitur trisyllaborum pedum regulis , operae pretium reor ut tetraullabos pedes, sicut pra lationis ordo spopondit , examussim digeras. M. Exempla pedum sequentium cursim et Particulatim Propalanda censeo; siquidem de disyllabis pedibus, quorum exemplar aliquantula explanatione utcumque digessimus , praedicti tetrasyllabi pedes resupinis et v ciprocis varietatum vicibus conponuntur. Denique haec sunt nomina ad proceleusmaticum pertinentia, qui pro geminata pyrrhichii vicissitudine singulariter positus
duplicatum revolutionis officium et recapitulationis seriem Continet, Crocotula, animula, miseria, memoria, Italia quamvis per ectasin producatur , apicula , CR-
622쪽
nicula , avicula , fidicula , cuticula , cruci cuia , benivola, malivola , lapideus , equuleus, aculeus, itinera, lacinora, pelagicus, puerulus , manipulus quod nomen in dacUlico hexametro integrum non congruit, idcirco saepissime a Poctis Per uncopam vocalis .u. exploditur. Sedulius -- portantes n tro Christo venien te maniplos. - Vergilius se non ore soluto inmundi
meminere sues iactare maniplos ἰ - geniculum , latibulum , patibulum. Solet etiam interdum proceleus-maticus a tertia declinatione per obliquos easus dativo et ablativo progigui , ut nemoribus , operibus , oneribus , Iateribus, comitibus , segetibus , cineribus, we- Ieribus , pecoribus, leporibus, gelieribus, gracilibus, facilibus , agilibus , teretibus , veteribus , proceribus.
Genera verborum coucordi sus Bagio Proceleumatici ringulis obsecutidare noscuntur , ut misereor , opitulor , arieto , humilio , aperio, operio, reperio , sepelio. Unde Prosper elegiaco versu non desonam Protulit syllabarum regulam dicens - sitque novus vita. - Subiunctivus quoque tempore Praeterito Persecto Proceleumatico suffragatur a secunda dumtaxat vel tertia coniugatione , ut docuerim, timuerim, viguerim, habuerim, stupuerim. Ut sicca peregrinas stupuerunt marmora plantas - Scanditur vastupv - dactylus; patuerim , latuerim , statuerim ut nam statuit genitor rerum -- rapuerim, tribuerim, metuerim, nequiv
vim. Nam .e. in penultimo subiunctivi modi tempore versecto praeterito semper corripitur, ut Prisciani au toritas approbat. Δ. Da divisionis et partitionis qualitatem. M. Atiqua discretionis formula proceleumaticus discriminatur. Idcirco arsis et thesis aequa ullabarum trutina et aequiperante temporum exagio pariter Ponderabuntur , hoc est bino et hino. Δ. Quo tenore Pro,
623쪽
GRAMmATιCA ET METRic A. 563eeleumaticus profertur Z Μ. In dirupta et inconvulsa firmitatis censura semper a Cuitur. De dispondaeo. o. Quae sunt nomina ad dispondaeum rite congruentia Z Μ. Servatores , praeceptores , bellatores , oratores , pastorales , aeternales , inmortales , infelices ,
scrutatores, dictatores, mereatores, Piscatores, regnatores , curatores , luetatores , rimatores , auditores ,
Dutritores , venatores , vespelloves id est fossarii qui corpora humani ; unde Orosius se per vespellones , inquit , in Tiberim tractum est. - Verba quoque tam praeteriti quam futuri temporis bis regulis opitulantur, ut mulcaverunt, Sulca Verunt, Sti Paverunt, sindaverunt , iu lexerunt, perrexerunt. Item suturi conquassabunt , umectahunt, exanthlabunt, resultabunt,
et reliqua. Sunt itidentidem nomina verbialia in .trix. desinentia seminina, sicut masculina tu . tor. terminantur; sed seminina disponda eo mancipantur, masculina vero correptione ultimae syllabae epitriti quarti subiectionis iugum serre non recusaut ἰ ut indagator indagatrix, conlaudator eoulaudatrix, declamator declamatrix, suffragator suffragatrix , exaltator exaltatrix, commendator commendatrix, Commentator Commenta. trix , quod oritur a verbo commentor Commentaris Commeutatur ἰ unde et Commentum et commentarium.
Inflammatrix , insultatrix , dispeusatrix , assentatrix. Unde Prosper cum de crimine adulationis loqueretur, subiunxit dicens lingua assentatrix vitium peccantis aCervat. - oritur etiam a participiorum significati nibus praedicti pedis regula , ut contorquentes , in-Pingentes , suffragantes , allegantes , retrudentes , iu-
624쪽
564 s. AM REUE DE REiunantes , exudantes , emungentes, secundantes. Ita suturi , truncaturi , sulcaturi , surrecturi , porrecturi ,
gummersuri , Possessuri , Consessuri. Δ. Da rationem a centus. M. Dispondaeus semper acuto accentu P
sertur , dum arsis et thesis aequali temporum diserimine dirimuntur , hoc est bis quaterno. De dii ambo. Δ. Quae sunt nominum exempla ad iambum portinentia Z Μ. Haec actutum Prompta depromere uon me pertaesum Pigebit; utpote Paternitas , inormitas , tui-quitas, propinquitas, si delitas, profunditas , severitas , serocitas , atrocitas , acerbitas , latinitas , procacitas , benignitas , cupiditas , inanitas. Verum haec nomina tertii ordinis in singulari numero secundum regulam casualis formae Pentaptota esse noscuntur , plurali triptota. Item imagines, origines, hirundines, harundines , PropagineS, VOragines. Verba similiter tempore
praeterito plus quam Persecto his legibus subduntur ,
ut amaverant, ligaverant, necaverant, putaverant, litaverant , rigaverant, negaVerant, et cetera. Δ. Quae
prosodia tenoris in dii ambo statuitur Z M. Nomina seu verba dii ambo mancipata acuuntur quidem ut dispondaeus , sed in hoc discrepare cernuntur, quod dispondaeus in penultima, dii ambus vero in antepenultima acutum habebit acceritum , et cetera gravabuntur. De ditrochaeo. Δ. Da formulas exemplorum, quibus di trochaei r gula Conpetenter clarescat. M. Cartilago , cantilena ,
celsitudo, nititudo, gippi in do , lippitudo, longitudo,
625쪽
GRAUMATICA ET METRIc A. 565 latitudo , sortitudo , magnitudo , erassitudo, spissit do , aegritudo , pulchritudo , turpitudo , sertitudo, rectitudo. Haec omnia pentoptota. Excipitur cantilena quod triptotum nomen est. Item de secunda declinatione , ut publicanus , lusculanus , passerinus , anserinus , oppidanus , rustieanus, Claudianus , Hadrianus , masculinus , semininus , gaditanus , gallicanus , simicinus , Μaximinus , hombycinus derivatum nomen epitheton a bombycibus, id est vermibus quos seres vulgo nuncupant , unde serica vestis Iestis ' silorum sta- . iis ML minibus contexitur ue ludibundus , iracundus , fraudulentus , Pompulentus , corpulentus, vinolentus , mera
lentus , Principatus , paludatus , id est paludamento indutus , sicut togatus toga vestitus dicitur. In verborum quoque modis et persociarum declinationibus di trochaeus repperitur , ut castigamus , lecti in mus , in rogamus, subrogamus, Clamitamus, lascinamus , Pastinamus , Tuminamus ; ut - ilice sub nigra pallentes ruminat herbas; - expiamus, sauciamus, consei- Cremus, strangulamus, sciscitamur, machinamur, prae
stulamur. Sic infinitivo modo fascinare, pastinare, re migare. Excipiuntur passiva et deponentia eiusdem modi , ut sciscitari, machi uari, strangulari, quae in regulam epitriti secundi transire noscuntur. Interdum trochaicae legis normula a participiorum significati nibus oriunda constat, ut verberaudus, masticandus, calculandus, calcitrandus, dedicandus, ventilandus, vellicandus. Sic a tertia vel quarta , ut inbuendus , obruendus, exprimendus, sopiendus, sarciendus , Sae piendus , sanciendus, sulciendus. Δ. Da regulam divisionis. Μ. Aequa di trochaeus Iance libratur , dum
arsis et thesis his ternis temporum trutinis aequipe
rantur. Δ. Quali accentu diuochasus figuratur 7 H. Si
626쪽
penultima positione producitur , acuto accentu Praenotabitur , ut adgregandus , digerandus , hassiandus. Ast vero si naturaliter penultima longa fuerit , sine ambiguo circumflectitur, ut passerinus , vulturinufi , anserinus , et Cetera derivativa , quae superius de primitivis congesSimus. De autesPasto. Δ. Antespasti quaeso proferantur exempla. M. Harenosus , lacertosus , querellosus , lapillosus , latebrosus, cavernosus, tenebrosus, Coronatus, capillatus vel capillosus; sic venenosus , papillatus , paludatus id est paludamento togatus , catenatus , Pharetratus , Palumbinus , columbinus. Δ. Haec nomina seu participia cui formae casuali aptabuntur Z M. Omnia pentaptota esse veterum actoritas declarat. Δ. Da exempla de personis verborum antespasto congrustutia . M. Amabam amabatis , amaremus amaretis , litabamus litabatis, litarem litaretis , necabamus necabatis , necaremus ne RPE-tis; sic negabamus negabatis, favebamus favebatis, em hamus emebatis, serebamus serebatis, agebamus agebatis. Ita in ceteris modorum temporibus et personarum dinetinationibus eiusdem pedis formula crebro reperitus inserta , quam singillatim evolvere et universaliter enudare taedet. Nam aliter in participiorum declinationibus antesp tus indagatur, tempore quidem praesentia serma inchoativa per genetivum singularem , ut Ditescens nitescentis , rubescens rubescentis, vir scens virescentis , madeseeuq madescentis, rigescens riges entis. Sic tempore praeterito ct suturo Per genetivum Pluralem amati amatorum, necati necatorum, litati litatorum , amandi amandorum , necandi necandorum , li-
627쪽
GRAmri TICL ET METRIcA. 567tandi lilandorum ; sic docendorum , legendorum , regendorum , gerendorum. Δ. Ante astus quo accentu profertur Z M. interdum acuitur , ut tepescentis , tabescentis , acescentis. Nonnumquam vero circumflectitur , ut Paludatus , palumbinus , columbinus. Harum autem rerum ratio utrum acuto an circumflexo pronuntietur, accentus positio vel natura luce clarius manifestant. Hic pro aequa divisionis specie sequesuatur sdum arsis et thesis paribus temporum legibus concordani , id est ternis et ternis. De choria mbo. Δ. Choriambus unde vocabulum sortitus est y Μ. . uuia ex choreo et iambo simpla pedum structura in duplum geminatus constate choreus quippe trochaeus cog-Homento nuncupatur. Δ. Exempla choriambo congruentia Cratig rere, quaeso, non recuses. M. Omnipotens, ignipotens , Pinnipotens , armipotens , arcitenens s Caesaries , canities, progenies, esuries, planities, luxuries; ut in georgicis - luxuriem segetum tenera depascit in herba ; - temperies , segnities , calvities , ingluvies , inluvies , sinceritas, posteritas ; ut illud - et sit pris rum nescia posteritas; - crudelitas, sedulitas, ebri tas , sobrietas , simplicitas , duplicitas , impietas , nobilitas , utilitas , calliditas , asperitas , virginitas . Ut Prosper in epigrammatibus - nec crucis asPeritas ρο- tuit terrere volentem. Ex his quae tertiae declinationis sunt Pentaptota certissime sunt τ quae autem quintae fuerint, ad tetraptotam formulam rediguntur. Item nomina seminini generis singulari numero carentia ad
choriambum perti non tia , ut exuviae , deliciae , divi tiae , inseriae , blanditiae, primitiae , insidiae 3 ex
628쪽
quiae, reliquiae, excubiae, haec tetraptota sunt. Sed et nomina primae et secundae , quae ad paeonis primi regulas subterinserere explanandarum PDrum neCessitate constricti conabimur, chori ambo rite mancipabuntur Perceteros casus utriusque numeri, exceptis nominativo accusativo et vocativo singularibus , ut genetivo plurali si masculina vel seminina suerint neutra vero in quibusdam casibus discrepant ut iustitia, laetitia , spurcitia, maestitia, tristitia, munditia; item purpureus , Caerulens, discipulus , egregius, legitimus: item auxilium, augurium, discidium, concilium. Oritur etiam choriambus a prae dictis nominibus quae superius edidimus cum de dactylo niteremur comminisci : illius dumtaxat qui ex g ro vel sero conponulatur per obliquos casus , ut Paulo ante promulgamus , ut seliger Sctigeri, ros roris, SquR'miger squamigeri; sic laniger, corniger, lucifer, umbrifer , furcifer. Δ. Hunc pedem quibus divisionum speciebus partimur p Μ. Aequis temporum discerniculis.
Δ. Da exemplar a verborum personis diremtum. M. Se cunda persona siugularis numeri, et tertia pluralis, legitime declarat , ut conglomeras conglomerant , iuge minas ingeminant, prae titulas praelitulant, adceleras adcelerant, commemoras commemorant. Sic participia instantis temporis conglomerans, ingemina iis, praetit
De ionico mitiori. Δ. Quae nomina seu verba ioni eo minori conpetunt PΜ. Ionico minori hiuscemodi pauxillula susticiant exempla , ut rapientes , Populares, seniores , furibundi, rubicuudi , verecundi. moribundi, rudibundi id est rudentes et Mantes, nam ruditus Proprie asellorum nia -
629쪽
GRAMMATICA ET HETRIcA. 569uorum est , ut posita - linguaque rudenti edidit pec ale loquellas. Et quia apta se vocis occasio Praebuit, non modo propter structuram Pedum et rationem metrorum , verum etiam ob disserentiam vocum et dis- Cretionem sonorum, non absurdum arbitror quadripedum et volucrum et reptilium voces cum generalitate pluralitatis et specialitate singularitatis subtiliter dirimere ἰ siquidem voeis qualitatem quadripertitam rasa tam philosophorum quam grammaticorum auctoritas Propalavit, articulatam inarticulatam, litteratam inlitteratam ἔ quamvis alii duas esse vocis species attestem tur , hoc est articulatam et cous am ἰ nam articulata hominum tantummodo est dicta quod articulo scribenti conprehendi possit; confusa est quae scribi non Potest. Δ. Pande exempla vocis confusae de diversis rerum naturis congesta. Μ. Hae sunt species vocis Consusae, ut maiorum Rueto
ritas tradidit. Nam apes ambitant vel bombinant, aquilae Clangunt, anseres crinciunt vel tri iunt, aves minituriunt vel vernant vel vernicant, accipitres pipaut vel pipilant', cod. pli- uates teretissant, arietes trissitant vel blaterant , asini 'oncant vel rudiunt, apri frendunt, arma CrePant, nestinnit, amphora profusa hi libit, boves mugiunt , et reboant , cornices butant , 'cicni desistant , cicadae s timniunt, ciconiae gratulant vel glottorant vel critalant, eorvi crocitant vel croccaui, caprae mucciunt , Canes baubantur vel latrant vel ganniunt, catuli glattilant, cervi rugiunt , citharae sonant , canis venatica Cusnitit,
elephanti barriunt vel stridunt, equi hinniunt, serae mussitant , grues graddant vel gruunt vel grugulant, galli uae eacillant , galli cantant vel eucurriunt, galiae fringilliunt, graculi griciunt, hirundines trutissant vel trissant , hyenae hirriunt, haedi balant vel hebant,
630쪽
Iuppiter tonat ut sabulae , singunt , insantes vagiunt, leones fremunt , lyrices hyrcan , lepores vagitant, Iu-pi ululant, litora murmurant , milvi lugiunt vel vigilant vel turiunt , meruli Elnaitant, mustelae dindrant ,
mures mintriunt vel muniunt , noctuae Eueubiunt, Olο-
res drensitant , oves balant , onagri vagillant , palumbes raucitant , passeres titiant , parri tinnipant , pavi
paululant, perdices cacabant , pulli et pueri pipant , pantherae chauriunt , pardi seliunt , porcelli grunniunt,
porci grandiunt, ranae coaxant , sturni Parsitant, so- eod. rices denti cant, serpentes sibillant ' , silvae strepunt , turdi soccitant x et succi lant , tigrides vaccaiat , tubae elangiunt, tauri mugiunt, unitures pionpant, urenti flant vel tromniat usi sibilant , ursi nuntii vel saeviunt , vulpes eiulant , verres quiritant Item homines loquuntur, rustici iubilant , et reliqua similia. Haec genera vocum non ad ionicum pertinebunt, sed discretionis gratia prolata anni. Δ. Da verborum exempla ionico minori subdita. I. Sumuntur a verbis primae coniugationis , quae in tribracho edidimus , tempore suturo, ut numerabunt, rogitabunt, glomerabunt, sociabunt, temerabunt, maculabunt , dubitabunt. Sic et infinitivo tempore praesenti a passivo numerari, rogitari, glomerari, sociari. Veniunt a tertia cola iugatione tempore praeterito inperfecto, veniebant , capiebant, rapiebant, P liebant, metuebant, tribuebant. Ita quoque a participiis tempore praesenti, ut numerantes, glomerant f stitulantes, polientes, statuentes, iaculantes, modulantes , spatiantes , speculantes, et reliqua. Δ. Ionicus minor cui divisioni simulatur Z Μ. Ad duplam divisionis
regulam pertinet. Δ. Die ergo utrum arsis aut thesis in temporum distributione palmam victoriae Promere-