장음표시 사용
291쪽
ne dejectus, voto non potiaturi quantis non illum Iaudibus apud populum , apud patres ornant ' quantas commendationes quantas preces adjiciunt quam magnifieis verbis attollunt' quantum Virtutes ampli., fieant' quanto vitia sueo, quantis mendae iis illiniunt Competitores vero, quibuscum nulla est gratia, nullus consensus animorum, quantis Onerant probris,ut dejiciant quantos conatus exerunt , ne voti compotes effieiantur virtutes vel silentio tegunt, vel attenuan r, vitia exagerant, mores carpunt, merita reticent, perque fas Omae , ae nefas eunt, ut honorum aditu pro hibeant. tandem ut eompendio studeam, nulla e st machina, quam non admoveant, nullae artes , quas non
adhibeant, nullae de ei pulae, quas non instruant , ut quod ipsi velint consequantur , inque fundum suum cuncta derivent. Ex hoc autem quis adeo caecus est, ut non videat, Rempublieam omnem subverti, societatis vincuIa disrumpi, tolli virtutes, amandari disciplinas , atque una tantum nutriri vitia , atque severi.
Enim vero si ad omnes honorum gradus , non qui virtutibus dives, modestia in signis, doctrina eonspicuus, lauream erudito in pulvere adeptus est, vel palmam in arena sua fortitudine, suis armis egregi E promeritus e st: qui labori otium posthabuit, virtutemq; voluptati praeposuit, promovendus est: sed qui amicus, qui nostras; quique otio emarcuit, disciplinam solvit,
obtusis armis, ac strioso equo usus est: cujus culpa aeceptae clades, assi ista Respubliea, sortes in aete eeeiderunt: quis, quaeso post hae virtutum sectator : quis disti plinae custos quis, Reipublicet propugnator' quis vitiorum hostis' quis patiens labolum erit' quam paucissimi admodum , qui generosum nacti animum, omnia infra virtutem habent; ipsaque facti honestate
Oate uti sunt. Non ita ita sane, tum Luciliust neq; isto
292쪽
vel verior , vel blandior ad aures meas allapsus un- qua sermo est. O quam bene humano generi eonsultu esset,li non amieitiae, non sanguinis, sed unius tantum virtutis ratio haberetur : nec privatae rationes , sed publieae nos ad judiei a ferenda , ad distribuenda munera, ad dandas laudes impellerent; isto enim modo fierer, ut bonae vigerent artes, florerent disciplinae, niterent mores , atque humanitas ipsa limatior esset; nam praemia virtutem exeolunt , & ubi haec malos sequantur, rari admodum boni reperientur. Verum omittamus isthaee, quaa neque loel hujus sunt, nec emporis: & pungunt quidem animum, non allevant,
atque ad limen ostii , ut a junt, veniamus - & quinam consensus iste, qui vero dissensus sit, enucleate disseramus; in e ceteris enim animantibus, atque inanimis explicari vix potest. Cui ego et istuc jam eontendeba .
quaeso igi1ur, ut auscultes. Tum Lue illust Hlesto. co. tende ergo, ut coeperas. te ego dicet em animo sequar, atque auribus . Tum ego: Quidam Physi eorum sunt, qui inesse rebus universis vim quandam quam mos mGrae ei, qualitatem Latini dicunt, opinati sunt . illa vero arcana veluti virtute, tum animi , tum corpor vel ami eo in vicem nexu e opulentur, vel internecino, ut ita dicam , odio se oppugnent, jugulentqueiarnam duplitem illa indolem prae se fert, a mi eam scilicet , & hostilem. Sic Magnetieus lapis, quem , ut scis, Herculeum etiam, & Magnetem appellant, ita hujusmodi vi in ferrum a meitur , ut duri stimum quamvis, ae ponderosissimum vel e longinquo conspectum ad se alliciat, trahat, uniat, adstringat; ut divelli noni nisi vi adhibita,& maiori illa evaleat. Cotra vero ada rnas, eontraria affectione , atque vi inimi eam nactus indolem, ita Magneti dissidet, ut iuxta positus,omno millius virtutem hebetet, atque obtundat , serrumquq
293쪽
trahere minime patiatur. Hie Lucilius: intelligo. ad
quid tu de hujusmodi qualitater quam similitudinem
ipsa in , ae dissimilitudinem naturarum volunt . Ipse enim, ut candide fatear, non satis video, qui fiat, ut similitudine, dissimilitudineque, quae utraque agendi vi praedita neutiqua est , tantus in natura motus Oria intur . imo mihi videtur id ipsum quaeri . cur nimirum similes, dissimilesque res affieiantur isto modo . erit ad summum, non infletar, dispositio quaedam, qua res ad mirabiles illos effectus excitentur. Cui ego: Egre gie tu quidem, Luelli. Enimvero eum ferrum, excussa veluti somno, ad Magnetis amplexum tam subita
Neo, tam celeti eurtu advolat, ut pennas induisse e re inderes, vim illam, qua id patitur , vel ipsum sibi ingenerat, vel aecipit a Magnete' si primum velis, rogo, cur non antea nam sola lapidis praesentia operos non est; si se eundum, atque a Magnete derivari asseras ; iam hi e re et amante Philosopho, in serrum abs se distans ageret, & operos ε quidem certε . Non refragor, tum Lucilius. verum experimenta quaedam ina promptu sunt, quibus nonnullae eaussae vim istam praese ferre videantur. Perhibent pilosam hominis cutem vulnerato ex eapite recisam, eodem prorsus tempore incanuisse, ae eapillos deposuisse , quo is a quo fuerar multo ante revulsa , di ea nos induit, & glabrester mox e cepit. Memorant apud Britannos, ad quos Liber
non navigavit, nee victor uti apud indos, vitem inis exit, aliunde asportatum navibus vinum , eo tem P re quam ma ime efflorescere, quo vites, a quibus expressum, gemmaseunt. compertum saepe cervinam carnem sale conditam id temporis veluti effer mente scere , interdum etiam eomputrescere , quo ad pr. creandam cervi sobolem in ei tantur. iam vero tomit
294쪽
minem in re etiam ab se e utem, & vites in vinum , Min cognatam sibi e ervos carnem vim aliquam illo iarum effectuum effectrice immisisse, esse qui neget arbitror neminem . nam si eeus, quo id pacto eveni ropotuisset, non dum satis intelligo. Cui tum ego: Reu te tu quidem , Lucili, & erudite : rerum responsio est ad manus & primo,ut a capite exordiar, a quo tu me rito exordium duxisti; ea in e ut e fibrarum texturas, eademque cum toto corpore temperies erat; ideire oeasdem eum toto eapite affectiones sortiebatur: non igitur mirum, si uni eum reliquo eapite ineanuit. Inavino eadem temperatio , eadem ae vitibus naturae indoles, eandem etiam sermentationis periodum patiebatur: ut eum florestentibus vitibus, ineale se ero in earum sinu humor inciperet, vinum matris inge. nium imitatum, inealescere etiam, ae servere molle αhatur . Non secus ae e erasa , reliquique fructus, diis vel sis ite et in Ioeis , eodem fere anni tempore maturescunt; ecdem enim arbores eum sint, idem, quo tepescant, ae veluti animentur, aestus, iidem in cunctis effectus oriuntur. Nee multum de cervina earne ne gotium. Hie Lue ilius: Ne te vexes, inquit teneo quippe; eandem nimirum illa eum e ervis fermentationem experiebatur. Cui ego: Ita vero. At miror , Lucili, te illud, quod tum admirabile,tum euriosum quam ma-Σime est, non retulisse. numnam ex ei dit memoria' Et
Lue ilius Quodnam illud p Cui ego: Quod de Apulo
araneo celeberrimum , ae pervulgatum est. Hie Lucilius, ut ad rem novam ,&inopinatam fit, aures armrigens quid istue, ait, monstri est ' quae in , ut narres. nam ut latine fatear, & meo more , nunquam intellexi. Deus bone, quot sunt, quae nos, qui e ceteroqui
eruditi auditi affectamus, sugiunt omnino i Tum egor Laudo, Lucili, eandidam istam tuam indolem , as
295쪽
snce Ium animum , quod in paucis reperio . sie enim plerique sunt, ut cum paueissima admodum didie exint , Omnium se artium , disti plinarum omnium seientes videri, atque haberi .volunt: & eum ipsi plerumque ineptiant, omnium se censores, omnium ju- die es , eo iniquiores, quo ineptiores , nullo senatusconsulto , nullo plebiscito constituunt . Ex ea vero, qua sive naturae , sive edueationis vitio praediti sunt indole, illud tueri percipiunt, ut nimirum Ohio uni
versis sint; maledicentiaeque nota a reliquis secernantur. At nos interea excidimus ab equo: redeat aus quaeso, in viam, a qua nescio quis nos deus abduxit. Est in Apulia, & praecipue Tarentino in agrossua piger humectat flaventia culta Galesius, Quoddam animalculum , araneo q aam simillimum rimo ex araneorum genere , quae plurima suur, unum esse docti non dubitant. Tarantulam indigenae appel-Ia ut, culus tanta veneni vis, ut quos semel momorde in it, tandiu illa agitantur , quoad animal vixerit. quod
autem mirum oppido , & fabulat simillimum est;
cum anni aestus in ea leseere , atque una furere illiusmodi animalia incipiunt ; & ipsi furere, ac variis, armisque modis agitari: statisque temporibus in eos motus prosiliunt, in quos ne eulta veneni vi in ei tantur , quod ni facerent, per summos eruciatus interiistent. at non una veneni vis est: quidam mu sie a levatur: & dum citharae, ae lyrς certos ad numeros pulsantur, ad eosdem illi numeros saltus agglomeranr, choreas jungunt , perque itus , reditusque venenum excutiunt. Ex his vero . ineltatioribus quidam numeris, quidam remissioribus gaudent. alii aeuto , alii
gravi sono , diversoque saltandi genere afficiuntur. Sunt quos arma, nitidique enses delectant , perquium bratiles pugnas, simulatosque i eius humorem de-
296쪽
eoquunt. tandiu vero huiuscemodi motus durantiquo ad omnis veneni vis se sensi in remiserit Hie Lucilius: Mira quidem narras, & quae nunquam inducercin animum, ut crederem, nisi tu die e res . Verum dic, quaeso, unde nam istiusmodi motus fiant Quia , tum ego, bi spiritus , qui eum veneno in hominum cor pora irruperunt, ejusdem naturae ae ii sunt,qui in ara Deo perseverant , j isdemque affectiombus obnoxii. quocirca id temporis , quo araneus persurit , & bi,
quos momorderit, agitantur; & varii quoniam in Variis araneis sunt, varia pariter veneni vis, diversosque
effectus progignit. Intelligo, tum Lue ilius. Sed qui nam istiusmodi spiritus , & quae illorum indoles ve lim , ni grave tibi sit, clare expliees ; nam totam irrabis, ni me fallo , sympathi ς , atque antipathiae Vim
statuis Cui ego: Recte autumas. sta igitur : rem ips dilucide , ut potero, explieabo. Ex universis ferme corporibus minutissimae quaedam partes continu emittuntur, quae cum tenuissimae, volatiles, activae q. snt, non erit abs re, si eas spiritus appellemus , etsi revera inanimes sint. Hoe me Ioco ita Lue ilius interpellat e Numnam illae sunt atomi, quas Democritus somniavit I Cui ego: sive simplices atomos, sive compositas substantias rectius esse mavis ; perinde erit in
Ie nostra. sed ne, quaeso, moras innectas, iam enim,ut
vides ad umbili eum dies est . Ex his vero spiritibus quidam similes, quidam dissimiles sunt omnino . qui
dam similes aditus , ae spiramenta .etro ους Graeci di cunt, quod apud Physi eos reee pium usu voeabulum jamdiu est: quidam dissimiles, ut subire corpora, seq; penitus insinuare nullo modo queant. Jam vero si corpora similes emittant spiritus, similibusq; spiramentis Iazentur, ut excipere eos possint, inter ea sympathia,
ac socialia quidam veluti nexus iniere edit. si vero dis fimi in
297쪽
Emiles sint, dissimilesque potos nacti, nullos Intere
nexus, nulla amicitia: seseque inter nec in O odio persequuntur . Hie Lucilius; si non verum , verisimile quidem certE. at si si e , iam ex Magnete innumeri spiri tus evibrantur. Cui ego : Aio enimvero . ut autem id in animum indueas: die, quaeso , unde nam est, quod ea nis heri sui vestigia sectetur quod illum in infinita Pene hominum multitudine , & quantumvis conglobata, divina illa di eam, narium sagaeitate dignoscar. teneat, blandiatur quod feram longo ante spatio fugientem, & uuam ne vidit quidem per invios, atque m perplexos sylvaru saltus persequatur, inveniat, i prehendat nonne quia subitantiam quandam tenuis smam, quam spiritus voeo,.illi effundant: quam canis sagae Has sentiat, ae per se tutetur e Non abnuo, tum Lucilius: imo con jecturam facile capio, nullum pen E corpus inveniri , ex quo tenuissimae particulae non expirent. Cui ego: Recte colligis . ex odorifero odores effluunt, ex olido, & grave olenti putores, excocto nidores , vapores ex vapido, eque luminoso lux emi eat. Intelligo, tum Lue ilius: sed quo pacto poros, si ve spiramenta permeant' Cui egoοῦ Quo aerem cuncta ferme corpora permeare, nemo unus est, qui ne- nam si patet aditus,& particulis illis pervius est, quid impedit, ut volatiles eum sint, ille et Irrumpant, penitusque descendant f Tum Lue ilius: Et hoe etiama Oue edo: mam festum quippe. At qua vi deinde hispi Titus ferrum ad magnetem trahant, non plane intelligo. fis igitur tu mihi Delius natator . Faciam, tum ego. verum res est satis prolixa, & multi multa sunt.
quae nituntur, ut e vado emergant . referam alias,
Tum erit otium , in praesentia me paueis expediam; osque imitabor , qui ut E latronum manu evadant,
298쪽
L I B E R III. 269 pallium relinquat . Quia illi spiritus ad suum
principium, fontemq; , unde emanarunt, perpetuo enituntur ; quo dum una cum ami eis spiritibus, qui ferro inlunt, incitantur, i Ilud areanis veluti vine ulis alligatum trahunt , magneti sociandum : Atq; in id ratioei nationis prandii signum daturi quo audito ilicet assurreximus.
siccasione ignis speculo excitati, quamum an a Prometheo id primum tentatum, is an revera, is quibus speculis Romanas naves Archimedes incenderit. V Ernis recurrentibus seriis, Herculanense in rus concesseram, ut solidos eos dies liberiore otia fluerer . capitisq; dolorem aliquantulum allevarem; in quod rus mecum una se C. Manlius re eeperat; ut extu ilicula , qua identidem vexabatur. mitissima illa coeli temperie convalesceret, adolescens magnae spei, tum Latinis , tum G tae eis literis eruditus: moribus vero adeo eultus , ut nullus illo Iim tior. Dum vero quodam die in hypethram Lyrieandi gratia egredior , ibi inambulantem Manlium invenior
cui statim, Quid hie Manli r Et ille, Obsono famem
deambulando. t ne facis, tum ego. Sie enim e Omedes majori appetentia . At illet Age sis: Arabi eum mihi potum adornato, quem scio tibi gratissimum,
ii Io ego frequenter utor: uti si quae sunt exere intorum reliquiae, ne ite egerantur- Tum ego: in inserviam tibi hae in re, taeteroqui levissima , vellem ut majoris operae occasionem exhiberes. Ingredia inmur igitur cubiculum. ubi vero pedem ambo intulis muI,
299쪽
mus, ego vitrum utrinqiturgidam, x globosum ae ei pio, ut illo Soli objecto ignem excitarem, quem ss-mul ae excudi: accipe, aquam, Manli, ne dum potio adornatur, odiosa isthaee tibi mora sit, fabellam pri- quam lepidam,quam quidem erit B perae auribus auri dire. Et ille: Istue ex te expectabam : eedo, igitur δoperam ego tibi a tutum dabo intentissima . Ego vero: Atq; audi. Philosophus quidam, erravi sophistam die e re volebam . Hic Manliust Intelligo r non enim surdo fabulam canis. Ego tum: Teneo ingenium
tuum: sophista ille,& quidem apud istiusmodi homi.
nes vendibilis, eum me elystallo Solaribus radiis objecta, ignem exeitare animadvertit, non secus csi portentum novum, atq; insolens inspexisset, stetit primo attonitus rei novitate: sacto mox sibi animo, salutari se signo munit, quasi eum Cae odaemone luctaturus, etsi non bonus athleta; adeo meticulosus erat, animoa; pusillus: praestigia'; arbitratus , quod' ipsis oeulis tam mam festo aspieiebat: Nae tu, inquit.
Thessalus, qui magi eis ea utionibus ignem ereas; Cui ego : Nugatae loqueris mo seriissima, inquit ille . liue enim sua sponte fieri nequit, quare religios
daeo, te ad AE 3 item praestigiard deferre. Tum ego nosine stomaeho i Nae tu Philosophus, qui hoc tam val- gare, tam tritum non teneas ; quis enim adeo erasint Minervae, qui nesciat ignem esse suae spontis; εequis non vi ait Solaribus radiis in unum adunatis flammas erumpere Hie Manliust Mirum oppido, ae per ridiculum ; usque adeo delirant aliqua multi, qui
in Livolis toti sunt, omnemq: in illis operam Ioeant, notissima vero naturae eontemplari supini praerer-: mittunt. Quam benε literis eonsultum esset , si istiusmodi homines , omissis sophistarum nugis , ' qua siculis gerris vaniores sunt,in ipsius natarae a dy-
300쪽
LIBER III. 2IPta pedem in serrent: atq; ea meditarentur, quae multa animum cognitione Ierum locupletarent. Cui ego: Sapis tu quidem, Manli; & o utinam sentirent sie Omnes. Et ille: Uerum age,& ostentatam occasiuneu iam arripere, ac tenere tibi grave non sit ; quo cire a patiare, quaeso, ut unum, aut alterum abs te requiram. Imo gratissimum, iam ego,velim tamen ut rem in pauca conferas. Et ille: usus compendio, di eam, inquit, breviter. Et primo fabulantur poetae, ut i
certo non iagir, Prometheum , qui Iapeti filius traditur, pater vero Deucalionis: quemq; a junt extitisse mortalium audacissimum: quippe in Solem ipsum ausum irrumpere, atq; ex illo ignem subripere , quae quidem audaei a illi eapitalis fuit: Nam Iovis Iussu a Meleutio ad rigidissimam Caueasi rupem alligatus , additus dimisero infensissimus comes vultur, qui illius praeeordiae sit inuo depaseeretur. atq; hine eeeinis. ne lapidιs Drrha factos, saturnia regna, Caucasea .refert volucν es, furtumq; Prometoeῆ Imo etiam ob id morbos , M febres mortalibus
immissas,ut Sapho, & Hesiodus referunt, & quidem hie sic ε ν άργοις, est ημέροις cecini 2:
Numnam id ei reo eonficta sabula , quod hie primus istinis odi usus spe eulo abs se invento, ignem So Iaribus radiis exeitaverit ρ Nam etsi id novum o mnino, mihi e eeth vivetur in verisimile. Cui tum ego et ii sic te ego, Manli, venturum suspicabat. Fais