장음표시 사용
261쪽
Aurea Pax rosea elerique invecta quadriga, Conspecta in terras descendere t eui comes alma Assistit Pietas et ei reum pennata reeurrens Nobilitas piae idis expandit nisibus alas rCarminibusque vago levis impli eat orbe eboreas. Quos inter eantus vox hate audita: Quirini Augustum ad eoIIem summo descendimus axe, Imperio Patris Magni, qui visere terras, ommotumque jubet bello eomponere mundum ;Ut longe tenebris vitiorum, armisque fugatis, Protinus in eipiat laetorum nobilis ordo: Aurea quo terris , orsis selicibus, aetas Perpetuum victura fluat: e unctaeque revinctae Interea Furiae, pestesque, horrendaque bella , ' Et fraudes, iraeque, antris claudantur Avernis , Ast, INNOCENTI , summorum hare munera Divum
Virtutes meruere tuae, te maximus unum
Respexit Pater o M saei lis tua vota , preeesque Audiit, & ea sus hominum miseratus Olympo est. Haee postquam laeva egium de parte serenum Intonuit, lateque ne es mi euere supernae; Continuo magnum populorum murmur obortum Numen adorantum , tensisque ad sydera palmi Promeritas tanto grates pro munere habentum. Nox roseo ε eutru eoneorgi 'dete Paeem , Et laetam aeeipiunt Pietatem , omnemque Dearum Felieem e tume & pompa solenne reponunt Sede sub extructa, medioque in sotnie e templi. Immortale tuum, INNOCENTI,& grande trophaeum: Quo non Ponti fiet Romano illustrius unquam Ponere venturi poterunt in se ela nepotes: Visare nee majus,quotquot miraeula Romae 'Ex omni veniunt spectatum limine Mundi, Per tantat populi turras, perque aequora tanta.
262쪽
Cui lle eat vati earmen superaddere t ut omnis Hae e tua posteritas dum grandia munera noscet, Et meritas reserat grates, & laudibus ornet Te, nomenque tuum, dignosque indieat honores. Immodico quaestu purgata , & moribus aula , Castigatus amor Generis , data jura Nepotum Pauperibus: eultus saeris altaribus auctus, Ructa fides , reges Iustrati, & regna re eepta , Aurea Pax populis concessa, Orbisque piatus e Instructae moles, nova se eula eondita Mundo, Magnum INNOCENTII opus est,& nobile donum tCui saeer hae vates monumenta perennia ponit.
Quibus eum finem fecissem , & Laelius probasset, ad alia digressi sumus. CAPUT III. Tum in h=pathra ad Vesuvii eo pectum conseditur,
muιιa da illo quasta, eundi a que istius incendia breviter recensiι- .
SEdebamus quod a mane ego,& C. Manlius in subiadi ali ambulatione, ex qua amoenus ad Vesuvium prospectus patet . ut vero otium falleremus , libel- Ium legere eqpimus: erat hie Martialis ; cum autem plurima epigrammata re eitassemus, ad hoe tandem
263쪽
Ui Manlius perlegerat, satis inquit , eum hoe poetae quaeramua nune ipsi erudita , & primo cor Lesbius,& mutata deinde liter' Besbius,& Vesujus appella-ius Cui ego a Censent quidam ita dictum a grae ex voce ter ιειν , ct λεσβίαξειν , quae ducta a Lesbus denominatione,quorum impudici mores, obscaeno Ore
Ic qui lonat. Nee san E quidquam hoe monte Oblegismus purant, eum flammeo eructans ore evomit in .cendiar ac fida illa sulphurei ignis, sebituminossIlluvio universa conspurcae. Alii mores, ipsos n. tari dicunt quibus circum ae eolae, praeeipue Nolat, male audiebant. Atque hine illud Ausonii enm de Ctispae libidine loquitur. Et quam Nolanis capitalis luxus inussit .
Hic Manlius: Num re eitatus nuper poeta hane id ei reo Veneri sedem dilectam affirmavi tr Cui ego: IIa enim vero . Siquidem Oset,l qui prima haec loeas tenuerunt, libidine maximε notabantur: non se cusae Cyprii, Lesbii, ae Laeedet mones . Nonnulli Bes brum a Gygante quodam dictum opinantur, qvi ab Iove ictus sub hoe monte consepultus est. Et si alii A cyoneum hune voeent . Finxie enim antiquitas. igni vomis sub montibus Gigantes jacere,quo in eoelum pugnare ausos , fulminibus Iuppiter disjecit . uc sub a Rhna Enceladum, sub AEnacia Typhaeum, Ni manta vero sub Prochyta larere fabulantur. Atq; dedita hine oecasione , ait Philostratus , Neapolitanos Alcyonei gigantis ossa jactare solitos Teneo ista, tuin Cissu S. quare, si lubet, pergamus ad alia. Ante memorabilem illam eruptionem,quq in primum Titi annuna inoidit, putasne alias Vesuvium ex artasse Cui ego ι Aho enim v crea & author est Strabo, qui. γ Bois
264쪽
soruit Augusti aetate . Siquidem eo tempore summa montis planilics cinere oppleta erat , & samaa in ea vernis ambusta visebantur , quando autemine endium contigerit non liquet. & lias etiam ,
sed longo admodum intervallo , verisimile oppido
est. etsi ob temporis vetustatem memoria oeciderit
omnino Tum Cajus: id mihi facile persuadeo. quis enim eonflagraue antiquitus eum neget, sub quo
antiquissima incendiorum materies continebatur.
Sed numeremus, si tibi grave non sit, quot post illam
Titi, conflagrationes extiterunt. Faciam, tum ego: se enim otii fastidia detergemus . Postquam trecentos, & Octoginta annos quievit, ut nullus jam de illo timor incolis esset, ex impio visa sub brevem Olybrii principatum , tam immenso incendio exarsit, tantam cinerum vim effudit, ut longum terratum tractum caligine obduxerit. deinde, Theodori eo in I ς alia regnante, iterum conflagrasse traditur,&tam vasto inccndio, ut universam Campaniam vastaverit. Deque hae Vesuvii eruptione extat e Iegan
ii ssima Cassi odori Epistola Theodorici nomine ad
Faustum scripta , de remissione tributorum, quae Campam solvere soliti erant. Praeterea eo anno, quo Belisarius Neapolim expugnavit, eructavit rur-lus : etsi non tanta vastitas secuta sit: imo plus timoris, quam damni intulit. At major fuit eruptio, quae anno Avi. Costantini v. ae ei disse perhibetur . quo e viam tempore, tota Ivalia, tanta toni rua insonuere, tanti estu si imbres, tanta fulmina e eeiderunt, ut plurimi mortalium , una cum brutis interjerint. quae mala non ultimum quidem illud eonseeutum est, erupito scilicet Saracenorum in Asrieam, ae pontem um Carthaginis excidium . ea enim malorum
natura est , ut non sola in mortales irruant, & plarumque
265쪽
rumque ealamitatis appendix gravior est ipsa calamitate. Sed pergamus porro. Anno ab orbe instauis rato DCCCCXCIII. interea pedine CCCVLII. acinois rum facta , iterum improvisus immugiit, aditu quo vi reserato , universam penh Italiam insolitia flammarum eruptionibus perterruit. Annis vero uno,& triginta interpositis, rursus sub Benedicto VIII. ἐ&Henrieo Pria ei pe, in vastissimum erupisse ine ea dium multi memoriae tradiderunt. Hoc Ioeo Manis Ilus r Haud equidem eredidissem, tantum irarum in Vesuvio nostro inesse, ut tot vieibus exarserit. Cui ego: sed multae restant , & nostris temporibus irae
impotentior visus est. Ambrostus Nolanus vir quam maximε eruditus, refert sua aetate vesuvium mole in ignem evomaisse . antea vero quam effervestere evispisset, te terrimit τι sumaei emi tantaque insolenti ea
ligine obductum , ut magno eunctis terrori esse te pluresque per dies immani et stu montis viseera efferribuisse . mox ubi ignis vis illa deferbuit, concoctaque materies, qx, ae intus aestuabat , einere subrusci longe. lateque plu sse t ut euncta tenuissima veluti Nive obrui , obtegique cernerentur . Hie Manlius et Nemini me apud quendam Auctorem legisse anta haec tempora anno M CCCVI. sub Benedicto IX. Pontifice, memorabile ineendium contigisse. te. nes illud Cui ego: Ille auctor, ni me fallo, AEnariensem eonflagrationem ad Vesuvium transtulit. imo & error est in Chronologia. nam eo anno no
Benedictus I X., sed Clemens V. Benedicto XI. suDifectus, sedebat. Tum Cajus. Igitur vel iassinari exarsit Ita vero, tum ego: & quidem anno MCCCII sub Bonisaeio VIII , quo tempore vetustissimarum
eruptionum memoria desierat omnino . nam antiqvissimis temporibus costa grasse nulli dabiam. ean-
266쪽
tus vero sulphureus ignis egestus, ut incolas fero
.mnes una eum brutis deleverit. tanta item pumicum copia ejecta, ut totum circa mare obtexerit.
plurimus vero cinis ab his centum millia passuum late effusus est . Tum Caius; intelligo. at legi etiam . pud Munstetu, nostru Veluvium anno MDXXXIXester vestente iterum sinu, tantum cineris eructasse , ut novus illi eo mons eongesto ex cinere assurrexerit. Cui ego: At falsus, bonus e aeteroqui aut horis eas enim eruptio ad Gaurum potius pertinuit, quem juxta ex Lucrino laeu ineendium erupit r atque is mons enatus, qui Puteolano in sinu visitur , cinere usque ab indigenis appellatur. Sed pergamus ad eas eru Ptiones, quae hoe se eulo ae ei de rur,& quarum plurimas nos ipsi vidimus t quando senestente iam mundo , succumbere eo morbo, quo absumpturus laudem est , videtur. Et quidem memorabilis fuit illa, M terribilis quam maxime, quae sub finem anni MD XXX l. XVIII. Kal. Ian. oecurrit. ex quo ter ata miraculo non solum nostra Neapolis , sed uni inversa Campania fuit. tanti eo tempore terra motus percrebuere , ut horrendu in modum euncta oppida quaterentur . tanta cinerum eo pia, ut ad plures supra terram pedes assurrexerit , ae sata omnia obrue
rit. tanta ignitorum lapidum, imo rupium, procella, ut arbores, tecta, domos, imo, & ipsas urbes dejeeerint . eg erat e re autem ignivomo amplissimus sulphuris , ae bituminis inflammati fluvius, tanto impetu effasus, inque septem mox ramos dissectus, praecipiti in mare lapsu diu defluxerit; neque solum obvia quae eumque.in terris habuit, exusserit; sed ipso in mari duode ei m solidos dies efferbuerit, fluctusque depastus sir. ex adverso autem montis latere ingens siti darum aquarum tot reus erupit; qui
267쪽
lat Eessi sus , ae bulliens, quam plurima ei reum lota inundatione R davit. Seeuto mox anno , Februario mense mirum in modum ree ruduit incendium, atq; vastitatis metus renovatus est. tandem mam festissimo D. Ianuarii bene fieto, & nostra Neapolis, Runiversa Campania,& timore simul, atque ineendio liberata . Sed reliqua persequamur. Anno MDCLX. v Non Jal. ambustus montis crater emicuit, at quo inter immanes sumi vortices, magnam vim cineris, ae lapidum eructa viti nullis tamen eo ne ussionibus mons tremuit, nullo igneo flavio detonuit e quo ei rea innoxiis minis exarsit. Hoc lo eo Manlius : Istue tu eerte incendium spectasti Cui ego: Propemodum; eram enim quatuordecim annos natus: st piusque in apertum prodivi , ut insuetam meis rem oculis at tentius contemplarer . Hane vero conflagrationem altera seeuta est post annos XX. quae etsi magno mugitu, magna flammarum eruptione es perit, magno sparsorum einern m imbre, ad dies aliquot continua verit, innoxia tamen fuit. Eo me tempore totum
in seribendis Nauti eis oeeupatum Vesuvii fragores exeitarunt, & meum nescio quid Belliei in animum iniecerunt . Hoe loeo ita me Ca jus interpellae: Num nam ex illo montis ineendio similitudinem illam deprompsisti, quam habes Itb ID. statim qi versus recitavit. Ac veluti ruptis , gremio fervente, ea minis, Ingentes scopulos , Θ gηandia saxa sub auras Vesbius agglomerat , disiectaque viscera montis Erigiι eructans,dyθdera verberat imbre
Saxorum e totus radicibus egeri ur mons.
Flammarum erumpunt eunei sub nubila, is ingens It caelo fumus , lateque obnubila ι astra;
Pracipitesque ruant pica nigra, ct Iulphuro mixto
268쪽
LIBER III. Us Ardentes Iuvii; rapida Nammante flavilla .
Subjectas replent valgi s . AIque omni' circum grvaque litoraque, is vilia volanlur, ρο urbes. Cui ego; ut re eitavit - Divinasti, tu quidem Manli .c Ceterum quoad reliquas eruptiones spectat, duae a li ae In emo rabi les subsecutae, una V abhinc anno, de qua ego in . 'latibus Surrentinis mentionem feei; altera quam superiore anno vidimus . verum de his plura dicere lupervacaneum . Tum Manlius : Admodum. quocirca ad alia sermonem transferamus. & illud summopere scire aveo, verum ne sit, quod a junt, Vesuvii cinerem in maximis eruptionibus, no lotum
in AEgaeum, sed Constantinopolim usque, imo in Libyam , AEgyptum , ae Syriam delatum . quod quidem Hieronymus Bargius his versibus eleganter
seripsit: Sensit procul Africa tellus
ne ex pulvereis geminat a incendia nimbis.
Temperiaιem ι Ilam Campano a litore missam. Nee earuisse ferunt Asiam, Syriamque tremenda Psa : nec ex/an res Neptunt e fluet ibus arees, Oprumque, Cretamque, 9 Cycladas ordine nullo Per pontum sparsas, neo doctam Palladis uνbem: Tantus inexhaustis erupit faucibus ardor , Ac vapor,oromedon vomeret eum fervidus irami Terrigena horribilis Vesuvina mole sepultus. An vero hie poeti ea usus hypei bole bellissime lusit pNam si bene memini , ridet liare Bodinus, & ea loe habet . quo poetarum commenta, & aniles nugas. Cui ego. Haud equidem, poetica haec somnia , vel fabellat aniles: ludit ipse Bodinus: qui dum se Historiarum pene omnium censorem facit, tum maxime omnium se censurae.Obnoxiu exponit. Non enim mentitus est
269쪽
νετο ιους' - άυτῆς ἔλθε μὰν ησου ες Aφρέων, κτι Ασίαν, Ah mrον . Non Cassiodorus , vir an inti quae fidei: qui Theodoriei nomine seribens, hae ea it i volat per mare m. gnum ei nis de eoctus, & teris renis nubibus excitatis , transmarinas quoque provincias pulvereis sultis complevit, & quid Campania pati possit agnoscitur et quando malum ejus ira
orbis alia parte sentitur. Non Marcellinus , qui harem emoliae prodidit: Vesuvius mons Campamae toristidus intestinis ignibus aestuans, exusta evomit viisse era, nocturnisque in diem tenebr s omnem Europae faelem minuto eontegit pulvere. Non Sigonius : qai addit tanto terrore Constantinopolitanos pete ullos,nt Leci Caesar urbe excessem. Non tandem Batonius gravissimus author,mentitus est. Hit statim Manlius: Ne quae sol, te amplius vexes: satis enim testium est.
Sed quaeramus , si lubet, qua id caussa effectum sit. nam etsi id praeter Naturae leges fieri potui illa, notia
dubitem et non tamen ad saςram semper ant horam.& ut a junt, ad aram confugiendum . Cui ego: Recteaextimas, eum enim sua sponte natura suppetit ea uia fas , non est ab illa desciscendum. Si ita, tum i II e , qua id ratione evenisse arbritaris Tum ego: Dieam compendio, quid sentiam . alio enim negotiolum me quoddam vocat. Quia pulvis ille Vesuvianus, . qui una eum fumo effervestentis vi aestus in sublime intorquebatur, levitate praeditus quam facile pendulus in aere perstabat : perflantibus mox ventis impulsus in longissimas regiones pervolabat: quoniam que a variis ventorsi statibus agebatur , idcirco nune in Libyam, nune in Tbraciam deserebatur. Enimvero, si vicinas in provincias ventorum impetu actu quam brevissime excuII iit & hujus loculentissimi teste S
270쪽
stes rei sunt, eur etiam non potuit vehementiore, ac continente illorum flatu in remotissimas etiam terras pervenirest Hic Manlius r illae igitur pulvereae nubes eo deferebantur modo, quo reliquas versari per a sem videmus. Cui egor Ita prorsus . Qui vero ille ei nis non totus ejusdem levitatis erat, dum
ulterius impellebatur, gravior de pluebat, levius longius, ac longius agebatur . atque isto modo factum est , ut in Libyam, Asiamque pervolaverit. Tum Manlius ; Istue satis exploratum , reliqua nunc pet gamus agere. Antequa superiore anno MDCXCVIlI. qui ob pactam inter Europae Prinei pes pacem memorabilis in fastis erit: & quem tu eleganti illo earmine, niveo instar lapillo, quod in Autumnis Surrentinis est, signasti; Vesuvius festi via primo ignibus applaudere ; mox vero caminis supra modum accensis, mugituque immani, renovare iterum bella visus est et seis equidem ad plures ab litore passus mare subsedisse, Oec quidquam propius factum; quam naves in sicco consedistent; id quoniam insuetum nostro tu Cratere , portenti loco habitum . putasne tum
aquas per occultos terrarum meatus , in ea vernos
montis defluxisse Cui ego: Id mibi verisimile visum:& fore , ut brevi in ineendia Vesuvius erumperet, amicos praemonui . arida quippe materia, e sulphu Le, bitumi neque adulta. ea aqua paulatim cςpit ser mentescere , tandem aestuans , ae bulliens e summo Crateris ambusti labro, immani illo torrente effusa est. Tum Manlius, intelligo. Verum anne calidus ille, atque adurens imber, qui per aliquot dies lat de pluens, segetes omnes, fructusque arborum corru pir, ex illa aqua effectus p Cui ego: Aio enim Verosiquidem densissimus tum ei nis , atque humidus det pluebat . Ego primo credidi ex Aureo monte, qui i