Paraeneses christianae, siue Loci communes, ad religionem et pietatem christianam pertinentes, ... Auctore ... Iodoco Damhouderio, Brugensi, ..

621쪽

conseruata religioni Christianae, & retinendae do

ctrinae, ac traditionibus, omnia loca in quibus Christiani babitatent, impii occuparent, partim quia pecunia a diabolo ipsis tradita coemeret, & tursus fraude diaboli extorta illa pecunia potiti, si quae reliqua

essent adhue emptione sua facerent Ioca, tu pla, aedificia,animalia,aquas, terras, i ibros, clinodia, ornamεIa, instrumenta, uestes , ac uictu, destituti loco, cibo. potu,doctrina, caeremoniis, uesti tu, ac omnibus uitet

necessariis. ubi quaeso,manebunt Christiani eredo ibut in caelos, terras relinquet. Itaq; nemo mortaliuis terris erit Christianus, neq; ergo erit christiana religio: Caeterum sacra scriptura docet quod Ecclesia Cndisti, est firma petra contra quam portae inseri non praeualebul: Etsi diabolus omnes suas pecunias, re

suas uires expedit: non tame quicquam potest, nec habet tantas pecunias, nec bonas, quia malus de malo thesauro promit, mala arbor malos facit fructus. Τ um constat quod mala arbor excinditur, & inisci tur in ignem, Ecclesia uero quae bona est, bonos habet thetauros, no terrenos, sed caelestes, bona, est, bonos facit fiuctus talis Religio Christiana, habet sidε

pecunias, no ut pecunias, sed ut sigilla certa seruan- dx iustitiae , coledae sanctae memoriar, reddedae piet tis test adae gratitudinis, sic habet caeterat aqua non habeat ad gloria Dei. Na habet ea tanqua probati ne cognolcedae suae infirmitatis dc declaradae humiIitatis atq; obedictiae erga Deu & S. Ecclesiam Catholica. Proinde haec religio Christiana durat & durabit in aeternitate reria copia pecunit habet & habebit, nee insultus diabolici nocebui, no pecuniis, no thesauris, no cibo, no potu spoliabsit, affliget quide qa fateor. Sed quo magis insidiatur daemones de impiita qua leones in spes is suis,in abdytis, tanto citius Deus conteret brachiu malignoru& peccatoria eoii: fulgen tior emerget ecclesia, eo nitidior fulgebit, &pulchrior, omnesque ad suam formam allicier, eo quoque potςntior euadet, donec triumphans triumpha

622쪽

tem glorificet Benedictu in taeulorum taeu Ia Do

minum Iesum Christis,in cuius uirtute & splendore regna qui sol est iustitiae,&ories spledor aeternae lucis. Quamobrem hoc argumeto patet, diabolus no hetpotestatem uitandi alique , nee pol quanta uelit pecuniarii c6serre etiamsi oes thesauros sciat, S illotu et multos possideat, sed quatenus ab aeteris no permittitur illi. Quod certὸ insallibile est argumentu certitudinis Christians religionis,& talici-itatis. Apertum con syderanti est, quanta ui mundatani homines & diabolo devoti, ut idolatrae omneu conati sunt Ecclesiam Dei in prima A dami progenie uastare, Sc ereptis pecuniis spoliare quoq; religione, dum inciperent esse malleatores, & fabri omnis metallis nec potuerunt etiams procreationi se nimis incumberent, ut uel sic multitudine praeualerent,

nam Deus diluuio puniuit impios,& paucitati uidelicet pio Noe, hui usque familiae Benedictione dedit,rursus iniqui homines, & instrumenta diabolia Cham progeniti Benedictionis contemptores uedicantes sibi dominium,& pecunias ut in Membro Irco tempore confusione linguarum & dispersione puniti sunt, tu alii incendio, ut Gomorrhaei, & Sm m Itae,ita ut Abraha,& posteritas Loth possessionibus gauderent. Postea insidi antes populi Irsaelitici rebus mulctati sunt earitate & pestiletia in Asia. rtum Aegyptii plagis decem & submersione omnis,

potestatis Regiae 1 haraonicae, inde Ammon M, Ga baon irat ac similes cesserui bellis uicti, quo autem, plures hostes an surrexerui in populu Israel, eo ille pecuniosior redditus est: quibus nitebatur diabolvs eripere, hic inititus plures opes & pecunias affluere uidebat, nec inhthere poterat. Insolentior tamu poripulus rerii copia factus, suo podere nutitas una parte ad Deum,& altera ad diabolum, tanqua ad blandientem, δc sibi uendi eantem illam qua affluebat, .copiam,desciuit: qua uis haec longe maior esset,& ut

eulatibus iudiciis subiiciebρtur, potestor, in dies:

623쪽

que uiribus augeretur, tandem tamen cessit illi,ete - .nim illa a Christo Dei filio adi uia praeualuit, non so

tum paulatim opes Iudaeis, Syriae, Aegypti: sed etia 'Romanas, de inde maximas totius orbis iusto & pa cato euangelio apostolorum, ac discipulorum Sanis ctorum pontificum'Sc Ecclesiasticorum acquisiuit. incone ussaque hodierno die permanet,uidetur ocu Iis insipientium & haereticorum imminui: interea longE maior amplificatur, &ad nouas usque Insulas, ad alteru terrarum orbem penetrae, & quoti dia infidelium, ae Mahumetistarum bona Christi occupantium conscientias uerberat, & remordete quoPniam no saturantur, nee concupiscentias exsatiat,

di a diabolo mutuis bellis, homicidiis, adulteriis.

exactionibus, ac tyrannica seruitute repleti saeuiuo inter se. Quia nec dum diabolus pro omni eultu de Christianorum immolatione ab ipsis sibi iacta sufficiente procurare pol pecunia, hine e st, quod Christianum cog ut Imperatorem ad tributa. Ergo Christianus Imperator, & Religio Christi plus debet ata huc habere pecuniae quam Turcatum Imperator& Tureae habeant, quia Christiani dare possunt it 'tis, & illi etiamsi omnia tributa accipiant, tamen egent, & plura petunt. Quo plus sunt porae pitu mriuntur . Vnde patet quod diabolus non haberpotestatem ditandi , aut alicui quantum placet pecuniae: nec potest eripere ut aliis det nisi deus illi permittat. Alioqui Christianis iam diu extorsisset&illi emunxisset omnem pecuniam quod nuquam secit, ut ex praedictis patet, non enim fuit egenus inter illos . Quanquam D. Petrus dixit, aurum & argentum non habeo: tamen ipsa Ecclesia habuit, nee D. Petro defuit tempore necessitatis. Rursus dico, si diabolus esset compos distri4 butionis pecuniae, actum esset de religione Christiana r quia plurimi se non Christo, aut Clitiastianae parti , sed infidelibus , & diabolo , diabolicisque ministeriis emanciparent , ae Christia-

624쪽

nos oceiderent quocunque in loco ae tempore bos. 3 inuenitent i Addam quartum argumentum ex sacra scriptura detumptum, quae haber sic. Gloria, inqquit, propheta David,& diuitiae in domo eius . Ipse quem uult humiliat,& exaltat, ipse oculos hi perborum humiles facit, ipse ut respexit humilitatem an-eὶllae suae, ita adhuc respicit, & exultationem ac benedictionem addit,& rursus . Timete Dominii omnes sancti eius, quoniam non est inopia timentibus eum. Diuites eguerunt & esuri uerunt, inquirentes Dominum non minuentur omni bono. Si ergo pG cunia bona est, Deus hanc dabit abundE,sin minus, quis quaeso bonus mala & pestifera sibi expetit 3 Deus est suscitans a terra inopem,Sc de stercore eriges pau. perem: ut coll0cet eum cum principibus, cum principibus populi sui. Iterum Domini est terra & plenitudo eius, orbis terrarum, & uniuersi qui habitant in

eo.Ergo dc materiae nummorum, & pecuniae, ipsius Domini sunt utique, utpote orbis terrarum partesia

Deus est enim cuius dextera est ignea lex: in sinistra uero eius diuitia: dc gloria. Nunquid piscis D. Petro exhibuit census staterem mandante Christo, ut caperet,& daretZecquid Christus dimisit discipulos suos quoquo uersus sine pera,sine pecuniis,& tame nihil defuit illis. Fabulae fingunt, quod adeontactum Midae omnia mutabantur in aurum,ut eius uoto Deus yonderet, profecto Deus omnipotens quaecunq; uult potest in optimum aurum commutare, in argentum scilicet igne examinatum probatnm terrae, puegatum septuplum. Ipse parcet pauperi & inopi, Soanimas pauperum saluas faciet, ex usuris & iniqui. tate redimet animas eorum, & honorabile nomen eorum coram illo,& uiuet, & dabitur ei de auro Arabiae, & adorabunt de ipso semper, tuta die benediocent, ex quibus locis satis patet, quod Deus est auctor & creator pecuniae,& habet ac dare potest, non autem diabolus, nec quis alius, ut qui sine illo nihili Deere pollit. t Necesse est ergo, ut qui uere ditescete

625쪽

uolunt,qui abundEpemnias desiderant ut sint iusti

ut boni, sicut ipse bonus est Deus, uel saltem prouiribus tales esse studeant, nam non dat nisi bonis in copia ad gloriam:malis autem dari permittit, ut con uertantur,& ut suam benedictionem agnoscant propheta itaque testatur: I unior sui, etenim senula, Scnon uidi iustum derelictum, nec semen eius quaerero Iovianus panem. Narrat Iovianus Pontanus de scemina Chri stiana eapta ad littus Regni Neapolitani, & deducta in Africam, ae uenundata pro serua ih fidelibus, quod interea in seruitio solitis temporibus a carniἀbus absti neret,& certas obseruaret caeremonias,nun.

quam deficiens tamen in opere, accidit quod domina ad desperationem medicorum aegrotaret: itaque conuocata omni familia dieit huic christianae ter uae: ora pro me tuum Dominum Deum, quem an iurna duertite sepius colere diligenter: Haec statim oratione ad christum benedictum conuersia rogat pro sanitate suae Domin q, mox Domina curata fuit hete mota hoe beneficio, seruae libertatem dat,& multa ui auri, argentique oneratam naui in Italiam ad suos remittit. Ecquid Naman Elisaeos obtulit maxima munera 3 ecquid Reges Tharsis,Sabae, Arabiae, a tum & munera attulerunt Solomoni, Deo ita uolente λ Ecquid Magis ab oriente attulerunt Christo aurum, thus, & myrrham stella duce. Si miracula attingerem,quibus hanc. Dei potentiam demonstrarem,

nullus esset finis. Is eteat aurum,& corrumpit, acre-

format. Hae de causa Ecclesia Dei nullum defectum patietur,uexabitur, sed nou superabitur , quia Deus est potens largitor bonorum : diabolus impotens itaque Regnum Dei firmum & aeternum, religio Christiana immobilis, columna & firmamentum

aeternum. Regnum diaboli mundanum, transitoἀTium, temporale, breuis aeui, hinc oramus Deum, ut se nos ducat per temporalia, ne amittamus aeterna .r s t Restat eotrouersia digna discussione,quae oritur ex locis saerae scripturae iam in mediu adductis, & quii pugnaret

626쪽

pugnare uidentur inter se primation te illos cocta derantibus, nam diabolus princeps mundi dicitur ,iquare imperare uoluit Christo benedicto, ut lapides ifierent panes:quasi lapides essent sui, & panes sui, ra, quam neosne se Christus panes habere posset, rursus ostendit illi omnia regna mundi:dixisse ea quo

que daturum esse. Contra Deus est omnipotens rDei, est terra & plenitudo eius,& habitantes in ea. Deus

omnia subiecit sub pedibus fili j hominum , oues Aboues &c. Hinc patet Deum solum posse dare pecuniae quantum uelit, quantum aliquis iuste exigazab eo: Illine diabolum . Quid ergo dicemus : quo

sum nos uertemus λ nimirum ad ipsam sacram seripturam,quae uerissima est, & quaerentibus aperit ue xitatem, haec demonstrat , quod Deus pater Omnipotens est factor coeli Ec terrae, uisibilium de inuisibiliu: diabolus aduersarius tanquam leo rugiens circuit quaerens quem deuoret. Ordinatione Dei omnia bone persistunt, diabolus confusione omnia studet coria rumpere.Ita duo sunt inter se deuictoria concertantes Deus & diabolus : ille bonus, hic malus, ille uictor, hic inuidus ut istoriae,& antagonis a Mundus

ipse quatenus materia formata a Deo est, luxi tenebrae, coeli, teriae, aquae, igni, , animalia omnia bona.

sent a Deo creata. Deus enim Benedixit: & pueri Isiaraelitici clamant etiam in fornace ignis ardetis yenedicite omnia opera Domini Domino, laudateide superexaltate eum insceculum sceculi: Haec itaqua omnia ut & homo cuius pedibus subieci r oues, b ues dcc. media constituta sunt inter Deum de diabo-

tum, quatenus Deo adherent bona sunt, contra ma.

Ia. Deo adhaerentia corriguntur & durant: diabolo. dhaerentia in deterius ruunt, affliguntur. Rui lusi Deus utitur creatis ad bonum, diabolus ad malu re interitum . Quicquid in eis.& cum eis facit Deus iustum& aequum est: quicquid di ab lus, iniquum& iniustum. Deus est super omnia in coelo & in terra: diabolus est in inferno, & ad rea inserna dc a tres.

627쪽

v I TV PER I v M. 23s

ereatas in interitum euntes tattentus, ita Diaboalus est Deo inferior, nihil sine illius permissu facicere potest in creatis e quae quidem creata quum m dia essent, propter peccata humana, propter conacupiscentias simu l cum homine tamen. a Deo de. sciuerunt cedentia tentationi diaboli, itaque in potestatem diaboli uenerunt: i& sic diabolus factus

est princepsimundi huius corporalis, corruptibilis , transeuntis, nec tamen Deum exesust, aut postutior factus est Deo, sed tantum insidiator, tentator, raptorque eorum , quae propter peccata, pr : pter cupiditatem humanam quae radix est omnium , malorum linteritum concipiebat,&,ne omne genus humanum raperet, resque omnes creatas, ob

stitit promissio & bonitas . Dei, contra quam quidem oborta peccata mortalium eo usque rursus pro-igressa sunt, ut hane prope hominum animis ominmissent, & diabolo locum secissenti sed obstititiiterum sola Diuina prouidentia ,& apparuit BeniMgnitas ac humanitas Saluatoris Dei nostri, non ex; operibus iustitiae quae fecimus nos , sed per misericordiam suam, qua seruauit nos per lauacrum reia generationis , &renouationis spiritus sancti in nobis , quem in nos effudit abundantissim ἡ, per I . sum Christum saluatorem nostrum, ut iustificati in gratia ipsius , haeredes simus in spe uitae aeternae. Firmus hic sermo, inquit diuus Paulus ad Titum. Christus itaque uera Dei patris iustitia existensae sciens quid iuris haberet diabolus, quid non uolensque iniustitiam diaboli declarare, peccatum sustulit,& uires diaboli stegit, at quatenus peccatum rediit, uel remansit, iustitia Dei &Christi, diabolum excludere uoluit . Deus enim iudex iustus, sortis, patiens & caetera, sed quum mundus hie plenas sit peccatis hominum , ideo diabolus princeps est mundi huius,quamobrem Diuus Paulus monet Ephesios ,& illis 1cribendo oes Chri x. stianos, ut allamant panopsiam Dei,ιir possintstaxa

628쪽

eontra insidias diaboli. Nam non est nobis belIumeontra sanguinem & carnem, sed contra principes& potestates, eontra Dominos mundi tenebrarum sceeuli huius, contra spiritualia nequitiae in super- eoelestibus. Similiter D.Ioanes in Canonica: Si quis inquit, diligit mundu, in hoc non est dilectio patris mei, quoniam quicquid est in mundo, non est nisi

concupiscentia carnis, & concupiscentia oculorum. At superbia uitae huius non est ex patre, sed ex mundo hoe tum mundus hietrasit,& omnis coeupiscentia eius faciens autem uolutatem Dei manet in ster. numt. Iam uero haec concupiscentia carnis,concupiscentia oculorum, hare gloria uitae huius, si no est ex Deo patre, ergo est ex diabolo . Sic itaque diabolus pii neeps est micidi huius,mudi inquam, non ut creaturae bonae Dei, no ut materiae creatae a Deo, sed ut

eo neu pisei bilis formae,delectabilis, adblandientis,&corruptibilis speciei. Sic diabolus est princeps pec

piae non pecuniae uerae, sed formae concupiscibilis, auaritiae, prodigalitatis , de illorum malorum, quae fiunt per pecuniam. Quare Deus potest largiri pecuniae quantum uelit: diabolus nequaquam , sed princeps est omniveotum malorum, quae fiunt, uel fieri Possunt per pecuniam . Saepe malam dat pecuniam, ut tanto magis sua mala, suum scilicet regnum amplificet. Porro intelligamus duos Reges certatim daregni sui gloria contendentes, unu iustitis Christa alterum peccati diabolum. Animaduertens diabolus ad hoc uenisse Christu, ut regnu suu tolleret sibi eriperet homines, trasseretq; in ipsius regnum, uoluit perlatitari de debuit, utrum potentius esset imperio Christi Itaque ostendit Christo omnia regna mudi, de hete ipsi promisit,sse adoraret. , Recte dicitur, quod ostendit omnia regna mundi: non enim diabolus omnia Regna mudi ostedit, ut quae. na essent, suissent, uel forent, exempli causa, non ostendit bona Regni Λ Tyriorum Persarum, Graecoru,I goru, Romanori in . . que enim per se malus, bona pati

629쪽

aut proferre in bonum fine pol, sed etiam si media

bona asserat, tamen omnia illa respectu mali fiunt ab ipso. Ita diabolus malus non potuit per se bona di a Deo ordinata policitam in Regnis administra istionem monstrare, aut si permissu Dei potuisset, noluit tamen. Quid ergo ostendit regna mundi, regna concupistentiae carnalis, omnia mala , quae habent regna m s di huius, haec omnia in tanta copia offudit Cnristo,& horum omnem gloriam exhibuit ea am. plitudine, ut victoriae cupidus sibi aliquid de uictoria promi iteret. Itaq; ostendit omnia opera luxurit, gulae,carnis,mundi,& ea Opera mala eamq; gloriam,

ut lingua humana e flari non possit. 7 3 mioisi linguaemium sinroraq; centum , ferem nox, omnes scelerum co- prendere formas, omnia gloriolia recurarere nomina posse. Omnia nanque mala in regno Schytarum audaeoru, Assyriorum, Persarum, Graecorum, Iudaeorum, Romanorum, unquam concurrentia tanquam in Theatro exhibuit, bono nanque Christo non nisi bona nota sunt, nec nisi bona uuli. At homiyes diaboliet, mundusq; a diabolo gubernatus, summa, diabolus bono illi hare mala obtrudit & his a bonitate dem liti nitie. Mostrauit illi potantes, ludentes alea, luxuriantes, triumphantes cum Idolis suis principis &homines huius foeculi, quaeq; filii huius scaeculi gloriam mundi uocant,& ut tentaret Christum, ineffabilibus malis, maloruml, quae uulgo i merobi bona putant, cornucopiae oculos Christi perstrinxit, Christu onerauit, & opprimere putauit equum id nequiuit, per alios homines malos humanae naturae Christi optimae,quan tum mali potuit, inflixit. Caeterum pro eo,quod ostendit sua regna, suam militiam,qua operatur in creaturis Dei, suam iniquitate & impo--cturas,quin responsi diabolus tulitῖ uictoriam ner 'portauit nullo modo uictoriam, sed responso unoi epultam persectissima passus est,& uictus, non ipsis subiectus Christus, non Christiani, sed ipse subiectus christo, Ribieet iis Christianis, α uicta mors

quoque,

630쪽

unde quotidie petunt, panem quotidianum da no- his hodie. Et qui sciunt, quod petenti abunde dabit. nec amproperabit, malum seruiendo diabolo in omnium egestatem & damnationem perpetuam praecipitari: quid enim boni praestitit unquam diabolus seductor,& calumniator, Contra, Deus omnia bona, cat, nec caret,uulgo dicitur uerE. Omnia dat Dominus, nec habet inde minur. Benignus est, demiseri cors, uult nos omnes hane gratiam agnoscere. Ideo Christus reiectis omnibus, puncto temporis hoc est, in presenti temporum cursu, quae ad aeternitatem relata punisti instar sunt, ostensis diuitiis, quae quoque momentaneae sunt respectu diuitiarum Dei, uiam etiam diabolo monis strat ueram, ut aurea bona obtineat, & inqui Deum adorabis , & huic soli seruies. Tu uis saluus neri I tu uis abundare bonisὶ tu uis regna uera possideret ergo non tu es adorandus, sicut mihi dicis, &te Ieducis, ae me seducere niteris r sed Dominus

Deus eli adorandus, qui est omnium Iasis, qui psit sal

coelorum, regnu iustitiae tribuere, quia Christo no-um erat diaboli ingenium, ideo praefactus erat:Diu Nam etiamsi diabolus audiret ueram uiam iustifiπndi, tamen iusto iudicio Dei, illam nonamplecti uolebat, ad Christum accedere ut saluus fieret, nolebat, dixi tamen Christus, ut tanto iustiorem suam poenam esse sciat, & simul omnes, qui ilum sequerentur: pariter u i constet, quod Christus sittit Lalute mortaliu, quod uult dare pecunia & potest. sed pecunia bonam, non pecunia malam,qualis illa

α hoc assectantibus dabit corona gloriae immarcessibilis, pecunias in hac uita sufficietes,& omnia necessaria. Scriptu est, Quaerite regnu Dei dc iustitia eius,