장음표시 사용
601쪽
Quae maior est iniustitia & perfidia, quam contra omnem impietatem uendere patriam suam hosti sed hoc facit pecunia: Arne nanque instiam Sithona n qua genita erat,capta pulchritu duae pecuniae, prodidit illam Minoi hosti, unde a poetis nngic mutata in monedula, quae adhuc splendore pecuniae t netur,& furatur undecunq; pol, ne pro meritis penderet supplicia. Vn de sic canit Ouid. in Metamorph.
Nomo eamque Paran, quam impia prodidit Arne Sithonis accepto, quod auara ponsierat auro Mutara es in auem,quae nunc quoque diligis aurum , Nigra pepes,nigris uelata monedula pennis .i am multa mala perpetrentur propter pecuniam,nimis longum est recensereratque ea adeo magna, &grauia sunt, ut dignis in hac uita suppliciis expiari non possint: ideo apud inferos aeternis cruciatibus destinari uexantur.Quemadmodum virgilius sexto Aeneidos canendo docet sic.
Quam poenam, auι qua forma uiror fortunaue mersit. Saxum ingens uoluunt alii, radiisq; rotarum Disricti pendent. Sede aeremumque fetidis Infrelix Thesaur, Phlaegiasque miserrimur omnα
Admonet,ct magna testatur uoce per umbras: Discite iustitiam monithonon temnere diuor.
Vandidit hie auro patriam dominumque potentem Impsuit,sixit leges pretio, atque refixis. His thalamum inuasis nat uetitosique smensv. l si omnes immane nefar,auroque potiti. 'Hic itaq; cruciantur Tantalus pecuniae sitientissimus, Midas, corruptus Iudex.N.que Cambyses excoriavit,& in pelle patris siliu iudicem constituit: Cretsus Lydorum Rex in pecunia & ui auri beatitudine 'collocans, atq; ideo reprehensus a Solone. Hic Rex Threicius, qui propter pecuniam Polydorum hospi
602쪽
Insella Priamur furtim mandarat alendum 'i Threicio Regi: cum iam dissideret armis Dardaniae,cingique urbem obsidione uideret, Iilo ut oper fractae Teucrum ct fortuna recessis , . R x Agamennonias, Dictriciaque arma sequutus, Far omne abrumpita obdorum obtruncat, ct amm- Vi potitur. quid non mortalia pectora cogis Auri sacra famet lHic poenas auaritiae, cupiditatis pecuniae,& iniustitiarum propter pecuni is commissarum patiuntur
Euclyones, Antiphones, Cari, mercatores, ii suratii,sceneratores,numularii, Mestre, Erysichton, Taranni
omnes, Rusiris, Alcibiades, Pisistratus, periander, Phi lippus Macedo spoliator Delphici oraculi, Brenno Sacrilegus cum multis millibus suorum militum. Cambyses occisor Apis. Seleucus,& huius iussu munister spoliationis templi Hierosolymitani Heliodorus , Gneus Pompeius uiolato sancto sanctorum Hierosolymis : Lucius Crassus , & ex eadem familia Marcus Crassus a Parthis occisus, & in opprobrium dςrisus execratione pecuniae: Didius Iulianus , qui pecuniae ui imperium emit: Iulianus Apostata, qui Adeo solet execrari pecunia, ut fiscit ideo liene uocaret: Hic Iudas yditor Christi propter triginta denarios : & oes Iudaici homines, nec Iudaei uicti, aut a doctrina Christi alieni suissent, nisi pecunia illos seduxisset,& occaecasset, uti Suidas pulchre docet, ubi agit denomine Iesu, vereor ne hoc Barathru pqnaruplurimos mortaliu hauriat,& sine fine diueret, praeiertim propter pecunia, & huius causa commissam iniustitia, uti recte dicitur, quod magni est animi cotemnere pecu ni as, si non habeas. Audite Ciceronem in ossiciis sic loquentem: Nihil tam angusti, tam parui animi, quam amare diuitias, & nihil honestius, magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, sed si habeas,ad beneficentiam liberalitateq; conserre, quod quid est aliud ὶ nihil nisi quod iusticia suadet, ut cuius pars maxima est liberali tas,
603쪽
a: beneficentia a qua uiti boni denominan tu pecuniam eontemnere, non quaerendo eam si careas: nolio notando, aut seruando si habeas. Illud non omiserim, quod pecunia nunqua ta bono pretio,& aequo potest fieri, ut eius largitione uirtuti satisfiat. Vilius est omne aurum uirili te, non satis sacere uirtuti ea magnae iniustitiae, ergo hoc nomine quoque pecunia. aduersatur iustitiae. Adde huc quod malo et est iustitia in permutatione, quam in traditione pecuniae pro Ie empta, quia pecunia no semi' est ex bona materia: non est Ret se usibus apta: non habet suum pondus, uel suam quantitatem : nullam re maior est sallacia,& fraus hodie, quam in pecunia. Taprabones incolet cultores pecuniam aspernantur pluribus his de causis , rex tamen Tapra bonicus , ut pulchrὰ Solinus narrat, nulla de causa magis admiratus est Romanos, horumq; amicitiam libentius amplexus, quam quod diuersas pecunias uariis uultibus insignes aequo pondere deprehendisset, nimirum adeo multu potest aequitas apud exteros & incultos, nullaque
philolophia imbutos homines, sed hanc ut primi
Romani mordicus obseruauere. & per eadem domi- .nium rerum adepti sunt: ita posteriores contempserunt dato loco pecuniae, nunc tanta est iniquitas, tata fraus, tanta adulteratio pecuniae, ut non opes priuatoriim sed etiam totius Reipubl. uires & diuitiae
euacuentii ac ad infideles, aut haereticos trasportεtur. Haud temere dixi tot de causis pecuniam aduersari iustitiae: nec otiose uos monere debeo, Ut pecunia ulteris , & uenerabile iustitutum ac diuinum S.
i8 l Francisci pie colendum imitemini, ipsos uero fratres S. Francisci tanquam bonorum morum exemplar in honore habeatis, & adiuuetis. Recte D A gustinus de uel bis Domini scripsit: Diues inquit, de pauper duo sunt sibi contraria, A sunt sibi duo necessaria, nullus indigeret, si se inuicem supportarent, nemo laboraret si se ambo iuuarent, diues pp pau
604쪽
orare,&diuitis erogare,& Dei est, pro paruis massii . praestare. Nunc igitur habentes pecuniam erog:nteam, & iuuent non habentes, quia scriptum est, date& dabitur uobis, nee selum hoc uerum & diuinum Christi est praeceptumsed & naturale impressiim omnium cordibus, quia Ethnici id nouerunt, qui in die iudieii Christianos haud dubi Eaccusabit ut . E quid ita Horatius eleganter scripsit.
semper ego optarim pauperrimus esse bonorum . Aisi condoluit tentatumfrigore corpus , Aut alius casius lecto te af inhabes quissideat,fomenta poet,medicum roget, rit tae Susicitet, ac reddat natis, charisque propinquis. Non uxor saluum te uult,non silius. Omnes . Vicini odemunt, noti, pueri,atquephelta . iMiraris eum tu argento post omnιa ponas, . Sinemopraser quem non merearis amorem.
Quid est autem magis mandatum Christianis,
quam ut bene faciant, nec solum amicis, sed pro inimicis quoque, ut orent pro persequetibus,& calumniantibus i quid dicit diuus paulus: Sed si esurierit in im icus tuus, ciba illum, si sitit, potum da illi, &apud Lucam legitur: Qui habet duas tunicas , det non habenti,& qui habet escas similiter faciat, uidete ergo, qui habet pecuniam & huius copiam, nonne debet hune erogaretimo maximE. Nec flentio transeundum est, quod muti sibi plaudunt incopia
nummorum sicut ille quem Horatius a populo repre 'thensum ubique Athenis eciam annotauit, ut quida
Soestibus ac diuer populi contemnere nocer . Sic olitur populus me sibilat, at mihi plaudo Ipse domi simu hae nummor contemplor in arca . Tantatur a labrir sitiens fugientia captati plumisia, luid ridear mutato nomine dem rabula
605쪽
Fabula narratur congesis undique accis Indormis inhians,o tanquam parcere sacris . Cogeris,aut pictis tanqtiam gaudere tabellis. - Nescis quid ualeat nummus quem praebeat i si mr Panir ematur,olur, uinisextarius, adder aurii humana sibi doleat natura negatis. An vigila re metu exanimem, noctesque diesque Formidare maior fures, incendia,sieruos, e te compilent fugienter ,hoc iuuat 3' 'sed superbire in numo quid est aliud quam Idolatria r rutis ipsa cupiditas nummi est idolatria te se Paulo in Epistola ad Ephesi. Capite qui nio. Ido
Iolatrae uero non habent partem in regno Dei,qua-obrem summa est iniustitia pecuniae, quae homines excludit Regno coelorum beatissimo, ad quod deus omnes uocat,nec quisquam perit nisi sua culpa, d
nique illud addam, quod summa est iniustitia pecuto niae in una re huc saltem manifestissima et Nimir si qe efficit, ut optima dc iustissima, appareat pessima& iniusta, haec iudicum animos corrumpit, mentes occaecat, dc a veritate ad salsa, a iustitia ad iniustitia transfert, tantae est potentiat sceleratae ut suo sulgore fascinet laetissimi senatus oculos, flectat rigorem, torqueat ius tanquam cereum nasum, unde propheta rectEdicit: In quorum manibus iniquitates, dextera eorum repleta est mulieribus. Contra quis est beatus 3 qui pecuniam suam non dedit ad uturam,& munera super innocentem non accepit: Quam
obrem placeat audire Ecclesiasticum, qui sic pronuciauit. Qui aurum diligit, non iustificabitur, dc qui insequitur consumptionem,replebitur ex ea, multi dati sunt in auri casus, & facta est in specie illius perditio illorum, lignum offensionis est aurum sacrificantium. Vae illis,qui sectantur illud, dc omnis imprudens deperiret in illo. Beatus est diues, qui iuuentus est sine macula, di qui post auru non abiit, nec sperauit in pecunia, nec in thesauria. Quis est hic, de laudabimus eumὶfecit enim mirabilia in ui-
606쪽
ta sua, qui probatus est in illo,& perfectus inuentus
est,& erit illi in gloria aeterna. Restant plurima argirmenta,quibus demonstrare possum, pecuniae ingens Mitti perium, & immensa scelera, ii in uos lassos quot dammodo uideri mihi uiderer. t Paucis itaque perstringuam, Pecunia homines dementes reddit:amor non ibium amantes, sed etiam mentes, amor pecuniae delyros & stupidos facit, hinc multis poetae Asiani auriculas assingunt, ut etiam tenacissimo pecuniae collectori Midet,& Socii plutonis satui reserun . tur, magis quam qui Bacchi Dionysiaca celebrant. Novi auarum cupiditate pecuniae eo tandem deuon isse, ut solia arborum, conchylia,lapillos rotundos&similia lignorum dura segmenta existimatet esse
pec u n iam ac con deret marsupio, nihil tandem pra ter pecuniam, emptiones, uenditiones,debita, ac usuras loquebatur: communis sensus carietarum rerum illi penitus perierat, α memoria uirtutis : quam .
brem pecunia cum prudentia bellum gerit, persuadet ut&1mperitissimi uendicent sibi sapientiam Salbmonis,& Asini lyram capiant, ut ignobilissimi se uestiant aureis & argenteis amictis, induant annulos gemmis & auro insignes, coronent pectus torquibus aureis, sumant arma &insignia militaria, denique amplum alant famulitium, & bella quoque spirant,audent se principi suo, Regi suo, Sanctae E clesiae Dei,& Deo ipsi opponere, tantam quidem dementiam, & proterviam hominum animis ingerit ipsa pecunia rerum omnium pessima, quam furiae infernales disseminasse uidentur, ut sacra prophanis, coelum terra permiscerent. Haec est illa Homeri Athee coelo depulsa,unde illud. , Aethereis postqtiam deiecissessibus Assem
rupi:er: Heu uexat quam mala noxa uiros . . - .
I uolat haec pedibus celer, pernicibus alis, intactumque nihil casibe ιs essesinit. . tiae frater Iouis hanc comitantur euntem 4 Sarturae
607쪽
: sarturae quicquid feceris ilia mari Sed quia segnipedes dirabae, lassaeque senecta, Nil nisi ost longo tempore resistiunt. 21 t Tantum mali potest unica pecunia su nesta, utn; hil in statum sinat,& admissa cuncta expugnet, culpa sapientia c6tendit, unde recte monuit Salomo, canens segete uenenum pecuniae, dum ait. Sicut si pientia ita protegit & pecunia, est haec pessimorum natura, ut semper aemulatione nitantur optimum imperare, sic pecunia invidet Sapientiae, & promittit id facere,quod proprium est Sapientiae. Anne diabolus se trans sermat in angelum lucis, & lupi in naturam ouis donec rapiant,dc Pseudopropheta: in sor timam uerorum ac bonorum prophetarum , ueniunt in uestimentis ovium,intus sunt lupi rapaces Faliut . specie uirtutis & umbra, sic pecunia est prima huius auctoritatis merisque fallaciis, quas qui ignorat, sis pientiam esse putant, ne igitur fallamini iterum uos moneo, nolite sperare in incertitudine pecuniarum nolite has concupiscere, ut quibus uix prudentes uti possunt, nisi caute ambulent, & quarum abusus est an finitus, de quo latius aliquado disputabo aut haec saltem adiecero, quia securissime ambulant, qui pecunia carent, uti Iuuenalis dixit. . cantabis uacuus coram latrone uiator.
Nullam uobis pecuniam elargior, ut quam nec suro, nec uobis oneris, periculique alicuius instrumentum praebebo, meo itaque dicto, facto, & exemplo hanc piam admonitionem boni consulite, M pecunias more Terentiano in loco negligere discite quoniam maximus ille est quaestus, quaestus inquam
608쪽
i A R diabolus habeat potestatem durendi aliquem, hoc Irieri subminiserandi quantam quis exigat copiam p
L potetia diaboli magna, sed plena Humnisur, attingit ri, An diabolus copiam habeat materiretur,unde sit pecunia ct uidetur quod habet,atque id est, quia docetur plurimis argumentis, unde O pecuniae quantum uuis potes elargiri, ct ditare. Exemplum, quod diabolus suppeditavispecuniam quibus uoluit:nimnum a quibus colebatur. , diabolis proprium fature.erra etiam eum maxime pecuniam uidetur elargiri fallit, nec daς pecuniam, sed 'falsa, ita docetur, quod diabolus non potest creare materiam pecunis, nec pecuniam, sed gere falsam quandam formam potest, Deo permittente s .i diabolux posset creare materiam pecuniae, O hane facere,ac elargiri,omnes Principer mundi,qui non setini uerὴ
Christiani, traderent animam Ham diabolo,infaceres omnia ingratiam diaboli,ut haberent pecuniam, uer ipsa , . diabolus omnes principes sibi Abdemeto et Diabolus etiam quum maxime ueli non potest, suppeditare pecu niam cultoribus suis, locetur Exemplit. a Docetur quod mali pecuniam qurrentes, O sic diabolo inseruientes,a diabolo in mille mala detruduntur , pec niis carent, emper cruciantur, conrra qui pecunia carent,nec hanc querunt, Deoque seruium, uiuunt beatissimi.s Si homines considerarent ea mala, cur propter pecuniam diabolur infert,non concupiscerent pecunias. i o Diabolus nemini pιiest pecunias subministrare ueras adesne Thesauros eruere, uel aliunde pecuniam premereris i
609쪽
bus uellet, inceret ut christiani mι quam terrarum passent permanere, imo ne christiani essent sic praeualeret Eccle' Christi,quod imposbile est. 1 Quanquam impii semper conati sunt Ecclesiam spoliara pecuniis, instinctu diaboli scilicet,nunquam tamen suo usis potiti sunt, nam Deus Ecclesiae suae abunde omnia sup
peditat, O quum minime pecuniam curant, tamen ea abundant.
13 Solius Dei est ditare, O creare materiam pecunit, di bis
ius abundantiam elargiri,quatenus opus est.
I mur bonos nunquam desierit, quum opus est pecunii
is c onciliatio locorum Saerae scripturae,qui pugnare uidentur, ut quod diabolus priscvr mundi dicitur,qquod dicitur omnipotens, ct princeps, hine patet Deum pose ditare quem uelit illior diabolum, Sed locis explicaiis patet Deumpse, dibabolum minime. Is greuis ratio, Cur diaboltis perlecuniam multa mala ιο m
i vi Vlto diei solet, non omne quod fulget au tu, V est, ita certὸ multi pecuniam esse tutar, quae peeunia non est, qua in parte maxime fallaciae pecuniarum in mente ueniunt, dum quoque has considero rapior eo, ut pars adhuc de pecuniae indignitate, i cuiliis dixisse mihi uidear, sed respirasse paulum non displicebit, quandoquidem arduam quaestionem, dc quae integros commentarios desyderat, Obiter perstringam cuius quidem expositione maxima mala pecuniae manifestabuntur. Est autem mea quaestio talis, quae an ab ullo mortalium hactenus plene sit e cussa, uehemen ter dubito, & circa quam plurimorucogitationes occupati solent des yderio certitudinis quaerunt enim haud pauci, an diabolus habeat potestate diladi, aliquem, uel dandi tantia pecuniaru quatum desideret aliquis, hoc maxime quaerunt qui praestigias multas daemoniacas obseruauerunt, quiquesci utantur illum locum sacrae scripturae, ubi legitur
610쪽
P. E C V N I AE. 'quod diabolus Sathan assumpsit Christum in altissi
mum montem,& ostendit illi Oia regna mudi,& gloriam illorum, dicens : Si procidens adora uelis me, dabo tibi omnia, haec nam hic locus innuit, quasi tota Ierna m udi, Ocs pecuniae mundi pertineant ad diabola,& sint in manu diaboli, ut scilicit cui uelisi elargiri possit, praestigiae uero ille uarias potetias &illusiones diaboli per pecunias dcmostrant, utrinq; colligitur, quod diabolus per pecunias tentat homi rnes, fallit multos,& plurima mala operatur, qua ob- re pecuniam, intelligite inqua, cupiditate pecuniae, rem pessimam esse, pessimum ii stri mentit, ut Cuo utatur diabolus & circa quod uersetur diabolus cis rdiei malae auctor, distinguite interea pecunia, ut quar vel materia bona,& a Uco creata, & ab homiliabus usus ca signata est: vel quae est ficta quaeda materia, ex multis diuersi generis superfluis ac quasi fiscibus collecta,&adulicrata in soliva monetae. Ia quasio . est, an Diabolus copia utriusque huius materiae habeat 3 affirmatiuὸ responderi pol, quod habet, na habet omnia regna mundi : qm demonstrauit Christo lomnia,& ea te illi daturum promisit: tu Christus inquit, meum regnum no cst de hoc mundo,& iursus diabolus uocatur princeps mundi huius, denique Ioannes in Canonica Epistola scribit. Non diligite mundum, neq; ea quae in mundo sunt. Proinde pecunia quae una & praecipua res regnoria mundi est,& qvς summu i imperi u gerit in terris,& cui obedi ut omnia terrena, quoq; est diaboli,& diabolus est. Princeps huius qui autem princeps & rector est, is date potest quantum uult de eis, quς sunt sua, unde consequHur quod diabolus pol dare quantum pecunianu uult,& potest duare quem uult, huc addite uatia experimenta, quibus sua potentia diabolus declarauit: inter alia illud q& Brugis ipse cu plurimis aliis re uera cognoui, enarrabo, cum ei ciuitati est male 'gatione & a consitus: Quid c carpentarius multorufamiliaris Gera tabernas saepius frequentabar, quam laborabat,