De rerum natura, libri sex ad optimas editiones collati praemittitur notitia literaria ..

421쪽

Tam lenues, quam sunt nebulae, sumique VoIantes. Nam cadere aut bruto deherent pondore pressae,

Ut lapides; aut, ut sumus, constare nequirent, Nec cohibere niveis gelidas, et grandinis imbreis. Dant etiam sonitum patuli super aequora mundi, Carbasus ut quondam, magnis intenta theatris, Dat crepitum, malos inter iactata trabeisque: Interdum perscissa furit petulantibus auris, Et fragileis sonitus chartarum commeditatur; Id quoque enim genus in tonitru cognoscere possis:

Aut, ubi suspensam vestem, chartasve Volanteis, Verberibus venti vorsant, planguntque Per auras. Fit quoque enim interdum, ut non tam concurrere nubes Frontibus advorsis possint, quam de Ialere ire, Divorso motu radentes corpora tractim: II 8 Aridus unde aureis terget sonus ille, diuque Ducitur, exierit don8c rogionibus arctis. Hoc etiam pacto tonitru concussa videntur Omnia saepe gravi tremere, et divolsa repente laxuma dissiluisse capacis moenia mundi;

Quom subito validi venti conlecta procella Nisibus intorsit sese, conclusaque ibidem,'

Turbine vorsante magis ac magis undique nubem, Cogit, uti fiat spisso cava corpore CirCum. Post, ubi commovit vis eius et impetus acer, Tum perterricrepo sonitu dat missa fragorem. Nec mirum; quoin plena animae vesicula Parva Saepe ita dat magnum sonitum, displos repente. Est etiam ratio, quom venti nubila perstant, Ut sonitus faciant: etenim ramosa videmus

Nubila saepe modis multis, atque aspera, serri.

422쪽

LIBER VI. V. 135. 217Scilicet ut crebram silvam quom stamina Cauri Pernant, dant sonitum frondes, ramique Dagorem. Fit quoque, ut interdum validi vis incita venti Perscindat nubem, permngens impete recto. Nam, quid possit ibi satus, manifesta docet res Hic, ubi lenior est, in terra, quom tamen alta husta evolvens radicibus haurit ab imis. Sunt etiam fluctus per nubila, qui quasi murmur Dant in frangundo graviter: quod item sit in aliis Fluminibus, magnoque mari, quom frangitur aestu. Fit quoque, ubi e nube in nubem vis incidit ardens Fulminis: haec, multo si sorte humore recepit Ignem, continuo magno clamore trucidat: Ut calidis candens serrum e fornacibus olim Siridit, ubi in gelidum propter demersimus imbrem. Aridior porro si nubes accipit ignem, 15 Uritur ingenti sonitu, succensa repente: Lauricomos ut si per monicis 1lamma Vagetur,

Turbine ventorum comburens impete magno.

Nec res ulla magis, quam Phoebi Delphica laurus Terribili sonitu, flamma cropitante, Crematur. Denique, saepe geli multus fragor, atque ruina Grandinis, in magnis sonitum dat nubibus alle. Ventus enim quom confercit, franguntur, in arctum Concreti, montes nimborum et grandine mixta. Fulgit item, nubes ignis quom semina multa EXCUSSere suo Concursu, ceu lapidem si Percutiat lapis, aut serrum: nam ium quoque Iumen Exsilit, et claras scintillas dissiapat ignis. Sed tonitrum stuli post auribus accipiamus, Fulgere quam cernant oculi, quia semper ad aureis Tardius adveniunt, quam visum, quae mOVeant, res. Distiirco by Corale

423쪽

Id licet hinc etiam cognoscerer caedere si quem Ancipiti videas serro procul arboris auctum, Ante fit ut cernas ictum, quam plaga Per auras Det sonitum e sic fulgorem quoque cernimus ante, Quam tonitrum accipimus, pariter qui mittitur igni Et simili causa, concursu natuS eodem. Hoc etiam pacto volucri loca lumine tingunt Nubes, et tremulo tempestas impete lauit: Venius ubi invasit nubem, et vorsatus ibidem Fecit, ut ante, caVam, docui, spissescere nubem; Μobilitate sua servescit, ut omnia motu Percalefacia vides ardescere: plumbea Vero Glans etiam longo cursu volvunda liquescit. Ergo fervidus hic, nubem quom peracidit atram, Dissupat ardoris, quasi per vim expressa, rePente Semina, quae faciunt nictantia sulgura flammae: 18a Inde sonus sequitur, qui tardius allicit aureis, Quam quae Perveniunt ocuIorum ad limina nostra. dici licet hoc densis fit nubibus, et simul alte Exstructis aIiis alias super impete miro. Nec tibi sit fraudi, quod nos inferne videmus Quam sint lata magis, quam sursum exstructa quid

exstent.

Contemplator enim, quom, montibus adsimiIala, Nubila portabunt venti transVorsa per auras; Aut ubi per magnos monteis cumulata videbis Insuper esse aliis alia, atque urgere Superna In statione locata, sepultis undique ventis: Tum poteris magnas moleis cognoscere eorum, SpeIuncasque Velut, saxis pendentibu' structas, Cernere; quas Venti quom, tempestate coorta,

Complerunt, magno indignantur murmure clusi

424쪽

219 LIBER VI. V. I98. Nubibus, in caveisque serarum more minantur: Nunc hinc, nunc illinc Demitus per nubila mittunt;

Quaerentesque Viam circumvorsantur, et ignis Semina convolvunt e nubibus; atquc ita cogunt Μulta, rotantque cavis flammam larnacibus inius, Donec divolsa fulserunt nube corusci.

Hac etiam sit uti de causa mobilis ille Devolet in terram liquidi color aureus ignis;

Semina quod nubeis ipsas permulta ne esse est Ignis habere: etenim, quom sunt humore sine ullo, Flammeus est plerumque colos et splendidus ollis. Quippe etenim solis de lumine multa necesse est Concipere, ut merito rubeant, igneisque Prosundant. Hasce igitur quom ventus agens contrusit in unum Compressitque locum cogens; expressa profundunt Semina, quae faciunt flammae sulgere colores. 2I3Fulgit item, quom rarescunt quoque nuhila coeli. Nam, quom ventus eas leviter diducit eunteis, Dissolvitque, cadant ingratis illa necesse est Semina, quae laciunt lauorem: tum sine taetro Terrore et sonitis suIgit, nulloque tumultu. Quod Superest, quali natura pracdita constent Fulmina, declarant ictus, et inusta vapore Signa, notaeque, graVeis halantes sulphuris auras. Ignis enim sunt haec, non Venti signa, neque imbris. Praeterea, Saepe accendunt quoque tecta domorum,

Et celeri flamma dominantur in aedibus ipsis. Hunc tibi subtilem cum primis ignibus ignem

Constituit natura minutis motibus atque Corporiuus, quoi nil omnino obsistere possit. Transit enim validumDImen per saepta domorum,

Clamor usi, ac Voccii tramit Per axa, Per aera

425쪽

Illo

Ei liquidum puncto facit aes in tempore et aurum. Curat item, vasis integris Vina repente Diffugiant; quia nimirum facile omnia circum Conlaxat, rareque facit lateramina vati, Adveniens calae eius; ut, insinuatus in ipsum, Mobiliter solvens differt primordia vini:

Quod solis vapor aetatem non Posse ridetur cere, usque adeo cellens servore corusco:

Tanto mobilior vis et dominantior haec est. Nunc, ea quo Pacto gignantur, et impete tanto Fiant, ut possint ictu disclunere turreis, Disturbare domos. avellere signa trabeisque, Et monumenta virum demoliri atque ciero, Exanimare homines, pecudes Prosternere Passim; Cetera de genere hoc qua vi sacere omnia Possint, Expediam, neque te in Promissis Plura moratior. I FuImina gignier e crassis, alteque, Putandum est

Nubibus exstructis: nam coelo nulla Sereno, Nec leviter densis mittuntur nubibus unquam.

Nam dubio procul hoc fieri manifesta docet res,

Quod tunc per totum concrescunt aera nubes Undique, uti tenebras omnela Acherunta reamur Liquisse, et magnas cocli complesse caVernas: Usque adeo, taetra nimborum nocte coorta, Impendent atrae Formidinis ora Superne, Quom commoliri tempestas fulmina coePias. Praeterea, Persaepe niger quoque per mare nimbus,

Ut picis e coelo domissum sumen, in undasSic cadit, et sertur tenebris procul, et trahit atram Fulminibus gravidam tompestatem, atque procellis, Ignibus, ac Ventis, cumprimis ipse repletus: In terra quoque ut horrescant, ac tecta requiran

426쪽

L I B E It VI. V. 262. 22l Sic igIiur supera nostrum caput esse putandum est Tempestatem altam: neque enim caligine tanta obruerent terras, nisi inaedificata Superne Multa forent muIus exemto nubila solae Nec tanto possent venientes opprimere imbri, Humina abundare ut facerent, camposque natare, Si non exstructis sciret alte nubibus aether. Hic igitur ventis atque ignibus omnia plena Sunt: ideo passim fremitus et fulgura fiunt. Quippe etenim supra docui, permulta vaporis Semina habere cavas nubeis; et multa necesse est Concipere ex solis radiis, ardoreque eo m. Hic, ubi ventus, eas idem qui cogit in unum Forte Iocum quemvis, expressit multa vaporis Semina, seque simul cum eo commiscuit igni; Insinuatus ihi vortex vorsatur in aIto, 277 Et ealidis acuit fulmen sornacibus intus. Nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum Mobilitate calescit, et e contagibus ignis. Inde ubi percaluit vis venti, vel gravis ignis Impetus incessit; maturum tum quasi fulmen Perscindit subito nuhem, serturque, CoruScis Omnia luminibus lustrans loca, Percitus ardor: Quem gravis insequitur sonitus, disylosa repente opprimere ut coeli videantur templo uperne.

Inde tremor terras graviter pertentat, et alium Μurmura percurrunt Coelum; nam tota fere tum Tempestas concussa tremit, fremitusque moventur: Quo de concussu sequitur gravis imber et uber, omnis uti videatur in imbrem vortier aether,

Atque ita praecipitans ad diluviem revocare: Tantus, discidio nubis, ventique ProceIIa,

427쪽

DE RERUM NATURA V. 29

Mittitur ardenti sonitus quom provolat ictu. Est etiam, quom Vis extrinsecus incita venti Ineidit in validam maturo a culmine nubem: Quam quom perscidii, exlcmplo cadit igneus ideVortex, quem Patrio Vocitamus nomine fulmen. Hoc fit idem in parteis alias, quocunque tulit vis. Fit quoque, ut interdum Venti vis, missa sine igni, Ignescat tamen in spatio, longoque meatu, Dum venit, amittens in cursu corpora quaedam Grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras: Atque alia ex ipso Conradens aere portat Parvola, quae faciunt ignem, commixta, Volando: Non alia longe ratione, ac plumbea saePeFervida fit gIans in cursu, quom, multa rigoris 3o7 Corpora dimittens, ignem concepit in auris. Fit quoque, ut ipsius Plagae vis excitet ignem, Frigida quom venti pepulit vis, missa sine igni; Nimirum, quia quom Vehementi perculit ictu, Confluere ex ipso P sunt elementa vaporis; Ei simul ex illa, quae tum res excipit ictum: Ut, lapidem ferro quom caedimus, evolat ignis; Nec, quod frigida Vis serri est, hoc secius IIIa Semina concurrunt calidi sulgoris ad ictum. Sic igitur quoque res accendi sulmine debet, opportuna fuit i sorte et idonea flammis. Nec temere omnino plane vis frigida venti rise potest, ex quo tanta vi missa superne est; seu in prius in cursu si non accenditur igni,

At tepefacta tamen Veniat, commixta calore.

Μobilitas autem fit sui minis, et gravis ictus, Ac ceIeri serme pergunt sic fulmina lapsu, Nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis

Disitired by Gile

428쪽

LIBER VI. V. 326. 223 Conligit, et magnum conamen sumit eundi. Inde, ubi non potuit nubes capere impetis auctum, Exprimitur vis; atque ideo volat impete miro, Ut validis quae de tormentis missa seruntur. Adde, quod e parvis et levibus est eIementis; Nec facile est tali naturae obsistere quidquam: Inter enim sugit, ac penetrat, Per rara Viarum. Non igitur multis ossensibus in remorando Haesilai: hanc ob rem ceIeri volat impete Iabens. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum Omnia nituntur: quom plaga sit addita vero,

Mobilitas duplicatur, et impetus ille gravescit,

Ut vehementius Et cilius, quaecunque morantur

Obvia, discutiat plagis, itinerque Sequatur. 339

Denique, quod longo venit impete, sumere debet Nobilitatem, etiam atque etiam quae crescit eundo, Et validas auget vireis, et roborat ictum. Nam tacit, ut, quae sint illius semina Cunque, E regione locum quasi in unum cuncta serantur, Omnia coniiciens in eum volventia cursum Forsitan ex ipso Veniens trahat aere quaedam Corpora, quae plagis incendunt mobilitatem. Incolumeisque venit Per res, atque integra transit

Multa, foraminibus liquidus quia trariat ignis. Multaque perfregit, quom corpora sulminis ipsa

Corporibus rerum inciderint, qua texta tenentur. Dissolvit porro sacile aes, aurumque repente Conservesacit; e parvis quia lacla minute Corporibus vis est, et laevibus ex elementis, Quae lacile insinuantur, et insinuata, repente Dissolvunt nodos omneis, et vincla relaxant.

429쪽

Concutitur cocli domus undique, totaque tellus;

Et, quom tempora se Veris storentia pandunt. Frigore enim desunt ignes, Ventique calore Deficiunt, neque sunt iam denSO corpore nubes. Inter utrasque igitur quom Coeli tempora constant,

Tum variae causae Concurrunt fulminis omnes.

Nam fretus ipse anni permiscet frigus et aestum; Quorum utrumque opus est labricanda ad fulmina nobis, Ut discordia sit rerum, magnoque tuinultu Ignihus et ventis furibundus stuctuet aer. Prima caloris enim Para, et postrema rigoris, Tempus id est Vernum: quare Pugnare necesse est Dissimileis inter sese, turbaroque mixtus. Et ealor extremus primo cum frigore mixtus V civitur, auctum ui quod sertur nomine tempus. 37IHic quoque confligunt hiemes aestalibus acres. Propterea sunt haec hella anni nominitanda; Nec mirum est, in eo si tempore plurima fiunt Fulmina, tempestasque cietur turbida coelo, Ancipili quoniam Bello turbatur utrinque, Hinc flammis, illinc ventis, humoreque mixto. Hoc est igniseri naturam sulminis ipsam Perspicere, et gna vi faciat rem quamque, videre: Non, Tyrrhena retro voIventem carmina frustra Indieta occultae Divom perquirere menti, Unde volans ignis pervenerit, aut in utram se Vorterii hic pariem, quo pacto Per loca Saepta Insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se; Quidve nocere queat de coelo fulminis ictus.

Quod si Iupiter atque alii laventia Divi

Terrifico quatiunt sonitu coelestia templa,

430쪽

LIBER VI. v. 339. 225Εi iaciunt ignem, quo quoique est cunque Voluntas; Cur, quihus incautum scelus avorsabile cunque est, Non faciunt, icti flammas ut sulguris halent Pectore PersiXo, documen mortalibus acrepEt potius, nulIa sibi turpi conscius in re, Volvitur in flammis innoxius, inque peditur, Turbine coelesti sit hito conreptus et igni pCur etiam loca sola petunt, frustraque laborant pAn tum brachia consuescunt, firmantque Iacertos In terraque Patris cur telum Perpetiuntur obiundi P cur ipse sinit, neque parcit in hostela pDenique, cur nunquam coelo iacit uudique puro Iupiter in terras sulmen, sonitusque profundit pΑn, simul ac nubes successere, ipsus in aestum Descendit, prope ut hinc teli determinet ictus PIn mare qua porro mittit ratione 2 quid undas 4οι Arguit, et liquidam molem, camposque natanteis pPracterea, si volt caveamus fulminis ictum, Cur dubitat facere, ut possimus cernere missum pSi nec opinanteis autem volt opprimere igni, Cur tonat ex illa parte, ut Vitare queamus t Cur tenebras ante, et fremitus, et murmura, concit pΕt simul in multas parteis qui credere Possis Μittere P an hoc ausis nunquam contendere lactum, Ut fierent ictus uno suti tempore plures pAt saepe est numero factum, fierique necesse est, Ut pluere in multis regionibus, et cadere imbreis, Fulmina sic uno fieri sub tempore multa. Postremo, cur sancta Desim delubra, suasque Discutit infesto praeclaras fulmine sedeis, Ei hene lacia Desim frangit simulacra, suisque Demit imaginibus violento volnere honorem p