장음표시 사용
121쪽
stro cum illius dextro,ibi strenuissimos colloces: siue in medio facere cuneos volueris,per quos hostium acies rumpas, in cuneo exercitatissimos ordines bellatores. Victoria enim per paucos fieri consueuit. Tantum est ut electi a duce se
pientissimo,in his locis in quibus ratio Scitilitas postulat,ordinentur. Viam abscedendi ab hostibus dandam, ut deleantur facilius fugientes. Cap. XXI. PLerique rei militatis ignari,pleniorem victoriam credui, si aduersarios auta locorum angustiis, aut armatorum multitudine circundederint, ut aditum
non inueniant abscedendi. Sed clausis ex desperatione crescit audacia ac cum spei nihil est, sumit arma Armido. Libenter cupit commoti,qui sine dubio scit moriturum.Ide Scipionis laudata sentetia est, qui dixit viam hostibus qua fugerent,non esse muniendam. Nam cum abscedendi aditu patefacto,mentes omniu ad praebenda terga osenserint, multi more pecoru trucidantur. Nec insequentiu vilia periculu est,cu victi quibus desedi poterat)arma couerterint in fugam. Hoc genere quanto maior fuerit exercitus, tanto facilius multitudo prosternitur. Ne penim ibi requirendus est numerus,ubi animus semel territus, non tam tria hostium cupit declinare, luam vultum.Caeterum clausi,licet exigui numero' infirmi viribus,hoc ipso tamen sunt hostibus pares, quia desiperates sciunt aliud sibi licere non posse Naina salus victis, nulla sperare salute. Quemadmodum ab hoste recedatur,si consiliu pugnae displiceat. Cap.XXII.
estis omnibus quae ratio militaris experimetis 3 arte seruauit, unum siu- - perest docere, quemadmodum recedatur ab hostibus. Nam disciplina belli eo exemplorum periti, nusquam maius periculum imminere testantur. Qui enim ante cogressum recedit ex acie,& suis fiduciam minuit Minimicis addit audaciam. Verum quia hoc saepius necesse est euenire, quibus modis tuto possit fieri declarandum est. Primum vi tui nesciat ideo te recedere, quia declinas inire conflictum,sed credant arte aliiva se ideo reuocari, ut ad oportuniore locuin uitetur hostis,ut facilius superetur: aut certe insequetibus aduersariis secretiores collocentur insidiae. Nam necesse est ad fuga parati sint,qui duce suu sentiunt desperare. Illud quos vitandu est,ne hostes te recedere sentiat, S statim irruant. Propterea plerique ante pedites,suos equites posuerunt, ut discurrentes aduersarios idere non sinerent,quando pedites abscedebant. Item articulatim incipientes a primis,singulas acies subducebant,retros reuocabat,in gradu suo manentibus reliquis:quos sensim postea cessimi ad illos iungebant, quos subduxerat. Primum aliqua tu exploratis itineribus,noctu cum exercitu recedebat: ut hostes die orto,cili intellexissent,non possent comprehendere pracedetes. Praeterea leuis armatura praemittebatur ad colles, a quo subito tuto reuocaretur exercitus: Sc si hostes insequi voluissent,a leui armatura, quae antea occupa
uerat locum,additis equitibus fundebantur. Nihil enim periculosius existimatur,quam,si incolalte insequetibus,ab his qui in subsessa fuerint,vel ante se parauerant,obvietur Hoc tempus est quo oportune collocantur insidis,quia iii adueris
122쪽
aduersum sugientes,maior audacia Sc minor cura est. Necessario autem ampli or securitas grauius solet habere discrimen. imparatis,cibum capientibus,in itinere lassis,equos suos pascentibus, ac nihil tale suspicatibus superuentus asta et fieri. Quodvi nobis vitandu est,& hosti in eiusmodi occasionibus pernicies in serenda. Hoc enim casu oppressis,nec virtus potest, nec multitudo pdesse: quia qui in acie publica vincitur pugna, licet Scibi ars plurimum prosit, tamen ad defensionem suam potest accusare fortunam. Qui vero superuentus Sc subsessa et insidias passus est,culpam suam non potest excusare:quia hoc euitare potuit ac per speculatores idoneos ante cognoscere.Cum receditur, talis fraus fieri cosueuit. Recto itinere pauci equites consequiitur , valida manus occulte talia mittitur loca ubi ad agmen inimicorum peruenerunt equites, tentant leuiter ais discedunt. Ille credit quicquid insidiarum fuerat praeteriisse, 6 sine cura resoluitur in negligefitiam. Tunc illa manus,quae secreto itinere destinata fuerat, saperuenies opprimit ignorantes .Multi cum ab hoste discedunt,si per sylvasituri sunt,praemittunt qui abrupta vel angusta occupent loca, ne ibidem ab aduersariis patiantur insidias. Et rursus post se praecisis arboribus vias claudunt, quas compedes vocat, ut aduersariis facultatem adimant persequendi,& pene viris parti in itinere ad subselsas communis occasio est. Nam qui praecedit, oportunis vallibus, vel sylvosis montibus,quasi post se relinquit insidias,in quas cum inciderit inimicus, recurrit ipse Sc adiuuat suos. Qui vero sequitur auersis semitis,longe ante destinat expeditos S pracedendo aduersarium arcet a transitu ut deceptum a tergo Ma fronte concludat. Dormientibus noctu aduersariis,&qui praecesserit potest regredi,&qui sequitur,quantumuis intersit,potest superuenire perfraudem. In tra,fretatione fluuiorum,qui praecedit, illam partem te-tat opprimere, quae praemissa transierat,dum reliqui alueo separantur. autefestinato itinere sequitur,illos qui non potuerunt tra sire,conturbat.
De camelis&cataphractis equitibus. Cap. XXIII
A melos aliquantonationes apud veteres m acie produxerunt,ut Vrciliani in Aphrica, Macetes hodie quoque producunt.Sed hoc genus animalium arenis 8 tolerandae sti aptum, confusas etiam in puluere vento vias abs errore dirigere memoratur Carterum praeter nouitatem, si ab insolitis dimoueatur inefficax bello est.Cataphracti equites propter munimina quae gerut,a Vulneribus quide uti,sed propter impedimentu de psidus armorum,capi eos facile est de laqueis frequenteroonoxii, cotra disper. pedites, quam contra equites incertamine meliores: tamen aut ante legiones positi, aut cum legionariis mixti,
quando cominus hoc est manu ad manu iugnatur,acies hostiu saepe rupunt. Quomodo quadrigis falcatis,vel elephantis in acie possit obsisti.Ca . XXIIlI. QVadrigas falcatas in bello rex Antiochusac Mithridates habueriat. Quae ut primum magnum in acie intulere terrorem,ita postmodum fuere derisui. Nam dissicile currus falcatus planum semper inuenit agrum, Sc leui impedimento retinetur:vno, aflicto aut vulnerato equo decipitur.Sed maxime hac
123쪽
Romanoru militu arte perierut,Vbi ad pugnam ventum est, repente toto capo Romani tribulos abiecerut,in quos curretes quadrigocu Incidissent, deleis sibi.
Tribulus aute est quatuor palis confixi Ppugnaculu , quod quoquomodo ab Tribuunieceris,tribus radiis stat Se erecto quarto infelius est Elephati in praeliis magnitudine corporu,barrhi tu horrore,forma ipsius nouitate, homines equos, conturbat. Hos cotra Romanu exercitu prius in Lucania rex Pyrrhus eduxit. Po 'filis
stea Hanibal in Aphraca, Rex Antiochus in oriente, Ligurtha in Numidiaco et Mη piosos habuerunt,aduersus quos diuersa resistendi excogitariat genera armoru T' 'Nam centurio in Lucania gladio manu qua promulcide vocant uni absci duris. dit,& bini cataphracti equi iungebantur ad curru, quibus insideles chbanarii, scis. iarissas, hoc est logissimos contos in elephatos dirigebat. Nam muniti ferro,nec . in a D ittariis quos vehebat beluae laedebatur,&earu impetu equoru celeritate vitabat Alii contra elephatos cataphractos milites immiserui: ita ut in brachiis eoru ,8 in cassidibus vel humeris, aculei ingentes ponerent .rrae serro,ne manu sua elephas bellatore cotra se venientem possiet apprehendere. Praecipue ta men velites antiqui aduersum elephantos ordinarui. Velites autem erant iuue Velites.
nes,levi armatura,corpore alacri,me equis missilia optime dirigebat. Hi equi praecurrentibus ad latiores laceas vel maiora spicula beluas occidebat sed crescente audacia, postea collecti, plures milites pariter pila,hoc est, missilia,in elephantos congerebant eos, vulneribus elidebant . illud tamen additum est, ut tunditores cum fustibalis , fundis rotundis lapidibus destinatis, Indos ier λει, quos regebantur elephanti cum ipsis turribus affligerent is aetaret, quo nihil tutius inuenitur. Praeterea venientibus beluis, sua irrupissent aciem, pacita milites dabant. Quae cum in agmen medium peruenissent,circumfusis undique armatorum globis,cum magistris abs 3 vulneribus capiebatur illesar Carroba c. . listas aliquato maiores harenim logius Se vehemetius spicula dirigui supposi. jM.tas curriculis,cu binis equis aut mulis post acie ordinari conuenit a eum subiactu teli accesserint,bestiae sagittis balistarioru transirgutur. Latius tamen& fiem ius contra eas praefigitur ferru, cu in magnis corporibus maiora sint vulnera Aduersiim elephant hos plura exempla Sc machinamenta retulimus, ut si quando necessitas pollia lauerit, sciatur quae sint tam immanibus beluis opponenda.
d fieri debeat,si vel pars pel totus exercitus fugerit. Cap. XXV.
Qiendum vero est, si pars exercitus vicerit 6 pars fugerit,minime desperandum csi in eiusmodi necessitate,ducis costantia tota sibi possit vendicare victoria innumerabilibus hoc accidit bellis,ac pro superioribus sunt habiti qui minime desperarunt. Nam in simili conditione fortior creditur, quem aduersa non frangui. Prior ergo de caesis hostibus spolia capiat, quod ipsi dicunt colligat campum prior clamore ac buccinis exultare videatur. Hac fiducia pertem syrtim rebit inimicos, ita suis fiducia geminabit,quasi victor ex omni parte descesserit. 'U' 'Quod si aliquo casu omnis acie fundatur exercitus pniciosa clade,tame reparationis multis fortuna no defuit,&medicina qugreda est. Dux ergo puidus sub ea cautela publico debet Marte cofligere,ut si edi varietate belloru,vel coditionis
124쪽
humanae secus acciderit, absque graui detrimento liberet victos. Nam si vicini fuerint colles,si post terga munitio, si caeteris abscedentibus sortissimi quis restiterint,se suos seruabunt .Frequeter iam fusa acies,dispersos ac passim sequetes, reparatis viribus interemit. Nam nunquam exultantibus maius solet esse discrimen,quam cum rex subita ferocia subito in formidinem commutantur. Sed quicunque conuentus fuerit,colligendi sunt superstites,bello erigendi adhortationibus congruis 8 armorum instauratione refouendi. Tunc noui de lectus,noua quatrutur auxilia:8, quod amplius prodest captatis occasionibus in ipsos victores per occultas insidias impetus faciendus est, ac sic audacia reparanda . Nec oportunitas deerit,cum pro felicitate superbius 5 incautius mentes esserantur humanae .Si quis hunc casum ultimum putat,cogitet euentus omnium presioru,inter initia contra illos magis fuisse,quibus victoria debebatur.
Regulae bellorum generales. Cap. XXVI. IN omnibus,rstiis expeditionis c6ditio talis est,ut quicquid tibi prodest,aduersario noceat quod illum adiuuat, tibi semper officiat. Nunquam igitur ad illius arbitrium aliquid facere,aut dissimulare debemus, sed id solum agere, quod nobis utile iudicamus. Contra te enim incipis esse, si imiteris quod fecit ille pro se:& rursus quicquid pro tua parte tentaveris,contra illum erit, si voluerit imitari. In bello,qui plus in angariis vigilauerit, plus in exercendo milite laborauerit,minus periculum sustinebit. Nunquam miles in aciem produce-dus est,cuius antea experimenta non ceperis Aut inopia,aut superuenientibus, aut terrore melius est hostem domare,quam praelio:in quo amplius solet fortuna potestatis habere quam virtus.
Nulla cosilia meliora sal,quam illarius ignorauerit aduersatius anteliacias. Occasio in praelio amplius solet iuuare quam Virtus. In solicitandis suscipiendis hostibus,si cum fide veniant,magna fiducia est: quia aduersarium amplius transfuga frangunt quam perempti. Melius est post aciem plura seruare praesidia, quam latius militem spargere. Dissicile vincitur qui vere potest de suisa de aduersarii copiis iudicare. amplius valet virtus,quam multitudo. Saucos viros sortes naturaicreat, na institutione plures reddit industria. Exercitus labore proficit,ocio consenescit.' Munquam ad certamen publicum produxeris militem,nisi cum eum videris
sperare victoriam. Subita conterrent hostes,vsitata vilescunt.
Qui dispersis suis incoiulte insequitur,quam ipse acceperat aduersario vult
dare victoriam. Qui frumentum necessarium, comeatum non praeparat vincitur sine ferro.
Qui multitudine Sc virtute praecedit,quadrata dimicet frute, qui primus est
s Q u impare se iudicat, dextro cornu suo sinistru cornu pellat inimici, si est
125쪽
cundus modus. C. sinistram alam sortissimam habere se nouerit,dextram alam hostis inuadat,qui est tertius modus. habet exercitatissimos milites, tu viros cornu pariter pranium debet incipere,qui est quartus modus. Qui leuem armaturam optime regit,utrans alam hostis inuadat,serentariis ante mediam aciem constitutis, qui est quintus modus. Qui nec numero militum,nec Virtute confidit,si depugnaturus est, de dextra sua sinistram alam hostium pulset, reliquis suis porrectis in similitudinem veru,qui sextus est modus. Qui pauciores infirmiores habere se nouit,septimo modo ex uno latere aut monte,aut ciuitate, aut mare,aut fluuiu,aut aliquod debet habere subsidium. Qui confidit equitatu,altiora loca quaerat equitibus, jem magis per eqvi
Qui confidit pedestribus copiis,altiora loca peditibus quaerat Sorem magis
per pedites gerat. cum explorator hostium latenter oberret in castris,omnes ad teloria sua per diem redire iubeantur,ia statim deprehenditur explorator. c um consilium tuum cognoueris aduersariis proditum, dispositionem mu-
v Quid fieri debeat,tractato cum multis: quid vero facturus sis, cum paucissimis ac fidelissimis, vel potius ipse tecum. Nilites poena Sc timor insedidus corrigunt,in expeditione spes premia fa
Ioni duces publico certamine nunquam nisi ex occasione aut nimia necessi
Nagna dispositio est,hostem fame magis Vrgere quam serro. Me equitatu sunt multa praecepta,sed cum haec pars militiae, usu exercitii,armorum genere,& equorum nobilitate profecerit, ex libris nihil arbitror colligendum,cum presens doctrina sufficiat. o genere depugnaturus sis nesciant hostes,ne aliquibus remediis resistere
Digesta sunt Imperator inuicte,quae nobilissimi autores, diuersis probata teporibus,per experimentorum fidem,memoria tradiderunt,ut ad sagittadiperitiam,quam in serenitate tua Persa miratur:ad equitandi scientiam vel decorem,quae Hunnorum, Alanorum natio vesit imitari, sisessit:ad currendi velocitatem,quam Saracenus Indus non aequat:ad armaturae exercitationem,cuius campi doctores vel pro parte exempla intellexisse se gaudent,regula praeliandi, immo vincendi artificium ingeratur,'natenus virtute pariter ac dispositione mirabili,reip.tua: Mimperatoris officium exhibeas & militis.