장음표시 사용
11쪽
M. MANILI ASPRONOMICON LIB. II 1
finibus astra, docet ratio, cui nulla resistunt
claustra nec immensae moleS ceduntque receSSUS ;Omnia Succumbunt, ipsum eSt penetrabile caelum. nam quantum a terris atque aequore Signa recedunt,
tantum bina patent; quacumque inciditur orbis 543Ρer medium, parS emcitur tum tertia gyri exiguo dirimens solidam discrimine Summam. Summum igitur caelum bis bina rofugit ab imo astra, bis e Senis ut Sit pars tertia signis. sed quia per medium est tellus SuSpenSR Profundum, 55Obinis a summo signis discedit et imo. hinc igitur quodcumque supra te SuSpiciS iΡSe,
, qua per inane meant oculi, quaque ire reeusant, binis aequandum est signis ; sex tanta rotundae efficiunt Orbem ZOnae, qua signa ieruntur 555bis sex aequali spatio texentia caelum.
st mixtum ingenti generis discrimine fatum, singula cum tantum teneant tantoque ferantur tempore Rex tota Surgentia Sidera luce. 56ORestat ut asetherios fines tibi reddere coner filaque dispositis uicibus comitantia caelum, per quae dirigitur signorum flammeus ordo.
circulus a summo naScentem uertice mundum
permeat Arctophylaca petens per terga Draconis, circulus ad Boream. fulgentem sustinet Arcton 366 sexque iugit solidas a caeli uertice partes. alter ad extremi decurrens sidera Cancri, in quo consummat Phoebus lucemque moramque tardaque per longos circumfert lumina flexus, 37o Restiuum medio nomen sibi sumit ab aestu temporis et titulo potitur metaque uolantis solis et extremos designat feruidus actus
et quinque in partes Aquilonis distat ab orbe. tertius in media mundi regione locatus 573 ingenti spira totum praecingit Olympum
parte ab utraque uidens axem. quo limine Phoebus componit paribus numeris noctemque diemque ueris et autumni currens per tempora miXta,
cum medium aequali distinguit limite caelum, 58o quattuor et gradibus sua fila reducit ab aestu. proximus hunc ultra brumalis nomine tangens ultima designat fulgentis lumina solis
inviaque obliqua radiorum munera flamma
dat per iter minimum nobis ; sed finibus illis, 385
quos Super incubuit. longa Stant tempora luce, uixque dies transit candentem extenta per aeStum. bisque iacet binis Summotus partibus orbis. unus ab his superest eXtremo proximus axicirculus, austrinas qui Hiringit et obsidet Arctos. 59o hic quoque brumalem per partes quinque relinquit, et quantum a noStro oublimis cardine gyrus distat, ab aduerso tantundem proximus illi. sic tibi per binas uertex a uertice partiS diuisus duplici summa circumdat Olympum 593 et per quinque notat Signantis tempora fines.
his eadem est uia, quae mundo, pariterque rotantur inclines Sociosque OrtuS OceaSibuS Requiunt,
quandoquidem textu, quo totus uoluitur Orbis, fila trahunt alti cursum comitantia caeli ' 6 interualla pari seruantis limite Semper
diuisosque semel fines sortemque dicatum. Sunt duo, quos recipit ductos re uertice uerteX, inter Se aduersi, qui cunctos ante relatos Seque Seeant gemino coeuntees cardine mundi 6o5 tranSuerSoque polo rectum ducuntur in uXem tempora SignanteS anni caelumque t er RStriuquattuor in partes diuisum mensibus RequiS.
ulter ab excelso decurrens limos Olympo Serpentis caudam siccas et diuidit Aretos 61 oot iuga Chelarum medio volitantia gyroeXtremamque Seenns Hydram mediumque sub astris Centaurum aduerSO concurrit rurSues in RXeet redit in caelum squamosaque tergora Ceti Lanigerique notat fines clarumque Trigonum 613 Andromedaeque sinus imos, uestigia matriS, principiumque suum repetito cardine claudit. alter in hunc medium Summumque incumbit in
perque pedeS primos ceruicem transit et Vrsae, quam Septem Atellae primam iam sole remoto 62o producunt nigrae praebentem lumina nocti,
et Geminis Cancrum dirimit stringitque flagrantem
ore Canem clauumque RatiS, quae uicerat aequor,
inde axem occultum per gyri Signa prioriStransuersa atque illo rursus de limitu tangit 625 te, Capricorne, tuisque Aquilam designat ab astris
perque Lyram inuersam currens Spirasque DraconiΗΡOSteriora pedum Cynosurae praeterit astra tranSuerSamque Secat uicino cardine caudam,
hic iterum coit ipse sibi, memor unde proiectuS. 63OAtque haec aeterna fixerunt tempora Sede immotis per Signa modiS statione Perenni. hos uolucres iecere duos : namque alter ab ipsaeonSurgens Helice medium praecidit Olympum discernitque diem sextamque examinat horam 635 et paribus spatiis occasus cernit et Ortus. hic mutat per Signa uices ; Seu Si quis EOOS, seu petit Hesperios, Supra se circinat orbem
uerticibus super astantem medium, ue Seeantem
caelum et diuiso signantem culmine mundum, 64O quando aliis aliud medium est, uolat hora per orbem,
cumque loco terrae caelumque et tempora mutat.
atque ubi se primis extollit Phoebus ab undis,
illis seXta manet, quos tum premit aureus orbis ;rursus ad Hesperios SeXta est, ubi cedit in umbras,
et gelidum extremo lumen sentimus ab igni; 647
que. 646 Aliserius filios si uis cognoscere gyri,
circumier facileS Oculos uultumque per orbem. quicquid erit caelique imum terraeque Supremum,
qua coit ipse sibi nullo discrimine mundus 65 Iredditque, aut recipit, lulgentia Sidera ponto,
praecingit tenui transuersum limite mundum. haec quoque per totum uolitabit linea caelum. 634 non tantum ad medium vergens mediumque 'repente
Orbem nunc Septem ad Stellas, nunc mota Sub RSti R.
sed quocunque uagae tulerint uestigia plantae
12쪽
12 M. MANILI ASPRONOMICON LIB. I
lias modo terrarum, nune haΗ gradientis in oras, Semper erit nouus et terris mutabitur arcus, quippe aliud caelum OStendens aliudque relinquenAdimidium teget et reieret uarioque notabit 66 Isne et cum uisu pariter Sua sila mouente. hic terrestris erit, quia terram ampleetitur Orbis,
et mundum plano praecingit limite gyrus
atque a fine truliens titulum memoratur horigon. His adice obliquos aduersaque fila trahentes 666 inter Se gyrOS, quorum ivlgentia Signa nitor ha bet, per quae Phoebus moderatur habenas, Subsequiturque suo Solem unga Delia curru, et quinque aduerSO luctantia sidera mundo 67o
bis recipit, lucem qui circulus aequat et umbraALanigeri set Librao signo sua fila Seeuntem. si e lier tris gyros inflexus ducitur orbis 673reeta Hie devexo inllit uestigia clivo.
nec utSus aciemque iugit tantumque notArimente potest, Sicut cernuntur mente prioreS,
sed nitet ingonii stellatus balteus orbe insigneinque iacit caelato lumine mundum 68o et ter uicenas partes patet atque trecentas in longum ; bis sex latescit inscia partes, quae cohibet uario labentia Sidera curSu. Alter in aduersum positus succedit ad Aretos et paulum a Boreae gyro sua fila reducit 683 transitque in uersae per Sidera CnSSiepiae, inde per Oblieum descendens tangit olorem aestiuosque secat 1ines Aquilamque Supinam
temΡOraque nequantem gyrum ZOnumque ferentem
SoliS equos inter caudam qua Scorpius aiχlet 6 O extremamque Sagittari laeuani atque Sagittam,
inde suos Sinunt fleXuS per crura pedeSque Centauri ulterius rursusque RScendere Caelum
incipit Argiuumque Ratem per apluStria Summa et medium mundi gyrum Geminosque per ima 693 signa secat, subit Heniochum teque unde proiectus, CaSSiepia, petens Super ipsum Persea transit orbemque ex illa coeptum concludit in ipsa trisque festat medios gyros et Signa ferentem partibus e binis, quotiens praeciditur ipse. 7OOnee quaerendus erit, utSus incurrit in ipsos sponte Sua seque ipSe docet cogitque notari. numque in eneruleo candens nitet orbita mundo, ceu missura diem subito caelumque recludens. ac ueluti uirides discernit Semita campos, 7O5 quam terit assiduo renouans iter orbita tractu,
vi intor diuisis aequalibus est uia parteS. ut ireta canescunt sulcum ducente carina, Recipiuntque uium fluctus Spumantibus undis, quam tortues uerSO mouit de gurgite uertex : 7ΙO
candidus in nigro lucet sic limes Olympo
caeruleum findens ingenti lumine mundum. utque SuOS Rrcus per nubila circinat Iris, Sic Superincumbit signato culmine limes candidus et resupina iacit mortalibus ora, 7I3
dum noua per caecam vibrantur lumina noctem. inquiruntque Saeras humano Pectore QRUSRS :num se diductis conetur Soluere moles
Segminibus, raraque labent compagine rimae ad Inittantque nouum laXnto tegmine lumen. 72O quid r quaSi non timeant, magni cum uulnera caeliconSpiciant ierintque oeulos iniuria mundi ran coeat mundus, duplicisque eXtremn enuernReconueniant caelique Oras et sidera iungant,lierque ipsos fiat nexus manifesta cicatrix 725iuSurum iaciens mundi, stipatus et Orbis aeriam in nebulam clara compagine uerSHS
in cuneos alti cogat fundamina caeli 3 an melius manet illa fides per Saecula priSen, illae Solis equos diuersis cursibus isse 73O
atque aliam triuisse uiam, longumque Per Reuum eXu Stas sedes incoctaque sidera flammis
intusumque loco cinerem mundumque sepultum Τfama etiam antiquis ad nos descendit ab annis 733 Phaethontem patrio curru per Signa uolantent, dum noua miratur propius Spectacula mundi et puer in caelo ludit curruque SuperbiIS luxuriat mundo cupit et maiora parente, 739desseXum solito cursu curuiSque quadrigiS 743 monstratus liquisse uias orbemque rigenti 74Dim90SUiSSe polo, nec Signa insueta ludisse
errantis nutu flammas currit Inque Solutum.
quo querimur sanimas totum saeuiSSe per orbem 744 terrarumque rogum cunetRS RrSiSSe per urbeS, 745 cum uaga dispersi fluitarunt lumina curruqet caelum exustum est 3 luit ipse incendia mundus, et noua uicinis flagrarunt sidera flammis nunc quoque praeteriti faciem referentia casus. nec mihi celanda est famae uulgata uetuStaS 75om Ollior : e niueo lactis fluXisse liquorem pectore reginae diuum caelum que colore iniecisSe Suo. quapropter lacteus Orbis dicitur, et nomen causa descendit ab ipsa. an maior densa Stellarum turba corona 758 conueXit flammas et crasso lumine candet, et fulgore nitet eoi lato clarior orbis run fortes animae dignataque nomina caelo corporibus resoluta sules terraeque remiSSRhue migrant ex Orbe suumque habitantia caelum Retherios uiuunt annos mundoque fruuntur 3 76 Iniquo hic Aeneidas, hic et uenerum ur Atridas, Tydidemque ierum, terraeque marisque trium Pliis naturae uictorem Ithacum, Pyliumque Senecta
668 oras F, horas ceti. 661 imi G II, restit coli., alque F, refert codd. , corr. Scal. 663-665 damnat Benti. 665 atque aste C, atque azie Vu, trahens a se F. 669 om. M. 671 natura C Vq. 672 hinc C R. 68ε aduersos C Vo. Ρο8ita8 G L- Om. Π, posito8 ceti., corr. Benti. succedit partes Vq. 68b a M, ad GVes, ab ceti. uiros G. 689 temporaque. ueaetraque V2. contra intra F. 692 69Α et hic et post 186 exstant in CVqF. 693 alterius codd. , cf. adn. I 441. 69ε αryiuumque F. 696 imum C Vsi F. 697 potens Π, om. M. 698 conceptum C cludit Vo. illa CVqF. 706 tactum M. uersum excidisse uidit Jacob. 707 uiuisis GLII, diui8as ceti. et Pro uar. Scr. G L. aequabilis sex cod. Bodleiano in est quia Ellis. v. damnat Bouti. 711 sic limes luce Vq. 712 sndens M F et pro uar. Scr. L, friuon 8 ceti., tinyens Wakefiolit, Lucr. VI 172. 715 supina C Vq. 716 mirantur e cod. Veneto Benti. 71 I per noua pectora C V2, haud ureno Nodedus cf. Postgate, situ. Manil. Ρ. 47. 718 ueductis codd. , corr. Scal. 719 seminibus codd. , corr. Scal. compasse carine C Vq M- F, compasse ruinae Molinius, Probat A. Cartauit, Revue crit. 1892, No. 28. 720 pectore C Vu F, corpore Luc. Mueller, p. 567. 721 qui i. quia V., quid sibi Gronou. , probat Benti. 723 mundum et, potiu8 Lenti. , nondum Ellis. 72Α oras M F, horas coit. ta norant F. 725 fiat G L M, tunstant C Vri, iunoat F. 726 usuram G L M'. faeurαm M', Fraurum ceti. et Ρro uar. scr. L. mundi facies Vo. 727 compaste Vo. 728 alti -que Micostat GL M, cooret atti uerti Vqὶ coth. 730 illet Vsi Mi. uiuersos C Vu. cursibus G L, curribus ceti. 732 exutasLλ C Vsi. que Om. R. 733 cerqueo M. colorem C IN. 73Α prius que Om. L C Vq. 738 cursuque L C M. 739 mundi
Gronou. l. c. I 9, nitido Postgate. parentem L C Vq. 743 huc reuocauit Postgate, v. damnat Benti. rissentem G, reuentem ceti., corr. Jacob, recentem Lentietum secutus Knaack, quaesit. Phaethoni. p. 41. 7Α2 errantes meta Lenti.
13쪽
insignem triplici, Danaumqtie ad Pergama regeS castra ducum et caelii inuictamque sub Hectore Troiam, 766
Auroraeque nigrum partum Stirpemque Tonantis rectorem Lyciae. nee te, Mavortita uligo, Praeteream ; regeSque aliOS, qu OS Graecia misit,
atque Asiae gentes et Magno maxima Pella ; 77o quique animi uiros et strictus pondere mentest rudentes habuere uiri, quibus omnis in ipsis census erat: iustusque Solon fortisque Lycurgus aetheriusque Platon, et qui fabricauerat illum damnatusque suas melius damnauit Athenas ; 773
Persidis et uictor, strarat quae claSSibuS aequor; Romanique uiri, quorum iam maXima turba est, Tarquinioque minus reges et Horatia proleS, totR ReieS partus, nec non et Scaevola trunco
nobilior maiorque uiris et Cloelia uirgo, 78o et Romana ferens, quae teXit, moenia clocles, set commilitio uolueris Coruinus adeptus et spolia et nomen, qui gestat in alite Phoebum, et Ioue qui meruit caelum Romanique Camillus Seruando posuit, BrutuSque a rege recelata 785 conditor, et Pyrrhi per bella Papirius ultor, Fabricius Curiusque pares, et tertia palma Iarcellus, Cossusque prior de rege necato, certantesque Doei uotis similesque triumphis, inuictusque mora Fabius, uictorque necati 79OLiuius Hasdrubalis socio per bella Nerone, Scipiaduoque duces, intum CarthaginiS unum, Pompeiusque Orbis domitor per trisque triumphos ante deum princeps, et censu Tullius oris emeritus caelum, et Claudi magna propago, 795 Aemiliaeque domus proceres clarique Metelli, et Cato fortunae uictor, matrisque Sub armiSmiles Agrippa suae, Venerisque ab origine proles Iulia descendit caelo caelumque repleuit, quod regit Augustus socio per signa Tonante, 8OOcernit et in coetu diuum magnumque Quirinum altius aetherii quam candet circulus orbis. illa deum sedes, haec illis proXima, diuum qui uirtute sua similes uestigia tangunt. Ac prius incipium stellis quam reddere uireS 8o3
Signorumque canam fatalia carmine iura, implenda est mundi facies corpuSque per Omne
quidquid ubique nitet uigeat quandoque, notandum
Sunt alia aduerso pugnantia Sidera mundo, quae terram caelumque inter uolitantia pendent :Saturni, Iouis et Martis Solisque, sub illis 811Μercurius Venerem inter agit Lunamque uolatus. Sunt etiam raris orti natalibus ignes protinuS et rapti. subitas candescere flammas aera per liquidum tractosque perire cometas 8 Israra per ingentes uiderunt Anecula motus ;Siue quod ingenitum terra Spirante uaporem umidior sicca superatur Spiritus Rura, nubila cum longo cessant dispulsa sereno et solis radiis arescit torridus aer, 82O apta alimenta sibi dimissus corripit ignis materiamque sui deprendit flamma cui Reem, et quia non solidum est corpus, Sed rara uagantur principia Rurarum uolucrique simillima fumo, in breue uiuit opus coepta atque in senilia fine Sassubsistunt pariterque cadunt fulgentque eometae. quod nisi uicinos agerent OccasibuS Ortus et tam parua forent accensis tempora flammis, alter nocte dies esset caelumque rediret immersum et somno totum deprenderet Orbem. 83o tune quia non una specie dispergitur Omnis aridior terrae uapor et comprenditur igni, diuersas quoque per iacies Reeensa feruntur lumina, quae subitis eXistunt nata tenebris.
nam modo, ceu longi fluitent de uertice crines, 833 flamma comas imitatre uolat, tenuisque capillos diffusos radiis ardentibus explicat ignis ;nunc prior haec species dispersis crinibus exit, et globus ardentis sequitur, sub imagine bari ne ;interdum aequali laterum compagine ductus S o quadratamve trabem fingit teretemue columnam ;quin etiam tumidis exuoquat dolia flammis procere diStenta uteros ; parvasque ea PellaSmentitur paruos ignis glomeratus in OrbeRhirta figurantis tremulo sub lumine menta ; 8η 5 lampadas et fissas ramosos fundit in ignes. praecipites Stellae paASimque uolare uidentur, cum uaga per nitidum scintillant lumina mundum et tenuem longis iaculantur crinibus ignem eXcurruntque procul uolucres imitata Sagittas, 83o arida cum gracili tenuatur semita filo.
Sunt autem cunctis permixti partibus ignes, qui graitidas habitant fabricantes fulmina nubes et penetrant terras Aetnamque minantur Olympo et calidas reddunt ipsis in fontibus undas S 35 ac silice in dura uiridique in cortice Sedeminueniunt, cum silua sibi collisa crematur ;ignibus usque adeo natura eSt Omnis tabundRns. ne mirere iaces subitas erumpere eneloneraque Reeen Sum flammis lucere coruscis 86o766 inuictumque sin paene euanuit L, metamque M'. uictamque ceti., Ρrobat Breiter, sed collocat hunc v. Post ΙΙ 2 eo qui ibi exstat eiecto, v. eicit Scal. Assaracum atque Ilum totamque stulamque Luc. Mueller, Mus. Rhen. 1862 13. 190ὶ Benti. castret ducum et Rhesi Ellis, Hermath. viii p. 272. 770 pellet G et supra e scr. α L, bella coit. 773 prius que om. C Vq. 80lo M. 77ε platon et F, flato nec coth. 776 quae F et Benti. , qui ceti. 778 prius Mor. Schmidi, Philol. 1853 p. 750, huic u. annectens u. 781. reves minus R. 77s pontis F, Ρrobat Mor. Schmidi, per tris Postgate. 780 uiris et Vsi F, uiris est et II, uiris eo α. cloelia editt. vett., cotiα α M, ueliα Π, coelia F, tu Ctocliα Ellis, quo Postgate. 782 cum codd. milicio α AI, militin Vq F, corr. Scal. corvitu8 α. adeptu8 RF, ademptu S α, a uetus M. 783 in om. M. 78δ camillis G L , cauillis Mi. 785 receptae F. 787 pares C VqF, parens G L, pateris M. 788 necato F, notato natato Mi ceti. 789 prius que om. F. deci F, deest ceti., cf. Luc. Mueller, de r. m. D. 473 Sq. 790 fabius F, flammis es, flauius ceti. 79ε diem Benti. censum CV . 796 et. tua Ellis, tum Postgate. ciam iii G, claudiaceti. , Clau8orum Breiter. cf. Luc. Mueller, de re metr. p. 376 seq. 798 uenerisque M F, Neutrisque ceti. 801 quirini G. 802 qua F, probat II. Genthe, Bursiani annal. 1880 II p. 200. crendit G Lin M, cadet F. Ρost 80ε leguntur 809 812, tum 80 808 in codd. , uerum ordinem restituit Scal. 806 Ac litteram maiusc. Om. L C M, a in marg. L, hic
808 damnat Benti. notandum e8t om. , Sed in marg. rec. man. adscr. G. 809-812 damnat Benti. 810 caelum ter
14쪽
M. MANILI ASTRONOMICON LIB. II
arida complexum spirantis Semina terrae,
Hae volucer paScens ignis Sequiturque iugitque ;ulgura cum uideas tremulum vibrantia lumen imbribus e modiis et caelum fulmine ruΡtum. Sive igitur ratio praebentis semina terrae 865 in uolucres ignes potuit genertare cometRS, siue illas natura iaces Ob cuncta creauit Sidera per tenues caelo lucentia flammas
sed trahit ad sentet rapido Titanius aestu inuoluitque suo flammantis igne cometas, 87O ac modo dimittit; sicut Cyllenius orbis
et Venus, accenso cum ducit UeSpere noctem, Saepe nitent falluntque oculos rursumque reui Sunt);
seu deus instantis fati miseratus in orbem Signa per affectus caelique incendia mittit: 875 numquam futtilibus excanduit ignibus aether,
squalidaque elusi deplorant arua coloni, et steriles inter sulcos deieSsus arator ad iuga maerentis cogit frustrata iuuencOS.
aut grauibus morbis et lenta corpora tabe 88o corripit exustis letalis flamma medullis labentisque rapit populos totasque per urbeSpublica Succensis peraguntur fata sepulcris :qualis Erechtheos pestis populata colonoSextulit antiquas per iunera pacis Athenas, 883
alter in alterius labens cum inta ruebant. nec locus artis erat medici, nec uota ualebant. cesserat Officium morbis, et itinera deerant
mortibus et lacrimae. lassus deiecerat ignis, et coaceruati S ardebant corpora membriS, 89Onc tanto quondam populo uix contigit heres. talia significant lucenteA Saepe cometne ;iunera cum iacibuA ueniunt terrisque minantur ardentis sine fine rogos, cum mundus et ipsa Regrotet natura nouum Sortita sepulcrum. 895quin et bella canunt ignes subitosque tumultus et clandestinis surgentia fraudibus arma, eXternas modo Per gentes, ut foedere rupto cum fera ductorem rapuit Germania Varum infecitque trium legionum Sanguine camΡOS, 9 arserunt toto passim minitantia mundo lumina, et ipsa tulit bellum natura per ignes opposuitque Suas uires finemque minata eSt.
nec mirere graueS rerumque honiinumque ruinRS.
saepe domi culpa est, nescimus credere caelo. 5 ciuiles etiam motus cognataque bella Significant. nec plura alias incendia mundus Sustinuit, quam cum ducibus iurata cruentis arma Philippeos implerunt agmine eamPOS. uixque etiam Sicca miles Romanus harena 9IO OSSa uirum lacerOSque prius superastitit artus.
imperiumque suis conflixit uiribus ipsum, perque patris pater Augustus uestigia uicit. necdum finis erat: restabant Aetia bolla dotali commissa acie, repetitaque rerum 9Ι5 alea, et in ponto quaesitus rector Olympi, femineum sortita iugum cum Roma pependit atque ipsa Isiaco certarunt fulmina SiStro. restabant profugo seruilia milite bella, cum patrios armis imitatus filius hostes 9ao aequora Pompeius cepit defensa parenti.
sed satis hoc fatis fuerit; iam bella quiescant,
atque adamanteis Discordia uincta catenis aeternos habeat irenOS in carcere elauSR.
sit pater inuictus patriae, sit Roma sub illo, 923
cumque deum caelo dederit, non quaerat in Orbe.
Μaximus Iliaeae gentis certamina uateSet quinquaginta regum regemque patremque Hectoreamque iacem tutamque sub Hectoro Troiam erroremque ducis totidem quot uicerat annis instantem bello geminata per agmina ponto 5 ultimaque in patria captisque penatibuS Rrma Ore Sucro cecinit; patriae cui iura petenti, dum dabat, eripuit, cuiusque eX Ore ProfuSOS Omnis posteritas latiees in carmina duxit
amnemque in tenues ausa eSt de lueere riUOS, IO
unius fecunda bonis. sed proximus illi
Hesiodus memorat diuos diuumque parentiΗ et Chaos enixum terras orbemque sub illo 'infantem et primos titubantia sidera cursus, Titanasque Senes Iouis et cunabula magni, IS set sub fratre uiri nomen, Sine iratre parentiS, atque iterum patrio nascentem corpore Baechum, Omnia lite immenso uolitantia numina mundo. quin etiam ruris cultuA legesque notauit militiamque soli, quod colles Bacchus amaret, 2O quod iecunda Ceres campOS, quod Pallas utrumque, atque nrbusta uagis essent quod adultera pomiS, siluarumque deos Arecrataque numina lymphis, paciS OpuS magnos naturae condit in usuS. astrorum quidam uarios dixere figuras 25
signaque dissuso passim labentia caelo
862 865 om. R. 863 ne G LL 864 e Benti. , in F, et ceti. 866 possunt F, posuit celi., corr. Scal. 873 8ersentem F. rursusqNe L F. 87ε mi8eratus Vsi, mi8eratur ceti. orbe F. 876 futilibus non umquam Breiter, de emendatione Manilii 1854 p. 8, et Flecheis. annal. 1889 p. 201. 877 elusi F, effusi coit. 881 exustas edullas Vq. 882 orbes M. 883 succensi-sepulchri G, 8uccensi8-8epuleris ceti. pera9runt 886 alterum in alterius labem Thomas. 887 erant Vsi. medicae M F. 888 et. nec R. 890 nec Postgate. morbis C V2. 891 uiae Ves, uia ceti. 896 quum V . 898 extremas F. ut om. Vq. 901 munitantia L C, imitandia M. 90ε ne mirereque erum hominum rerumque Ves.s11 aro Τὶ L ari AI, artus ceti. 913 que. quod M. 91ε acriα Π, acua M. 916 lea unius litterae spatio relicto LC, ille in marg. a, om. Vu spatio IX litterar. relicto, alia II, proelia F. 917 Roma MF et Benti. , pompa ceti. rependit codd. , corr. Scal. 918 buccinα Mor. Schmidi, Philolog. 1853 p. 752. 920 imitatur M. 922 quiescunt F. 923 uincta. muta a M. 92 aeterno M. 926 querit M. in orbem R. II 3 hectoreamque F, hectoreumque ceti. facem editt. vett., facit codd. , cf. adn. I 766, v. damnauit Benti. εquot GM*F, quod coth. fecerat F. 6 belli Scal. per aequora CVqF. ROASberg. 9eminataque Perstama Benti. , neminataque tempora Κoesilin, Philolog. 1881 Ρ. 182, cf. ib. 1853 p. 752, innantem, et belli seminata pericula Postgate. 6 captis G, capitisque-M. 7 patriae cod. Bodlei., patria ceti. cuι Fay, atque F, quae uel que ceti. petenti editt. vett., petente II, petentem ceti. 8 profusas G, profu8u8 II, profuso F. s latices II F, latites J V, lances ceti. dixit G. 10 teneros F. 11 illis C Vq. 1 cursus Bochori, corpus codd. , partus Benti. 15 senes iovis et G, senes iuvisse LCβ, Titanas iuvisse senes F. 18 luminet C Vsi, rumina et supra r scr. n M, lumine F. 1s quique et Pro Uar. Scr. quin G, quum Vl. notarit G, rostarit L C si et pro uar. Scr. G, royauit F, corr. P. Francius. 20 quid et Pro uar. Scr. quod L. tamaret et pro uar. Acr. amarit G. 21 Pallas Benti. , bachus codd. 23 rumina II, flumina Thomas. lymphis Iareiter,n in his has Fin codd. , v. damnat Denti.
15쪽
M. MANILI ASTRONOMICON LIB. II 15
in proprium cuiusque genus causasque tulere :Persei et Andromedae poenas matremque dolentem Solantemque patrem raptamque Lycaone natam
officioque Iouis Cynosuram, lacte Capellam 3o et iurio Cycnum, pietate ad sidera ductam Erigonen ictuque Nepam Spolioque Leonem
et morsu Cancrum, Pisces Cythereide uersa, Lanigerum uicto ducentem Sidera ponto; ceteraque ex uariis pendentia caSibus astra 35 Rethera per summum uoluerunt fiXR reuolui. quorum carminibus nihil est nisi fabula caelum, terraque compOSuit caelum, quae pendet ab illo. quin etiam pecorum ritus et Pana sonantem in calamos Sicula memorat tellure creatuS ; 4Onee Silvis siluestre canit perque horrida motus rura serit dulcis musamque inducit in arua. ecce alius pietas uolucres ac bella ferarum, ille uenenatos anguis, hic nata per herbaestata refert uitamque sua radice ferentis. 43 quin etiam tenebris immersum Tartaron utra in lucem de nocte uocant Orbemque reuoluunt
interius uersiam naturae loedere rupto. Omne genuS rerum doetae Cecinere SororeS,
Omnis nil necessus Heliconis semita trita HSt, Soet iam contusi manant de fontibus amnes nec capiunt hauStum turbamque ad nota ruentem. integra quaeramus rorantis prata per herbaesundamque Oecultis meditantem murmur in antris, quam neque durato gustarint Ore uolucreS, 55
ipse nec aetherio Phoebus libauerit igni.
nostra loquar, nulli uatum debebimus Ora. nec iurium, sed opus ueniet, Soloque uolamus in caelum curru, propria rate pellimus undaS. namque canam tacita naturae mente potentem 6o inlusumque deum caelo terrisque fretoque ingentem aequali moderantem foedere molem, totumque alterno consenSu uiuere mundum et rationis agi motu, cum spiritus unuRper cunctas habitet partes atque irrig0t orbem 63
Omnia peruolitans corpusque animale figuret. quod nisi cognatis membris contexta maneret machina et imposito pareret tota magistro, ac tantum mundi regeret prudentia cenesum: non esset statio terris, non ambitus RStris, 7Ohaereretque unguS munduS Standoque rigeret, nec sua dispositos seruarent Sidera curSuS, noxque alterna diem iugeret rursumque iugaret, non imbres alerent terras, non aethera uenti, nec pontus grauidas nubes, nec flumina pontum, 73 nec pelagus fontis ; nec Staret Summa per Omniri par Semper partiS nequo digeSta parente, ut neque deficerent undae, nee Sideret Orbis,
nec caelum iusto maiusue minusue uolaret. InotuS ulit, non mutat Opus. Sic omnia toto Sodispensata manent mundo dominum que Sequuntur. hic igitur deus et ratio, quae cuncta gubernat, ducit ab aeternis terrena animalia SigniS. quae quamquam longo cogit Summota recessu sentiri tamen, ut uitas ac fata ministrent 85 gentibus ac propriOS per Singulta eorΡΟra moreS. nec nimis est quaerenda fides ; sic temperat arua caelum, sic varias fruges redditque rapitque, Sic pontum mouet ac terris immittit et aufert. atque haec seditio pelagus nunc Sidere lunae 9Omota tenet nunc diuerso stimulata receSSu, nunc anni spatio Phoebum comitata uolantem. sic Submersa iretis concharum et carcere clauSaad lunae motum tiariant animalia corpus
et tua damna, tuas imitantur, Delia, uires; 93 tu quoque fraternis sic reddis curribus Ora atque iterum eX isdem repetis, quantumque reliquit aut dodit ille, refers, et Sidus Sidere eonStRS. denique sic pecudes et muta animalia terris,
cum maneant ignara sui legiSque per aeuum, IOOnatura tamen ad mundum reuocante parentem attollunt animos caelumque et sidera Seruant corporaque ad lunae nascentiA cornua lustrant uenturasque uident hiemes, reditura Serenn.
quis dubitot post haec hominem coniungere caelo,
eximium natura dedit linguamque capaxque ΙO6 ingenium uolucremque animum, quem denique in
descendit deus atque habitat seque ipse requirit.
mitto alias artes, quarum est permiSSa iacultaS,
infidas adeo, nec nostri munera cenSUS. II Omitto, quod aequali nihil ost sub lege tributum,
quod patet auctores Summi non eorporiS QSSe.
mitto, quod et certum est et ineuitabile fatum
materiaeque sat est cogi, Sed cogere mundo. quis caelum posset nisi caeli munere nosse IIS
et reperire deum, nisi qui pars ipse deorum eSt,
atque hane conuexi molem sine fine patentis Signorumque choros ac mundi flammea tecta aeternum et stellis aduersus sidera bellum ac terras caeloque fretum subiectaque utrisque I 2Ocernere et angusto Sub pectore claudere POSSet, ni tantos animis oculos natura dedisset cognatumque sui mentem uertisset ad ipsam si tantum dictasset opus, caeloque ueniret quod uocat in caelum sacra ad commercia rerum 125
et primas quas dant leges nascentibus astra 3 quis neget esse nefas inuitum prendere mundum et uelut in sumset captum deducere in orbem 3 sed ne circuitu longo manifestR probentur, ipsa fides opori iaciet pondusque fidemque. I 3Onam neque decipitur ratio nec decipit unquam. rite secunda uia est ac ueris credita causis, euentusque datur, qualis praedicitur ante. quod fortuna ratum faciat, quis dicere falsum 28 Per8ei F, at cf. Luc. Musiler, de ro motr. p. 342, Persi Parsi Min coit., Persea editt. ueti. 29 8olαntemque
16쪽
16 M. MANILI ASTRONOMICON LIB. II
audeat et tantae suffragia uincere sortis 3 I33 Haec ego diuino cupiam cum ad sidera flatu
ferre nec in turbam nec turbae carmina condam, Sed Solus, uacuo ueluti uectatues in Orbe, umbrRlO curru, non Occursantibus ullis nee per iter Socios commune gerentibuS aetus, I*OSed caelo noscenda canam mirantibus astris
et gaudente sui mundo per carmina uatis, uul quibus illa saeros non inuidere mentuS notitiamque sui, minima eSi quae turba Per orbem.
illa fluit, quae diuitias, quae diligit aurum, Ι45
imperia et insues mollemque per otia luXum, et blandis aduersa sonis dulcemque Per nureSassectum, ut modico noscenda ad fata labore. lioc quo sie intorum est legem perdiscere inti.
Et lirimum astrorum uaria est natura notanda 15o carminibus per utrumque genuS. nam mRSeulta SeXSunt,
divorsi totidem generis sub principe Tauro ;cernis, ut auerSuS redeundo surgat in arcum Τalternant genus et uicibus uariantur in orbem. Humanas etiam species in parte uidebis, 155 nec moreS distant. pecudum pares atque ierarum ingenium iacient. quaedam Signanda sagnei singula sunt animo, propria quae Sorte feruntur.
Nunc binis insisto. dabunt geminata potentis
ambiguisque ualent, quis sunt collegia, fatis
ad meritum noxamque. duoA per Sidera Pisuesset totidem Geminos nudatis aspice membris. his coniuncta manent ulterno bracchia neXu, dissimile est illis iter in contraria uersis. Ι65ΡRr numeruS, Sed enim dispar natura notanda eSt. atque haec eX paribus toto gaudentia censu Signa meant, nihil eXterius mirantur in ipsi admissumque dolent; quaedam quod par de recisa atque ex diuerso commissi es corpore membriS I7O
ut Capricornus et hic, qui intentum dirigit areum iunctus equo ; pars huic hominis, sed nulla priori in
hoc quoque seruandum est alta discrimen in arte :distat senim gemini duo sint duplane figura. quin etiam Erigone binis numeratur in astris, Ι75 nec facie, ratione dupleX. nam desinit aestas, indipit autumnus media Sub Virgine utrimque. idcirco tropicis praecedunt omnibus astra bina, ut Lanigero, Chelis Cancroque Cayroque, quod duplicis retinent coneXO tempore uires. ISO ut, quos SubSequitur Cancer per Sidera iratres, o Gominis alter florentia tempora ueris Suffcit, aestatem sitientem prouehit alter ;nudus uterque tamen, sentit quia uterque calorem, ille senescentis ueris, subeuntis et ille I 85 aestatis ; par eSt primae Sors ultima parti. nee non Arquitenens, qui te, Capricorne, Sub ipso promittit, duplici formatus imagine fertur; initior autumnus mollis sibi uindicat artus 189
Diateriamque hominis, fera tergo membra rigentem excipiunt litentem 14 utantque in tempora Signum.
quOSque ArieS prae se mittit, duo tempora Pisces bina dicant, hiemem claudit, uer incohat alter ;eum Sol aequoreis reuolans decurrit in astries, hiburni coeunt cum uernis roribus imbres ; I95 utraque sorS umori8 habet fluitantia signa. Quin tria signa notieni Signis coniuncta repugnant,
et quasi seditio caelum tenet; aspice Taurum clunibus et Geminos pedibus, testudine Cancrum
Surgere, eum rectiS Oriuntur cetera membris. 2COnee mirere morRS, cum Sol adueresa per RStra
nostiuum tardis attollat mensibues annum. Nee te praetereunt nocturna diurnaque signa
quae sint perspicere et propria deducere lege,
non tenebris aut luce suam peragentia Sortem 2OS nam commune foret nullo discrimine nomen,
omnia quod oertis uicibus per tempora fulgent, et nunc illa dies, nune noctes illa Sequuntur in sed quibus illa parens mundi natura Sacrata Stemporis attribuit partes statione perenni. 2IO namque Sagittari signum rabidique Leonis et sua respiciens Rurato uellere terga, tunc Pisces et Caneer et steri Seortitos ictu, aut uicina loeo, diuisa aut partibuS RequiS, omnia dicuntur simili sub sorte diurna. 2I5
cetera nec numero consortia nec uice Sedis
interiecta locis totidem nocturna feruntur. quin etiam Sex continuis dixere diurnas QSSe iliceA caStris, quRe Sunt a principe Signo Lanigeri, Sex a Libra nocturna uideri. 22OSunt, quibus esse diurna placet, quae mascula
tominea in noctem tutis gaudere tenebi iς. Quin nonnulla sibi nullo monstrante loquuntur Neptuno debere genus : scopulosus in undis
Cancer et effuso gaudentes nequore PiSeeS. 225 at quae terrena censentur Sidera Sorte :princeps armenti Tauru S regnoque Superbus
lanigeri gregis est Aries pestisque duorum
praedatorque Leo, dumosis ScorpiuS aruis.136 fato Cri, fatum M. 137-Breiter. carmine I cardine C, tardani Vo. eondam GF, quondam ceti.
138 1g0 damnauit Benti. uectatur Li, uectabor Gronou. l. c. II 5. 139 umbrato curru G et pro uar. Scr. L, ubera tam currus L C S, uerberatam currus F, liber assam Benti. in adnot., Breiter. nolo cur8antibuδ mriterVqF, partim M. restentibus Scal. 1ε1 styrantibus fecit ex tyrantibus et pro uar. Scr. mirantib. L, reaeantibus M, r Ellis, Hermath. 1893 p. 275. 1g2 multo vel. M. 1g5-1g8 damnauit Benti. , fuit F. laurum R. 1 7 diuersa Scal. , adspersα ROAsberg, admista Thomas. auras Gλ, aures C. 150 et. at F. 153 aduersus codd. , corr. Scal. redeundo Om. Spatio Viii litter. relicto, sed in marg. maii. roc. adscripsit G. 166 moris L C β F. 167 quaedam Benti. , quae iam codd. 168 forte GLλ C M. 161 que om. G, ambiouusque L C Vu, qui C M, quae R. sint C R. 167 censu. celo C R. 168 exterminantur II, deterius miratur R. 169 admiasumque G, clumissumue L C S, amissumve F. do ensi M. 171 ut G Lλ, utque C Vu F, ut quae M. et hic G, om. ceti. tentum F, intentum qui II et intentum qui Breiter, Flecheis. annal. 1893 p. 419. 172 honinuis M F, oris ceti. prio= i II, prioris ceti. 173, 17ε damnauit Benti. est om. M. discrimine in B F. 17 duplane GI , duplaue coit. 176 non Thomas. facies F. ratione Lenti. , ratio dupleae αMF, probat Scal. , dupleae quilo R. 177 utrimque Is C M, utrique V6F, utrumque coit. 180 retinent ed. Princ., 1 etinet codd. 181 quos ed. princ., quod codd. ser GL M, super C ri, sub F. 182 e M, eae F et Ellis, et ceti. ue1us cod. Bodlei., uires sui3sis Mi ceti. 18 quia. que pro uar. Scr. G. colorem LC 3. 18bueri8 editt. vett., uires codd. ei. at Scal. 186 gestatis G L-, aetatis saera is Mi coit. par II, pars coit. 187 iam G L Met Pro uar. Scr. non GL, non et pro uar. Scr. iam C A1 quitenens ex L C. qui deinde una liti. erasa G, quia Ellis.190 hominis II, oris ceti. ferat Ly, feri C, fert VqF. ea yo M. 191 mutantque Jacob, etiunc iamque α F, Hucciantqueri, nunciaque II, mittunt Scal. , mittuntque Lenti. 195 uernis II et Scal. , Neoetus L , uertunt Vsi, uer tunc ceti. roboris codd. , corr. Scal. 196 8urgum o=V8 codd. , corr. Scal. 197 quin Scal. , quod codd. 199 clunibus o Paene euanuit L, iunibus C. pedibus seminos Cλ . 201 nec G, ne ceti. 202 attollit CβF. 203 praetereat Scal. 205-G L, 8orte M, noctem C VqF, molem Ellis. 208 tunc Gλ, v. damnauit Betiti. 209 sacrata est codd. , corr. Scal. 2113 abidique
codd. 216 dissortia Ellis. sex-uet Fay, uel-et et Breiter, v. damnauit Benti. 217 nocturna G L M, nec 30na ceti. 219 astris Benti. , Castoris esse uices F. 220 lib) α II, libris coli., chelis Benti. 222 in om. Lλ, femineam δει MIon. , feminerem noctem sortem Benti. in Scal. 223 quin Scal. , quid M, quod coli., cf. adn. u. 197. 225 aequore Mon. , in quore ceti. 226 at Becheri, ut codd. , aut Markland, sunt Breiter. 228 positique GL, po3idque M, Sitisque ceti., Corr. Gronou. l. c. III 15. 229 leo et Lenti.
17쪽
sunt etiam mediae legis commercia signa: 23O ambiguus terrae Capricornus, AquariuS UndiS, parsque marina nitens fundentis semper Aquari umida terrenis aequali foedere miXta. Non licet a minimis animum deflectere euris, nec quicquam rationis eget frustraue creatum. 235 fecundum est proprie Cancri genus, acer et ictu Scorpios et partu complentes Requora Pisces.sed sterilis Virgo est simili coniuncta Leoni, nec crepit aut calptos effundit Aquarius ortus ;inter utrumque manet Caprieornues eorpore miXtΟ,0t qui Croti eo fulget Centaurus in arcu 2 Icommunisque Aries aequantem tempora Libram et Geminos Taurumque pari Sub Sorte recenset. Nec tu nulla putes in eo commenta loeaASenaturam rerum, quod Sunt currentia quaedam, 243 ut Leo et Arquitenens Ariesque in cornua tortus ;niat quae recta suis librantur Stantia membris,
ut Virgo si Gemini iundens et AquariuS undaS ;uel quae fessa sedent pigras referentia menteS :Taurus depositis collo sopitus aratriS, 25OLibra sub emerito considens orbe laborum tuque tuo, Capricorne, gelu contra reus in astris ;quarta iacent: Cancer patulam distentus in aluum, Scorpios incumbens plano sub pectore terrae in latus obliqui Pisces semperque iacenteS. 233 Quodsi sollerti circumspiciS Omnia cura, fraudata inuenies amissis Sidera membris :Scorpios in Libra consumit bracchia, Taurus succidit incurvo claudus pede, lumina Cancri
desunt, Centauro supereSt et quaeritur unum. 26OSic nostrOS casus Solatur munius in astris
exemploque docet patienter damna subire, Omnis eum caelo fortunae pendeat ordo ipsaque debilibus formentur sidera membris. Temporibus quoque sunt propriis pollentia signa :Restas a Geminis, autumnus Virgine surgit, 266 bruma Sagittifero, uer Piscibus incipit esse. quattuor in partis scribuntur Sidera terna,
Diberna RestiuiS, RutumniS Uernta repugnant. 269Νeo satis est proprias Signorum noSeere formas ;eonSenSu quoque iata mouent et foedere gaudentatque aliis alia Succedunt Sorte locoque. circulus ut dextro Signorum clauditur orbe,
in tris aequalis discurrit linea ductus inque uicem extremis iungit se finibus ipsa, 273 et quaecunque ierit, dicuntur Signa trigona, in tria partitus quod ter cadit angulus RStra, quase diuisa manent ternis distantia signis. Laniger e paribus spatiis duo signa, Leonis
atque Sagittari, diuerso eo Spicit ortu. 28OVirginis et Tauri Capricorno conAOnni RStrum. cetera sunt simili ratione triangula signa, per totidem sortis distant quae condita mundo ;sed discrimen erit, deXtra, an sint laeua ; SiniStra, quae Subeunt, quae praecedunt, deXtra esse ieruntur; dexter erit Tauro Capricornus, Virgo sinistra. 286hou AntiA eXemplo est. at quae diuisa quaternis partibus aequali laterum sunt condita ductu, quorum designat normalis uirgula Sedes, 289 haec quαdrata, ierunt; Libram Capricornus, et illum conspicit hunc Aries atque ipsum a partibuS Requiri Cancer et hunc laeua subeuntis Sidera Librae. semper enim dextris cenSentur Signa priora. sic tioot in totidem partis diducere cuncta terna que bis senis quadrata effingere Signis, 295 quorum propoSito redduntur in Ordine uires. Sod si quis contentus erit numeraSSe quRdratre, diuisum et signis mundum putet eSSe quaterni S, aut tria sub quinis signis ornare trigonum, ut socias uires et amicos eXigat OrtuS, 3GOiosederaque inueniat mundi cognata per RStra :falsus erit. nam quina licet sint undique Signa, qui tamen eX Signis, quae quinto quo iue ieruntur astra loeo, fuerint nati, sentire trigoni non poterunt uires ; licet illud nomine Seruent, 3OSamisere loco dotes numeriSque repugnant. nam cum Sint partes orbis per Signa trecentae et ter uicenae, quas Phoebi circuit ardor, tertia pars eius numeri latus efficit unum
in tris perducti partes per Signa trigoni. 3IO
hanc autem numeri non reddit linea Summam, Si Signum a signo, non parS a parte notetur,
quod, quamuiS duo sunt ternis dirimentibus astra, si tamen extremam laevi primamque prioriS
ter quinquagenas implebunt ordine parteS ;transibit numerus formam finisque Sequentis consumet ductus. licet ergo Signa trigona dicantur, partiS non Seruant illa trigonaS. haec eadem species fallet per Signa quadrata, 32O quod, cum totius numeri, qui construit orbem, ter triginta quadrum parteS per Sidern reddant, euenit ut, prima signi de parte prioris si partem ad summam ducBitur uirgR SequentiS, bis seXagenas iaciat; sin Summa prioris 325 et parS confertur subiuncti prima, duorum
signorum in medio numerum tran Sitque refertque,
triginta duplicat partes, pars tertia deerit;
et quamuis quartum a quarto quiS computet B Strum, naufragium iacient partes unius in ipsis. 33o non igitur satis est Signis numerasSe trigona quadrative fidem caeli per Signa quaterna. quadrati si forte uoles effingere formam, aut trinis paribus facies cum membra trigoni: hic poscit quintam partem centeSima Summa, 335 illic amittit decimam ; sic conuenit ordo. et quiscunque quater iunctus fauet anguluS 11Sque, quaeque loca in triplici signarit linea ductu, cum signata uiae linquet dispendia recta, his natura dedit communi foedera lege 34o inque uicem assectus et mutua iura fauoris. 232 collocat post IV 489 B011ll. 233 atque illi sillis V in codd. dissere ri, de uenere M, dessere re Cin celi., corr.
Scal. , aequali sidere Fay. 235 -ue Om. Gλ. 239 defendit Ves, et fundit M. 2Α2 tempore α F. 2εε uocasse codd. , corr. Benti. 2ε6 Arquit. ex M. 2 7 limrentur L C R. 253 quartα Becheri, nimirum quarta quaeque initio ducto ab Ariete, contrat G, contrα ceti., 8trata Benti. , prone Jacob, contra te et Thomas, contrα set Rossberg, Beri. Philol. WOchenschr. 1889, 1076, crum Ellis, quaeue Breiter. iacent Benti. , codd. , iaces Jacob, Prob. Ellis. 254 pectore G, corpore ceti. et Pro uar. Scr. G. 259 cancro editt. vett. 268 terna iam apud Fayum, terrae codd. 272 atque iliis Vsi. alia Benti. , aliae codd. sorte et pro uar. scr. forte G. 277 partitus II et Scal. , partitur ceti. 27s e Scal. , et codd. , eae Ellis. 280 sustitiari ex F. 283 toti F, tortis coli., corr. Scal. distans Luc. Mueller, l. l. Ρ. 503, de8unt codd. , Der totidem tortus bis sunt Ellis. 28ε dextris seu causa seu eusa Mi codd. , corr. Jacob. deflunt eaeemplo est damnauit Bonti. 286 dextera L, dextra C R. 287 at huc M, ad quae ceti. 290 haec tα G M, tetrα F, haecca ca in ras. Lὶ ceti ,
corr. Benti. ferit C β. capricornus A et marg. : A spectat rec. man. G, spectat et F. tortu8 capricornu8 et T. 'Hττα ferit. Libram Capricornus tortus Ellis. 291 hinc M, fortasse conspieiunt ex schemate Alcmanico propter sidera 'Immisch. atque illum partibus CVqF. 29 sei dicet codd. , corr. Scal. de lucere codd. , corr. Becheri. ternaque
18쪽
18 M. MANILI ASTRONOMICON LIB. II
quocirca non omnis habet genitura trigonis consumet ductus, licet ergo signa trigona
dicuntur partes non seruant illa trigonisJ OnSenSum SigniΗ, nee, cum Sunt forte quadrata, 343
continua inter Se seruant commercin rerum.
distat enim, an partis consumat linea iustas, detractetne modum numeri, quem circulus ambit. nunc tris efficiet, nune quattuor undique ductus,
quos in plura iubet ratio procedere signa 33o
interdum quam Sunt numeriS memorata per orbem.
Sed longe maior uis est per Signa trigoni quam quibus est titulus sub quarto quoque quadratis. altior est horum summoto linea templo, illa magis uicina meat caeloque recedit 335
et propius terras accedit uisus eorum aeraque iniectum nostras demittit ad auras. Deviaque alternis data sunt commercia Signis
mutua nee magno conSenSu foedera Seruant,
inuita angusto quod linea flectitur orbe. 36onam cum pertransit formatus singula limes Sidera, et alterno deuertitur angulus RAtro, SeXque Ρer nniraetuΗ euruatur uirgilla in Orbem :n Tauro uenit in Cancrum, tum Virgine tacta Scorpion ingreditur, quo te, Capricorne, rigentem et geminos a te Pisces auersaque Tauri 366 sidera contingens sinit, qua coeperat Orbem. utque en ΡraetereaS, quae Sunt mihi singula dicta, Alterius ductus locus est per transita Signa,
1lexibus et totidum similis si circulus illi. 37o
transuersos igitur fugiunt subeuntia uisus, quod nimis inclinant aciem limisque uidentur uicinoque latent; ex recto certior ictus.
tertia conuerso conduntur Signa reeeSSu ;
et quae succedit conueXO linea caelo, 373 singula circuitu quae tantum transeat RStra, uis eius procul eAt altoque ungatur Olympo et tenuis uireA 0X longo mittit in orbem. sed tamqn est illis foedus Sub lege propinqua,
quod non diuersiani est genus Riternantibus astris, mi Seula Sed maribus reSpondent, Cetera SeXus 38 Iisemin0i secum iungunt commercia mundi.
Sic quicquam alterniS paret natura figuris, et cognata iste 'nt generis Sub legibus astra. Iam itero nulla est haerentibus addita signis 383gratia ; nam con SensuS hebet, quia uisues ademptus; in seducta ferunt animos, quae Cernere POSSunt. Sunt etiam aduersi generis coneXa per Orbem mascula femineis semperque obsessa uicissim ;disparibus non ulla datur concordia Signis. 39OSexta quoque in nullas numerantur commoda uireS,
uirgula per totum quod par non ducitur orbem, sud duo signa ferit medites Summota quaterniS, tertius absumpto ductus non sufficit Oribe. At quae divorsis e partibus aStra refulgent 393
per medium aduerso mundum pendentia uultuset toto diuisa manent contraria caelo, Septima quaeque loco quamuis Summota feruntur, ex longo tamen illa ualent uiresque ministrant uel bello uel pace suas, ut tempora I OSCUnt, 4OO nunc foedus stellis, nune et dictantibus iras. quod si forto libet, quae sint contraria Signa per titulos celebrare suOS SedeSque, memento solstitium brumae, Capricornum Opponere Canero, Lanigerum Librae spar nox in utroque diesque , 4OSPiscibus Erigonen, Iuvenique urnaeque Leonem ;Seorpios e summo cum fulget, Taurus in imo est; et cadit Arquitenens Geminis orientibus Orbe :
sed quamquam aduersis ivlpent contraria signis, natura tamen interdum sociata ieruntur, 4 II et genere eXemplis concordia mutua Surgit, mascula si paribus, uel si diuersa suorum respondent generi. Pisces et Virginis astra reduorsi uolitant, sed amant communia iura, 4IS et uincit natura locum, sed uincitur ipsa temporibus, Cancerque tibi, Capricorne, reΡUgnat, femina femineo, quia brumae dissidet aestas. hine rigor et glacies nivibusque albentia rura, hine sitis et sudor nudusque in Solibus orbis ; 42onestiuosque dies aequat nox frigida brumae. Aio bellum natura gerit, discordat et annus. nee mirere in ea pugnantia Sidera parte. at non Lanigeri signum Libraeque repugnat in totum, quia uer autumno tempore differt 423
fructibus hoc implet maturis, floribus illud),
sed ratione pari est aequatis nocte diebus ;temporaque emetunt simili concordia textu permixtosque dies, mediis hiemem inter et aestum
articulis uno seruantia tempore utrimque. 43Ol quo minus infesto destertent sidera bello, i talis erit ratio diuersis addita signis.l Ηis animaduersis rebus quae proXima curn Τl noscere tutelas adiectaque numina SigniS, et quae cuique deo rerum natura dicauit, 435l eum diuina dudit magnis uirtutibus orat condidit et uarias sacro Sub nomine UireS, pondus uti rebus persona imponere pOSSit. Lanigerum Pallas, Treurum Cytherea tuetur, formosos Phoebus Geminos. Cyllente, Cancrum, 44O Iuppiter et cum matre deum regiS ipse Leonem. spieitera est Virgo Cereris fabricataque Libra Vulcani. pugnax Mavorti Scorpios haeret. uenantem Diana uirum, Sed parti S equinae, atque angusta iovet Capricorni sidera Vesta. 4433 3, 3- damitauit Benti. consummet G. 3 5 neeum LλM. 8un om. Vsi, sint F. 8ω te C Vq. 347 consummet POSigate. 3 8 - ne Benti. , -que codd. 350 iubet Scal. , iuuet codd. 352 maius ius C Vq. 353 quadratis L M et Pro uar. Scr. G, quadratus ceti. 357 in esse tum M, infectam C. demittit F. dimiti se ceti. 368 Dubiaque G, Leuireque Deviaque s Divia'. Min ceti. et pro uar. scr. G, At dubia Benti. , Debiliet Jacob. 361 praedales L M,
per tale8 ceti. formantur codd. , corr. Bent l. limas F et Scal. scit. lineas. per talis feriuntur-Breiter. 363 curuantur M. 366 aduer8aque tauro codd. , corr. Ηuetius. 368 collocant post 369 LCβF, probant editt. recc. et Ellis. praeteream F. 369 alternis α Vo. est Scal. , et codd. , it Ellis. 370 et. eae Ellis. At Mon. , it G, in L M, sic Vo, sit ceti. et pro uar. scr. L. illi Fay, illis codd. 372 inclinant Mon. , et ne nata M probat Breiter, inclinat ceti. achemed. Princ., anne GL, et e M, ac ne ceti. et Pro uar. Scr. L, acie Brettor, aenae Ellis. 37ε damnauit Lenti. 375 quia M. convexa C, conneaeo F, connexa addit Vu. 377 uassatur F, uasa re Ves, Nauantur -ter Lλὶ ceti. 379 quibus Vis, phoebu8 ceti., corr. Scal. 380 est Om. G, senus est ceti. quod euntibu8 codd. , corr. Benti. , yeuu8 e8t 8ubeuntibu sBreiter, coeuntibus Ellis. 381 seae II et Scal. ma8culi 8am tribus . 382 se conivnsunt seaeu8 iurissunt q) codd. , corr.
Benti. , cf. Ellis, Noctes adii. III 69. 383 tu Ves, si Ellis. quidquid Vo, quamquam Benti. Veneris G L M, testibus Cri, certis F. 386 hebet Scal. , hahet codd. 3s88 ex L C M. 390 nulla 392 par editt. vett., pars codd. 393 ferit Benti. , fecit L C, ferunt M, facit ceti. 39 absumpto ed. princ., assumpto satis. LM in codd. 39b Atque cacodd. , corr. Scal. eae L CF, 8eae Vq. 399 ualent G et Pro uar. Scr. L, manent ceti. 601 phoebo codd. , corr. Benti. luctantibus Vq, ditantibus M. ε02 sint G, coit. 605 die8que est LCM. dies e ri Vo F. 606 erissonen ed. Princ., eristonem codd. g08 Arquit. ex M. Us hos seruant Jacob, v. damnauit Lenti. 612 9enere F, yenera ceti. , sene='e eaeempli8, i. e. τοῖς το γενος ὁμοιώμασιν ουσιν ueneris Ninclis Benti. g13 mascula II F, idem latet sub L ma8euα Lλ, mi8cua ceti. maribus Denti. 8uorum est codd. , corr. Scal. , v. damnauit Breiter. ε19 collocat Post ε20 Droiter. Α20 solibus Benti. , collibus codd. g21 aestiuoque-aequant αβ, aequans Breiter. g22 annus editt. vett., rennum codd. g23 nec G, ne ceti. mea S. 625 quod Vo. ε26 fluctibus C Vq. hic VqF, Ρrobat Postgate hunc υ. collocans DoSt Α27. ε27 aequatis F, aequatis Ili AI, aequalis ceti. , v. damnauit Benti. 629 inter hiemem G 30βeruanti8 Scit. dies Breiter. utrimque Scal. , qιtrumque codd. , probat ad tempus referens Breiter. 31 decernent C S.
19쪽
o Iouis aduerso Iunonis AquariuS RStrum est, agnoscitque suos Neptunus in aequore Pisces. hinc quoque magna tibi uenient momenta futuri. cum ratio tua fert Atellas et Sidera curat, argumenta peteS omni de parte uiaSque, 45o artis ut ingenio diuisa potentia Surgat, exaequentque fidem caelo mortalia eorda.
Aedipo diuisas hominis per Sidera partes singulaque in propriis parentia membra figuris, in quis praecipuaS toto de corpore uires 435
exercent. Aries caput eSt ante omnia princeps Sortitus, cenSusque sui pulcherrima colla Taurus, et in Geminis aequali bracchia sorte scribuntur coneXa umeris, pectuSque locatum sub Cancro est, laterum regnum Scapulaeque Leonis.
Virginis in propriam descendunt ilia sortem. 46ILibra regit clunes, et Scorpios inguine gaudet. Centauro femina accedunt, CapricornuS utrisque imperitat genibus, crurum fundentis Aquari arbitrium est, Pi Scesque pedum Sibi iura repOSeunt. Quin etiam propriis inter se legibus astra 466
conueniunt, ut certa gerant commercia rerum,
inque uicem praeStant utSuS atque auribus haerent, aut odium foedusue gerunt; conuerSaque quaedam in semet proprio ducuntur plena fauore. 47Oidcirco aduerSis nonnumquam gratia SigniS, et bellum sociata gerunt, alienaque Sede
inter se generRnt coniunctos Omne Per Reuum,
utrique et sorti pugnant fugiuntque uicissim, quod deus, in leges mundum cum conderet omnem, affectus quoque diuisit uariantibus astris, 476ntque aliorum OculOS, aliorum contulit aures, iunxit amicitias horum Sub foedere certo, cernere ut inter Se ΡOSSent audireque, quaedam
diligerent, alia et noxas bellumque mouerent; 48o his etiam propriae foret indulgentia sortis, ut so diligerent semper sibique ipsa placerent; sicut naturas hominum pleraSque uidemUS, qui genus ex signis ducunt formantibus ortus. consilium ipse suum est Aries, ut principe dignum est, audit se, Libramque uidet, frustratur amando 486TRurum. Lanigero qui fraudem nectit et ultra fulgontis uidet atque audit per sidera Pisces,
Virgine mens capitur. Sic quondam ueXerat ante Europam dorso retinentem cornua laeua 49o indutusque Ioui. Geminorum ducitur auris ad Iuuenem aeternas fundentem Piscibus undas inque ipsos animuΗ Pisces oculique Leonem. Cancer et aduerso Capricornus conditus astro in semet uertunt oculos, in mutua tendunt 493 auribus, et Cancri captatur Aquarius RStro. at Leo cum Geminis aciem coniungit et aurem Centauro gemino, Capricorni diligit astrum. Erigone Taurum spectat, Sed Scorpion audit atque Sagittifero conatur nectere fraudem. 5OOLibra suos Sequitur SenSus solumque uidendo Lanigerum atque animo complexa est Scorpion intra.
illo uidet Pisces auditque per omnia Libram.
nec non Areitenens magno parere Leoni
auribus atque oculis sinum fundentis Aquari 5os
conspicere aSSueuit solam ine ex omnibus astris
diligit Erigonen. contra Capricornus in ipsum conuertit uisus, quid enim mirabitur illo maius, in Augusti felix cum fulserit ortum rinuribus et summi captat fastigia Cancri. 5 Ioat nudus Geminis intendit Aquarius aurem sublimemque colit Cancrum spectatque reduetatula Sagittiteri. Pisces ad Scorpion acrem
direxere aetem cupiuntque attendere Tuurum. has natura uices tribuit, cum Sidera fixit. 5 i5 his orti similes reierunt per mutua CenSIIS, audire ut cupiant alios aliosque uidere, horum Odio, nune horum idem dueantur amore,
illis insidias tendant, captentur ab illis. Quin aduersa meant etiamque trigona trigonis, alteraque in bellum diuerso limite ducit 3 ailinea ; Sic ueri per totum conSOnat ordo. namque Aries, Leo et Arquitenens, Sociata trigono Signa, negant Chelis foedus totique trigono, quod Gemini excipiunt fundens et Aquarius undaR. idque duplex ratio cogit uerunt esse lateri, 526quod tria signa tribus signis contraria fulgent, quodque aeterna manent hominum bella atque iera
humana est facies Librae, diuersa Leonis. idcirco et cedunt pecudes, quod uiribus amplis 53o consilium est maius : uictus Leo fulget in astris, aurea Lanigero concessit Sidera pellis, ipse Suae parti Centaurus tergore cedit: uSque adeo eSi homini uictus. quo mirer ab illis nascentis Librae superari posse trigonum. 533 Quin etiam breuior ratio est per signa Sequenti R. nam quaecunque nitent humana condita formanstra, manent illis inimica et uicta ferarum, sed tamen in proprias secedunt Singula menteSet priuata gerunt secretis hostibus arma. 54OLanigero genitis bellum est cum Virgine natis et Libra, Geminis, Piscis quos protulit unda. in partus Tauri sub Cancro nata feruntur pectora et in Chelis et quae dat Scorpius aceret Pisces. at quos Geminorum Sidera formant, 545his cum Lanigero bellum est eiuAque trigono. in Cancro genitos Capricorni somina laedunt et Librae partus et quos dat Virginis astrum quique Sub aversi numerantur sidere Tauri. Lanigeri communis erit rabidique Leonis 55o hostis. sed totidem bellum subscribitur astris
Erigonae : Taurumque timet geminumque sub arcu Centaurum et Pisces et te, Caprieorne, rigentem.
maxima turba petit Libram : Capricornus et illi aduersus Cancer, Chelis quod utrumque quadratum eSt, 553 quique in Lanigeri numerantur signa trigonum. Scorpios in totidem fecundus creditur hostis:
M e Scal. , et codd. , et-astro Cartauit, Reme critique, 1892 no. 28. futuri GM , futuret ceti. si s fea L fers M, fert ceti. , per Junius Bitur. curret LλM, curet F. 651 diuisa h. e. attributa, diuinet editio Romana, probat Benti. g56 caput est Aries Ellis. ε57 8ortitur codd. corr. Scal. colla F, collo αβ. 663 femoret imperat et codd. , corr. Benti. , imperat in Ellis. 671 umquam L C, noet quam M. 673 sese V C Vq. uerant L CH. 67ε et Om. αε, duae liti. erasae in L, aut Benti. possent G, possint ceti. 86 se Scal. , sed C Vsi F, si coit. g87 nectit
20쪽
20M. MANILI ASPRONOMICON LIB. II
aequoreum Iuvenem, Geminos, Taurum atque
Erigonen Libramque fugit metuendus et ipse. quique Sagittari ueniunt de sidere partuS, 56Olios Geminis nati Libraque et Virgine et Vrna
depressisse uolunt natura et lege iubente. haec eadem, Capricorne, tuis inimica ieruntur. at suos aeternis perfundit Aquariu S undis,
ad pugnam Nemeaeus agit totumque trigonum, 565
turba sub unius Iuuenis uirtute ferarum. Pisces eXOrtus uistinus Aquariu S urget
et gemini irretros et quos dat Virginis astrum quique Sagittari descendunt sidere nati.
Nec sola est ratio, quae dat nascentibus arma 57o inque Odium generat partuS et mutua uelle, Sed plerumque manent inimica tertia quaeque lege, in transuersum uultu defiXa maligno, quoque manent quaecunque loco contraria SignunduerSOSque gerunt inter Se Septima uisus, 375 tertia quaeque illis utriusque trigona ieruntur. nec sit mirandum, si foedus non datur RStriS, quae sunt aduersi signis cognata trigoni. per tot Signorum species contraria Surgunt corpora totque modis totiens inimica creantur l 58Oidcirco nihil ex semet natura creauit
pectore amicitiae maius nec rariuS unquRm.
unus erit Pylades, unus qui mallet Orestes ipse mori; lis una luit per saecula mortiS, alter quod raperet latum, non cederet alter. 585 haec duo qui potuere Sequi uestigia, poeniSolitauitque reum SponSor non POSSe reuerti Sponsoremque reuS timuit ne solueret ipsum.
perque tot aetateS hominum, tot tempora et annOS, tot bolla et uarios etiam sub pace laboreS, 59Oeum Fortuna fidem quaerat, uiX inuenit uSquRm. ret quanta eSt scelerum moles per saecula cuncta lquamque OnuS inuidiae non excusabile terris literiales ad lata patreS matrumque Sepulchra l
imposuit Phoebus noctem terrasque reliquit. 595 quid loquar euersas urbes et prodita templa et uarias pacis clades, et mixta venetia insidiasque tori, caedes in moenibus ipsis, et sub amicitiae grassantem nomine turbam Τin populo scelus est, et abundant cuneta furoris. 6OO et ias atque nefas mixtum, legeSque per iΡSaSSaeuit nequities, poenas iam noXia uincit. scilicet in multis quoniam discordia signis
et fidei rarum foedus paucisque tributum ; 6o3 utque sibi eaelum, sic tellus dissidet ipsa,
atque hominum gentes inimica sorte feruntur. Si tamen et cognata cupies dignoScere Signa, quae iungant animos et amica sorte ierantur,
Lanigeri partus cum toto iunge trigono. 6 Iosimissicior tamen est Aries meliusque Leone
prosequitur genitOS et te, Centaure, creatos quam colitur. namque est natura mitius astrum eXΡOSitumque Sune Noxae, nec fraudibus ullis, nee minuA 1ngenio molli quam corpore constans. 6IS
illis est feritas signis praedaeque cupido
uenalisque animuS non nunquam eXcedere cogit
commoditate fidem ; nec longa est gratia iacti. atque in Lani eri partuA Sub utroque trigono non Ρarcit, Sed rara gerit pro tempore bella, 62o quod feritas utriusque' magis pro tempore cogit.
plus tamen in duplici numerandum eSt roboriS eSSQ, cui commixtus homo eSi quam te, Nemeaee, Sub
idcirco et pax est signis et mixta querella. quin etiam Tauri Capricorno iungitur astrum, 623
nec magis illorum coeunt ad foedera mentes ;Virgineos etiam partuS, quicunque creantur Tauro, complecti cupiunt, Sed SB epe queruntur. quosque dabunt Geminet hian0qi e et Aquarius OrtuS,
unum pectus habent fideique immobile uinclum, 63o
Scorpios et Cancer fraterna in nomina ducunt eX Semei genitos, nee non et Piscibus orti concordant illis. saepe est et subdolus actus 633ScorpiuS : aspergit noXas Sub nomine amici. at quibus in lucem Pisces uenientibus adsunt, his non una manet Semper Sententia cordi, commutant animos interdum et foedera rumpunt Re repetunt, leutaeque lues sub fronte uagantur. 64O sic erit e signis odium tibi paxque notanda. in torris goniti tali sub lege ereantur. Νec satis hoo tantum solis insistere Signis : contemplare locum caeli sedemque iungarum ΡΛrte genuS uariant, et uires linea mutat. 643nam Sua quRdrnties ueniunt, sua iura trigonis, et quae per senos decurrit uirgula tractus, quaeque secat medium transuerso limite caelum. hinc modo dat mundus uiros, modo deterit idem ;quaeque illic sumunt iras, hue acta reponunt. 65O distat enim, surgatne eadem S iubeatne eaduineJ crebriuS aduerSis odium est, cognata quadratis corpora consentur signis et amica trigonis. nee rutio ObSeura eSt. nam quartum quodque locauit eiusdem generis Signum natura per orbem. 655l quattuor aequali caelum discrimine Signant, in quibus articulos anni deus ipse creauit: uer Arios, Cererem Cancer Bacchumque ministrans Libra, Caper brumam genituS ille ad frigora Piscis. nec non et duplici quae sunt conexa figura 66o quartum quemque locum retinent: duo cernere Pisces
et geminos Iuvenes duplistemque in Virgine formam ot duo Centauri licet uno in corpora teXtu. sic et simplicibus Signis Stat forma quadrata. 664nam neque Taurus habet comitem, nec iungitur ulli
piscis et Vq, piscis F. exortus quasi minax. Piscibus exortos primus Scal. 569 8auittarii GVII, sayittiferi ceti. ει iem C M. 671 yeneret α β. mutua l. e. Odisse. Postgate. 57ε quicuntque α M, quocumque F. 577 nescit GIL, ne sit II F. foedus Scal. , phoebus codd. 578 aduersi II, aduer8is coit. trisona α 580 quotiens codd. , corr. Benti. 583 erit αF, erat β. mallet, si moriendum fuisset. 58Α lis Pro uar. Scr. G, ἰαὶ δ Π, leuis ceti. e85 VNou. quonι Postgate, situ. Manil. append. 586 haec Postgate, et codd. ue8tistia Benti. , uiae noxia codd. poeni8 i. e. ad Poenas POSigate, et-uiae no8cere poena8 Ellis. 687 Von8or ed. Princ., UONSO codd. 588 reuδ ed. Princ., reum rerum Vui codd. 692 quantae scelerum G. mortes G, mores L C M. 69ε, bso damnauit Lenti. cf. Postgate, situ. Manil. Ρ. 9. aliquot us. excidisse uidit Jacob. 698 caedesque VqF. 600 sopulos GII. furore F. 603 om. F. 60Αpuae ed. Princ., par8 codd. e8t editt. vett., et codd. 60b pacisque α β. 606 ipsi Lenti. 608 dinoscere α II. 609 feruntur G Vq. 616 constans Denti. , constant α β, constat F. 619-621 damnauit Uenti. atque in Ellis, at quin G, at cum uel quum) ceti. , partus h. e. in Lanigeri trigono qui sub utroque scit. Leone et Sagittario in creatus est; atqui Postgate. 620 parcet Lλ M, pacem erunt Postgate. 621 massis α 5Ι F, uenies uel uenies Vo, fremens dubitanter Ellis, uruens Immiscli, animis contendere Jacob. cossit. 8umit Postgate. 622 eae 8e Ellis, ipse 1'ostgate. 62ε querella ex G II. 629 vahunt Chelae et quos dat codd. , corr. Henti. , dab)ιnt Chelae, quos edet Eliis. 13Ost 630 editt. vett. hunc habent u. : maynu8 erit Geminis remor et concordiα duplex. 633 Scorpius α VqF. 635 concordunt. illis IIolinium Secutus Ellis. illos nam F. est Om. LC β, et om. F. astus Heinsius. 6ε1 et L C Udi, ex F et Eltis. 6- damnauit Benti. 6g7-653 om. F. 6Α8 secat G L , sceant coit. 6q9 detrahit R. 650 vires C Vq. 651 damnauit Lenti. 65Αquodque G, quoque ceri. 65s yenito8que-pisces CVu, senito8que-men8e8 Benti. , uiδcOδ Immiscli, cf. Serv. ad Verg. Aen. VI 205. 661 quaeque F. retinet C R. 663 in G, om. ceti. cor ora L F, corpore ceti. te. tu Denti. , mistum G.
icaetum L C β et pro uar. Scr. G, texti F. 666 ρ in litur L C, ne cingitur M.