장음표시 사용
21쪽
horrendus Leo, nec metuit sine compare quemquam Scorpius, atque uno cenSetur AquRriuS RStro. Sic quaecunque manent quadrato condita templo Signa, parem referunt numeris aut tempore sortem ne ueluti cognata manent sub foedere tali. 67o
idcirco amnes signant gradibusque propinquis
Recedunt unaque tenent sub imagine natos. longior in spatium porreeta eSt linea nantias, quae ti bus emensis signis facit astra trigona.
haec ad amicitias imitantes iura gradumque 675
sanguinis atque animis haerentia pectora ducunt, utque ipsa ex longo coeunt Summota receSSu, Sic nos coniungunt maioribus interuallis ;haec meliora putant, menteS quae iungere ΡOSSunt, quium quae nonnunquam foedus sub sanguine fallunt. UOXima uicinis subscribunt, tertia quaeque 68iiOspitibus. sic astrorum seruabitur Ordo, quotquot cardinibuS proprie uariante mouentur
quae quamquam in partes diuisi quattuor orbis Sidera quadrata efficiunt, non lege quadrati 683
nam nihil in totum seruit, sibi miXta feruntur, ipsis dant fines astris capiuntque uiciSSim. quae mihi mox certo digesta sub ordine.hurgent. 69O omnibus ex istis ratio est repetenda per artem, precata infestis signa ut discernere pOSSiS.
Perspice nune tenuem uiSu rem, pondere mBgnam
set tantum Graio signari nomine PaSSam, lodeeatemoria, in titulo signantia causas. 693nam cum tricenas per partiR Sidera constent, rursus bis senis numerus diducitur omnis.
ipsa igitur ratio binas in partibuA QSAedimidiasque docet partes. his finibus essedodeuntemorium constat, bis Senaque cuncta 7Oo Omnibus in signis, quae mundi conditor illo attribuit totidem numero fulgentibus RStriS, ut sociata forent alterna Sidera sorte, set similis sibi mundus, et Omnia in OmnibuS RStra,
quorum miXturies regeret concordia corΡHS, 7O50t tutela foret communi mutua QRHSR. idcirco quamquam signiS DRSeantur eiSilem, diuersos referunt mores inimicaque uota; et saepe in pecudes errat natura, mRremque femina Subsequitur; miseentur Sidera partuS, 7IO
singula diuisis uariant quod partibus astrado leententoriis proprias mutantia uires. nunc quid sint cuiusque ennum, quoue ordine eon stent,
ne uagus ignotis Signorum partibUS erres. ipsa suo retinent primas in corpore paries 713sidera ; uicinae Subeuntibus attribuuntur ;cetera pro numero ducunt eX Ordine partes, ultima et extremies ratio conceditur aStris.
singula sic retinent binas in Sidere quoque dimidiasque Sui partes, et Summa repletur 72O sortibus exactis triginta sidere in omni. Nec genuS QSt unum, ratio nec prodita SimpleX, pluribus inque modis rerum natura locauit diduxitque uias uoluitque per Omnia quaeri. haec quoque comperta est ratio Sub nomine eodem :l quacunque in parti nascentum tempore luna 726l constiterit, numeris hanc ter dispone quaterniS, sublimi totidem quia fulgent sidera mundo. inde suas illi signo, quo luna refulsit,
quaeque hine deluerant partes numerare memento. t proxima tricenaS pariter Sententia ducit. 73 Ihic ubi deficiet numerus tune Summa relicta in binas sortes redieeta parte loceturi dimidia, reliquis tribuantur ut ordine Signis. in quo destitilent, te iustum luna tenebit 733l dodeuntemoriis signi. post cetera duces Ordine quaeque Suo, Sicut Stant astra locata. Haec quoque te ratio ne fallat, perSpice paucis.
maior in effectu, minor est; quod partibus ipsis dodecatomoriis quid sit, quod dicitur esse 74ododestatemorium . namque id per quinque notatur partis ; nam totidem praefulgent sidera caelo, quae uaga dicuntur. ducunt et Singula sortes dimidias uiresque in eis et turn enΡΘSSunt.
in quocunque igitur Stellae quandoque locatae 743dodestate morio fuerint, spectare decebit. cuius enim stellae in fines in sidere quoque inciderint, dabit effectus in uiribus eius.
undique miscenda eSi ratio, per quam Omnita Con- Stant. 749 uerum haec posterius proprio cuncta ordine reddam. nunc satis est docuisse SuOS ignota Per USUS,
j ut, cum perceptis steterit fiducia membris, sic totum corpus facili ratione notetur,l ot bono de summa ueniat post SingulR QRrmen.
ut rudibus pueris monstratur littera primum 755
per faciem nomenque Suum, tum ponitur USUS,' tunc coniuncta suis formatur Syllaba nodiS,s hinc uerbis Structura uenit per uerba legenti, tunc rerum uires atque artis traditur usus, perque pedeS propriOS DRScentia carmina Surgunt,
singulaque in summa prodeSt didiciSSe priora, 76 I quae nisi constiterint primis iundata elementis :uerSnque quae Ρropere dederint praecepta magistri,
constat editt. vett., con8tant codd. 702 numero ed. Princ., numeros 8, numeris ceti. 709, 710 damnauit Benti. 710 sidere F. 713 8in V1, sit celi., quae sint Benti. cuiusue CF. constet G β. 71ε ne L*F, nec ceti. 716 sua GLλβ. 716, 717 om. F. uicinis codd. , corr. Benti. 719 8ὶdem codd. , corr. Benti. 723 que Om. uerum Scal. 72ε ueduxitque codd. , corr. Scal. 726 quacunque ed. Ρrinc., quocunque codd. Darii Scal. , partum C, Drobat Ellis, partu ceti. temporα α β. 728 quiα CβF et supra scr. L, quete Gὶ fecit ex que L. fulsent om. β. 730 quaeque Moli., quαe et re F, quα et β. hunc IJ 731 pariterque I JβF. ducit G, ducunt ceti., i. e. Proxima comΡutantis tanquam iudicis cuiusdam cf. u. 735ὶ sententia collocat tricenas Ρartes. pariterque 3equentia ducunt Benti. 732 73ε damnauit Benti. ubi F et pro uar. Acr. L*, ibi GL tibi ceti. 73ε dimi lium re, dimidium F. tribuatur tribuantur Scit. sortes binae et dimidia. 735 quo Benti. , qua codd. te iustum α F, de8tituente iustum frustum Ili β.υidebit C F. i. e. luna tenebit te iustum aduersus dodeca temoria eius signi computatorem cf. u. 731 , in quo conStiterat. 736 reuodecathemorium β. 8Unis F. duces Scal. , ducet codd. post i. e. ubi te iustum praestiteris comPutatorem. 737 quoque α β. Suo Om. α. 8icut. uelut G, Sic F. 8unt β, constαnt F. 738 percine Luc. Muellor cf. u. 693. 7M duo te- cathemorii uel dodeo.) LCβF, cf. Lachmann ad Lucr. V 1006. quod sit GV β, quid sit. in8it Ellis, quid sit- dicuntur damnauit Breiter. 7- uires Om. G L . -que F, qui α β. iura ed. Princ., citrα Vsi, curα ceti. 7 6 fluerint
L C 3. 7 7 stella Benti. sines in Scal. , sine stinem Fin sint codd. , i. e. cuius scit. dodeca temorii, in fines inciderint stellae in sidere quoque spositae , id dodecatomorium in stabit effectus in uiribus ad genituram pertinentibus in eius
sideris. sub sidero Ellis. 7 8 inciderit Benti. , probat Ellis. in. pro Benti. 7b6 per. et G. componitur codd. , corri Scal. , v. damnauit Benti. 768 hic GVC β. verbi Benit. per membra Scal. tessenti Breiter, legendi codd. , tessendia Ellis. 763 uer 8α F, uer8aque scit. sint, uerlis quae Scal. , uert quae Ellis, ter8aque Immisch, uel δυα prκeprosere
22쪽
22 M. MANILI ASPRONOMICON LIB. II
sic mihi per totum uolitanti carmine mundum 765
erutaque abstrusa penitus cali ine fata Pieridum numeris etiam modesuta canenti, quoque deuS regnat, reuocanti numen in artem Der partes ducenda fides, et singula rerum sunt gradibus tradenda suis, et cum omnia certa notitia steterint, Droprios reuocantur ad uSuS. 77 Ine uelut in nudis consurgunt montibus urbeS, conditor et uacuos muris circumdare colleAdestinat, ante manus quam temptet scindere fossas ieruit opus, ruit ecce nemus, saltusque uetusti 775liri eumbunt solemque nouum, noua Sidera cernunt; pellitur Omne loco uolucrum genus atque ferarum
antiquasque domos et nota cubilia linquunt; ast alii silicem in muros et marmora templis rimantur, terrique rigor per tempora nota 78o quaeritur; hinc artes, hine Omnis conuenit uSHS ;
Aio mihi cunctanti tantae succedere molimaterieS primum rerum, ratione remota, 785 tradenda est, ratio sit ne l)ost irrita, neue
argumenta nouis Stupeant nascentia rebuS. Ergo age noscendis animum compone S Reem
cardinibus, qui per mundum sunt quattuor omneS dispositi semper mutantque uolantia Signa. 79O unus ab exortu caeli naScentis in Orbem,
qui primum terras aequali limite cernit.
alter ab aduersa respondenS aetheriS Orn,
unde iugit mundus praecepsque in Tartara tendit. tertius excelsi signat fastigia caeli, 795q uo defessus equis Phoebus subsistit anhelis
declinatque diem mediasque examinat umbrRS. ima tenet quartus fundato nobilis orbe, in iluo Principium est reditus finisque cadendi Sideribus, pariterque Occasus cernit et Ortus. 8OOhaec loca Ρraecipuas uireS SummOSque per Rrtem intorum effectues referunt, quod totus in illis nititur aetheriis ueluti compagibus orbiS. quae niSi perpetuis alterna sorte uolantem cursibus eXcipiant nectantque in uincula, bina 8o3 per latera atque imum templi Summum que caeumen, dissostiata fluat resoluto machina mundo. Sed diuersa tamen uis est in cardine quoque,
et pro sorte loci uariant atque ordine distant. primuS erit, summi qui regnat culmine caeli Sio et medium tenui partitur limite mundum, quem capit excelsa sublimem Gloria Sede. scilicet haec tutela decet fastigia Summa, quicquid ut emineat sibi uindicet set decus omneresserat et uarios tribuendo regnet honores. 8Ι5hinc fauor et species atque OmniS gratia uulgi, reddere iura foro, componere legibuS Orbem, foederibusque Suis externas iungere genteS
ΡrOXimHS, QSt ima quamquam Statione locatus, Saosustinet alternis mixtum radicibus orbem ;esseetu minor in specie, sed maior in usu : fundamenta tenet rerum cenSuSque gubernat, quam rata sint fossis scrutatur uota metallis utque eX Occulto quantum contingere possis. 823
tertius aequali pollens in Parte, nitentem
qui tenet exortum, qua primum Sidera Surgunt,
ide dies redit, et tempus discribit in horas
hinc inter Graias Horoscopus editur urbeS, nec capit eXternum, proprio quia nomine gaudet), hic tenet arbitrium uitae, hic regula morum eSt 83 Iiortunamque dabit rebus ducetque per arteS, qualiaque excipiant nascentis tempora Prima, quOS capiant cultus, quali sint Sede creati, utcumque admixtis subscribent uiribus astra. 833 ultimus, emenso qui condit sidera mundo
Oeensumque tenens submersum despicit orbem, pertinet ad rerum summas finemque laborum coniugia atque epulas extremaque tempora uitaeotiaque et coetus hominum cultusque deorum. 84ONec contentus eris percepto cardine quoquam ;interualla etiam memori sunt mente notanda per maius dimensa suas reddentia uires. quicquid ab exortu summum curuatur in Orbem, aetatis primae nascentisque asserit annoS. 845 quod summo premitur deueXum culmine mundi, donec ad occasues ueniat, puerilibus annis succedit teneramque regit Sub Sede iuuentam. uae parS Occasus interstite imumque sub orbem eScendit, regit haec maturae tempora uitae 83Oet propria serie uarioque eXercita curSU. at qua perficitur cursus redeuntis ab imo, tarda supinatum lassatis uiribuS arcum RScendenS, Seros demum complectitur annos labentemque diem uitae tremulamque Senectam. 858Omne quidem Signum sub qualicunque fixura partibus 1nficitur mundi, locus imperat astris et dotes noxamque facit; vertuntur in Orbem singula et accipiunt uires caeloque remittunt. uincit enim natura genus legesque ministrat 86o finibus in propriis et praetereuntia cogiteSse Sui moris, uario nunc diues honore, nunc sterilis poenamque ferens in Sidera saeclis. quae Super eXOrtum est a Summo tertia caelo,
infelix regio rebusque inimica futuris 863 et uitio iecunda nimis ; nec sola, sed illi
par erit, aduerso quae fulget Sidere sedes iuncta Sub occasu. neu praestet cardine mundi, utraque praetenta fertur deiecta ruina ;ora laboris erit; scandendum est atque cadendum. nee melior Super OeenSuS contraque Sub ortu 87ISOrS agitur mundi. praeceps haec, illa superna pendens aut metuit uicino cardine finem, aut fraudata cadet. merito Typhonis habentur horrendae SedeS, quem Tellus Saeua profudit, 875 cum bellum caelo peperit. nee matre minoreSexstiterint partus. Sed fulmine rursus in altum compulSi; monteSque Super rediere cadenteS,
766 obrutreque Benti. 767 canendi α β. 768 artem Immisch, arte α β, numine marte F. quaque-ab arce ed. Princ., Probat Scal. 770, 771 ut-reuocentur Scal. , Ρrobat Ellis. 772 cum furuunt Scal. urbes ed. Princ., orbe8 codd. 773 conditur G Lβ. tit Benti. 77 destinet C F. manu Scal. 775 feruit Ellis, uertit codd. , uer 8at Benti. 778 linquut factum ex linquit G. 779 templis editt. vett., tempti codd. 781 huic artes G. omnis Om. β. 78ε tractanti F, conanti Martiland ad Stat. Silu. II 4. 32, captanti Ellis. 792 qui G, Qua ceti. 796 fastistia Mon. , ue8tistia ceti. 796 anelis Mon ., habeni8 ceti. 799 canendi GVVq, cauendi II, cadenti F. 803 aeternis Benti. 81ε decus F, at ri, deus ceti. Omne V1, omni α β, omnis F. 815 reset GLIC β, lesset dubitanter Ellis. 816 oloria CF. 819 cuiusque scit. gentis. 821 alterius C β F, αeternis Benti. niaeum Mon. et Scal. 822 Uecies codd. , corr. Scal. , Specie8t Breiter. 82ε, 82b damnauit Benti. 82ε retra GL . scrutatur ed. princ., scrutantur codd. 826 atque illi codd. , corr. Benti. , aeqtie illi Scal. pollen8 editt. vett., tollens codd. 828 una codd. , corr. Scal. redit ed. Princ., dedit codd. dc8critit CF, uescribet ceti. , diloribit Bechers. aras G, oras 830 haec GC et supra scr. nec G. eaetremum αF. qua GLλ. nomine Mon. , minimei ri, numine ceti. 831 hunc tenet α β. hiatum legitimum agnosco ; cf. Luc. Mueller, de re metr. Ρ. 375 Sq. nunc-nunc Breiter. vitai Benti. , uitate Lachmann ad Lucr. III 374 p. 161. 837 dispicit Lachmann ad Lucr. IV 418. 839 conivnoitque G Lp C F, coniusteatque L emugiatque atque Usi, coniugiatque atque II, corr. Benti. Sed cf. u. 925. 8εο aestatis G. 8 9 quae ed. princ., quem F, qua ceti. inter codd. que addidit Becheri. imum quam G, minuitque β. coniunge : inter occasusque imumque. est Benti. , qua-Ellis. 850 hoc L- C. mreturae naturae Vρὶ ressit tempora GLλβ, reoit hoc maturae Id. 8b1 at G, perpetua Benti. , set propera Ellis. 852 redeunte Sub imo codd. , corr. Ellis. 863 ferens Becheri, in Jacob, fereti εα codd. , Jacob. seriis G, 8edis coit. 868 damnauit Benti. non Vu. praestit β. praestet scit. alterutra. 870 orta C β F, porta Scal. 872 supina si, 3uyerne Scal. 87ε caret Ellis. 877 eaestiterunt Scal. in artum Cartauit, Revue crit. 1892, nο. 28 9. 27.
23쪽
cessit et in tumulum belli uitaeque Τ7phoeus.
ii,sa tremit mater flagrantis monte sub Aetna. 88o atque refulgentis sequitur fastigia caeli proxima; non ipsi cedat, qui iungitur astro ;Spe melior palmamque petenS uictrixque priorum altius insurgit, summae comes addita finis ;in peiuSque manent curSuS, nee uota SuperSunt. 885 quocirca minime mirum, Si proXima Summoretque eadem interior ueneranda sorte dicatur, cui titulus Felix. censum sic proxima Graiae nostra subit linguae uertitque a nomine nomen.
Iuppiter hac habitat. fortunae crede regenti. 89oliuic in transuersum similis deiecta sub Orbe imaque Submersi contingens culmina mundi, a luerSa quae parte nitet, detessa peracta militia rursusque nouo deuota labori cardinis et subitura iugum sortemque potentem, 893
nondum Sentit Onus mundi, iam sperat honorem. Daemonien memorant Grai, Romana per ora quaeritur in uersu titulus. Sub corde sagaci conde locum numenque dei nomenque potentiS ;quae tibi posterius magnos reuocantur ad HSuS. 9OOhio momenta manent nostrae plerumque salutis
bellaque morborum caecis pugnantia telis ;
per tanta pericula mortis uiribiis ambiguum geminum causasque deique
nunc huc nunc illuc sortem mutantis utramque.
sed medium post ustra diem curuataque primum culmina nutantis Summo de uertice mundi 9o6 aethere Phoebus habet, Sub quo quoque eorΡOra
decernunt uitia, et tortunam eX uiribus eius concipiunt. Deus ille locus sub nomine Graio dicitur. huic aduersa nitenS, quae prima reSurgit sedibus ex imis iterumque reducit Olbrin pum, 9 II pars mundi fulvumque nitet mortisque gubernat et dominam agnoscit Phoeben iraterna uidentem regna per aduerSRS caeli fulgentire partes fataque damnosis imitantem finibus orbis : 9I5 huic parti Dea nomen erit Romann per ora, Graecia uoce sua titulum designat eundem. arce sed in caeli, qua Summa necliuia finem inueniunt, qua principium decliuia Sumunt, culminaque insurgunt occasus inter et Ortus, 92o879 et Om. G. cumulum II et Ellis, Hermath. 1893, 276. 880 fruolantis β, Murαntis C, furantes F. montis
-tes Mis . sub Aetna om. G, 8ubercia Vo, aetnae V1. 881 re fuissenti Is C F, refutontis -lentis creeti Benti. , caelo codd. at guae fulsenti-caelo Scal. 882 nec α, neue F, uiae Boiiti. 8i i. e. Iovi, cf. u. 890. cui tunstitur Huetius,fnyitur 883 piorum α. 88Α ed. princ. 886 est mirum F, id mirum Ellis. 887 inferwr editt. vett. fortunae Benti. , Venerandae Jacob, uenerando Breiter. 888 V tot Scal. , quod codd. fellae stentu8 POstgate. 8io Benti. , 8i codd. 9raue C, stratet β. 88s uirtutique αβ, et irtutis F, corr. Scal. 890 hac ed. princ., haec Vi, hoc ceti. fortunam Immiscla. credere stenti codd. , corr. Scal. reseriti t. e. rectori. 891 in peruersum α β, impar8um F, corr. POSigate. 892 continstent codd. , corr. Scal. fulmina codd. , corr. Benti. 893 aduersaque L CF, diuerset qua, β. nitet parte LIC F. superactα fecit ex gubactα G. 896 onus Scal. , opus codd. 898 inuerso C F, probat Ellis. 899 momenque potentis Ellis. 900 reuocentur Benti. , probat Ellis. 901 hinc F. post 902 spatium unius us. rel. in L. Post hunc uS. genuini ali luid uidentur Eeruasse β : per tantα pericula mortis ; cf. u. 952. 903 uiribus incipit a littera maiusc. G Vq, I rimam liti. om. spatio relicto L C, IRIbus L. seminis L C β F. causaqueVC F. diei F. us. aperte corruptuS ; cum Praecedat lacuna, abstinendum ab emendatione. ambissua in seminis casusque Benti. , seminiδ casu8ne dein e Breiter. 90ε utraque L C β. s06 coniunge: sed astra post medium diom. sost dextra Ellis, post articulum Benti. ; cf. Dreitur in Flecheiseni annal. philol. 1889 p. 695 sq. 906 mutantis Ves, nictantis M. 907 aethere Immiscli, aetherα codd. , re serenenti. habet ed. Princ., aut codd. quo Mon. , Om. ceti., 8ub quo quia Ellis. uerba 8ub-conciy. damnauit Bretterscribens: Phoebus habet. steus ille locus cosnomine. 908 decerpunt Ηuetius. 90s concupiunt concupiuit Lini α β. cosnomine Breiter. 910 huic ed. Princ., huc codd. 911 iterum GL , uerum β. 912 noctisque Breiter. 915 mutantem 3. Orbis editt. vett., oris codd. , probat Ellis; u. damnauit Benti. 918 decliuia α β. 920 culminaque editt. vett., culminestq/e α F, culminique Iri, culmuicque M. 921 librarum α. 923 uelut in IIuetius, uelut in facie Benti. 92Α1ierque α β. hac GL. redita II 3, adulta CF. 925 conii in β. 926 decet F. uentrem G. 927 quo Scit. nomine. quod ente Mon. et Scal. 928 praestet F, praestem Scal. 929 aut G, ad β, atretque 3ubs. F. 930 incipit inscipit II in si, 8uspicit F, probant omnes editt. 931 trecens CF. 932 sua falsat β. 93b, 936 prima-tempu8 Jacobum secutus damnauit Breiter. est fortuna C F. ueorum G nascendum L β. patrumque som. atque R. parte eει Scal. 937 erit templum β, αγer et attentus Lenti. titulum CF. quae G, citi F, titulum cui probant Scal. et Denti. feci α si. 9M solitos Benti. recursus M et Benti. 9-, 9g5 damnauit Benti. V Detes Jacob. quod-artis damnauerunt Ellis et Postgate. arti8 Scal. , artes α β, αrces F. quae Scal. ducis Ellis, due 3 codd. , quae ducit Postgate. sq6 quo Jacob, quα codd. , probat Ellis. 9εs tenebris Benti. , probat Ellis. mersit αβ. 950 terraque codd. , corr. Scal. 952 mortique locatur mani. rec. addidit in G V1, Om. ceti. , dicatur Benti. , retinet per tanta perio a Breiter, cf. adn. 902. sob MBreiter. 968 consumatque GCVu, consumitque F. talis αβ. noete GVC, Denti. sos Denti. , codd. 96ε subsistunt G, aubsidunt ceti. Auspenduntque Suo libratum eXamine mundum,
asserit hanc Cytherea sibi per sidera sedem et ueluti iaciem mundi sua collocat ora, per quae humana regit. propria est haec reddita
uis : et conubia et thalamos taedasque gubernat. haec tutela docet Venerem sua tela mouere. 926 nomen erit Fortuna loco ; quO Ρercipe mentem, ut breuia in longo compendia carmine praeStent. at qua subsidit conuerso cardine munduS fundamenta tenens aduersum et Suscipit orbem 93one media sub nocte iacet, Saturnus in illa parte suas agitat uires, deiectus et ipse imperio quondam mundi solioque deorum ;et pater in patrios exercet numina caSu Siortunamque Senum, prima eSt tutela duorum, 935nRScentum atque patrum . quae tali condita pars eSt
asperum erat tempus. titulus, quem Graecia iecit,
Daemonium, Signatque SuaS pro nomine uires. nunc age Surgenteni primo de cardine mundum respice, qua Solido nRScentia Signa recursu 9
incipiunt, uiridis gelidis et Phoebus ab undis enatat et fulvo paulatim accenditur igne. haec tua templa ferunt, Maia, Cyllente, nate. O iacies signata nota. quod nomen et ipSi auctores tibi dant artis, qua ducis Olympum. J 943
in quo tortunam natorum condidit omnem natura, eX illo suspendit uota parentum. unus in occasu locus est Super. ille ruentem praecipitat mundum terris et Sidera merSnt,
tergaque prospectat Phoebi, qui uiderat ora. 93One mirere, nigri si Ditis ianua ferturl ot finem uitae retinet hinc etiam ipse dies moritur terrasque per orbem subripit et noctis captum sub carcere claudit. nec non et fidei tutelam uindicat ipsam 935 pectoris et pondus : tanta est in Sede potestas, quae uocat et condit Phoebum recipitque refertque, consummatque diem. tali sub lege notandae templorum tibi sunt uires, quae peruolat omnis RStrorum serie8 ducitque et commodat illis 96o
ipsa suas leges ; Stellaeque eX Ordine certo, ut natura sinit, lustrant uariasque locorum eniciunt uires, utcumque aliena capeSSunt regna, et in externis subsistunt hospita castris.
24쪽
M. MANILI ASTRONOMICON LIB. III
haoc mihi sub certa stellarum parte canentur. 965 nunc satis est caeli paries titulosque notasse offectusque loci per Se cuiuSque deOSque.
l cui parti nomen p08uit, qui condidit artem,
Octo topos ; per quOS Stellae diuersa uolantes 969l quos reddant m0tus, proprio uenit ordine rerum.
In noua Surgentem maioraque uiribus ausum nee Per inaccesSOS metuentem uadere saltuΗducite Pierides. uestros eX tendere fines conor et indictos in carmina dueere eantuS. non ego in excidium caeli nascentia bella siuiminis et flammas, partus in matre sepultOS ;non ConiuratOS reges Troiaque cadente Hectora uenalem cineri Priamumque ierentem ;Colchida nec referam uendentem regna parentiSet lacerum iratrem stupro SegeteSque uirorum Iotaurorumque trucis flammas uigilemque draconem et reduces annos auroque incendia iacta et male conceptos partuS peiuSque necatOS ;non annOSa canam MeSSanae bella nocentis ;Septenosque duces ereptaque fulmine flammis Ismoenia Thebarum et uictam, quin uicerat, Urbem, germanoSque patris referam matriSque nepotes
ereptumque diem ; nee Persica bella protundo indicta et magna pontum sub classe latentem 2Oimmi'sumque fretum terris, iter aequoris undis ;non regies magni Spatio maiore canenda quam Sint acta, loquar. Romanae gentis Origo totque duces, orbis tot bella atque Otia, et Omnis in populi unius leges ut cesserit Orbis, 25 dissertur. iacile est uentis dare uela secundies
fecundumque Solum uariRS agitare per arteS ;Ruroque atque ebori decus addere, cum rudis ipsa materies nitent, SpeeiOSis condere rebus earmina uulgatum eSt OPUS et componere SimpleX. at mihi per numeros ignotaque nomina rerum 3Itemporaque et uariOS QRSUS momentaque mundi
Signorumque uiceS parteSque in partibus ipsis luctandum est; quae nOSse nimis, quid Τ dicere
carmine quid proprio 3 pedibus quid iungere certis
huc adeS, O quicunque mei S aduertere coeptis 36Rurem oculoSque PoteS, UernS et percipe uoces limpendas unimos, nee dulcia carmina quaeraS. Ornari res it Sa negat contenta doceri. et si qua externa referentur nomina lingua, 4Ohoe OperiS, non uatis erit; non omnia flueti possunt et propria meliuS sub voce notantur. Nunc rege subtili rem Summam PerSPice cura,
quae tibi praecipuos uSHS monstrata miniStret et certaes det in arte uias ad fata uidenda, 45 si bono constiterit uigilanti condita sensu.
Ρrincipium rerum et euStos natura latentum cum tantaΗ Strueret moles per moenia mundi et circumlusis orbem concluderet astris undique pendentem in medium diuersaque membra ordinibus certis sociaret corpuS in unum, SI aeraque et terras flammamque undamque natantem mutua in alternum praebere alimenta iuberet, ut tot pugnantis regeret concordia causaΗStaretque alterno religatus foedere munduS, 55eXeeptum a Summa ne quid ratione maneret,
et quod erat mundi, mundo regeretur ab ipso: fata quoque et uitas hominum suspendit ab astris,
rent, 6o quae quaSi per mediam mundi praecordia partem disposita obtineant, Phoebum lunamque ungaSque
euincant stellas nec non uineantur et ipSa. liis regimen natura dedit propriasque Sacrauit unicuique uices SanXitque per omnia, Summa 65 undique uti latum ratio traheretur in unum. nam quodcumque genu S rerum, quodcumque laborum quaeque opera atque arteS, quicunque per Omnia
humana in uita poterant contingere Sorte, compleXa est, tot et in partes, quot et astra notarat, res BOSuit CertaSque uiceS, Sua nomina cuique 7 Iattribuit totumque hominis per Sidera cenSum ordine sub certo duXit, parS Semper ut eidem confinis parti uicinis Staret in arvis. horum Operum SorteS ad Singula Signa locauit, 73 non ut in Reterna caeli Statione manerent et cunctos hominum pariter traherentur in Ortus ex isdem repetita locis, sed tempore SedeSDRScentum Reciperent propriRS Signisque migrarent, atque aliaes alii Sors quaeque accederet astro, SOut caperet genitura nouam per sidera formam
nec tamen incerto coniunderet Omnia motu .
Sed cum parS Operum, quae prima condita parte eSt, accepit propriam naScentiS tempore Sedem, cetera Succedunt Signisque Sequentibus haerent. SSOrdo duceni sequitur, donec uenit Orbis in Orbem. has autem incies rerum per Signa locataS, in quibus omnis erit fortunae condita SummB, ut positu stellae septena laeduntue iuuantiae,s68 quoi Scal. , qui codd. cui μ rti t. o. illis octo castris, quibus dei praesunt: I. III. IV. VI. 3 Martis quem om. in
VII. IX. X. XI. arcem α F. 969 octo topos ed. Princ., octo tropo8 codd. quod α β. diuer8e C Vo. III 2 Nauere GF, inuadere ceti. ε indictos cod. Bodlei., indissitos GL t, donos ceti. carmine α, inrissima Scal. itu stramina onte8 Benti. , indisnos in carmine Breiter. 6 flammis M. 7 post 37 collocant α F. adcuratos curretos Uὶ α F, ciuiuratos sediti. ueti.)-Troasque Rossberg. cadentes α. Probat ROSSberg, cadenti8 F, rest 3 Priamumquc ferentem-cineri. Troiamque cadentem s Colchica G. 16 flumina re, fulmina β. 16 quae F. urbem orbem ceti. 20 et 22 mauno α. 23 si tacta α F. loquor α, liquor β. 2Α atque. et C, tot F. 26 dissertur idem ualet atque uulssatum e8t in v. 30. 33 80norumque Benti. , quorum quaeque a F, quorumque L J β, corr. Benti. quou licere α F. 36 quod tunsere α F. 37 cf. u. 7. 38 animos G, animum ceti. go referuntur G. - ministrat αβ. εο dat G β. ε7 latentum CF et pro uar. scr. GL, latentem GL p . 62 alterum Om. G L . 62 deposita-uassa sue β.63 euincant Mon. , et uincunt α, euincunt β F, uincantur editt. vett., uincentur s-cetur Lini G L-, uincuntur C F, uincitur β. 66 per Om. C. summum Scal. 66 fati-unam Scal. 68 quaecunque G. 6s sorte G, sortem ceti. 70quod L Cβ. notarat Scal. , et ocurant α F, uocarat β, locarat cod. Bodlei. et Lenti. 71 disposuit Benti. 73 idem LCF.7ε astris β F. 77 traheretur G. 80 alias Scal. in edit. princ., alius α β, aliis F. alii Lenti. , Om. α β, alio F ; alii δors quaeque alia8 Ellis, nam post quaeque spatium fere quinque liti. G. 83 arte β, sorte Benti. 86 in orbe α β. 88 fortuna et L it , natura et C, naturae F. 89-92 in suspicionem uocat Breiter. positu Becheri, ut 8it cum G, ut cum L C, utcumque β, Probat Lenti. aut addito, ut cum iam F, sicut quam Postgate.
25쪽
cardinibusue mouet diuina potentia mundi, 9osio felix aut triste uenit per singula latum,
talis et illius sors est speranda negoti. haec mihi sollemni sunt ordine cuncta canenda et titulis signanda suis rerumque figuriS, ut pateat positura operum nomenque genuSque. 95Fortunae sors prima data est. hoc illa per artem censetur titulo, quia proXima continet in seiundamenta domus dominoque haerentia cuncta :qui modus in seruis, qui sit concessus in aruisquamque datum magnaS Operum componere moleS, ut uaga fulgentis concordant sidera caeli. IOIposthinc militiae locus est, qua quicquid in armis
quodque peregrinas inter uersantibus urbes accidere assueuit, titulo comprenditur uno. tertia ad urbanos statio est numeranda laboreΗ. IOS
hoc quoque militiae genus est ciuilibus actis compositum fideique tenet parentia uincla :format amicitias et saepe cadentia frustra officia et, cultus contingant praemia quanta,
edocet, appositis cum mundus consonat aStris. II Oiudiciorum opus in quarto natura locauitiortunamque tori: tundentem uerba patronum pendentemque reum lingua, rostrisque loquentis
imposita et populo nudantem condita iura atque expensa Sua Soluentem iurgia fronte, IIS cum iudex ueri nihil amplius aduocat ipso.
quicquid propositas inter iacundia leges
officit, hoc totum partem conceSSit in unam, atque, utcumque gerunt dominantia Sidera, paret. quintus coniugio graduS est per Signa dicatus, Iao et socios tenet et comites; hic hospitis una
iungitur et similis coniungens foedus amicoS. in sexta diues numeratur copia Sedentque adiuncta SaluS rerum, quarum altera, quanti contingant HSUS, monet, altera, quam diuturni, I 25 sidera ut inclinant uires et templa gubernant. Septima censetur Saeuis horrenda periclis, si male subscribunt stellae per signa locatae. nobilitas tenet Octauam, qua constat honoriScondicio et famae modus et genus et Specioso I 3O gratia praetexto. nonus locus Oecupat omnem gnatorum sortem dubiam patriosque timores omniaque infantum mixta nutricia turba. huic uicinus erit, uitae qui continet actum, in quo sortimur mores et qualibus omnis I 33 formetur domus exemplis, quoque ordine certo ad sua compositi discedant munera Serui. praecipua undecima pars est in Sorte locata,
quae Summam nOStri Semper uireSque gubernat, quaque ualetudo constat, nunc libera morbis, I4o nunc Oppressa, mouent ut mundum Sidera cumque.
non aliast sedes, tempusue genusue medendi quae sibi deposcat, uel cuius tempore praestet auxilium in uitae sucus miscere SalubriS. ultimus et totam concludens ordine Summam I 43l rebus apiscendis labor est, qui continet omnisi uotorum effectus, et quae sibi quisque Suisquel proponit Studia atque artes, haec irrita ne sint: Seu ierat officium nutus blanditus in omnis, aspera siue toro per litem iurgia temptet, I Sol fortunamve petat pelago uentiSque Sequatur, seu Cererem plena uincentem credita meSSe, aut repetat Bacchum per pinguia musta fluentem, hac in parte dies atque hae momenta dabuntur, si bene conuenient stellae per signa SequenteS. I 55 quarum ego posterius uires in utrumque ualentiS ordine sub certo reddam, cum pandere earumi incipiam enectus. nunc, ne permiXta legentem l coniundant, nudis satis est insistere membriS. Et quoniam certo digestos orbe labores I6O nominaque in numerum uiresque eXegimus omniS, athla uocant Graiin quae cuncta negotia rorum in genera et partis bis sex diuisa cohercent, nunc, quibuS RScendant SigniS quandoque, canen
perpetuaS neque enim sedes eademiae per Omnis I 65 Sidera nascentis retinent, Sed tempore mutant, nunc huc nunc illuc Signorum mota per orbem, incolumis tamen ut maneat, qui conditus ordo est. ergo age, ne talSa uariet genitura figura, Si Sua quemque uoles reuocare ad Signa laborent , fortunae conquire locum per Sidera cuncta. I7I
quae primum pars est numerosis dicta sub athli Jqui tibi cum fuerit certa ratione repertuS, cetera praedicto subeuntibus Ordine signis coniungeS, teneant proprias ut Singula Sedes. Ι75 et ne forte uagus fortunae quaerere Sedem incipias, duplicem certa ratione CRPOSSe. cum tibi, nascentis percepto tempore, loria Rconstiterit caeli, stellis ad signa locatis, transuerso Phoebus si cardine celsior ibit, I Soqui tenet exortum, uel qui demergit in undas, per tempus licet assirmes natum esse diei. at si subiectis senis fulgebit in astris
inferior, dextra laevaque tenentibus Orbem cardinibus, noctis iuerit per tempora natus. Ι 85hasio tibi cum fuerint certo discrimine nota, tunc si forte dies nascentem exceperit alma, a sole ad lunam numerabis in ordine partes signorum ; Ortiuo totidem de cardine duces, quem bene partitis memorant horoseopon RStriS. I9O in quodcunque igitur numerus peruenerit RStrum, hoc da fortunae. iunges tunc cetera signiSathla suis, certo subeuntibus ordine cunctis. at cum Obducta nigris noX Orbem texerit alis, si quis erit, qui tum materna eXceSSerit taluo, I95
uerte uias, sicut naturae uertitur ordo.
consule tum Phoeben imitantem lumina fratris Semper et in proprio regnantem tempore noctis ;quotque ab ea Phoebus partes et Signa reuellit, tot numerare iubet fulgens horoscopuS a Se ; 2OOhunc fortuna locum teneat subeuntibus athlis,
90 mouent α. 92 ullius Benti. 98 domuique F, probant Scal. et Benti. cuncta F et man. rec. marg. L, cauta, coit. 99 quis su α. concensus sconsensus F, C F. 100 quαque F. 101 fuissentes G. 102 post hanc F. oenus est quidquid 103 quaeque αF, quoque S, corr. Scal. 10 accipere codd. , corr. Scal. 105 est Om. β. 111 quarta Bonti. 112 fortunaque L C β. sindentem C, fudentem β. 113 rostrumque F. 11ε inpositum β F. 116 uero F. 11sreyunt F et Scal. yαret Fay, pαreM GLβ, mrenent C, mαnant F. 121 et posterius Om. β. comites L C F, comitantes G, comitem committem M. hic Jacob, atque F, om. ceti. , et consorte8, hoVitii8que fui itur Benti. , atque hospitis-uat iura Thomas, ius datur Freier, Wochenschr. f. Κlass. Philol. 1889, 925; hoc hospitis avitur Bossberg, Berlin. Philol. Wochenschr. 1889, 1077; hinc-ducitur Ellis, hic-icitur Breiter. 127 censentur αβ. 129 quo α β. 130 speciosus GVC. 131 Haetextu F. 132 9natorum nat- Scal. Benti. , stratorum β, fatorum ceti. 133 intrantum
codd. , corr. Scal. 135 8ortium rumore8 aequalictus α β, 8eruorum mores et quαlibet F, corr. Scal. 137 composita α. 13s stubernant αβ. 1ε0 quaque editt. vett., quaeque αF, quae β. 161 ut editt. vett., et αF. mouente mundum β.1 2 alias sedes codd. , corr. Scal. et Postgate. 1M in Benti. , et codd. mi8cere editt. vett., mi8erere α β, misere F.
166 apicendia GJAC, assiciendis β. post 153 in L quattuor uersibus erasis man. rec. scripsit IV 10-15, Postea expunxit; in β sequuntur u. III 175, 176, qui iterum suo loco exstant. 15 atque haec codd. , Ades, inque hac Betiti. , fides aque hac Postgate. 167 eαrum Scal. , rerum codd. 168 assectus β. 163 coercent ed. Princ., coherent codd. 166 retinet-mutat αVu F. tempora codd. , corr. Scal. 16s uariet ed. princ., uaris codd. 170 laborem editt. vett., labore αβ, labores F. 171 perquire CF. 172 mimo-numero sic F, v. damnauit Benti. 176 naturae CF. 177 duplici H, probat Benti. certam idem. 17s constiterint G, cum steterit L . 183 8enis ed. Princ., saeui3 α F, sevus β. 188 om. α. ad F, α β. tuna R. in M, om. ceti. 190 memorαι α F. 196 materna editt. vett., materno codd. , probat Ellis. 200 fulgenδ Om. α.
26쪽
26M. MANILI ASTRONOMICON LIB. III
Ordine naturae sicut sunt cuncta locata. Forsitan et quaeras agili rem corde notandam, qua ratione queas a tali tempore nati
quod nisi subtili uisum ratione tenetur,
fundamenta ruunt artiS, nee conSonat ordo,
cardinibus quoniam falsis, qui cuncta gubernant,
mentitur iaciem mundus, nee conStat ori O, nexaque momento uariantur Sidera templi. 2Io Sed quanta essectu res est, tam plena laboriS, cursibus aeternis mundum per Signa uolantem, ut totum lustret curuatiS arcubuS Orbem, exprimere, et uultuΗ eiuS componere certOS, ac tantae molis minimum comprendere punctum, a I 5 quae pars eXortum uel quae fastigia mundi, aut ferat occasus, aut imo Sederit orbe. nee me uulgatae rationis praeterit ordo,
quae binas tribuit signis fur entibus horas et paribus spatiis aequalia digerit astra, aeto ut parte ex illa, qua Phoebi coeperit orbis,
discedat numerus Summamque accommodet RStriS,
donec perueniat nascentis tempus ad ipsum ;atque ubi substiterit, signum dicatur oriri. sed iacet obliquo signorum circulus orbe, 225 utque alia inflexis oriuntur Sidera membris ;ast illis magis est rectus SurgentibuS Ordo, ut prohius nobis aliquod uel longius astrum eSt. uix finit luces Cancer, uix bruma reducit; 229 suam breuis illa iacet, tam longus circulus hic est. Libra Ariesque parem reddunt noctemque diemque.
sic media extremis pugnant eXtremaque SummiS. nec nocturnis minuS uariant quam tempora lucis ;sed tantum aduersis idem stat mensibuS Ordo.
in tam dissimili spatio uariisque dierum 235
umbrarunt sine modis, quis poSSit credere in horas Omnia signa pari mundi sub lege manere 3 adde quod incerta est horae mensura neque ullam altera par Sequitur ; Sed sicut summa dierum uertitur, et ParteS Surgunt rurSHSque recedunt, 24Ocum tamen in quocunque dies de lucitur astro Sex habeat Supra terras, sex signa sub illis. quo fit, ut in binas non possint Omnia naSci, cum Spatium non Sit tantum pugnantibus horis, si modo bis senae seruantur luce Sub omni, 245 quem numerum debet ratio, sed non capit usus. Noe tibi constabunt aliter uestigia ueri, ni, lucem noctemque paris dimensus in horas, in quantum uario pateant sub tempore noris. regulaque eXacta primum formatur in hora, a Soquae Segnemque diem SegneS perpendat et umbras. haec erit, in Libra cum lucem uincere nocteSincipiunt, uel eum medio coneedere uere. tunc etenim solum bis senas tempora in horas
aequa patent, medio quod currit Phoebus Olympo. is cum per gelidas hiemes submotus in Austros 236 fulget in octaua Capricorni parte biformis, tunc angusta dies uernalis tertiar in horas dimidiam atque nouem ; sed nox oblita diei bis Septem apposita, numerus ne claudicet, hora 26o dimidia. sic in duodenas exit utrimque
et redit in solidum naturae condita SummR. inde cadunt noctes, Surguntque in tempora luceS, donec ad ardentis pugnarunt Sidera Cancri; atque ibi conuersis uicibus mutantur in horas 265 brumalis, noctemque dies lucemque tenebraehibernam referunt alternaque tempora uineunt nunc huc nunc illuc gradibuS yer Sidera certis impulsae ; quarum ratio man1ieSta per artem collecta est uenietque Suo per carmina teXtu. 27O atque haec est illas demum menSura lier OrRS, quas rigat aestiuis grauidus torrentibus amnies Nilus et erumpens imitatur sidera mundi per septem fauces atque Ora iugantia pontum. Nunc age, quot Stadiis et quanto tempore Sulgant 275
Sidera, quotque cadant, animo cognOSce SRgaei, ne magna in breuibus pereant compendia dictis. nobile Lanigeri sidus, quod cuncta Sequuntur, dena quater stadia exoriens, duplicataque ducit, cum cadit, atque horam Surgens eiusque trientem Occupat, occiduuS geminat, cum cetera Signa 28 ioctonis crescunt stadiis orientia in orbem set totidem amittunt gelidas uergentia in umbras. hora nouo crescit per Singula Signa quadrante, tertiaque in quartas partes diducitur eius. 283 haec sunt ad Librae sidus surgentibus astris incrementa. pari momento damna trahuntur, eum Subeunt Orbem; rursusque a sidere Librae ordine mutato Daribus per tempora uerSamomentis redeunt. nam per Ot creuerat astrum
Lanigeri stadia aut horas, tot Libra recedit; 29 iocciduusque Aries spatium tempusque cadendi quod tenet, in tantum Chelae consurgere PerStR it.
eius in exemplum Se SignR Sequentia uertu'it.
haec ubi constiterint uigilanti condita mente, 295 iam facile est, si quod quandoque horoscopetastrum,nOScere, cum liceat certis surgentia signa
ducere temporibus propriisque adscribere in horas partibus, ut ratio signis ducatur ab illis, in quis Phoebus erit; quorum mihi reddita summa
est. . . 3QQSed neque per terras omnis mensura dierum umbraruntque eadem est, Simili nec tempora Summa, mutantur ; modus est uariuS ratione Sub una.
nam qua Phryxaei ducuntur uellera signi Chelarumque fides iustaeque examina Librae, 3OSOmnia consurgunt binas ibi signa per horaS, quod medius recto praecingitur Ordine mundus
aequalisque Super transuerSum uertitur RXem.
illi perpetua iunguntur pace diebus
ObScurae nocteS ; aequo stat foedere tempus ; 3Io nec manifesta patet falsi fallacia mundi, nee similis simili toto nOX redditur aeuo. JOmnibus autumnus SigniS, uer OmnibuS Unum,
una quod aequali lustratur linea Phoebo. nec refert tunc quo Phoebus decurrat in i Sti O, 315
litoreumne coquat Cancrum, contrane feratur,204 α treli Scal. , natalis codd. 206 sub stellis codd. , corr. Scal. 208 qui editt. vett., que I λ β, quae ceti. 213 et L C. 21ε e 3 imere ed. Princ., ea primet codd. 21d comuerendere G, deprendere ceti. 216, 217 damnauit Breiter. 217 aut ferat Princ., αὶ ferat codd. orbem α β. 21s orientibus β F. 228 aliquid α. 230 lonyises α, i expunXit Pi .
codd. 306 ibi Benti. , sibi codd. 30s focit locatiuum L C ex Ρr. maii. G, illis F, illic Fay. iurisitntur ed. Princ., iurissentur M, tunsantur ceti. 311, 312 damnauit Lenti. , et similis Ellis. 316 litoreumue α M.
27쪽
sideribus mediis, an quae sint quattuor interJquod quamquam per triS Signorum circulus arcus obliquus iaceat, recto tamen ordine Zonae consurgunt Supraque caput terraSque ieruntur 3ao et paribus spatiis per Singula luStra reSurgunt, ac bene diuiso mundus latet orbe patetque. at simul ex illa terrarum parte recedRS, quicquid ad extremos temet praeverteris aXes per conueXn graduS greSSum ueStigia terrae, 325 quam tereti natura solo decircinat Orbem in tumidum et mediam mundo suspendit ab omni,
ergo ubi conscendes orbem ScandenSque rotundum
degrediere simul, fugiet parS altera terrae, altera reddetur. Sed quantum insteXerit orbe, 33o tantum inclinabit caeli positura uolantis;
et modo quae fuerant surgentia limite recto Sidera, curuato ducentur in aethera tractu. atque erit obliquus signorum balteus Orbe, qui tranSuersuS erat, statio quando illius una est,nOStrae mutantur SedeS. ergo ipsa moueri 336 tempora iani ratio cogit uariosque referre sub tali regione dies, cum sidera flexo ordine conficiant cursus Obliqua malignos, longius atque aliis aliud propiusue recumbat. 34o pro spatio mora magna datur. quae proxima nobis ConSurgunt, longos caeli utSuntur in orbis ;ultima quae fulgent, celeriS merguntur in umbras.
et quanto ad gelidas propius quiS uenerit Arctos, tam magis officiunt oculis brumalia Signa, 343uiXque Ortis occasus erit; si longius inde
procedat, totis condentur singula membris tricenasque trahent conexo tempore nocteSot totidem luces adiment. Sic parua dierum officitur mora et attritis consumitur horis, 33o paulatimque perit statio fulgentibus astris, pluraque per partis Subrepto tempore signa
quaerentur medio terrae celata tumore
abducentque simul Phoebum texentque tenebras, mensibus ereptis donec sit debilis annus. 353 si uero natura sinat sub uertice caeli,
quem gelidus rigidis fulcit compagibus aXis,
neternas Super ire niues orbemque rigentem prona Lycaoniae Spectantem membra puellae, stantis erit caeli species, laterumque meatu 36o turbinis in morem recta uertigine curret.
inde tibi obliquo sex tantum signa patebunt
circuitu nullos unquam fugient1a utSUS, sed toretem facetini mundum comitantia Semper. hic erit una dies per Senos undique menSeS 365 dimidiumque trahens contextis lucibus annum, nunquam erit Occiduus quod tanto tempore Phoebus, dum bis terna suis perlustrat curSibuS astra, sed circumuolitans recto uersatur ab orbe. at simul e medio praeceps descenderit orbe 37o inferiora petens deiecto Sidera cursuot dabit in pronum laxas effusus habenas, per totidem menses iunget noX una tenebras uertice Sub caeli. nam quisquis spectat ab axes dimidium e toto mundi uidet orbe rotundi, 373 pars latet inferior ; neque enim circumuenit illum
recta acies, mediaque tenus distinguitur aluo ;eflugit ergo oculos Summo SpectantiS ab orbe, dum sex Submersies uectatur Phoebus in astris
adducitque simul luces tenebrasque relinquit, 38Osideribus donec totidem quot mensibus actis cesserat unde, redit geminasque ascendit ad Arctos. hic locus in binas annum noctesque dieSque per duo partitae dirimit diuortia terrae. Et quoniam quanto uariantur tempora motu, 385 et quibus e causis, dictum eSt, nunc acciΡe, Signa quot surgant in quoque loco cedantque per horaS, partibus ut prendi possint orientia certis, ne falsus duhia ratione horOScopos erret. atque hoc in totum certa sub lege Sequendum eSt;
singula quod nequeunt per tot distantia motus 39 Itemporibus numerisque Suis exaeta referri,
a me sumat iter, poSitum Sibi quisque Sequatur perque suos tendat greSsus; mihi debeat artem. quacunque hoc parte in terrarum quisque requiret, diducat proprias noctemque diemque per horaS, 396maXima sud Cancro minimis quae cingitur umbriS, et sextam Summae, fuerit quae forte, diurnae uicino tribuat post Cancri templa Leoni. at quae nocturnis iuerit mensura tenebris, 4Oo in totidem partes simili ratione secanda eSt, ut, quantum una ferat, tantum tribuatur ad ortus temporis auerso nascenti sidere Tauro. has inter quasque accipiet Nemeaeus in ortuΗ
quod discrimen erit, per tris id diuide partis, gos
tertia ut accedat Geminis, quae tempora Taurouinciat, atque eadem Cancro similisque Leoni. sic erit ad summam ratio perducta priorem, quam modo diuisis Nemeueus duxerat horis. inde pari Virgo procedat temporis auctu, 4IO sed certa sub lege, prioris semper ut astriincolumem Seruent Summam crescantque nouando.
his usque ad Chelas horarum partibus auctis per totidem Librae decrescent sidera parteS, et quantis in utrumque modis tollentur ad ortus, diuersam in sortem tantis mergentur ad umbraS. 4Ι6 haec erit horarum ratio ducenda per orbem. illa quot stadiis oriantur quaeque cadantque.
quae cum ter centum numeriη uicenaque conStent, 317 damnauit Bonti. 31s obliquos codd. 32ε ad extremos L 3 et pro uar. Acr. G, ab extremo GC F et pro uar. scr. L. temet G CM F et pro uar. scr. L, tenet L Π, tibimet Postgate. praeuecteris α R. axes Benti. , aaee codd. 325yrauis β, trahens Benti. , resten3 Jacob, stradu Ellis, frαui stre88u Breiter, gradus umens Postgate. Datiyia β. 326 orbe α 327 in mundo ab. ad I λβ. omni α F, Orum', ois i. e. omnium in M. 328 consedes α β. scandesque L C β, stridensque F. 329 digrediere L C Vsi F. 330 orbis Benti. 331 inclinauit α β. 332 fuerint F. limitis G, limiter L β, limitet D C. octo α β. 333 ducentur II, ducuntur ceti. 33ε obliquo Scal. 335 statio Scal. , spatio codd. 337 nee G, nam L C. 3 3 ultimαque et fuissent L C β, ultimα quae essuissent caecis F. umbris α F. 3- quanto Get pro uar. Scr. L, quando ceti. 3Αb inciunt L CF, inciunt ceti., effugiunt Benti. oculos β. 366 orbis Denti. , ortus codd. 3 8 trahet a. 3Αs-351 damnauit Benti. 3b1 statio Scal. , spatio codd. 352 subrupto codd. , corr. Lenti. 353 quaeruntur α, quaerantur F. terrae Scal. , tempore codd. , quam uocem collocant ante quaeruntur D CF. umore L F, timore ceti. 35ε αbducentque ed. princ., adducentque codd. 3ύο emptis M, eruptis ceti., corr. Benti. 369 prima et supra scr. uel pronα G L, prona et Supra scr. uel prima C. 360 meatum L C, meatus F. 361 curret Benti. , currit codd. 362 fatebit α. 36ε edini Vu, αccliui F, inclini-υθα Benti. 369 uersetur β, uisetur ab axe Bonil. 370 om. β. 373 tenebras F, tenebri8 ceti. 37ε ab αaee Benti. , ab omni codd. , ab illo Postgate. 375 eae cod. Veneto teste Benileio, et ceti. mundi Postgate, mundum codd. rotundo F. 376 illi C, omnem Postgate. 377
mediamque β, medioque F. 378 ore G. 380 collocat post 382 Benti. 382 reuit a. 385 quanto L , quinto ceti. 386 et qu. G F, e qu. ceti. 387 quod G β. 395 ηαrte G, νατα parat L* F, parati C, in adit. Detiti. , iter rarum L, quoque modo hoc parat et equirat F, parti Scal. , in parte hoc Breiter. 396 dedueat α β. 398 fuerint α β. post 399 soquuntur IV 10-313, deinde III 400 sqq. in α, sed litteris appictis genuinus ordo restitutus est. ε03 αuerso
28쪽
28M. MANILI ASTRONOMICON LIB. III
detrahitur summae tota pars, quota demitur u Sque omnibus ex horis aestiuae nomine noctiS, 42 ISOlstitium summo peragat cum Phoebus Olympo. quodque his exsuperat demptis, id ducito in aequas SeX ParteS, SeXtamque ardenti trade Leoni. rursus qui steterit numeruS Sub nomine noctiS, 423 eius erit signo Tauri liars illa dicanda. quodque hanc eXSuperat partem, superatur ab illa, distinguitque duas medio discrimine SummaS, tertia pars eius, numero Superaddita Tauri, traditur et Geminis. simili tunc cetera lucro 43O procedunt numeros Semper tutata prioris ;augebuntque nouo uicinRS munere Summari,
donec perueniant ad iustae sidera Librae. ex illa totidem per parteS Sic breuiantur Lanigeri ad fines ; conuel Saque Omnia lege 435
accipiunt perduntque pareS cedentin SorteS. haec uia monstrabit Stadiorum ponere SummaS
quod bene cum propriis Simul acceptaueris horis, in nulla fallet regione horOScopuS unquam, 44Ocum poterunt certiS numerari Singula signa temporibus parte ex illa, quam Phoebus habebit. Nunc quibus hiberni momentiS Surgere men SeSincipiant neque enim paribus per Sidera cuncta procedunt gradibus, nivei dum uellera signi 445 contingunt aequum luces cogentiu et umbras terre iugum , magna est ratio breuiterque docenda. principio capienda tibi est mensura diei, quam minimam Capricornus agit, noctisque per horres quam Summam; quoque abiu Sto Superauerit umbra, et trepident luces, eius pars tertia Signo 48ltradenda est medio semper ; qua Sorte retenta dimidio uincat primum, uincatur et ii Sum extremo. totum in partes ita digere tempus. his opibus tria signa ualent; Sed summa prioris accedat numeri, coniuncta sequentibus astris 456
cesserit; ut, ternis iuerit si longior horis brumali nox forte die, Crepricornus in hora dimidia attollat luces, et Aquarius horam ipSe Suam proprie ducat summaeque priori 46o adiungat, Pisces tantum sibi temporis ipsi
conStituant, quantum accipiant de sorte prioris et tribus expletis horis noctemque diemque Lanigero tradant aequandam tempore ueriS.
incipit a seXta tempus procedere parte 463 diuiduum ; duplicant uires haerentia Signa, ultimaque acceptas triplicant. ita summa diebus
redditur, aequatae Soluuntur faenore nocteS,
rursus et incipiunt propria de sorte diebus cedere diuersa labentia tempora lege. 47Onamque Aries totidem deducit noctibus horres, i tot prius abStulerant proprio Sub nomine Pisces. hora datur Tauro, cumulentque ut damna Driora,
dimidiam adiungunt Gemini. sic ultima primiSi respondent pariterque illis, quae proxima fulgent,
et media aequatis censentur uiribus mira 476Ρraecipuoesque gerunt uarianda ad temt)ora motuS. hac uice discedunt noctes a sidere brumRe, tollunturque dies, annique inuertitur Orbis,
solstitium tardi cum sit sub sidere Cancri: 48o tuncque diem brumae nox aequat, tempora noetiS lon a dies similique redit, quo creuerni Retu.
t Illa etiam poterit nascens uia ducere nil RStrum, quod quandoque vadis emissum redditur orbi. nam quota sit lucis, Si luce requiritur, hora, 483 adspicies, atque hunc numerum reuocabis in ipsum multiplicans deciens, adiectis insuper eidem quinque tamen SummiS, quia qualicunque Sub horater quinas mundi Se tollunt Sidera partes. hic ubi constiterit numerus, coniungere et illaS, 49O quae superent Phoebo ParteS per Signa, memento. ex hae tricenas Summa per Sidera partes distribues, primamque uicem, quo Phoebus in astro fuisserit, inde aliis, Solem quaestumque Sequentur.
tum quo subsistet numeruS consumptuS in re, tro, 495quaue in parte Suam Summam numerumque relinquet, haec erit eXOriens et pars et forma. per ignes
continua partes. ubi Summam ieceriS unam,
i tricenas dabis ex illa per Singula SignR, i donec desciat numerus ; quaque ille sub astri 5
parte cadat, credas illam cum corpore natam esse hominis pariterque orbem nidisse per ignes. sic erit ipse tibi rapidis quaerendus in astris natalis mundi certoque horoscopuS Ortu, ut eum exaeta fides steterit Sub cardine primo, So5 fallere non possint Summi instigia caeli,
non Seri te obitus, Stent fundamenta Sub imo, i stent ueri stellarum Ortus uerique subortus t Omniaque in propriaS uireS SorteSque recedunt. Nunc sua reddentur generatim tempora Signis, quae diuisa etiam proprios ducuntur in annoA SI Iet menses lucesque Suas horaSque dierum, per quae PraecipuRS OStendunt Singula uires. primus erit signi, quo Sol essul Serit, rennia S, annua quod lustrans eonSumit tempora mundum. proximus atque alii Subeuntia Sixna sequuntur. 5Ι6 luna dabit menses, peragit quod menStrua cui Sum. tutelaeque suae primaS horoscopos horas asserit atque dies traditque Sequentibus astris. Sic annum men SeSque SUOS natura dieSque 52o atque ipsas uoluit numerari Signa per horas, omnia ut omne foret diuisum tempus in astra, perque alterna SuOS uariaret Sidera motus, ut cuiusque uices ageret redeuntis in orbem. idcirco tanta est rerum diScordia in aeuo , 523 et subtexta malis bona sunt, lacrimaeque Sequuntur uota, nec in cunctOS Serunt fortuna tenorem :usque adeo permiXta fluit nec permanet usquam, 620 detrahitor Breiter. quot ademit uterque G, quota in ras. in demit sub ras. latet -υrin uterque L, quota demit utrumque CF, quod ademitur utque β, corr. Jacob. ε23 di cito G, siticit ceti. , didue id Luc. Mueller l. l. p. 255. g25
nomine V1, numine ceti. 627 quotque G. procedent β. ε32 nouein codd. , metinera G, ni mero LC Vo, munero Ju, numerata8 nomine F, corr. Benti. ε33 peruenian G, feruenient uel feret eniet ceti. Α37 monstrat it LCM F. ε 6 continstant β. lucis a M. -9 que om. G unius litterae spatio rel. horas Scal. , horam codd. 650 ab-umbra Scal. , ad codd. , umbras G Ls , horas C, hora F, ad iusta8- umbras sed. Ρrinc. et trepidet Dreiter. gob, Αο6 danariauit Benti. 656 accedit α β, accedunt F, corr. Jacob. ε67 sic erit, Benti. ε61 ipsi ed. Princ., ni suel inj 8e Vo, maeuel iplae ceti. , in se Ellis. 666 triplicant codd. , corr. Scal. haerentia ed. Princ., arentia codd. 667 duplicant codd. , corr. Scal. us. 668, 669 in codd. post g7ε collocatos huc reuocauit Benti. Α73 cumulentque editt. vett., cumquetqNecodd. 67ε semini G, steminis ceti. g77 damnauit Benti. Α78 descendunt Benti. ad 8idera α F, ad Siderabis β, corr. Scal. ε81, ε82 damnauit Betiti. 8imilisque codd. , corr. Scal. quo ed. Princ., quam codd. auctu ed. Princ. et Scal. iii
adn. ε83 austrum LCF. ε87 multiplica li G, multiplicatis L C F. decies Vt, dece l G, decens LCs , ac F. eiu in
29쪽
amisitque fidem uariando cuncta per OmniS. non annis anni nec menSeS menSitas usque 33o conueniunt, Seque ipse dieS aliumque requirit,lioraque non ulli similiS producitur horae.
tempora quod distant propriis parentia signis,
per numeros Omnis aevi diuisa uolantis :inlesque emetunt mentes caSuSque minantur, 333 qualia Sunt, quorum UictbHS tum uertimur, RStra. Sunt, quibus et caeli placeat nascentis ab hora sidere, quem memorant horOScopon inuentores,
parte quod ex illa describitur hora diebus,
Omne genus rationis agi per tempora et aStra, 54o et capite ex uno menSes annoSque diesque incipere atque horas tradique Sequentibus astris ;et quamquam Socia naScantur Origine cuncta, diuersas tamen esse uices, quod tardius illa, haec citius peragant orbem. uenit Omnis ad astrum hora die bis, mense dies, Semel unus in anno 346 mensis et exactis bis SeX iam Solibus annus ;dimello est in idem tempuS concurrere eun in, unius ut signi pariter Sit menSis et annus
asperioris agat menSem ; si mensis in astrum 35o laetius incid erit, signum sit triste diei; si fortuna diem foveat, sit durior hora. ideirco nihil in totum sibi credere fas est,
mensibus aut luces, aut Omnes lucibus horas, 535 quod nunc illa nimis properant, nune illa morantur, et modo deest aliis, modo adest uicibusque recedit aut redit, atque alio mutatur tempore tempus interpellatum uariata Sorte dierum. Et quoniam docui, per Singula tempora, uitae 56o quod quandoque genus ueniat, cuiusque sit astri
quiSque annuS, cuiuS mensis Simul hora diesque, altera nune ratio, quae Summam continet aevi,
reddenda est, quot quaeque annos dare Signa ie
quae tibi, cum finem uitae per Sidera quaeris, 565
respicienda manet ratio numerisque notanda.
bis quinos annos Aries unumque triente liraudatum dabit. appositis tu, Taure, duobus luineis, sed totidem Geminorum uinceris RStro. tuque bis Oetonos, Cancer, binOSque trienteS, 37O lbisque nouem, Nemeaee, dabis besSemque sub illis. Erigone geminatque decem geminatque trientem. nec plures fuerint Librae quam Virginis anni. Scorpios aequabit tribuentem dona Leonem. lCentauri tuerint eadem, quae munera Cancri. 373 ter quinos, Capricorne, dares, Si quattuor essent appositi menses. triplicabit Aquarius annos
suattuor et menSeS uitam producet in Octo.
Piscibus est Aries et Sorte et finibuS haerens, slustra decem tribuent Solis cum mensibus Oeto. 58ONec satis est annOS Signorum nOScere certOS,
ne lateat ratio finem quaerentibus aevi; templa quoque et partes caeli Sua munera norunt et proprias tribuunt certo discrimine SummaS, cum bene constiterit stellarum conditus ordo. 585sod mihi templorum tantum nunc iura canentur ;mOX ueniet mixtura suis cum uiribus omnis; cum bene materies steterit pereognita rerum, non interpositis turbabitur undique membris. si bene constiterit primo sub cardine luna, 59o qua redit in terras mundus nascensque tenebit eXOrtum, OetonOS decieS ducetur in annos, ni duo decedant. at cum sub culmine Summo consistet, tribus hie numerus iraudabitur annis. bis quadragenos OceaSus diues in actus 595 solis erat, numero nisi deesset Olympias una. imaque tricenos bis iundamenta per annOS consentur bis SeX adiectis meSSibus Reuo. quodque prius natum fuerit dextrumque trigonum, hoc sexagenos tribuit duplicatque quaternos. 6 quod fuerit laeuum praelataque Signa Sequetur, tricenos annos duplicat, tris insuper addit. quaeque Super Signum naSeenS R eardine primum tertia forma est et Summo iam proXima caelo, haec ter uicenos geminat, tris abstrahit annos ; 6os quaeque intra ueniens, spatio diuisa Sub aequo, per quinquagenaS complet Sua munera brumaS. quemque locum Superat nascens horoscopos, ille dena quater reuocat uertentis tempora solis accumulatque duos curesus iuuenemque relinquit.
at qui praecedit surgentis cardinis horam, 6i I
uicenos ternosque dabit nascentibus annos uix degustatam rapiens Sub flore iuuentam. quod Super Oeensus templum est, hoc dena remittit annorum Spatia et decimum tribus applicat actum. interius puerum interimet, bis SeXque peractis 6I6 immatura trahet natalis corpora morbuS. Sed tamen in primis memori Sunt mente notanda, partibus adueresis quae surgunt condita signa diuisumque tenent aequo discrimine caelum, 62O
quae tropica appellant, quod in illis quattuor anni
tempora uertuntur SigniS nodosque resoluunt totumque emittunt conuerSO cardine mundum inducuntque nouas operum rerumque figuraS.
Cancer ad aestiuae fulget fastigia gonae 623
extenditque diem Summum paruoque receSSudestruit et quanto fraudauit tempore luces, in tantum noctes Ruget; Sint Sum mn per omniS. tune Cererem frugili prolierat destringere culmo 629 campus; et in uarias destringunt membra palaestras; et trepidum pelagus lassas tum languet in undas. tune et bella iero tractantur Marte cruenta, 530 annis anni β F, rennus rennis sanni Lλὶ coit. υsquum G, probat Postgate. b31 ipsa GL 3. aliunde Postgate. requirit G IJ, requiret β, reliquit C, relinquit F. 532 nonnulli L CR. 533 quod 3i8tant αβ, consistunt F, corr.
Jacob. 536-Jacob, men8es codd. , Breiter. 636 C F. 637 preteat α, paterent F. hora Jacob, horae codd. , ortu Benti. 538 horosevos -u8 F, α F. inuentores Postgate, inuenturo8 codd. , v. damnauerunt Benti. , Jacob, Broiter. 63s u. damnauit Breiter. 6ε0 assi β, assit ceti. 5ε1 capite Scal. , caput Π, capit ceti. 5Α2 tradit α β, traditque F, corr. Scal. 6ε3 8 acita α. na8eantur Fay, nascuntur codd. 5- diuisas-ciues G. 6 6 die bis dies bis ceti. 5 7 annum α β. 5Αs ut ed. Princ., et codd. , uersum excidisse opinatur Huetius ; sed plura desunt. 560 asperiorem F. ωαι F, ωαm ceti. 551 et 562 sit Scal. , si codd. 55ε sionis G, soni coit. 657 aliis Scal. , alius codd. 559 uariata G L', variantum L , uariatum CF, uariatam S. 560 docui Lenti. , duci codd. 561 ueniat Benti. , uenit codd. 567 trientem codd. , corr. Scal. b71 nemeae codd. dabis cod. Bodlei., tribuis G, tribues cett., bis tribυes Nemeaee POstgate. bissemque a, bis sexque F. 575 Cum tauri G, Contauri Ly. 677 appositis G. triplicabit editt. vett., triplicauit codd. 578 oducet II, producit ceti. 580 tribuet codd. soles LCβ, duo tribuent solidis Donil 586 nune tantum templorum β. b89 turbantur L C F, turbatur β. 591 qua Henti. , quo a S, quod F. credit G. tenebit G tenebat ceti. 593 si L C F. 595 quadrvenis α F, quadrassenus β, corr. Huet. 596 eat Postgate. Olimpiα α, olimpus R, oli α M. tunα α β. 697 frimaque codd. , corr. Scal. 698 mes8ibus Postgate, mensibus codd. 601 sequentur α β. 602 duplicetnt L C s , duplicas F. 60Α eat om. Lλ β, erit Luc. Mueller, l. l. p. 249, uenit Breiter, subit Ellis, extat Rossberg. 606 nec ter GCs . abstrahat L J 3. 606 ueniet Scal. , probat Benti. 607 ter α R. complent αβ. brumα α. 60s dona G LL 610 reliquit G. 611 praecedit C, Draecidia ceri. 61ε temptatum codd. ,
corr. Benti. est Om. Vq. hoc add. Benti. ter dena β, bis quina Breiter. 616 decimam a F, decum rel. uerSus Partem Om. β. actum Postgate i. c. P. 32, aucti8 a F, decimum-ampliαι annum Benti. , et summam-auctam Breiter. 616 inferius editt. uetf., interiu3 codd. puerum R, puerum in M, reliquam uersus partem uterque omittit. uiae 8eaeque
30쪽
30 M. MANILI ASTRONOMICON LIB. IV
nee Scythiam defendit hietiis, Germania Sicca iam tellure iugit; Nilusque tumescit in arua.
hic rerum Status est, Cancri cum sidere Phoebus 635 solstitium iacit et summo uersatur olympo. Parte eX aduersa brumam Capricornus inertemper minimas cogit luces et maxima noctis tempora producitque diem tenebrasque resoluit inque uicem nunc damna legit, nunc tempora
tunc riget Omnis ager, clausum mare, condita caStra ;nec tolerant medias hiemes sudantia SaXR ;Statque uno natura loco paulumque quieScit. Proxima in effectu et similis referentia motus esse ferunt noctes aequantia signa diebus. 643 namque Aries Phoebum repetentem sidera Cancri inter principium reditus finemque coercet tempora diuiso iungens concordita mundo, conuertitque uices uictumque a sidere brumae exsuperare diem iubet et succumbere noctes, 65o aestiui donec ueniant ad sidera Cancri. tunc primum miti pelagus con Sternitur unda, et uarios audet flores emittere tellus. tune pecudum uolucrumque genus per pabul re laeta in Venerem partumque ruit, totumque canora 633 uoce nemus loquitur frondemque uirescit in Omnem. uiribus in tantum segnis natura mouetur.
Quid tam sollicitis uitam consumimuS anniStorquemurque metu caecaque cupidine rerum aeternisque Senes curiS, dum quaerimuS Reuum,lier limus et nullo uotorum fine beati uicturos agimus semper nec uiuimus umquam 3 5 pauperiorque bonis quisque eSt, quo plura requirit, nec quod habet, numerat, tantum quod non habet,
Opitat. cumque sui paruOS USUS natura reΡOSeat, materiam Struimus magnae per uota ruinae luxuriamque lucriS emimus luXuque rapinRS, IO et summum cenSus pretium est effundere cenSum. Solvite, mortales, animos curasque leuate
totque superuacuis uitam deflere querelis. fata regunt orbem, certa stant Omnia lege, longaque per certoS Signantur tempora caSHS. I 5naSeentes morimur, finisque ab origine pendet. hinc et opes et regna fluunt, et saepiuS Orta PaupertaS arteSque datae moreSque creati et uitia et laudes, damna et compendia rerum. nemo caret damno poterit nec habere negatum 2o Huic ex aduerso simili cum sorte refulget Libra diem noctemque pari cum foedere ducens, tantum quod uictaου usque ad Se uincere noctes 66ol ex ipsa iubet ad brumae, cum tempora uincit.
t tum Liber grauida descendit plenus ab ulmo,
pinguiaque impressis despumant muSta racemiS. mandant et sulcis Cererem, dum terra tepore autumni resoluta patet, dum Semina ducit. 663 quattuor haec et in arte ualent; ut tempora uertunt, sic hos aut illos rerum fleetentia casus, nec quicquam in prima patientia Sede manere. Sea non per totas aequa est uerSura figuras, omnia nec plenis uertuntur tempora signis. 67o una dies sub utroque aequat Sibi tempore noctem, dum Libra atque Aries autumnum uerque figurant. una dies toto Cancri longissima Rigno, cui nox aequalis Capricorni sidere fertur.
cetera nunc urgent uicibuS, nune tempore cedunt.
una ergo in tropicis pars est cernenda figuris, 676
quae moueat mundum, quae rerum tempora mutDt,
facta nouet, consulta alios declinet in usus, omnia in aduersum flectat contraque reuoluat. has quidum uires Octaua in parte reponunt; 6So Sunt, quibus esse placet decim RS, nec defuit aueloi', qui primae momenta daret irenosque dierum. fortunamve suis inuitam prendere uotis aut iugere instantem : Sors est Sua cuique ferenda. an, nisi fata darent legeA uitaeque neciSque, iugissent ignes Aeneam, Troia Sub uno non euersa uiro fatis uicisset in ipsis 3 25 aut lupa proiectos nutrisset Martia fratres, Roma casis enata foret, pecudumque magistri in Capitolinos duxissent fulmina monteS, includiue sua potuisset Iuppiter arce Τcaptus et re captis orbis foret 3 igne sepulto 3o uulneribus uictor repetisset Mucius urbem rSOlus et oppositis clausisset Horatius armis Pontem urbemque simul 3 rupisset foedera uirgo rtresque Sub unius iratres uirtute iacerent Τnulla acies tantum uicit. pendebat ab uno 35
Roma uiro regnumque Orbis Sortita iacebat. quid referam Cannas admotaque moenibus arma Varronemque iuga magnum, cum uincere POSSet, ΡOAtque tuos, TraSimene, lacus Fabiumque morantem accepisse iugum uictae Carthaginis arces 3 4osperatum Hannibalem nostris cecidisse catenis
6'it α, sistit β. 6ε3 strentque L C, stat quinto β. 6- in infectum G L β, in in efectum sic in C. similis G, simili ceti.
6 5 noctes Scal. , luces codd. 6ε6 iamque G. 6 9 ad sidera a. 657 seonis G, sionis ceti. 658 hinc G. 659 partitur α, paritur β. foedera α β. ducem L C is, ducit F. 661 ad a, a uel ac coit. brumam Scal. tum a F. uincat I9 β, et incunt F, uertit Bentl. 666 tunc G, tum L C, cum Vu, dueunt GL , ducat L duxit C. 666 ut GL 3, et C F et pro uar. Scr. L. 668 ne L s . cuiquam G, cui quiquam L, quiquam β. 669 fyura G C. 670 uertuntur G C, flectuntur ceti. siderα C F. 673 tanto G. 67 qaia L C β, quae F. 677 mutent L C β. 678Jata F. nouet Scal. , mouen8 G L-, mouentcetf. 67s reueraum L. 680 aequidem G, quidem L C. octauas in G, octauam octauam in M. IV 2 torquemurque corr. ex torquentique pr. m. G, torquentique Breiter. 6 et 7 alienos hic censet Postgate. que h. e. attamen. qui plura α β. post s leguntur IV 314 sqq. in α ; IV 10-133 collocantur post III 399 ; error corr. in marg. a. 12 leua e h. e. tollite uel mittite et curas et fletus uitae. infinitivus de sere habet uim substantivi. 13 totne Jacob in adn. ne stete Rossberg. 17 tuno et a R. saeuior Rossberg. 18 creatis si, probat Benti. 19 laudes Jacob in adnot., clade8 codd. 21 pendere a. 22 Naeuique αVq, luatuque M. 23 an Lenti. , aut G, ad B, at CF et in marg. M. 2 fusissent α. aenean β. 26 an Benti. 27 et nata G. securetumue Broiter. 28 duxissent Francisc. Junius, α uaeissent codd. flumina α β. Capitolino sanxissent culmina fulmina Breiteri monte Scal. in adnot. et Breiter. 30α add. Scal. captis G, capitis L C β, captus vel caput hie F. One perustus Rossberg. 33 montem L C. 38 fusta Benti. , pustum α β, pistrum F. quom Jebb, quam a s , quod F. uincere G, uiuere ceti. possit α β; Vari . fusta myn., Fabiumque morantem '. po8tque tuo8 lacus, quom uincere posset R. Jebb, Liso of Bentley, p. 145, probat Postgate; tradito ordine seruato locus Trebiremque eruentam Garneli, Athenaeum 1882 582. -- 2 damnauit Benti.